# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0200
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0200?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:3-4; ZEN Leibn. Marg. 7:3-4)
# Folio 158, page id 779785770:0200
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779785770&page=200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785770/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
# Lines: 92 recognised, mean confidence 0.93
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

PAZSTCAE TRACTATVS V.
rimum dx cendi porest; calis c( RCF;
e ve est aliud, quod nihil cendi, sed
Force canculum comprimi porest, ca-
tis estignis; ica, ne de(IE quarta COn-
insatio opposita, datur aliud, quod
nihil comprimi sed eanculum Forre
cendi possititalis est aqua licet enim
aqua tanculum comprimi rideatur,
ve constat experientia, de qua infra;
id camen quanculum cunque com.
prectionis est, alterius elementi ad-
nixti particulis accedere dicendum
est, non vero particulis aquae: Ilinc
2qua pura nullatenus comprimi pol-
sec: qua vero arte aqua comprimi
polte, licet aliqui hoc heri posse ne-
sene, mox dicam; sic ras aqua ple-
num; in quod aliquid aqua, adhibita
etiam potentia mechanica iniiciatur,
clauso deinde epistomio; certe vbi
deinde aperietur maxima ri inde
aqua crumpet; isitur perspicuum (I-
snum est, ex cuidens argumentum
impressa coprestionis, alia ria longe
Facilior esse potest; sic enim vas plum-
beum, aqua plenum, et probe clau-
Tum, quod ica deinde malleo extrin-
secus cundatur, ve aliquor fortulae
(ub ictibus depriIANTuE; quO pOII -
co, si aperiatur epistomium aqua in-
de, cum aliqua vi crumpet; igitur
tanculum compressa FuIE, dE CONETa-
cta; nempe ras illud minus capit,
quam ance; igicur aqua noltra, quae
impura est, comprimi pocest, non
quidem ratione partium aquae, sed
parcium ignis admixti; Inde retelles
Raphaelem Magioetum, qui aquam
nostram nullo modo comprimi pol-
Se Racuic, his praelertim rationibus.
Primo SC vas, inquit, aqua ple-
rinsa heri Colet, cum inde aqua grm.
AMIM, In QuaM IIIMEETUI (IE Colidu
quodlibet tanculo ipla aqua grauius,
tand dubie, si aqua comprimi pos-
lec, per iniectionem alterius, ve sy.
vior cuaderet, praetatum solidum
emerseret, aeque innataret.
Respondeo, aquam parum ad.
modum comprimi polte, idquerario.
ne parcium ignis, quae aqua inlunt;
quare vix inde aqua gravior euadit;
quamquam, li maxima ri compressio
Aac adhibica scil. pocentia mechani-
ca, modo praedictum Colidum nullo
modo muretur, vel alceretur, dubio
procul emerget, sed nelcio an tale
Tolidum vilum inveniri possic, tantu-
1o Scilicet aqua granius, quod per ve-
hementem comprestionem nullo
modo iimmuretur; vel enim est ain-
Dulla vierea, partim aere, partim aqua
plena, vel pila cerea, cui aspertum
estranculum scobis ferri, vel arenae;
led veraque per compressionem ral-
de HEaEuE; nempe aer in portione
ampullae inclulus, vel in poris cera,
comprimitur; de cum per compres-
Ronem Epatii vel loci parrem relin-
quat, illico aqua, ob vacui fugam (u-
Bic, aeque ab aëre contracto adduci-
cur de exugitur; hinc cum pila, tum
ampulla graviores euadune: hinc
non mirum est, (I non emergant;ica.
que cum in maiore proportione prae
dictus aer comprimatur, quam aqua;
certe praedictum Colidum Cemper
grauius remanet: igitur praedicta
PALIO CONETA COPreIOneM aQuX
nostra adducta nulla est: Pi tamen
alTumirur ampulla cantuloa qua gra-
uior, hermetice Cigillata, haud du-
bie post compretionem aquxe emer-
get.
Sccundo, sic ras cxlindricum, in
quie, plenum aqua, cui intatet ain-
pulla vicrea, partim aëre, partim a-
qua plena, eaque sic tanculo levior
aqua, si vel ipso digico suprema lun
perficies aquei exlindri comprima-
ME.