# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0542
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779785770:0542?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:3-4; ZEN Leibn. Marg. 7:3-4)
# Folio 498, page id 779785770:0542
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779785770&page=542
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785770/jpgs/default/00000542.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
# Lines: 91 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

PROPOS.
Explicantur quae pertinent ad
ful cur es tonitri.
T. Fulgur accenditur in nube,
per collectionem parrium ignis, qua
Sic colliguntur; in halitu, ex quo
nabes constat, mulcus ignis inest,
cuius particulae in parres humoris
vicinas continue agunt; quod rbi
maiore vi praeltane, multae omnino
humoris partes rarelcune, e lurlum
auolane; hinc metu racui, partes
ionis ruiuntur; per hanc autem
vnionem ignem accendi luo loco
iam demonstracum est.
2. Flinc raro hreme laeviente,
Fulgur accendicur, quia tunc parum
ignis aeri admixtum est; ve enim
exhalatio educatur, maiore vi calo-
ris opus est, quam ad raporenm edu-
cendum, re constat ex iis, quae luo
loco demonstrani: Contra vero
aeltate, praelereim (ub finem, cum
multoigne calum faecum est, Ful-
sura trequentiora lunE.
3. Noctu quam din Fulgeerum
luculencius est, nempe à luce diurna
ex parte oblcuratur, et extinguitur
propter illas rationes, quas expolui
cum de luce: Porro rndecumque
eandem fulsur procedat, sive ab Or-
tu, live ab occalu, Xc.. ab omni
parre videndum le prabec, quod
etiam accidet, si puluerem sulphu-
reum noctu accendas, eatio petitur
a reflerione luminis.
4. Fralitus accensus in fulgure
maiorem aliquando, alias veromi-
norem aeris tractum occupat; rario
ab iplo calu pecenda cst, tunc aurem
Fulouris Ramina longius extenditur;
Porro ex duplici capire fulgur cres-
cit: primo incenlive, ve sic loquai,
quarenus scilicer plus isnis inest:
Secundo extensine, quatenus maio-
rem aeris tractum nubes seu mare-
ria accenta obciner, in quo nulla est
difficultas.
5. Temporis fere momenee ful-
GUI ExCINgnITuI, quia PaITCS ACCCH.
Exe, in rarillima scilicet materia, Aa-
tim auolant, quia ab aere gra.
viore dividuntur: analogiam ha-
bes in puluere cormentario, rbi
accenditur, nempe Aamma illa Cubi-
to avolat; cum alia ipli non (uC.
cedat; idem de Fulgure dicendum
est.
6. Non raro post Solis occa-
Cum apperente scilicet nocte, circa
ROTIZOIEEI, FOIGUTAE, SINC FONIETU
tamen; ratio elt, quia rarissimae
Cune ignis partes; imo hoc fulgerri
genus Aeri porius crediderim, quid
cum partes humoris primo illo tri-
gore concrelcane, d ad instar te
nuissimi roris descendant, ignis par.
ces collecta modicum illum fulgo.
rem peaeferune, idque line tonitru,
propter eiuldem materix, tum rari-
tarem, cum ad Aammam concipien-
dam cardicatem; nam conieru, ve di-
cam paulo post, multam mareriam
simul accenlam dicit.
7. Hinc reiicies illos, qui vo-
lune fulour accendi per nelcio quam
antiperiltatum, quam luo locoiam
refellimus; vel per collitionem par-
tium, quod nullo modo heri porelt,
nempe ignis elicitur tancum per col.
lisionem corporis duri, vel ab aligno
ioniculo, ve vule Fromondus relicto
Saccento in mabe à Sole, vel alio
quonis modo, à noltra hypochesi
distincto.
S. Fonieru non fIt ab exFInCIO
igne in nube: haec fuit aneiquorum
sencencia, qui cum ance conieru
isnem viderent, eumque Harim ex-
ringui
PHZSTCML SLACTAErSVI