# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/779786009:0326
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/779786009:0326?run=74
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:3-4; ZEN Leibn. Marg. 7:3-4)
# Folio 288, page id 779786009:0326
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779786009&page=326
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779786009/jpgs/default/00000326.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
# Lines: 88 recognised, mean confidence 0.90
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

E primum, conlideratur illa ailectio
Fecundum incensionem; de tunc ob-
jectum viderur illustrius, id est na-
sisCencitur; v. 8. quando obiectum
primario Colis lumine pertundieur,
cunc riderur illustrius; quam cum
Secundario; quia rerina magis afti-
citur a primario, quans a sccunda-
rio; li vero secundum dicatur, Con-
Sideratur illa affectio secundum ex-
centionem, d cune obiectum ride-
tur maius, et Cub maiore anoule;
Tunc enim anguli re sectores, et hi,
ve arcus: hoc polico; cerrum est, pu-
pillam de nocte explicariorem elle,
quam de dic, re constat experiencia;
cuius ratio perlpicua est, quamvis
ab aliis intacta; nempe cum lumen
e calor idem line, aue Calrem luX
emineneet calida, quid mirutm, sI
maioris, hoc est diurni luminis ap.
pullu, rrea cirorarelcae; constat
enim ex materia ad id valde dispo-
lca; ac proinde explicetur; Ced ex
vrex, vel iridis explicatione, pupil-
la, hoc est Foraminis medii contra-
etio necellario seguitur; pupilla ve-
ro contracta minorem crystallini
portionem derectam; apertamque
Felinguirigicur minorem radiorum
copiam ab obiecto erxstallinus ex-
cipie, e lub minore bali;igitur mi-
norem eriam balim in retinam pEo-
dicitiigicur minor rerinx porrio at-
ticitur; igicur obiectum minus vi-
detur; contra verd celtante maiore
luminis ris concrahieur ruca, vnde
puxilla necellario explicatursisieur
maior porcio crystallini aperitur;
ioicur maior radiorum vis excipi.
EUE, _ Cub maiore bali; ioIEuT maIOE
portio retina atticirur; igitur inde
obiectum maius videtur, hoc est
Tub maiore angulo; e haec est re-
vistima cacio, propres quam Cella
de nocte apparcane, de dic vero
lub aspectum non cadane: led de
hoc in synopsi Oprica, immo de in
trait. 10. lib. de sensibus externis.
PROP. L
Si sola esset pupillae explicario, ob-
jectum minus appareret, nulla scili–
cet habita crpstallini ratione; Ouia
Tub minori angulo viderecur;nem-
De cum extremi radii prramidis,
cuius balis in obiecto elt, e apex,
in iplo decussationis puncto; cum
radii, inquam, extremi ducaneur
per excremitares pupillae, cerre quo
Foramen pupilla maius est, longius
ab iplo distat decullationis pun-
ctum, isicur Tub minore angulo
ipsi radii oculo incidune; igieur
per pupillam explicaciorem inci-
dune oculo radii Tub minore angur
lo, _ per contractiorem, Lub Ia-
iore; modo scilicer nulla ratio cry-
Aallini habeacur; FTinc tota ratio,
propter quam obiectum maius vi-
detur, cum pupilla explicacior cks
ab ipso crystallino pecenda est, in
quem cum extcemi radii obliquius
Cadanc, magis retringuntuE, AC pFO-
inde magis dinaricati in rerinam
Deojiciuntur; sed in graciam cyro-
num haec paulo distinctius explico,
quae alioquin in Opricam remit-
cenda LUNE.
Sit, dactent as elsas t
Hloc ccntoctalun eit a to
cum in sphopso Opit Cls tit 2.
Dialoe. physic. Parto suat ie te.
perendum elle nON pUTO.
BE
PH ZSIC A
TR A CT. VIII.
L L I. L25
Si maior etstaunt poriio ultlca