# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/851387705:1070
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/851387705:1070?run=74
# Title: [Johannis Wallis S. T. D. Geometriae Professoris Saviliani, in Celeberrima Academia Oxoniensi; Opera Mathematica] Johannis Wallis S. T. D. Geometriæ Professoris Saviliani, in Celeberrima Academia Oxoniensi; Opera Mathematica (shelfmarks Leibn. Marg. 100:1/2, Stück 1; Leibn. Marg. 100:1/2)
# Folio 1050, page id 851387705:1070
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=851387705&page=1070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/851387705/jpgs/default/00001070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
# Lines: 62 recognised, mean confidence 0.94
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

De Fydrostaticis.
Cap. XIV.
Si vero utramque (summae Parefactionis summxque Condenfarionis supra quam
est in Atacu aeris apud nos ordinario) conliderationem componamus: Cum spa-
tium quod occupat Aer Sc Dilatatus, sic ad spatium quod occuparet Aer nobis Or-
dinarius, uE 13769 ad F; acque quod Aer Ordinarius occupat ad spacium quod
occupat sic Compreltus, SE ut 40 ad F; exic spatium Aeris lic Dilatari ad sparium
ejusdem sic Compresti, uc (+3769x40 =)550760 ad E; vel, numero rocundo,
uc 550000ad Z, ICu ut Duinquies Centena e Duinquasinta Millia, ad Onum.
RC, quanto, per media olim forre excogicanda, remoreri adhuc possit ab invicem
uterque terminus; conjicere non valemus.
Onicum adtue ex iildem D. Borli (de Aeris Rarefactione d Condenlatione, seu
Dilatatione  Concractione,) Experimentis monendum duzi. Nempe, quod, UEuE
Aerem in ltacu admodum laxo seu dilacaro conclusum decinuerie in vase vitreo
per Menses aliquo, imo per aliquor Annos; non tamen hactenus obserrare po
cuic guin Flacerem Tuum recinuerie, et quidem in eodem quo prius visore; nec ob
laxirarem illam languorem contraxerit: Cum tamen non rarO obserremS, COF-
Pora Elallica (pura, laminam Ensis, aliamre chalybeam) ubi aliquandiu in lieu
indebico detenta tuerine, Flaterem Tuum deperdere, nec ri sua se in pristinum .
cum resticuere; Sed e Magnerem, Acumve Magnere incitacam, si exera litum luum
longo tempore detineas, vel polos mutare, vel senlim deperdere verricitarem Cuam.
Fancus scilicet est, eriam in rebus inanimaris, diucurna in eodem siru polirionis et.
tectus.
Verum hic loci distimulandum non est Fxperimentum aliud, illustre quidem et
Patis stupendum, quodque me de Phanomeni causa Policitum tenvit.
Nempe; Si Fydrareyrum inverso Tubo (uc dictum ett) suspensum, sit ante
inversionem ab omni Aere accuratissime depursatum (quod nonnili lumma cura
ediligentia tiet,) atque inversione caure facta, Tubus in loco firmo ab omni con-
cussione liber constituntur: FErdraregrum (aperto infra orificio) suspensum per-
manebit, etiam lonse ultra alsitudinem supra indicatam: Si vero, Llydrareyro sie
suspenso, vel tantillum Aeris admitratur, vel concutiatur Tubus: statim praecipita-
bitur Fydrarerrum usque ad solitam altitudinem, ibique (Poll recsprocationes ali-
quot Factas) consistet.
Phanomenon hoc, Fxperimentis quibusdam, in Orsano Boyliano primum, deinde
in aperto aere factis, debemus. Oblerrarerat ueique Honoratistimus Boylius
(quod ex ejus Frperimentis Physico. Mechanicis, Anno 1660. Cditis, LExper. 17.
ante monuimus,) FTydrarorrum, intra Ancliam Cuam Tubo Cuspenlum, Fubducto
Aere gradatim descendere, uti expectarerat, non ita tamen quin, quamcunque ad.
hibuerit dilisentiam, supra stagnantis interius Hydraroyri superticiem (contra
quam sperareraE) extaret adhue ad alcicudinem Onciae vel laltem semi unciae
(prasertim (i ab aere prius depuracum fuerit,) cui in Aqua respondent pedis Vn-
cix Calrem 7 aut8. Idemque in Aqua expertus, immissis in Aneliam cutris breri.
Dus (putam 5 auc 6 unciarum pedis) ea replecis, Aquam reperie (saltem si ab AerC
prius depureara Fueric) non descendere. Ouae quamquam Orsano minus praecile
obcuTatO, quam ut poruerit Aer omnis inde extrauriri, imputari posse videretur;
rem ramen cum iis e Societare Resia qui cum temporis solebant convenire com-
municarie, uc alciore dignam examinc.
Cumque, Dost Librum illum edicum, Organumque iptum L maini 166L conspe
ctum, variis aclhibicum alibus, id eou sque approbarit Clar. Flusenius, ut domum
reversus aliam sibi ad ejusdem Anclix Forman parandam curarerit: id iplum ille in
Aqua expercus similiter erenire deprehendit, (neleius, credo, D. Bortium id pri-
dem deprchendiste:) Nempe; immilto in Ancliam mubo breriuseulo aqua repleto
ab dere depurata, polt Aerem ex Anclia quancum poric extuetum, Aqua adhuc
Cuspensa mantit.
Idemque (suis liceris) ut nocabilem in doctrina Boyliana (de Aeris Pondere d
Elatere) ctticultatem objecit.
Cui (liceris (uis) revonebat D. Bophus, rem plane ita esse, acque ab ipso jam
ante obserratam, cum in Aqua ( ut D. FTugenio) cum etiam in LlydrarssrO; agni-
tamque difficultatem, et cum Socierate Regia communicatam, ut ulteriori adhue
examine dignam. Incerea tamen solvi difficulcarem rideri polle ob Ancliam non
ita penicus exhaultam quim uc retiduus Aer exiguum illud pondus sustinere vo.
TeTIL;