# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0423
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0423?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:1-2; ZEN Leibn. Marg. 7:1-2)
# Folio 337, page id 779782283:0423
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779782283&page=423
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779782283/jpgs/default/00000423.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
# Lines: 84 recognised, mean confidence 0.93
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

L1B. I. DE C AL1DO.
eantum id, quod praestat forma in nem noui corporis, maior rotius
Subiecto, hoc est quod exigir; ac- moles cuadir; non tamenilla cor-
qui aliud exigere non porest, ni- Poris porrio, quae prius erat, ante
si aliquam mutarionem, re constar. accestionem alcerius, magis exten-
PROP. IZ.
Ille motus est tantum rarefactio-
nis: tempe nulla alia UTaLIO Cx-
cogicari porest: non loci, quam
exisie impecus; non cemporis,
quam res omnis exigit; igitur ex-
centionis; nihil enim aliud conci-
pi Pocelt; igicur vel minoris, vel
maioris, non minoris; quia con-
denlario AE per excensionis decre-
meneum; hoc vero per negacio-
nem, rel priuationem illius Forma,
quae maiorem exrensionem exigit;
isicur cum calor sic qualitas posi-
ciua, pet PFOP. 6. exisie maiorem
excentionem, seu rarefactionem sui
Tubiecti; igicur rarefactio est illius
effectus; haec cancum cursum indi.
co, quae Fuse cract. Cup. lib. 3. P1O-
sequucus Tum.
X
Dlinc conceptus caloris recte habe-
ri pocest: Nempe in eo consistie,
quod sic qualicas rarefactiua; id est
ica afficiens luum subiectum, veri
huius Forma, exigat per se maio-
rem extensionem; licet per acci-
dens accidere possir, venon acqui-
eac quod exigir, propter aliquod
impedimeneum; sed tunc Calcem,
porencix morricis media opera,
quancum porest, nicieur ab iis an-
sustiis se le liberare; ex quo Pane
prorlus colligo, calorem ese FOr-
inam, quae subiecto inest; nec enim
corpus aliquod id efficere porest,
Pa eser; igicur remagis exrenla lE,
vel Calcem exigar esse magis exten-
La, debet esse necellario aliqua FOr-
ma, quae ica atticiar Cubiectum,
re maioris, quam prius, accessio-
nem excentionis exigat: Praterea
non est vilum dubium. quin idem
ve Tubiectum maiorem extensio-
corpus maiorem extentionem, vel
minorem, quam actu habeac, H2.
bere possit, re paret in compressis,
X censis, de quibus superiore eract.
Fuse actum est; igicur poni porest
in co ctacu, in quo maiorem exigat
excensionem; quod reuera concipi
non porest, ne dum feri; nisi ali-
quid de nouo recipiat, vi cuius hoc
exigac: analogiam clarissimam ha-
bes in impetu, qui corpori acci-
dens, Facie, re corpus ricationis
mucationem exigar; pari modo ca
loc corpori adueniens, Facic, ve
corpus excensionis inurarionem exi
S2E; Cunc enim (ve iam alias indi-
Caui) in HaC reTUM COEPOTCaruM
vnivexsitare, dux mutariones sen-
Ebiles, maxime celebres; alce-
ra est mucario loci, id est imOruS
localis; alECTA IUTaLIO eXTCN-
Sonis, id est rarefactio; quas pro-
fecto qui non vider, non modo
vilu, verum eriam omni sensu ca
rere peorlus ridetur; immo si qua
Cinc alia mutariones accidentaria,
exhis ommino deriuatur, re luo lo-
coridebimus: Leaque hae mucatio-
nes aliquod principium formale
deliderant, re paret ex dictis; prin-
cixium Formale inorus localis, v0
coimpetum; principium vero ra-
refactionis, voco calorem: hinc
nem exisac; equidem per addirio. Cume salrem lx dux qualirates Phy-
B7C2