# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0013 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0013?run=74 # Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:1-2; ZEN Leibn. Marg. 7:1-2) # Folio - , page id 779782283:0013 # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779782283&page=13 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779782283/jpgs/default/00000013.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine # Lines: 47 recognised, mean confidence 0.93 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. AVCTOR LECTORI quid re ipla sie, quam quid abiis fctum sic; nouum sibi mundum An- nerume, nona, seu porius millaclementa; non caelestes globos, ac lub- cilismateria curbines, scu vorrices; Democriro cerre Cuo haud absimi- les, esle roluerune, qui re res corporens, sensibiles, de risibiles melius in- relliveret, oenlos, ve ainne, eruendos sibi esse pucavse. 22. Scacuro igieur, de gnoliber effectu, quod sic, ex quo cerre ini- tium ducendum est; nondum (cieneiam ceneo vnde forre illos rideas, qui neleioguam scientiam experimentalem nobis obrrudune; quali vero ex- Perientia Ccientia rnquam elle, aur dici poltie; rbi ergo constat de este- etu, quod Ec, idque per senlum recte applicacum, aeque inceorum, illud rlera vorillimum investisandum restae, proprer quid sic; quod si inve- ias aeque demonstres, non iam per sentum, Ced per incellectum, scien- eisea naccus es, quam demonstratio secum atterr; sed in eo, quem dixis xhylica cerricudinis sradu; cum res phylica rlera promoueri non polII: modus autem phylica demonstrationis in eo policus es, quod collaris in- ter se rariis de eodem arommento experimentis, Racuri eAectus cau(a ex- Plorerur; quod reuera pro rocis succeder, si Foelici rariocinio concludas ex data experimentorum collarione, illum effectum ab alia caula esse non posse, nili ab ea, quae cum dictis experimentis ctare dumraxat phy- sice pores: dico phylice; nam absolure loguendo. et cirra phylicam contiderationem, ab alia caula elle porest; nempe ab Angelo, d Deo. immo ab alio quopiam, quod camen nec per le, nec per aliud, Tub sen sus cadere porest; ac proinde nec cadere in mentem, nisi per Actionem. V. Sed verem ictam, quae accuratxe lane indaginis cA, in aliquo exem- plocibi magis perspecta tiac; Racuo illud experimentum a muleis non Lemel probacum, ampultula rierex, longiore ee ansulciore collo, in quam aqua infula est, ad datam colli alcicudinem; Ei enim ampullam in calidam immergas, aqua illico subsidie infra primem alticudinem; s vero in gelidam seu nivatam, alcendic; en ribi efrectum senlibilem, de quid probe iam nolti, quod sc; ve vero propter quid su, demonstrem, con- Tulo alia experimenca in hoc genere; accipio phialam diverla hourx e Formae a prima, nimirum convexam incrinsecus, et cauam extrinsecus; prior enim, promore empullarum, exrrinlecus convexa est, e inrrinse- cus caua; aquam infundo ad camdem colli alticudinem, a immergo erimum in calidam phialam nouxe Cormae; aqua illico altursir supra pri- mam alticudinem; si veco in nivaram, descendic: iam vero ex his duo- bus experimeneis inter Le collaris, deduco, illius effectus caulam non 2b aqua contonca in phiala, nec a virri substancia, quia verobique cadem est, cum aqua, cum vieri substancia, sed a Agura ricri perendam esse; vi- erum quippe frigore denlacur, 2cque adeo concrahirur, nimirum prima ampullae, inerorsum, versus centrum; hinc sparium incerius concrahi- Eur; hinc humor neceslario alturgir; contra vero si ricrum rarelcar e dilacecut, nimicum exerortum et procul a centro; unde spacium expli- Edtur, acque aded humor subsidit; secus vero accidie in phiala alcerius Formae; quando enim demlatur ricrum et comerahicur, cendic extrortum; Mitrisum