# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0216
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0216?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:3-4; ZEN Leibn. Marg. 7:3-4)
# Folio 174, page id 779785770:0216
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779785770&page=216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785770/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
# Lines: 92 recognised, mean confidence 0.91
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

PHZSTCAE TRACTAEYS V.
aequalis est alcicudo aquae, cum in va-
se, cum in canali; vbi veco praedicta
Balis est Cupra Cuperhciem mercurii,
altior est aqua in carali, quam it
vale; vbi demum est intra predi-
ctam superticiem, altior est aqua in
vale, quam in canali; duorum prio-
rum effectuum rationem iam acculis
cerrii ex postremi mox aftero: cum
enim rbi deprimitur canalis segimen-
tum FE, intra mercurium, mercurii
portio loco cedat, inde canculum aF-
Follitur mercurius Cupra NO, in
vale scilicee, ioitur aqua etiam axtol-
licur Cupra II I in eodem rale, hinc
depressior manet in canali, praeser-
eim cum PEOPteF aquX incubantis
molem, mercurius non ira Facile in
locum F F se recipiac; vnde videtur
Follula quaedam Cub F, in mercurio;
Si tamen aquam inFandas per 05 ca-
nalis eI, inagis adhue (ubsdet mer-
curins intra F, _ alturoet aqua u-
PTaHI, in vale; pari modo (i aquam
in cauitatem ralis adhuc infundas,
alsurget in canali mercurius supra F.
_ aqua Lupra K.
24. Hlic addo, quod non lemel
obleruani, de aere, dum Curtum per
aquam in cauo Cxlindro CONEeNFAM
exeruditur, Cc enim cylindeus cauus
Fis. 10 A B, aqua plenus, adinotoque digi-
CoForamini R, invertacuE Cylindrus,
cum remoto tanculum obstruente di-
sico, vbi parum aquae esluxie, se
tantumdem aeris labiie, pristino B-
tui cylindrus restituatur, hOC POStO
aer C D CursaM, VerluS A extendi-
tur, de Caprema superkcies D Con-
nexa est, intima vero C plana, de re
quod sit, dubium esse non porest; at
vero propter quid lic, ex nostris prin-
cipiis perspicue demonstratur; cum
enim ab agua GPAHIEANEO AEF exFrA-
dacur, illa per lacera rasis deorsum
euens deprimie marginem aeris, de
proinde supremam superkiciem con-
vexam reddie; infrua vero plana
est, immo quali caua, proprer vim
agux Cursum aera extrudentis; (1 ve-
ro cxlindru cauum inclines aeris (u.
perticies intma plana est, eaqueho-
rizonti parallela, Cuprema vero con-
uexa verlus iinum latus valIs, in quo
ipla aqua delcendir; porro aqua per
canicacem eylindri delcendir spirr-
tim, ( notabilis aeris portio surlunr
extrudatur, acque aded ipsis oculis
spirae Cabiiciuntur; haius autem no-
tus rario Forre nonnemini difficilis,
 abstrusa videbitur; sed profecto
ex nostris principiis erui porest; cum
enimeanta aeris portiotardorantum,
et pene aequabili motu CurSuIM ex.
trudatur; ab aqna scilicet deortumr
CHHEC, CeKFC CUM IOTUS corporis
oravis deorlum sie acceleratus, quod
notu recto consequinon porest, pron
peer resictentiam, id motu spirali ob.
tinere videtur; analogiam habes in
moeu calami volatilis, de quo abun.
de actum est tract. de motu l. 9. P. 20.
num. FE.
Dices, non esse potius rationem,
Cux spira dexcrorlum, quam lini-
Arorlum eanE.
Respondeo, semper esse aliquam
exlindri caui inclinationem, quan.
tumuis insensibilem, rel cauiearisin.
aequalitarem, quod ad ducendas in
eam parrem spiras omnino (uFIcir:
Erinc rbi sensibiliter eplindrus in-
elinacur versus inclinationem spire
descendune laxiores; unde si eun-
Cta essene perfecte equalia, seu pa-
tia, nec vila esset ratio cur porius in
vnam, quam in aliam parcem den
scenderent, aqua motu recto, led
multum retardaro de (cenderet: Fline
tiinox aeris poreio surlum relociis
aleendic