# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com # Page: https://leibnizlegible.com/page/DE-611-HS-958803:0604 # Permalink to this reading: https://leibnizlegible.com/page/DE-611-HS-958803:0604?run=74 # Title: LBr. 57, 1 · Bernoulli, Joh. # Folio 301v, page id DE-611-HS-958803:0604 # Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 300r); this page is its left half. # Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-958803&page=604 # Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958803/jpgs/default/00000604.jpg # Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine # Lines: 68 recognised, mean confidence 0.86 # Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German. # Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text. # Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote". # After the first blank line: the recognised lines in reading order, one per line. = aliquid notabile 2 Et videtur velle plus eum facere quam ficele aerem calorem, (quam quis e expectaret, seu plu Equam pro ratione cals ranitatis Vellem autem diffinctus exposuisset mentem, et re ita scilicet ait in Observatis circa durationem rirtutis Elassicae aeris expansi, quae subji ciuntur ejus Epistolae de mira ueris Tarefactione citra calorem: Adhuc; inquit alius supterest modus a me excogu Etatus, quo aer in quodam parvo instrumento portatili, ad quingenties sexcentiesve forte e millies amplius solito spatium expransas, non tantum longo temporis spatio elasticita orem suam refinuit, sed et primatio curdum quaesito meo satisfecit, utrum scilicet aer alde dilatatus citra calorem, insigniter afficiatur calore externa afficeretur calore externo. Eoquippe ipsum affici in hoc instrumento patam est. Ibi enim magna quam jam acquisivit, quamque fueri velle videtur raritate ne quic quam obstante, manus exteriori. Cnsi admotae calor subitam, manifestamque admodum operationem edit eaq ad priores suas dimensiones juxta ac temperiem revertitur Haec Boiliqus, nec qualefeit conspructionem instrument non explicans quae forte talis fuit. Iu remota aer sensibilis derestente cabo A, sit alics Tubus B. supra clausus iufra apertus, in quo suspensus Mercurius. Ex Tubo A E extrahatur Aer et descendet Mercurius in Tubo aB pene ad imum. Et ex illo descensu aestimar, six potent rarefactio, nam cum enim tantulum Mercurii in Tubo B remaneat, erit Aetis dila– tatio praesens ad priorem, ut altitudo residua ad prigrem. Extracto aere claudatur Tubus ercu A. Et ita selvetur ad usum. Hic Tabo calesncto A, calefacto Mercurium nonnihil exurrer exurre xisse non dubito cum enim aliqua vis Elastia aeris superfuerit, non mirum, si ea fuit calore mula aucta. illud scire operae pretium est, agatue culor ut sic dicam per an reudum mnutplicationis aunem modum addisis. sed vi itaque secferer sed tnesm an sed cum tamen Boilius nihil distincti afferat nescro an hine E pe alquid lieeet denem as quaq po ratione ad pitet fuisse anctum + modum addt alato angtias con aliquid colligere p novi potuerit Nam si (ut solet contentus fuit rem Equa per se senib intelligitur sensibilem leddere, non eral cur valde commo udaret experimentum ut E quaesito alicujus momenti satisfactum diceret. sed si plus calor qui in conmuvea Mercurium alter aea geri tarm aeri communis parum rabfacto in incumbentem in vacuo induplum E asfollit, hane Mercurtum in hoc Tuboerplus quam illam exiguam Mercurii quantitalem in hoc deubo B plus quam in daptum extulisset, um dignum ta ex perimentum fuisset alicujus momenti. et calor in aere rarefalcto plus egisset quam rarits prorat partione raritalis, seu quam rapitas eius admittere debere videatur. Ex talis experimentis haberi posset Utrum calgitbi agaat (ut sic dicamt per multiplicationem an per additionem. Id est an aerntatum tantum quo sic agat quasi aeris densitcs mustiplicaretur uti paulo ante supposui; an avero sic agat quasi novam aliquam constanum vim de suo adjiciat, constantem sic tdicam, non vero proportione aenis recipientis crescentem. Hocsentm An agal partim per multiplicationem partim per additionem. Sane qsiadditio admisceretur quam ero ratione raritatis, et minlis et aeris compresse elastrum minus augelit quam proratione densitatis. Et hoc est quaesitum magni momenti, quod quod merebatur utique deter definiri, sed nesero an vim ejus perpexerit Boilius Hic autem abstraho mmiurum ab ex defectu de quo initio locutus sum qui ab admixto incomprimibilioritur, indarans ut iud id indu et alium irregularitatis siqua nova deprehenditur in caloris operationibus, fontem quaero. Na serit obiter addo non l addo sundem ex eo quod aer comprimendo annihulari nequil, quod ad gradum tantum finitum densitatis pelvenirii valeat, etsipi aliunde venuose ptem erum si fingeretur res homogeneae et ut sie eicam meta physice elastica, et accederet continuo ad inntu e ma cnti semper continuari 1 2 posset compression in infinitum, et et pondere centies millies pucto, nunquam in insi tetum in partem e equiquidem 700000mam comprimetur, hihul ergo Asthibet densitates esse viribus proportionales. mihi quoque communices quae à le pat petit du. varignoniqu, nempe Analysinlinee brevi ssimi appulsus ad rectam, et analysin cuitheorematis de rectificatione cur petuat et pastremo hosse opto quid sif illud cujus spem s