# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/886285755:0157
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/886285755:0157?run=74
# Title: [Germaniae Historicorum Illustrium, Quorum pleriq; ab Henrico IIII Imperatore usque ad annum Christi, M. CCCC, Et ex ijs quidem Septem nunquam antea editi, gentis eius res gestas memoriae consecrarunt, Tomus unus, Christiani Urstisii Basiliensis fide et studio in lucem nunc editus. ... dabit ... Rerum & Verborum Indicem postremus cuiusque tomi ternio] Germaniae || Historicorvm || Illvstrivm,|| Quorum pleriq; ab Henrico IIII Imperatore || vsque ad annum CHRISTI,|| M. CCCC,|| Et ex ijs quidem Septem nunquam antea editi,|| gentis eius res gestas memoriae consecrarunt,|| Tomus vnus,|| Christiani Vrstisii Basiliensis || fide et studio in lucem nunc editus.|| ... dabit ... Rerum & Verborum || Indicem postremus cuiusque tomi ternio.|| (shelfmarks Leibn. Marg. 136, Stück 1; Leibn. Marg. 136)
# Folio 139, page id 886285755:0157
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=886285755&page=157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/886285755/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
# Lines: 54 recognised, mean confidence 0.91
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

1
ISCOPI CTTRONTCOE
LK SFF L L MV
O. L OGY d.
MNES homo ad hoc ractonis capax est, vt aultorem suum deum l
at, factaque sua caeco cor de non transeat, sur dis auribus non audiat. De-
g ad hoc homisum creatum esse, forma quoque corporis non inmodum
Caeterorum anmtantium accliuis, sed caelum respiciendo sublimis, pro-
bat. Interior etiam homo adimaginem creatoris suifactus, materiam
nuestanda veritaris non solum in creaturis aliis pulchris ex magnis
oris alcipu sea n seipso, eo quod lumen vultus domini suxer sesigna.
rum habeat, intus inuenit. Proinde nomuxta quosdam Deumneclicere mundum, sed poten-
tisimamaiestate, quae non erant, creasse, sapentisima prouidentia creata cubernare, benignis
sima Gratia gubernata conseruare: ex hoc aquido datur intellisi, quo d quilibet sapiens e bonus
propria benefacta diligit ex ampleclitur. Luod sihomoid mutabilicati subiacens, parricipa
tione, imo denominatione sapientiae saxiens, participatione, imo denominatione bonitatis bo-
2C nus, facere nouit: quanto maris Deus solus immurabilis, solus sua sapientia sapiens, solus bonus
suabonitate, es idsireo solus bonus facere credendus est? Inde est illud Augustini: Duo
SUIMEPEOPTEF QUIX DCuS aacCreaturam Cuam, velIE, d remanear. Vcesser quodma-
nerer Spiricus Domini Ferebatur luper aquas. Veauremmaneret, Vidir Deuscuncta
quxe Fecerat, _ eranc ralde bona. Si ergo Deus quae fecit dilixit, nihilque eorum quae fuunt, si
neciusnutufieripossunt, si potestates omnes ordinat: multomagisreena, per qua aliaminora
disponit, eorumq mutationes feripermittit. Quod sine odio, sine inuidia provenire, non solum
ex hoc quod ab oprimo, juxta Platonem, lonzeinuidiarelezatur, sed ex per hoc, quod auctor es
creator omnium, nihil eorum quae fecit odisse potest, innuitur. Vnde in libro Sapientiae pul-
chredeipso dicitur: Misereris omnium domine, de nihil odistieorum quae tecisti. Et Sap. 21. 5
30 rursum: Ju aurem domine cum eranquillitate iudicas omnia. Quodigitur mundus 12.
transit, quodtam mmserabiliter variatur, cum sine nutueius (et dixi) fierinon possit: non cru-
deliter, quiamiseretur omnium: non ex odio, quia nihil eorum odit quae fecit: non extrâ, quia
cum tranquillitare indicat: sed iustoeiusiudicio causaque, quae et si nos lateat, vtilissima tamen
creditur, contingit. Nullum enim malum auctorbonitatis, e Conspietatis feri permittere cre-
dendus est, praeter id quod quamuis in seipso noceat, uniuer sit ati prodest. Duodin malo Tudai-
caegentis considerari potest: quia illo excaecato populo, uniuersitas gentium lumen veritatis
accepit. Sic e regnorum mutationes, es ad vlrimu imminutiones, quis fructus sequatur, quia
non sine grani scan re Possana Seo doud quem nihilinuriliter efftuere potest; relin-
quamus. Xon desunt tamen qui dicant, Deum adhocregnum imminui voluisse, ut ecclesiam Ecclessa 
40 exaltaret. Rerni quippe viribus ac beneficentiaresum exaltatam ex ditaiam nemo ambizit resibuo de
ecclesiam: costatque non prius eam intantum regnum humiliare potuisse, quam ipso ob amorem
Sacerdorij eniscerato, ac viribus exhausto, non ejustantum, id est spiritali, sed suo proprio ma-
teriali scilicet elaco percussum destruetur. quod cudicare, vel discutere supranostras vires est.
XB.
Videntur tamen culpandi sacerdotes per omnia, quireenum suo eladio, quemipsi ex regum ha improott
bent gratia, ferire conantur, nisi forte Danidimitari coritent, qui Phulistheum primo virtute ces per quo-
erssto
deistranit, posemodum proprio gladio ingulanit. rerum quiaregno decrescente, ecclesia (et depre.
dixi) branium aeternae parriae, ac post vita praesentis laborem, requiem adeptura, in praesenti
quoque in marnum montem crescens, in magna auctoritate stare caepit, ea quae sequuntur prae-
serrim cum ad nostra tempora, recentemque memoriam ventum sit, tam defecturerum tem-
50 poralium, quam profectu spirirualium, mundi contemptum prodentia, in hoc Opere dicen-
darestant.
atempore Theodosiisenioris, usque ad tempus nostrum, noniam de duabus civitatibus, imo de
mapene id est, ecclesia, sed perminca historiatexuisse. Quodremperamenuproprer harericos,
Nemo autem propter haec verbanos Christianum imperium adccles a sepatase putet, ct
duae persohae in ecclesia dei sacerdotdus resaus esfe noscanut. Memineriique nos supra dixisse,