# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Page: https://leibnizlegible.com/page/DE-611-HS-958803:0476
# Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/DE-611-HS-958803:0476?run=74
# Title: LBr. 57, 1 · Bernoulli, Joh.
# Folio 237v, page id DE-611-HS-958803:0476
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 243r); this page is its left half.
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-958803&page=476
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958803/jpgs/default/00000476.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
# Lines: 46 recognised, mean confidence 0.96
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line.

brevius succedente: qui aer luet dolium portea omnem suum liquorem ad sum
mitalem utque resumat, cum neutiortum evadere possit in tubo manere cogitur
Him si plures tales tubor recurvot A, B, C, D quorum orificia erurum breviorim
gradatim ascendant, in dolium imiterit, poteris Aerum judicare et numero tu
borum aerem continenlium quourque dolium depletum fuerit. Vel si malueris
loco tot tuborum asumere unicum tubum rertum FE intiuitum plurimis ra
mulis inflexis a, b, c, dr. per minima intervallula a se dictantibus, eundem
urum obtinebit: Illi enim ramuli qui semet a liquore evacuati sunt port
redimpletionem dolio retinebunt in flepuris suis ampullas aereas: infimuus ergo
namulus tali ampulla conspicunt indibabit quouiqe dolium fuerit extrantum
Eue jam alterum inctrumentum quod mihi in mentem venit: AB tubus
eit utriaque apertus multos habens varicet seu tumores et
cavatos amulantes venamm valvulas, quem liquore
plenum (poterit autem facile empleri si primo invertatur
et obturato A, per B infundatur) imitto in dolium liquo
re pariter plenum. Jam si tantum liquorit ex dolio efflux
erit ut ejus superficiet subiiderit ad au, adeoqe etiato
omnis liquor qui ca parte lubi Cupereminente Abc extitit, deccenderit, illamque
totam cavitatem aer succedens impleverit: manifertum utiqe eit ob affucum
novum liquorem quo dolium redimpletur, totum quidem tubum AB etiam
redimpletum vii relictis tamen aere plenis omnibus illis varicibus, qui supra
a exirtunt: cum enim varicum convexitas sirtum spertet, aer qui semet in
illos se recepit; à liquore amplius eppellitre quit: ergo et hoc modo intimi
varice b,c, aerem continentes monitrabunt quouique Dolium fuerit evam
atum. Hujusmodi tubus varicom etiam alibi urum obtinere posset
ex. gr. ad thermometra conficienda quae non solum praesentem aeris temperiem
sed ediam praeteritam otenderet et simut limitet sumi caloris et sumo
frigorit. Cit si observator medio Aprilis (quo tempore aeris temperies
moxime variabilis) certo quodam die explorure vellet masimum et mo
himum gradum caloris aeris, seu quantum aer mutari potuerit intrar4
Loras: certe continua observatio 24 horas durant La diosissima escet
imo etiam inutilis quia experientia docet prasentia hominum, eorum
scilicet Ralitu et continua transpiratione insensibili aerem ambientem
alterari et calefieri hincque l’quorem in Thermometris plus juito denendere
Huic igitur duplici incomado remeder licet; si duo nobii comparemus ther
mometra ordinaris similia excepto quod habeant
tubos varicoros, unius varucibus surtum (Fg. T)
alterius varicibus deortum (Feg. II.) spertantibus. illud
enim Fig. I. Observatori licet per totum diem atrenti
et sub finem tantum diei obtervatum redeunti
oitendet moximum denentum liquoris id eit masimum
gradum caloris quem aer illo die habuit, id quodar
guere poterit ex intimo variceb a faerem includente:
alterum vero Fig. 1. determinabit masimum ascentum li
quoris seu moximum gradum frigoris, varice nempe sum
mob pauxillum liguori retonente. Cum hac scribo