# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/786373555:0148
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/786373555:0148?run=74
# Title: [Danielis Stahlii Compendium Metaphysicae In XXIV. Tabellas] Danielis Stahlii Compendium Metaphysicæ In XXIV. Tabellas (shelfmarks Leibn. Marg. 32; ZEN Leibn. Marg. 32)
# Folio 68, page id 786373555:0148
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=786373555&page=148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/786373555/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
# Lines: 101 recognised, mean confidence 0.90
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

(00.
Filius? commessatur, ludie, dearbulat, BEc. Rris. P. filius diligenter dat operam literis. Dec re-
Quando jam vellem dicere: Tivins dat ope. ler lic: Filius non dilisenter sat operam liceris. P
ram liceris, Fallur dicerem; Ouando autem
dico: Pater misit Ticium, uc operam det liceris; ve-
rum dico. Hac enim poltericri locurione er-
monem instreuo de inrensione, sed in prioriler.
mo est de execurione. Et non raler consequen-
pater illum non misit, ut dilicenter det operam li-
ceris. Exe, uemonui apra, dilisenter Tumrob
Terranda.
Duae jam adtuc restane finis distinctioness
ex vel sunc alias nocissimx, vel nonita Frequen.
eia: Parermisis flium, uc diligenier oxeram det lice- res. Pergemus erg dad sequentet
JI
Omnibus dut laltim pluribus causarum generibus communibiis.
Eguuntur nonc quaedam distinctiones omni-
bus vel salcim pluribus causorum generibus com-
Lmunes. Reprehenderic ancem quis ordinen,
et dixerir, esse has distinctiones praemieten-
das cractarioni causarum. Veruim enim vero
Cic, Pacet ex Copra dictis. Cauta outem sine qua
non quidies distieile ira von eltincellectu. Dus
nempe requirunur, uc aliquid sic eausa sitie quA
nOn: ZBuL sine co effectus non possit esse velfieria
2. uc non sit vera causa ejus. Alterum hOrU VBI
cum ordo dochrina desumendus sic a meliorr C decs, non est enusa sine guanom Sicc. 5. fidex
nostes cognitione, e hae distinctiones melius in-
relligantur port diversa cautarum genera cogni-
ta, voluimus hras distinctrones non pramittere,
Sed potius pollporere.
Prima verd distinctio cAt, quod egusa vel BE
ACTU, velPOTENTFA, erceyela n doravet ex HI.
Phys. Cap. 3. (5 V. Mec. 6. 2. Nec continerhaecdi-
Stinctio quandam difficultacem, sed ex terminis
Cat noca est. Dabirnustamen exemplum. Pri
non poret dici cau la Cine quầ non Paluris, quia
et vera enula. Ec quando colesit agua d calore
isnia ignis non est coula line qua non ejus cale
factionis, sedcaula vera. Duo eiso dictorequi.
sira probe sune observanda; de quibus exemple.
Cune in propaculo. N. 5. ucienis produeat calo
rem, opus elt propinguirare Ignis enim in forna
ce existens nunquam caletacit aquam in pucet
propcer nimam dictanciam, (cd OpORtEFuEAquI
num quancum ad efficientem e materiam; auri- D in olla apponatur igui. Illa vicinitas quidem.
Faber quando efficie poculum; vel in elaboran.
do auro sut argento ad Formam poculi estOcch-
Datus, eunc est caulo efficiens, de aurum vel ar-
sencum ect actu materia poculi. Sed quando au-
ritaber dormit, aut edies aur bibit, cunc est causa
etticiens potentia. Deinde qua Formam, non
videretur cui locum habere haec distinctio. NTuI.
la enim Form est secundum Aristoreiem X II.
Mec. QuX OxIIME, antequam sIE actu CaWSa FOT-
non est vera coula calefactionis aquae; natm mon
est causa efficiens; non Forma; non materia; non
finis; quia nullius harum definitio illicomperico
UE PaceE. Actamen sinc illa vicinitare seu api
proximariono aqua ab igne nunquam incaleleit.
Paret ixitur, ideo quod line hâc effectiis (nempe
calor in aqua) produci abigne nequeat, illam et
se calefactionis ictius causam sine quà non. Sie
RE VE ChirUrSI YOIMNSEUTENE, BAS EEMOVeHE II
malis, et ita sic Forma porentia. Placo quidem P. la remotio puris nun elt vera causa; line eatamen
PUTAE, D F. UIM omnes ahimas ratioales crca(
se, ee post derrudere in corpora. Hlxcherent
vera, anima esser forma porencir. Sedrem ita
se habere, nemo jam es, qui credat aut lacuat.
Puco camen nihilominus nosposse dicere, quod
causa Formalis eriam detur, qua lirporentia, e
adducere exemplum denostri arima. Guando
enim illa separata est a corpore humano, et jama
seorum existie in caelis; non est causa formalis
vulnus non curatur. L. C ers d eaula sine qua non.
Similirer quod vulso exempli loco ponunt:
quando valra sine oppolica, conclave eALCNE
Brolum. Remoris antemhis, lucescir. TIIa remo.
tio va rarum est causa sine quânons quia line ez
non porest lucescere conclave. Jacob. Martiui
Hic est Vir quidam erudieus, qui in suis
Meraptiysicis abhorret ab hBc locutione: Causae
sine quâ non. Dicit enim, sine qua non esse condirio.
actu, sed porentia. Denique de sne videtureri. nalem appellarionem: Condicionem aurem sine
am res elle clara, quod quidom licactu, quidum
pocentia. V. 3. Ei quis jam per aliquod indicium
rescilcat de chelauro depolico, et det operom,
quomodo eins reddatur particcps, tuncille the-
faurus est actu causa sinalis. CQuando aurem il-
que non non esse causam. Si cred conditio sine
qu’a non, non est caus. P. non debet denominari
6au.
Sedcgo proteclomior, cavirumtancum
peolabi. Anroni quanels protelmus cadaver;
hominis, dicimus, hosacet homomoruus; l lcn
ete quidem. Ec tamen homo mortuus non cst
le chelaurus nondum est notus, cuncille chelau-
rusestporencia cauCa finalis.
Sccundo. Causa est velVE RA C USA, vel homo. Expictoram hominis recte dicimus esse:
mdota 51F H.  ila ban Mbtainem pictum, e tamen pictura non eAlio-
mo