# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/DE-611-HS-3590200:0045 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/DE-611-HS-3590200:0045?run=74 # Title: LBr . 306 · Gerbillon # Folio 23r, page id DE-611-HS-3590200:0045 # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-3590200&page=45 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-3590200/jpgs/default/00000045.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine # Lines: 96 recognised, mean confidence 0.93 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. doctrinam res accurate intelligens, nec jam iniquus judex, ubi a patre patre ferdinando vierb verbiestio Belga, ex societate jesu, joh. Adami Schalli coloniensis discipulo BAugC Europrarum scientiarum gustum accepit quem fortasse suagentis sui imperii hactenus habuit nemo, non potuit non supra omnem sinas et Cartaros sapi si rerum cognitione prospectuque extolli, quemadmodum si pyramidi Aegyptis tarris Emropoea imponeretur. Meminis Patiem Grimaldum ex eadem societate insignem virum Romae mihi non sine admiratione hujus principis virtutem et sapientiam praedicare; quem ajebat, nam ut de a amore justibia, de caritate erga populos, caeterisque laudibus de moverata vivendi ratione, caeterisque lauditus nil dicam mirificam sciendi ie imiperii eminus venenantur et prope adorantu + per tres quatuorve pinci cum Verbiessio in interiore conclavi Mathematicis instrumentis librisque operam dabat, ut discipulus cum Magistro; tantumque profecit, ut demonstrationes Euclideas perceperit, et trigonometricis calculis intellectis, observati Astrorum phaenonena numeris vincite possit; et quod R R P. Ludovicus de Comitibus nuperade inde redux relatione de Sinis libo edita nos cocitu, librum ipse de Geometria confecit, quem ut tantae scientiae elementis liberos ipse suos imbuat. sapienliamq cons quam suo imperio intulit. in sua domo haereditariam reddat quibus beometram enim non operarii sed philosophi ritu intueri oportet et cum virtus fluas ex sapientia, cujus ut populos reddat etiam ultra vitam suam felices; quibus populctum se felicitati sua populorum etiam ultra vitam suam prospiciens; quibus consiliis, quae agitari in humanis paeclariora possint, non video. Geometriam autem non operarii sed philosophi ritu intueri oportet; et cum virtus fluat ex sapientia sapientiae autem anima sit veritas, nemo autem ii autem atera veritatum indolem perspectam habeant, et certum ab incerto discernere possint quibus exploratae sunt Geometrarum demonstrationes caeteris morialibus inter conjecturas vacillantibus, et propemodum quod pilatus prationes, aeternarum quaerebat, quid sit veritas nescientibus, nondubiam est, sinensium Monarham praeclare sapienter vidisse, quod in hac orbis parte plato olim inculcabat, Gneminem imbui posse scientiarum mysteriis nisi per Geometriam Nec alia re factum puto, quod sinenses, etsi ab aliquot annorum, millibus miro studio doctrinam colentes et maxima doctis praemia proporentes, tamen exquisitum exquisita scientia ad exquisitam scientiam non pervenere, quam quod uno illo Europaeorum oculo Geometria scilicet caruere. Tametsi autem illi _ nos monoculos crediderint habemus, tamen alium adhuc oculum, nondum salis ipsis cognitum, sitentam scilicet ogicum vel Metaphysicam, (nam parum distant) quibus ad res incorporales erum per quam ad rerum incorporalium etiam notitiam admissi sumus; hanc audio a R. p RR. pP. Gerbillonio et Bouveto hanc docere jam paraverat verbiestius, quod non alia melius ratione Christianae religioni viam p se judicaret. Nunc accepi AR. PP. Gerbillonium vrorum magnatum auspiciis Regiis ul tuor in magis parari, tod esus ordinis Hedraei et Verjusii studio in orientem missos et Bouvetum gentr praeter mathematicas artes, etiam philosophiau nostrae peritia doctrina Monarcham sibi devinxisse. Ita vereor quod si ita pergitur, verear ne mox omni laude sinensibus inferiores, simus quod non ideo dico quod illis laut lucem novam invideam, cum gatuler potius, sed quod optem vicissim nos ab illis discere quae no magis adhuc sum practicae, et emendatiorem vivendi dationem, ut de aliis eorum artibus nunc nil dicam. te jam nunc si essem judex credo arid si quis pro paride sapiens, non formae dearum, sed excellentiae populorum jud ex lectus esset, pomum autrum sinensibus daretdaturum esse, nisi una maxime sed supra humananeos e vinceremus, christianae sci divino scilicet munere Christiana religionis. horas quotidie =et magnarum veritatum notitia + sed morte praeventus rerum Certe talis nostrarum mihi videtur esse conditio, gliscentibus in immensum corruptelis ut propremodum necessarium videatur Missionarios sinense ad nos remm mitt ne monilis verae morum disciplinae vel Theologi naturalis si nensium ad nos mil qui miffi Theologiae naturalis usum praxinque nos doceant, quemad modum nos illis mittimus heologiam eos doceant revelatam. Itaque rodo so