# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0234
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0234?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:1-2; ZEN Leibn. Marg. 7:1-2)
# Folio 148, page id 779782283:0234
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779782283&page=234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779782283/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
# Lines: 86 recognised, mean confidence 0.92
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

PE ZSICAF TR ACTA FVS 1.
Tolis eacta canebar, multam sidem hoc effectu apud antiquiores pihil
apud me invenie; praesertim (i Tolis
vel aectus A eypriaci vis considere-
EuI; nempe aeF rarCFaCtUS, E COM-
prellus, rentum, e Conum cdere
Porect;acqui a eadiis Colaribus, Prx-
Tertim estinis, e SEgypriacis, Fa-
cile rarelcere potest, in capire po-
cissimum eneo, quod Cummum
calorem catim concipie: adde (i
vis repercultionem radiorum, ope-
ra speculi; vel refractionem ope-
ea vieri, ad augendam caloris
viim.
Octano, huc etiam renoca ef-
fectum illum aeris compresi, de
quo iam supea actum est in corolI.
Prop. 42. cui si vis adde alium in
quo scilicet non modo caloris, ve-
rum etiam frigoris opera aquam
ex vale sillare videmus; sic enim
18. 28. idem vas AD, de quo lupra; inte-
riorem cractum LIL BC aqua Occu-
pec, cum duobus canaliculis DC,
EB, ita dispo.iTis, VE alECTA exFFC-
mitaS D _ F in aquam immero2-
EUIT, alcera vero C _ B canculum
excet, supra Cuperticiem aquae CB;
hoc poliro, dico quod aqua illa
non modo caloris opera, verum
criam Frigoris, per verumque cana-
liculum eAluce; nempe calore ra-
relcit aër; hinc comprellus manet;
igicus pellic, premicque iplam
aquae luperhciem, acque adeo
aquam per Foramina C  B FOTaS
extrudit; frigore vero aer denta-
inuenio, apud secentiores paucas
e nondum lcio, an quilquam Ha-
ctenus mirabilis huius efectus ra-
tionem, e caulam demonstrarici
quare re res coca melius incellioi
Possic, illam primum ob oculos
Bonam, cum ad caulam phylicam,
nisi ine animus Fallic, omnino re-
ducam: itaque sic Fons perennis B, Fi8. 39.
cuius aqua in concham A inAuat;
conche, collum adhareat, proxi-
me quidem crassiuS C, EUM VeTO
ansuctius CD, delinens in recepta-
CuIAI InFCTINS LKNTM; SIC in me-
dio illo secepraculo marmoreum
Parallelipipedum, probe laenigacus
in cuius superticiem aqua perpe-
cuo quali allila, dispergatur; lint
duo canaliculi FF, IIO, verinque
aperri in hoc sicu inclinato polici;
cum sic alius canalis P paulo ni-
noc collo DC, per quem scilicer
aqua ita eAluat, ve nunquam eius
Cuperticies ad Lupertciem marmo-
ris pertingat; denique sIc alius
canaliculus, angultior Scilicet, RS,
ex hoc maxima renti vis crumpies
quandiu aqua ex concha A, PeF
CollUm AO in MaLIMOE O deLCCH-
dic; Porro AO quinque, aut (Cx
Pedes regios circiter adaequare de-
bec; de se quod sc, cerrissimum
elt; iam rero propter quid sIc, ape-
rio, dictinctam que singulorum 12
tionem expono.
Primo, canta alticudo desidera-
cur, acque contrahicur, hinc me- tur, ne li maior esler, aqua, priul-
iu vacui aqua altursit, hrinc cf. quam caderet, maiori ex patte dis-
Auic.
etacuibtonist obicrnlit essibet ubit
perla eller; si vero minoi, ne de-
bilior, acque intrmior esset aquae
allisio ad Cupertciem marmoris O;
isitur talis esse debet alcicido, ve
pressio gna drtur ex lapses agnae, aquae laplu, ea hac dispertio, quae
intra oreanum pneumacicum: De heci non pollee,  vel prius acua
disper
PROP. CCZLII