# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0289
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0289?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:1-2; ZEN Leibn. Marg. 7:1-2)
# Folio 203, page id 779782283:0289
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779782283&page=289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779782283/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
# Lines: 91 recognised, mean confidence 0.92
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

LIB. III. DE RARO EF DEHSO.
materia Culphurea intra Actulam, ceria exigie maiorem exrensionem.
vel cormentum bellicum, vel FOT-
naCeM; aeF, IMETa raS pnCUIaTI-
cum; aqua inera hydeaulicum; ha-
licus accentus in nube, &c. itaque
corpus, quod rareht inera valis an-
sulcias, cum maximo impetu, rel
inde crumpie, vel Cummo nilu
crumpere conatur, per hypoch. 2.
atqui hic cancum eftoctus est d po-
sencia morrice media; cum quia
iidem prorlus effectus SequunEuE,
quando materia inera ras compri
mitur, de comprella crumpere ni-
citur;nec est quod FeCHEFaS ed COI-
pulcula quaedam exciraca; quid
enim est haec excicatio; deinde cur
haec corpulcula moventur; et quo;
cur in omnem parrem; quid porro
est excicari; cum Forre doxmiumr;
vera est metaphora; an Forre sen-
tiune se excirari, dc. nec ett quod
dicas, vim honc esse a corpulculis
incrulis; sed a quo incruduneur;
pralerrim sinc vi; deinde Cux nOn
extruduntur pacifice, eodem modo,
quo incruduneur line sepieu, de
iumultu; cum aque Facile pet po-
0s vatis exire, e ingredi posine,
si vas obstructum est; igicur mera
lommia: Dcinde recurrere ad Deum,
ve ad primum mocorem, nimis
pium ek, ec vix Philolophum de-
cet; isicur perspicuum est hunc
morum, vel nilum esse a porencia
motrice media, de qua cgimus
abunde toco lib. 2. sed AXC NUM.
quam Cuas vires exerie, nisi quan-
do, vel à centione, vel a compres-
Sione aligua COlliciCaEUE, Per aX. 2.
ioitur in hoc calu aliqua compres-
Lio, vel censio interuenie, non cen-
SI0, qua Scilicet COrpUIS nOn FOFAS
crumpie, led inerorsum adducieur;
ixicur compressio; isicur illa Ma-
Quam habeteE AntC, PCF PFOP. 3.
lib. 2. igicur si collatur impedimen-
cum; eam acquirit; igieur crantiie
ab eo statu, in quo minorem ha-
bebae excensionem, nec maiOrem
exigebat, ad cum, in quo minorem
quidem seruai, quandiu ab obice
conrinetur, sed maiorem exigic;
vel cerre si collatur obex, maio.
rem simul exisie, ec acquirie; igi-
cus hoc modo Ac raretactio, hec
racio mihi porentistima esse vide-
TUI.
Ouarto probatur analosia, quae
intercedie, FENSIONCM INECF X F2-
retactionem; compressionem, de
condenlarionem; tam euidens est,
e pertricua, ve nullum fere in
hac controuersia dubium relin-
quar; si enim per TentIOneIM, COr-
Dus, naturali vistute, a minore, ed
maiorem excentionem eransferturs
non video, cur etiam per rareta-
ctionem, eraduci ad camdem non
possic; pari modo cum à maiore
ed minorem cranseat, per com-
prectionem; ad caindem, per con-
denlationem cransire porelt: si enim
impecus per accidens, hunc effe-
ctum praectat; cur qualo alia qua-
licas, v. 9. Calor, cumdem per le
non praeltabic: nempe cora disi-
cultas, qua contra hanc excensio-
nis mutationem moueri pocest, in
carefactione, cadem prorsus facie
contra censionem, e compressio-
nem, re consideronti parebir; nihit
enim penitus aliud in hac maceria
difficile aduerlarii purane; quo se-
mel admislo, in centione, de com
pressione; in Fatefactione _ COn-
denlatione Facile admierent: quod-
nam porro incer holce motus dil-
crimen inter cedat, Fuse infra expo-
MEMVHSE