# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/786373555:0140 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/786373555:0140?run=74 # Title: [Danielis Stahlii Compendium Metaphysicae In XXIV. Tabellas] Danielis Stahlii Compendium Metaphysicæ In XXIV. Tabellas (shelfmarks Leibn. Marg. 32; ZEN Leibn. Marg. 32) # Folio 64, page id 786373555:0140 # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=786373555&page=140 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/786373555/jpgs/default/00000140.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 114 lines, status machine # Lines: 114 recognised, mean confidence 0.93 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. nis causalitarem cAe movere agens vel ausam R- A execurione, cure non est causa, led pocius essectus. cientem ad agendum. Fic aurem illa mocio, quace. nus appecicus alicujus à bono cognito moverur, ila utillud bonum apperat, s aliusd propcer ipsum. Sciendum autem hic, illum actum appeti- tus, quo ad aliquid canquam sinem moreeur, vel se inclinat, considerari bifariam: I. Ut produci. cur ab ipso appericur uc in bruris ab appericu sens. ivo, de in ipso appecicu sensitiro: in homini- bus aurem a voluntare de in voluntare. FLocmo. Viderue porio, adhuc quandam objectio. nem posse moveri contra id, quod dixius, mo- rionem finis esse mecaphoricam. Argumeutetur e nim quis ita: Cujuscunque causae causaliras non est proprie dicta, illa ipla causa non est proprie dicta causa. Sed causalicas furis non est causalicas proprie dicta. F. nec finis est proprie di Tacausa. Major probatur, quia causalieas est eujusris caulae rario Formalis. Sed cujuscunque raeio Forimalis est Im. do jam ille actus appericus consideratus, non est B proprie dicta, illud ipsum inde improprie deno- causalicastinis, sed estenulalitas in brucis apperi tus senheiri, in hominibus roluneatis, ee quidem tanquam causee efficientis, cum efficiatur ab ap- pecicu sensiriro e roluntaris, vel criam canquam caulx materialis, cum rocipiat tam appecieus sensicirus, quam racionalis seu voluntas, illum actum, quem in se produeie, et educacurille actus eporentiâ palsira roluncacis, ut ec appecicus senb. eiri. Es enim roluntas ee appecicus lensicirus minacur. Sic v. 8. homo dicicur proprieridere, quia vilio, per quam dicitur aliquid Formalicer. ridens; ipE compecie. Incellectus vero dicitur videns vel videri improprie, quia ratio formalis visto, quae perasitur instrumento oculi, de incelle. etu dicicur improprie. Ergo sic etram hic, quic- quid denominatur a ratione formali improorie di et aq proprie tale non est. Ec quicquid denominatur à causalicare improprie dicia, est causa improprie. porencia actira e palsira simul. Actira quidem, C Minor aurem pacet ex notris adlercis. quatenus produeit actum apperendi; palhra au tem quatenus cum in serecipit. 2. Vero consi deratur actus appetiens, ne dependet ab objecto e- jus, quod est bonum, es quarenus à voluntate eli eirur es recipitur dependenter a bonoranguam obje- eto voluncatis. Ec hac jam raciove ille actus ap- pecieus est causalicas Ainis, er non caulee efficien- Fis. Unde ab Aristocele l. L. Ae Gen. (5 Corr. vext. 25. dicitur morio mecaxhorica. Nam ut Arittore. les aic, dupliciter aliquid Poleemovere, 1. cos oder i a exn rS uworcoS, ive lanquam causa efficiens ut v. 8. quando homo moret calamum ad scri- bendum. 2. ces r S evena, sive lanquam causa fina- lis. Priori modo, quod moret, norerproprie: quod autem modo posteriori, improprié seume- caphorice. Nam proprie asit vel mover, quod a- sic per pocentiam actiram, vel quod est ipsa po. tencia actira, vel habee pocentiam actiram, Ce c. 8. ignis moret proprie aquam motu alterario- Verum ad haec pocehresponderi, aliudesse dicere, fnis morionem seu actionem esse metapharim eam; aliud esse dicere, causalicarem sinis esse meia- Phoricam. Causalicas lacius paree quam actio ve mocio, e comperir causis omnibus. Conce- dimus ereo, causalicarem finis esse actionem meca- phoricam. Ee nesamus, quod etiam sit causalitas mecaphorica. Poceltn. aliquid dicimeraphoricum ita, ue hoc nomen mer aptoricum accribuatur spe- ciei, ut camen non possic acribui generi. Quod declaro exemplo vilus a intellectus. Vilus lo- micue bitariam, 1. peo actu prire o. 3. pro actuse cundo. Loquamur jam de vili in actu primo. In- cellectus et vilus sunt pocenrixe nacurales, qua suve qualitates. Si jam dico: Incellectus est visus improprie s mecaphorice dictus, non ctatim lequl tux, quod qualicas sit improprie es metaphorice dicta. Pariter ergo, quia eau salitas lariuis pacet. quam morio, inde omnino non est ablurdum. nis, quia habet porentiam actiram, quae eA Ca- E dicere causalicarem finis esse quidem morionem me- lor. Sed Einie non movet per porentiam actiraim, verrim Caleim quarenus est bonum aliquod. B0- num aucem non formalicer contittere in poren- eia actirâ, nec eam formaliter imporeare, alias nocum est. Ouia isieur fnismoretnoncunquam principium actirum, sed tanquam bonum, hinc moret et agicrancum na (. us (a. Doeciv, teu mera- Phorice. raphoricam, licet non Cceausalicas metaphorica o nec tris mecaphorica causa. Sed exhactenus dictis non Patis poreAt intel- ligi, quomodo tinis sic causa sinalis DEL actio- num: icem, rerum coenitionis es appetitus exper- rium; Vel quomodo cum circa illius, cum ciroa horu actiones exerceac tinis luam causalitarem d Cc orgo clarius de accuratiiis prOPONAEUE, QuOE Sed hic nunc quis objicine, quomodo finis P modis caula efficiens ob sinem agere dicarur, de possit esse causa, vel suam exercere causalitatem, tinis el ejusmodi cauta, qua ceclell. lam cau- selitatem in invencione. Duando enim cA in ad quem eorum perrineat D F. V S, Se naturalia absque cognitione agentia, ex Summi ririn 70a. chimi Juneii Exereic. V. de causis, nocari postunt lequencia. Ob Ainem agere dicitur etticiens velprima nem asit, vel persecte, vel minusperfecte id ipsum exequieur. Primario ob finem aeere dicicur; quod ox coenitione es apperiruaeu, lire quod ided isie quia appocis aliquid sihi cognicum. , o pact a cum, quando dicicur causa non sit? Verum Resp. dicrum fuiclapra, gadanus duam causalicatem exercear circa appetitum. appecicus autem cum verletur cirea ea eriam. quamris non lic. Wam porelt aligula uorele sux lieh lunc, idcog; non repuonat elle caulam, rio, vel secundario. EF Porro, quod primario obl appeticum, etiam (i non lit. Et, quod notandum,