# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0208
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0208?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:3-4; ZEN Leibn. Marg. 7:3-4)
# Folio 166, page id 779785770:0208
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779785770&page=208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785770/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
# Lines: 90 recognised, mean confidence 0.90
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

l
PHZSTCX TRACTAEVS V.
quomodo hiat, in breui digressione tiis modo, admoro agnae canaliculo;
ostendam.
eto t
r
ete te
s
DIORESSIO
De aqua per canaliculum
ascendente, eg6.
F ANC digressIOnem iN CeKFL
 capica, ac certos numeros di-
stinoo, ue lingula cum experimenta,
cum argumenta melius dictinguanturs
hic tantum praemoreo praedictu ex-
perimentum primum Florentixe pro-
bacum fuisse, sed nihit rlera accepi;
quare cuncta haec, quae intra subii-
cio, e nottro penu lunt, vilia qui-
dem (FatCOF) nOsFa FamCM, Et Ca
Pane quae si ab omnibus nON prO
beneur, ab omnibus tamen incelli-
gentur, sed ad rem venio.
L. Sine aqua Frioida CE, sive Ca-
lida, idem effectus liecedit, et aqua
per carraliculum ascendit; vnde re-
iicies respontionem illa, quX FOrce
nonnemini in mentem reniret, quod
Scilicet aer inera canaliculum COn
centus, admora aqua frigida con-
densetur, ac proinde contrahatur, de
furtum aguam per canalicum addu-
cat; cum enim aqua calidissima
etiam adducatur, illa haud dubie ac
ra non condentat.
2. Si supremum Foramen A di-
eito obstruatur, priulquam imum B
aquae admoneatur, cerre rbi admo-
netur, aqua nullo modo ascendic, quia
scilicet aer loco cedere non porest,
e penetrario heri nequic; inde quo-
que ratio noua duCituE, COnFrA PrE-
aër incerior frigore condenlatus con.
Fatam responsionem, ab aeris con
trahererur, de aquam Cursum per Fo-
ramen B adduceret; imo muleo ma-
denlacione petitam; licer enim Fo.
gis, quam si FOrameM A pateret
quia dex interior condenlatus exre-
rorem aera facilius adduceret in-
ErOELUm, PEF FOTAIMCM A, quam
aquam, per Foramen B; aec enim
lonse Facilius, quam aqua moueri
Porelt.
3. Si vero obsructo toramine
A, X immerso in aquam foramine
B, digitus ab R remoneatur, illieo
aqua alcendic in F, quia vex incerior
loco cedit, cum Facile per Foramen
A extrudi possie; hinc quoque reii-
cies aliam responsionem, quam for.
ce aliquis excogicarer, quod scilicee
2qua ab iplo admori canaliculi ap-
pullus e impullu moucatur: nempe
rbi removecur digicus ab A, mullum
ampliuis rierum impullum aquae im-
primie: adde quod (i ab hoc vicri
appullu, aqua surtum reliliret, post
modicum alcentum illico delcen.
derer, cum nihil penitus ellet, d
quo lustentari polser extra equili-
brinm.
4. Corpus liquidum, v. g1. 29u8.
granicat tantum secundum perpen.
diculares, ita re tota de adaequaea
illius granicatio, secundum perpen-
diculares accipienda (IE, V. gr. sIE VaS
quodlibet AB, aqua plenum; sit
Foramem in F, admoneatur digitus .L
in E, dico quod incum bir eantum di-
sico vis ponderis cylindri F P; pari
nodo (E idem vas, VacuDI IMIer-
cum in aquam, secundum altirudi-
nem A D, aperiaturque foramen ii
E, cerre vis illa, qua pex Foramen
E, aqua in vas ineruditur, est à
solo pondere cylindri aquei, cuius
namen A obstruatur, eodem peni. balis sic aequalis toramini F, et alsi
ide