# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/816856680:0088
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/816856680:0088?run=74
# Title: [Andreae Adami Hochstetteri Collegium Pufendorfianum, Super Libris Duobus De Officio Hominis Et Civis, Anno MDCC. In Academia Tubingensi XII. Exercitationibus Institutum] Andreæ Adami Hochstetteri Collegium Pufendorfianum, Svper Libris Duobus De Officio Hominis Et Civis, Anno MDCC. In Academia Tubingensi XII. Exercitationibus Institutum (shelfmark Leibn. Marg. 79)
# Folio 78, page id 816856680:0088
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=816856680&page=88
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/816856680/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 132 lines, status machine
# Lines: 132 recognised, mean confidence 0.74
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

Resta Pra-.
 16c
Conscien.
eia Dubia
mutari Do.
cestin pro-
habilem.
Duid faci-
endum, si
in dubiis
alcerutrii
elixi debe.
556
d
pobis becc nonumm moncte, gnm ista distinctio hoc quidem in ar-
onmento nondum satisfacit. Primum quidem; non exusque discre
patjudicium speculativum es pradlicum, ut judicio specntativo exi-
Rente incerto, practicum certum ant probabile esse possit, cum per.
petuo unum alteri respondeat; imo boc illi innitatur. Deinceps ita
existimo, gnam tin quis dubitat in universum, on liceat Christiano
belligerare. illum certum esse non posse, sihi bic es nunc esse conces
sum, qnandoquidem non ionoret, id quod facit, esse belligerare.
Duemadmodum qui dubitat an usuras capere licitum pt? sciens ia
quod facit, esse usrras accipere, non potest non statuere id quod fa-
cit illicitum esse. Onid eroo multis. Si quis propositionem finoula
rem pol practicam dpendenabus vel supereoribus ita videat collu.
stratum decisamque. ut in et habita universali, rede se facere, de
quo in universum dubitabat existimet; C onscientio non amplius erit
andia, sed probabilis e Rects Ytagne: SiCHP EEEOTeI, iE quoque du-
bium quilibet deponere cenetur; sive ipsam rem, guantum ingenio
suo assequi vorost, consi eratlo: sive consilium es ancoritatem. quo-
rum copia fuerit, sequendo. Onod A. fecerit; CONSCIENTIA
DUDIA MTITABITLR. P: Non IB certam, altamen in PROB A.
BILF M; quali qui resitu. praesertim ubi certior haberi nequit.
non peccat; sin neolexerit, iMorantia interveniet culpabilis. alias
oni mbitat cartempative, ded et Indicio activo elivere partem -
FirCM. Est entem V. C. in dubu de justitia belli pors tutior abstine
d) Onid tum factm sd os p Cn omnino alterutrum fit faciendum,
 de ntroone tamen an eganm ft, dubitetur? Repondet Orots,
inanit ubi erectio evadi non porct; minus malum rationem induit
mnois, non autem moraton tocnm habere: in colliione aniem Le-
ejusmodi collisionem videri prccuum erat, desinere esse peccatum.
turem induit laeri: sed quod turpe est, pro impossibili sempes ba-
bendum. Crroviter peccant apostatae illi, qni sclentes vo’enses que
jacturam vera Relixionis, ipsiusque adeo aternae salutis, quam bo-
norum aut aliorum Benorum temporalium facere malunt. Notum est
2e
re vello ae Tame OI. l1, 26, 4. medo
Licere ei elirere, quod minus inignum esse videtur. Semperenimi
Boni. T. B. II, 23, 2. ubi tamen notantum, Boc axioma in malis da
dum apbarenti, non cligi mins lum prae majori, sed quod extra
Pntend. deJ. N. X C. I, 3, 5. p. 46. In daminoss minus damsum na
n
26
agiene
a De ma
est
Nimns es
U, S. 1
Macu
nan
n
ann
No)
VI
1d
I1S
dea e
RCEa
um
llign
dece
e
am
last
d
tone
facii
D
C
Du
A
re
tercedip
bus:
dui
na
vel
ant vetilas. 
e
ni
qna
errorem in
Pctor, qui
quae p
l
saclend
dida sunc
bine nascicur
lur, accidit,
frcillo
retu
sentenciam
BlOcon
lbne
1
da
ul
2
lonib
enit
NG
le vel
a
e
mora
son
luri
junc
eo
circ
e
icet
D
ile
de
Hec
C. 5
a
in
m
I