# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0451
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779782283:0451?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:1-2; ZEN Leibn. Marg. 7:1-2)
# Folio 365, page id 779782283:0451
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779782283&page=451
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779782283/jpgs/default/00000451.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
# Lines: 85 recognised, mean confidence 0.92
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

L1B. II. DE FRTGORE.
ino hoc ipsum ex terminis constare fectus Formalis secundarius Frigo-
videtur; quia illa noua affectio
imprelsa, cum a Cc ese non PotIE,
certe ab aliqua causa est, vel iim-
primitur; led imprimere, affectio-
nem alicui subiecto, est, in illud
agere; igirur frious non porest af-
acere calidum, nisi in illud agac:
haec quae tractenus dixi, CunE CerTa
de communia; CI quis tamen in eis
SIPcaC, vix nacuram dt indolem Fri-
foris cognolcet, quam eg0 occul-
tissimam esse Cenrio; led mulei Pane
Cunc, qui cum corricem cancum
accrectene, nec altius res iplas pe.
necrent rerum laruam porius quam
naciuam indolem adspicinne Falla
imagine deluli.
PROP. VY
Flinc frieus mera privatio non est:
In hoc Cardano repugnamus, qui
rulc, Frisus esse meram caloris
prinationem: ProbatuE auTeM nO-
Ara prop. quia quidquid asic ad
exrra, vel affectionem imprimie,
Doliriuum es, per aX. 4. nam esfe-
ctus positiuus caulam posiriuam
arsuic; Ced frigus affectionem im-
primir calido, per prop. 4. 2gieque
in calidum, per prop. 5. igicur fri-
sus dicir aliquid poliriuum; igieur
non est mera privario:nec est quod
Aristorelem proC ardano adducas,
licet aliguando dixeric, Fious esse
caloris negarionem; infra enim
claristime legirimum huius loci
Cenlium expOnam:
ris no est aliquid posirimmm, Ced ne-
satiuum, (cilicet coden tatio, Ve Con
Itac ex iis, quae fuse demonstranis
coro fere lib. 3. Euperioris cractacus;
igitur caula Formalis huius effectus
non est aliquid poliriuum, Ced ne-
Saciuum, per ax. 2. igicur Frigus in
ratione caula Formalis eltmeta ca-
loris privario; si enim esset caula
Formalis positiua, haud dubie ha-
becereffectum formalem poliriuum,
re patet ex dictis in Mecaph. lib.7.
quod aurem consenlacio dicac can-
tum, vel minorem rarefactionem,
vel omnis carefactionis carenciam,
loco ciraro Fusissime demonstratum
est.
SCH OL.
Obseruabiis, inde optime omnes
locos Aristorelis explicari; nempe
Caepius frigidicarem caloris prina-
tionem appellat, v. 8. lib. 2. de ca-
l0, Cap. 3. c. 18. lib. 1. de gen. Cap. 3.
c. 18. lib. 12. Metaph. Cap. 4. T. 22. _CC.
quod non porest melius incelligi
quam si dicatur, Frigus in ratione
principii Formalis, elle prinationein
caloris; nempe nihil praestat in
Tubiecto, nisi vel densicarem, id est
facicacem minorem, vel carentiam
raricaris; atqui verumque à minore
calore, vel caloris omnis carentia
procedere, certissimum est; igiee
Tolacaloris prinatio, hunc effectum
Formalem praestar,igitur illius caula
Formalis, quarenus Ccilicet hocmu-
nere defunsitur, non debet esse
aliquid poliriuum, Led negariuum,
per aX. 2. ac vero idem Philolophus
non semel docuit, frigus esse acti-
uum; sed praelerrim lib. 1. de se-
HCTAT. CAP 2. TCXF. 9. igitur quare-
prinatio caloros. EoV ua et. Aus aetinum eAt, aliquid poliriuum
2
PROP.
Frieus, quatenus in subiecto consi-
deratur, ut causa formalis, est mera