# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/851387705:0998
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/851387705:0998?run=74
# Title: [Johannis Wallis S. T. D. Geometriae Professoris Saviliani, in Celeberrima Academia Oxoniensi; Opera Mathematica] Johannis Wallis S. T. D. Geometriæ Professoris Saviliani, in Celeberrima Academia Oxoniensi; Opera Mathematica (shelfmarks Leibn. Marg. 100:1/2, Stück 1; Leibn. Marg. 100:1/2)
# Folio 978, page id 851387705:0998
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=851387705&page=998
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/851387705/jpgs/default/00000998.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
# Lines: 63 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

de Axe in Peritrochio
Ares i Miinori uc plurimum lunt ratione ad Orbes Tuos quam sunt AXeS Mino.
rum: quoli Diameter Axis dd Diamerrum Orbiculi lic in eadem racione in ma-
joribus acque minoribus Orbremlis, nihilo facilius morum iri existimar majores
quam minores Prochleatum Melilos. Nempe, li incellisatur Orbiculi Centrum
pro rectis Fulero, Viresque ad Tupremum diamerri punctum applicaras, et Prictio-
nem hanc seu adhaetionem pro Onere submorendo; in ea ratione plus minutre
valebir, Vis ad Onus Cuhmorendum, qua major est aur minor Semidiameter Orbi-
culi ad Axis Semidiametrum. PuC; Si s, ut C. B ad C A, H8. 269, SC (reci-
Procc) Vis in A, ad impedimentum d trictione orrum in
B: Vis Impedimento requipollebit, cademque aucta pra-
vollebit: adeoque morebir: Arque hoc perinde sive in
majore cre in minore Orbiculo.
27. Duam quidem Demonstrationem eso acmitto. Ve-
rum hoc addo; Augmentum illud Virium quicquid sc quod
supra Aquipollentiam accedie, plus valicurum in Radio
majore quam in minore; vepore ad Libram in majori d
Centro motus distancia applicarum. Vc modo ostensum
elt; ex Ciap. 3. DrOD. 12. _ Schol. prOD. T4. ejusdem.
28. Fademque Frictionis consideracio qua ad axem Au, (Prarer eam quam
ante contiderarimus soli Alperitarem, ) in Plaustrorum Curruumre Rocis non
minus locum habet quam in Frochlearum Orbiculis. Nam Arium exrrema qua
Rocarum Modiolis immiccuneur, onere prelsa, ita premune foraminum ima, ut
non postit sine Frictione converti Rora cirea Axem Tuum, in parre prxeserrim in-
feriori. (Ouam caulam altisnat Ariltoceles, Mechan. Quelt. TT. Cur super Scy-
talas, quales R, S, tis. 258. (nos Pollers vocamus) facilius gestantur onera, quam
super currus; nempe ob eriratam axis trictionem. Fr quidem 2d Axem majorem
major exit Frietio, majusque ex Prictione Impedimeneum. Paque Prictio majo-
rem qua aequipolleat vim poltular, ubi major est Diametri Axis ad Diametrum
Rocx ratio; ob eandem caulam quam in Prochlearum Orbiculis jam ostendi-
mus. Quodque supra aequipollentiam accedit ririum Augmenrum, perinde in ma-
joribus Rocis, acque in majoribus Frochlearum Orbiculis, plus ralebic quam in
minoribus; atque ob eandem cautam.
29. Neque huic adrersatur, quod. Trochlearum Axestixi mancant, AXes RO-
rarum promoreantur. Ouippe, dummodo Cencrum Cmrertionis (quem morum
lolummodo hie considerams) in Axe sit; perinde elt Cre manente Solo Dro.
moreatur Axis (ne in Plaustrorum ROtis;) sive (uc in Trochlearum Orbiculis)
manente Axe ducacur Funis eractorius; sire etiam utrumque tiac. Onaeque de
Rocarum Axibus dicta sunt; eadem etiam Cylindris aliitre facile accommodan.
tur, ubi cractiones per Axes tiunt.
30. Superest achue alia rario, etiam a Prictionis hujus consideratione, petita,
quae majoribus Roris (Cylindris Tumpanis, Orbiculis, Sphaeris, _c.) Prxe mino
ribus Faret. Polira nempe eadem urrobique axis magnicudine; quod ex Frictione
oricur Impedimentum, non modo difticilius in Roca minore Cuveratur (ob cau-
Cam jam cradiram;) sed et hoc Capius reverendum erir. Cum enim tancundem era-
ctione promoveri Toleat Axis in una Ror convertione quancum iplmIS ROL am
bicum proxime aequer; Exepius eodem cractu converci oporrebie Rocum minorem
quam majorem, tocamque inceorae convertionis trictionem lapius reveti: de qui-
dem in eadem rarione lapius qua minor est rOIX amibiius. EF propierea, ob tri-
ctionem laxius repetendam, difficilius morebitur ROca minOT.
32. Atque hinc est quod Plaustrorum Curruumque ROIX et Axes anteriores
cum minores eAe Toleane) citius terantur, (apiusque reparari debeane, quam
majores. (Cuiramen nonnihil conterre porest, quod cum Axis prior minus AI
cus sic quam polterior, ideo magis premitur, exceris paribus, ab onere quod utri-
que incumbit. Ob ensdem cautas quas Cap. praccd. altignarimus, cur duobus
Fuleris inaqualirer aliis incumbens rectis, deprestius magis premat.) Fadem
que Trochlearum Orbieulis Facile accommodantur: quipre, dum tantundem ele
vatur pondus, Expins convercendus erit Orbiculus minor, exreris paribus, quam
major; adeoque et difticitius.
32. Acque hactenus de Cstindrorum, Rocarum, Tympanorum, Sphararum
dec. convextionibus esimus, cum cur tiant, cum cux in Majoribus tacilius fiant
quam
2