# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0296
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0296?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:1-2; ZEN Leibn. Marg. 7:1-2)
# Folio 210, page id 779782283:0296
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779782283&page=296
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779782283/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
# Lines: 86 recognised, mean confidence 0.92
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

da
PA XSTCA TRACTA FVS
nOrC, quam exigat, e exigentia si subiectum illud minime incales-
maioris, quam hrabear: Denique car, an forte rarelcer; igirur licee
differt ab veraque rarefactio, quod calor exerinsecus sic caula caloris
haec habeat principium per le, sci-
licer calorem, ve dicam infra; ille
vero, tancum per accidens, ve di-
ctum est lib. 2. Scilicet impetum
difterunc eriam in Ane, Sed ha C LuNE
Facilia.
DROP. ZV.
Non potest de nouo fieri rarefa-
etio, sine principio: FlaeC PFOP. COn-
ctac ex terminis; nempenullus no-
uus effectus, sine caula; quod au-
tem mulea de nouo rare(cane, phy-
sce cerrum est, et conttat ex hy-
Poth. 2.
PROP. XVI
Principium illud est incrinsceum:
Loquor de principio immediato;
cum enim corpus, quod rarelcit,
exigat de nouo maiorem exrensio-
HCIML, PeC PIOP. 12. elE enim verus
nocus, a stacu intrinleco, ad Ra-
cum incrinlecum, Per PFOP. 13.
certe quandin manet haec exigen-
ria, manet illius principium; acqui
Tublaro omni alio exerinleco, mo-
nec illa exigencia, modo ab agen-
ce extrinseco nulla de nouo atte-
etio contraria imprimaeur; igIcuI
illud principium est intrinsecum.
praecerea nihil porest astignari ex-
erinlecum, quod sc principium
imnediacum huius exigentia; im-
mo licet adhuc lupponas hypoch.
illam (gnancumuis Fallam) de cor-
pulculorum incrulione, candiu
corpus manet rarum, quandiu
hraec corpuscula, vel alia ipsis suc-
cedentia, inera le continet: Dices.
corpora rarcheri à calore extrinse-
c0; ledt quaelo re, vide quid dicus;
impressi, hic tamen est principium
immediatum, quod scilicer ita dis-
Ponic lubiectum, re maiorem ex-
censionem exigat: adde quod om-
nis mocus calis est, re principium
intrinlecum habeat; VE PATCE Cx
dictis in Mecaph.
PROD. ZVTI.
Principium illud intrinsecum ra-
refactionis non est ipsa corporis quod
rarescit substantia: Pacec quia cut
ante non LarCLCCFeE, CCTEE aure
carebat rarefactionis principio; ve
manifectum est: DicCS, ergO pEaI-
cilo, e leparato hoc principio, ab
iplO COFPOLC, COrPUS nOn PoceriE
comprimi, id est redisi ad exten-
sonem minorem, quam exisat,
cum careac omni, principio huius
erigentiae: Relpondeo corpuS,
praelcindendo à principio acciden-
cali, vel ipsi accidence, habere
primam illam excensionem, a pri-
ma creatione accepram equa debe-
cur ipsus nacura, quacenus Ccilicee
a nacura cali, vel cali Ani destinatur,
de quo intra; at si loquamur de
principio rarefactionis, id est no-
ue mucationis exrensionis, certe
non porest esse ipla corporis lub-
AanCia.
PROP. ZVIII.
ilud principium est necessario ali-
quod accidens, quod in ipso corpore
producitur, sine ab intrinseco, sine
ab extrinseco. Probatur Facile quia
cum non sic ipla corporis lubstan-
Eia, PeF PFOP. 17. nec sic alia lub-
Pancia, vel renuis mareria inerula,
Peti pFOP. 5. cum LaeM Ac aliquod
princi