# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0463
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0463?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:3-4; ZEN Leibn. Marg. 7:3-4)
# Folio 419, page id 779785770:0463
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779785770&page=463
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785770/jpgs/default/00000463.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
# Lines: 93 recognised, mean confidence 0.93
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

EIB. IIT. DE NITZTIS IMPERE. AONETS.
+2, aqua congelatur; quod recté
conlentit cum mence Philolophi, qui
Facetur ingenve lib. 4. Meteor. Cap. 5.
ad omnem concretionem, aliquid
caloris exigi.
9. Suprema luperticies aquae pri
mo lemper loco conselatur; de rc
quod sic, certissium est; ratio etiam
ex dictis luculenter constat, eum
enim ille mercurius, ser purus hu-
moc luperficiei primum incidat, in
caionis particulas diuidie, inde se-
quitur congelatio; ab hac aurem in
Cecundam ceaducitur frigus, est enim
selu Frigidissimum, quia cum partes
ionis probe dinila line, minus in
humorem agune; agunetamen, vnde
minus humoris exprimitur purioris,
qui trigus facit.
1O. Currens aqua non tamm Fa-
cile conselatur, tum quia Auxus, seu
mocus concretionem impedit, nempe
inicio congelationis, paucissimae par-
tes humoris concrelcunt; atque adeo
insensibilis superticies, quxe Auminis
captu, nullo negorio dissoluitne; cum
quia illo mocu, aliquor semper ignis
partes colliguntur; vbi camen fri-
sus vehementissimum est, eriam Au-
trima congelantur.
FL. Marina aqua congelatue, (I
Cummum frigus vegeat; licet enim
difticilius congeletur, propter vli-
ginem admixtam; adde quod (al ex
spiculis e acubus enoctat, quae bul-
las illas, seu superficies, quibus hu-
mor congelatus continetur, quasi
velICaS, PUIGUME, QE aperinnE; POrIO
vligo illa a trigorenon ica Facile lu-
bigitur, a dividitur, ve Patet; aC
proinde non seguitur congclatio.
quod aurem si vis lumma trigoris
regeat, aqua arina congeletur, ni-
hil certius; vnde mare glaciale vet-
sis Boream, est; nec est quod aliqui
dicane Tallum non esse, quia re-
vera Tallum est, ve constat expe.
rientia.
F2. Dum aqua in vase congelatue
Caprema suverficies allurgie, hoc (a-
Desac laepius innumeris fere experi-
inentis contirmanimus, ratio vero 1O
ita Facilis cuilibet videri debet; cum
enim aqua, dum conselatur den(IOr
hac, ac proinde contrahatur, quod ex
plicetur, e incumeleat, mirum videri
debet; Ced ex nostris principiis, Con-
crarium cuincimus, quia cum in
glacie multi pori line ed quod par-
ces indurata, gux cum prius humi-
da CsenE, poros excludebant, de
quidquid spacii erac, occupabant,
iam line poris concenire non pol-
line; inde hc necessario, ve superAi-
cies aquae, quae ctacim post primam
concrelcune; cum deortum locus
nOn LiC, Curlum actollantur; d vero
ut Geomeeriae operam accerlaus,
(INE quatuor quadeata A F, cerini-
nancur quatuor lineis AC F. 6, Fi8. 28.
franc ex illis coridem circuli. aequa-
les quadratisK, L, MI, N, haud du-
bic extra priores terminos exCuE-
rene, ve vides; imo licet cantulum
quadratis circuli mminores (INE, PEX-
dictos adhuc terminos superabunt;
E verdinera terminos trium lacerum
A G, GF. s F C continentur, lon-
gius certe extra batus A C excurret
hocpolito, partes aquae liquidae per,
inde se habene, atque si quadeatae
ellent, cum rocum spaciuin nullis
omnino poris relictis occupene; ubi
vero congelatur aqua, quadrata in
circulos, seu cubi iss globos mutan-
cui; equidem paulo minoies, hOc
tamen non vecat, quin aqua con
gelata, guae ex praedictis stobulis
constat, priores terminos eran(cen-
dat: praelerrim cum inera eolder
565
terminoe