# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0210
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0210?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:3-4; ZEN Leibn. Marg. 7:3-4)
# Folio 168, page id 779785770:0210
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779785770&page=210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785770/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
# Lines: 92 recognised, mean confidence 0.92
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

PAZSTCA TR ACTAEYS V.
In aer interior exngatur; hinc enim diximus in lib. de compressione, de
reliduus non rarelcit quidem, sed di-
lacatur; satimque excremum FOra-
men B aquae imimergatur; tunc enim
cum aerinera ampullam valde dila-
eatus sele restituat, adducit atque
exugie tantam humoris copiam, qua
tam aeris prius cduxeras: praeterea
postquam vehementi antrelitu ae-
ra, qui Cupra superficiem D F CXFat,
plurimum compresseris, (I FOTRIDEH
B, vel digico, vel alio quonis modo
ObstruaS, per muleas HOFaS, IIIO e
muleos dies compreclus manet; ac
proinde rbi deinde aperis, Ratim
aqua maxima vi extruditur; ex tis
vides, aera comprelsum supra super-
Eciem aquae, cui canaliculus immer-
situr, lulticientem caulam csPe, quae
Scilicet per canaliculum aguam ex-
trudat, maiore, vel minore vi, pro
maiore vel minore comprestione.
8. Fotus aer est paulo comprel-
hor, pralertim in cotractu, qui à
terra non procul dictar; cum enim
initio parior esset, e maxima vis ha-
licus accellerie, cerre cum corpus pe-
centione, et si quando pateat via,
HEEEarI NOM POSSIE, eum alio cOrpO-
re, expraedicta illa celtione, aliquid
compressionis lequi necesse est: nec
est, quod aliquis dicat, equidem ha-
icum in aéra avolaHe, sed CMm FAI-
Icumdem loci reliquerie, quantam ac-
guisivie; nulla sequi compreto de
coram vim luam exerit per illam,
communi scilicet omnium partium
nilu, quod tamen corpori granitan-
ei non competic; si enim vas aqua
bec; falsum enim allumicur, cam di-
citur halitum rarefactum cancumdem
spatii religuisse, nCIDC COrPUS Pare-
Factum maiorem extensionem acqui-
ric, _ plus spatii OccuPAE, VE CON-
Stac ex lib. de rarefactione; tu ride
fIS, Mam hiC HON RePetO.
9. Corpus comprellum, non mon
plenum pertores, tocam ponderis
de per unam lineam crumpere; ac
vim, adinocus Foramini digicus non
sentiet, sed eantum eylindri, cinsde
cum vale alcicudinis, d cuius Ba(IS
iplum Foramen Lic,h tamen intra vas
sele rectituere nicitur, led per om
metas re patet enperientia; vide quie
aqua compressa ellet, aperto modi-
CO Foramine, FOtIHS aquX vin Per
illud Foramen exeri sentires.
20. Aer comprestus lupra super-
Aciem liberam aquae incubans, aitol-
lic aquam per canaliculum; lupet-
Aciem liberam voco, qua est i
LiberO DEFC, NON In CONErACtO, vE iI
anpulla de qua n: 7. actum eAt: CUM
enim hric motus, quo scilicet aqua
per canaliculum B R aecollitur, nIOI Fis. 2.
Sc ab ipla aqua, per p. 235. nec ab
aere intrinse co, per camdem; nec ab
extrimleco, guatenus granieat, per
n. 5. de cum aëri vis morrix tantum
insic, vel à gravitate, vel a comprel.
lione, ve perspicuum est, certe du-
bium non est, quin praetatus effectus
motus, quo scilicer aqua per cana-
liculum B A accollitur, aëri extrin-
seco tanmlum COMpreKO PCF n. 8.
tribuendus (ie; licet enim eplindeus
aeris cuius bats BIE B, aquam in B
premat, acque adeo impediae quan-
cum potelt, ne Turlum alcendat, prae-
valet camen alcerius aeris nilus, intru
dentis aquam per B, CuIn nON CIETan-
cum ab ae quali exlincro, quod tamen
ve supra dixi num. 4. aeris gravitario-
ni competie; igitur hic effectus ab
aere grauitante non est, sed com
presso.
rZ. Ouo canaliculus arctior erie
natione dixnetni aqua alrius alcer.
de
16