# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0316
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0316?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:1-2; ZEN Leibn. Marg. 7:1-2)
# Folio 230, page id 779782283:0316
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779782283&page=316
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779782283/jpgs/default/00000316.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
# Lines: 93 recognised, mean confidence 0.93
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

PAXSICA LRACFA FVS
addic praetered nos parum insenue
recurrere ad aeris compressionem,
quia aer sensibus percipi, seu videri
non porest: ac nisi cecus Cum, vi-
deo, sentio, inera cubum pncuma.
ricum aera comprimi; immo li aéi
Cuperior in chermomerro conden-
latur, video aquam accolli nec
quilquam aquom rideri, inficiari
Pocest; & parum nosra incerest,
eludere argumeneu, qui ex pro-
Fello, inveltigandae praelertim reri-
cari, operam damus.
9. Denigue mum. 4q. explicare
conacur experienciam illam, qua
videmus Curlum extrudi aquam, ab
aere compresso, in Fontibus arte-
Factis, de quibus supra lib. 2. FulIHI-
mC: dicic enim, hoc explicandum
esse, sine aeris condensatione; es
ideo ab aëre foras vehementer agnam
trudi, quia cum sit positus violenter
sub aqua, ipso naturaliter exigente
esse supra: cum primum auferrur im
pedimentum, dum vi naturali vult
in altum prodire, trudit foras aquam
impedientem; nequo est ulla ratio,
cur id ad violentam dilatarionem
debeat reduci; alioquin tenereris di-
cere, quando ob stammam accensam
vicinus aer condensatur violenter,
stacim cum primum Ramma extin-
onitur, etiam cum violentia dilatan-
dum, es violenter trusurum cor-
pora vicina, quod falsum omni-
no est: Hac Cune toridem illius
verba, quae rarum, vel nihil cum
Physica consentiune, re iam iam
Octendo.
20. Sed antequam vlera pro-
prediai, pradictum experimen-
cum breuicer explico; sic enim vas
pncumaticum RP, cuius extrema
C intima regio O)P, ab aqua occu-
verur; superigi reid et, ab aerei
cum collo CM, immisso embolo,
comprimatur aes; quancum Cacis
est. Colico more; tum aduoluatur
clanicula HIF, e occludatur rasi
vides aera comprellum elle supe-
riorem aqua; occupar enim Cupre.
nam rasis regionem OI; Si tamen
seuolura clauicula V, aperiacur
conaliculus 75, aqua per Foramen
T, cum maxima vi Curtum crumpic:
hoc experimencum explicandum
non else per aeris condenlarionem,
Faccor vlero. led per compressio-
nem: deinde manifectum est. aquam
2b aëre compresto exteudi, nil
enim hic COMpPEIMAEUI, aqua HOI
extruditur: deinde cum aer intra
aquam non (Ic, non ideo trudie
aquam, quod Curlum aCcendar; quod
certo ad oculum paret: Praeterea
Fateor, hoc non esse reterendum
(veaic) ad violeneam dilatatio-
nem; quis hoc dicac: led ad vio-
lentam comprestionem; nec aer ob
accentam Aammam condenlatus,
Led comprimitur; C camen in libe-
EO aere accendatur AaImIA, nOn
est Censibilis illa comprectio aeris,
cum mulro aéri (veica dicam) di-
cribuacur: Elinc dum extincta
Aammâ, le Pe reducie aer, non Pen
titur haec reductio, quae camen (-
ne aliquo mocu non AF; quod re-
FO SInE in aerC IOEuS; cum acomi
Auitantes, quas in radio Colari im-
merlas libero ineuicu adspicimus,
cum ipsi renri, abunde celtari pol.
Cunc: Si camen intra vas obAru-
ctum accendatur maceria; Cencies
illico effectum compressionis, e re-
ductionis praedictae; igicur haec
relpentio nullo modo Coluit argu
mentum, a compressione pericuns
ve meo indicio demonseratum est,
e consideranti patebie.
11. Slb
3