# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0142
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0142?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:3-4; ZEN Leibn. Marg. 7:3-4)
# Folio 100, page id 779785770:0142
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779785770&page=142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785770/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
# Lines: 85 recognised, mean confidence 0.90
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

IOC
PAYSTCA TRACTAENS V.
Respondeo, negando consequen. rarius ese non poltie, maiorilque
tiam, quae rera quidem est, cum
agitur de duabus qualitatibus moda-
libus; verbi graria, quod in lummo
siccum non est, habet aliquid hu-
miditatis, e vicilsim; idem dico de
opaco e diaphrano; de denso eE F2-
ro; graui et leui, ac. at cum calor
Ee qualicas non modalis, cerre non
video, cur omnis calor abesse non
Possit, ab co lubiecto, gnod in lum-
mo trigidum non est; nec vIla lupeF
hac re ditfculeas est; praelertim si
huiulmodi qualicarum natura _ in-
doles ex praemissis cractatibus atEeN-
te perpendatur.
Obiiciet Force aliquis, multa este
minta, quibus vis calefactiua in-
est.
Felpondeo, hanc vim esse a par-
cibus ignis, qua mixto insunt.
Obiicie, alius motum esse caloris
principium.
Relpondeo, esse potiusinstrumen-
cum, quam principium: nempe ope-
Fa motus partes ignis colliguntui,
vnde maior calor.
caloris capax; hoc dicis, hoc pro-
Dices, cum aliis, in animali prin-
cipium caloris aliud ab igne inene.
Respondeo, calorem animalis
esse a particulis ignis collecti; ex his
reliqua, qua obiiciuntur; Facilé
TOlneS.
ba.
Dices, tale esse naturae institu.
cum; led profecto, ne ignis, qui
vlque adeo actiuns ese dicirur, orio-
TuSaEque imerS ManeaE, e re fuIE, ve
aliquid ageret; led nihil aliud prae-
Itare porele, Ei calorem luum non
conservet.
Ouares verum primo produrerie.
Relpondeo primo produrille; id.
que primo instanti, quo d DeO prO-
ductus est: licet enim a Deo cum
ipla ignis lubstantia produci porve.
ric, rationi camen magis contonum
fuie, De Deus irnem Puis viribus re-
lingueret; aeque adeo primo ipso
inltanti, quo Fuie, agere lIneret:
quippe si calorem illum primo in-
Canci non produxit, ociolus cerré
eunc fuit.
PROP. XLTFI.
FTinc bene ostenditur, cur ienis
calorem suum, no vlera intendat: quid
cum torum conservet, d dum con-
seruar, quantum potelt, agac; est
enim caula necellaria; certe aliud
quidquam producere non porelti
est enim conseruatio vera actio, quae
non minus quam prima productio,
toram vim caulae exhaurie, cum
ipla conseruatio, prima productio
elic poliE.
X
L L.
eno borsornt fompet atorbno
primarium quem habet: alioquin ni-
S conseruaret, semper intenderer; est
enim caula neceltaria; nec dicas ad
certum vique gradum intendi posse
calorem; quia lubiectum intenlioris
capax non est: Sed torum hoc gra-
eis dicitur; quali vero lubiectum
E amplius ad extra non agat: diri
immediace, quia caloris innati opera
3
L Lee. a 2l
um no acit ad extra imme.
diace. Cum enim a9dc act MuLa, Gaat
cum potble; cecle nonmune