# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/12236/text
# Catalogue record: 12236 — [L & J. H. Pape]: [Conspectus], [94-96(?)] [Systema juris]
# Incipit: Generalia id est jus in fenere significans jurisprudentiam,
# Date: 1694
# Akademie-Ausgabe: AA VI (assigned, not yet published)
# Other printings: Grua: Textes, 1948, S. 819-838 (teilw.)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=12236&katnr=53910
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068402
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 4, 1
# Folios: Bl. 14–18 (from the shelfmark LH 2, 4, 1 Bl. 14-18.19 (19: zusätzl. Liste von Schr.-Hd)): 10 pages, canvases 27–36, page ids 00068402:0027 to 00068402:0036
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068402&page=27
# Lines: 1,042 recognised on 10 of 10 pages, mean confidence 0.85
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 14r — 00068402:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068402/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 146 lines, status machine
atque
sivile
eic netleti
P. Lec C. Hac actio direcia et utilis; quae aequitate sustinenti
favohabilia; judicis gabitrium. Ex testam ento militari judicari
gentium sequebatur. varum nudum, puxillus novaes sine tutore sendalit obligat. s 3. Instr ab. m. toll. obl. quid fintipso jire, quid ope ex cextienis ad. 20. a.
potest quid Romanis positivum visum. Ita et Praetor peregrinus jus
E. Varborum significatio. Huc Pilologia juris.
3. Regulae juris. Huc Logica juris, Metally sica juris; favorabilia potis
reeoes.
Facum
mstiae putari
diFictiones juris generales. v.. retrotractio postliminium.
S. Traesumtiones juris et e jure. Revera sunt fictiones.
6. Nullum ingenere sive sit persona, sive res sive acto. ut cum 
neraliter d. Quod initio nullum est, post non qualescere. Ia haeres
tompore testamenti gaiti debet esse habilis. Fictio
versonis, rebo actibus: . Est aliud in genere,
ec iruliicidu
non alius ver
i s simni posserut coincidum
Diflinevend. inter reg. surs. quaedam sunt topicae, de quibus rectedctus, non e
regura
sumi ,9, sed exjure quod est fieri regulam; Aliae sunt accuratae, et priores
ne, et prinipia actionum vel exceplibum qualis est, ie qs atterius demnim
add. probioes.
siat cocupletior.
Excextiones sunt affines nullificationi in genere, v. 44
peta physica jurii forte ad factum in genere seu ons naale eppositum morrli.
Huc et medcolegalia.
rionis; si vinco vincente g palio vel aliuo auo habetur, cum individua alia subst
spexiatim nota, quod)
in obscuris minimu soluo in duriore caam.
de; substitutus substituto est substibutus instituto; causa causa etc. triutot. alioqui erit tantum interpretatio qualitatum. cu
8. Persona in universum, ejusque species. In noxalibus res habet
t 20 persana, ut quas et
es pori esitan oraumdis at
ditas habetur persona uc potius referenda idia articplis 9. 10
10
idi
ua
lorses
 seu faceptai
ex
retur
maa, quantitas ubi diversa conjungintur, collective dc disjunctive. Hu
ividuum, conexiopum
nc atenatira. Quat icuee
gre non sit ois personitrebus et actebe
sigarticat
et ita quinet cum sit
ratimatiar gulio seu generalist dujustitelli, nam spacialia sun
cexites
abeatue, pro fui aliqua vel nulla, huccartic. precedens, ubi pesona q videri possit nulla, habetur pro aliqua cum alias plerumque
aliquo modo
eratio vel indo unapersona cum alia connectitur. huc substitatio, com
 atere n ii sicapd e  e i iud  
oc
seu munio collatio jus accrescendi cum in solidum plures obliaati velobligant, velioe sabent. add. lexkhodia.
id
a earn
ocoati
puretie
ne coberive.
qualitatum personae. Huc jus vel obligatio pluribes communis,
qui in solidum tenet vel non. add ter Rhodia. Beneficium compe
tentrae et si sit restrictio juris mixti, saepe tn. descendit est qua
litate pessona.
12. Res in universum, ejusque species.
complicis ad jurores
ive
15. Quando res habetz nulla vel excepta. add. acto nullo. Et vicissim quando resquaenen res aliqualuna vel certa viden possit,  tanen pro culi abetut
ut unidersitas, item spas (de qua artic. 15) item spes, ut in alcaiacturetis.
14. Indo res habet palia re (huc duplum, triplum) vel cum alia add. universitas recum axtic. seque
connectitur; huc continentia causarum spretium, compensatio moneta)
intitas pars, totum cumulatio actionum. Hue et usuca refere
aro
possent, sed maluini eferre ad modificationem obligationis, quia un propria.
15. Quando unum xalio attribuitur Eei. Generalius interpretao
aualitatum rei. Inter qualitates rerum est universalitas, ita
universitas rer est in patrimonio, hareditate, peculio, negoti-
atione institoris ec. Talis universitas habet persona ima-
ginem. Totum, pars, qntitas, dividuum potius pertinent ad re
aliam.
6. Aotus in universum, ejusque species; quas inter notabilis est
dispositio. vid. causijur.
17. Quando acto habetur p nullo: (add. X. n.) vel ex postfacto rescis viderur ex cextio stricto jure rescindens reddere actum nullum. secosiexaegtate
ditur; vel per exceptionem eliditur, e. g dolismets. Tales Eocce-
ptiones possent appellari rescindentes, quia ex ipso primo a-
estio solutionis, ab actu supveniente
add. modif. juris. 28 item 30. a
18. Quando actue unus habetur  alio (otorcobis; quae distingui pt
ab interpretatione) vel cum alio conjungitur. huc novatio
constituta secunia, cumulatio jurium (Adjectiones referimu
ad qualitatem actus) Huc extensio actus, ut si sit continus vel in
terrupto, non et. intensio. add. n. sq.
10. Quanda
num palio attribuitur actui. seu interpretatia
e
actont eq
ignorantia, eror formulae; huc solennitates ut in novi ovis
nunciatione, sformalitas; huc adjectiones, ut conditio, mod
tempos. Huc quantitas actus s. intensio (non et. extensio sed ad ilits
Huc etiam fertinent culpa et dolus, cum non spectatur actio vel
exceptio contra cum qui commisit, v. 0. cum qritur quatenus pu-
pille culpa tutoris noceat respectu tertii. v. Schiiz. qndo ex fact. tut. p. 170.
20. Interpredatio verborum . qualitas dispositionis. Pot est n. gui
+velalioru signctu,
non tin de interpretatione, sed, et de aliis, v. 0. solennibus. Est insi Interpiel tio stricte dicta est insi
gnior species interpretationis s. quali
lace dictae,
atconthetus. Estquadises aitus verbatis
quis
ad
set
in
Generatiandne
dus in genere significans jurisprudentiam, non ut intra id quo
producit actionem vel exceptionem.
huc deiis quae nostra non referunt
uit in ma sncressionis itum lonorrum publiccaoes, cissionis
huc de spontanee et invito
vel saltem jus
quaeritur tamen an non ou exceptio ex geatate descendens stricto no iulsit
ut pacum nudum. Piderentur, debere inesse ipse jre et destruere
actionem quia ab initio insunt sed tn. non sunt destinente
sed tantum rescindentes destinit quod facit actioneu nullai
rescindit, quod facis invile ocodios peremmia dic
tun ea poactor jus ptendit vel ipso jure nullum esse
sive ab inctio hino eac Mullitatis) sive ex postfacto; hinc exc
remcationis desconrentionis usiis reiin actum L.ul vol
taten ednctae interite
es
a
eeie
quinam subsistentem se
parditam esse sirritandumiine exc rescendibilitatis, sub
inet xemausa non secuta seginen num nala recunta leficiunt
adde sict epiet
avie no
retentis factu infirmat
quod sit modo consensum declarandi:) Huc scientia, e jo, vel bgacti falsieatem l. M aliu factum saveniens 1. perse 
cerionis v. ipso jure ondelentis facti non jus ipsu sed judex ob facti illius circu
stantia qudam a reoprinuum alle
19 a. ab par oe
pesssit entem aestate insitmat.

## Folio 14v — 00068402:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068402/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 171 lines, status machine
Na omnis actio epetitoria seotendat ad alium encentionem area
vel judice faciendam, omnis tn. est declaratchia sive facti ad pervi
acausa Modijicatione et dissolutione abstrasens
21. u in eenenc ius imber ectum. embryonatum,
tuem rei memoriam five juris, et sive sit contradicens s. non. Mere quale est legatarii vivente testatore cui si adimatur legatum,
aeclaratorie sunt actiones xjudiciates, contefforia negateria, ex est quasi juris dissolutio. huc concurso actionum.
lodifsamari, ex si si ontendat, declaritoria nobilitatis. Si petat, de-Ch2. Phaescriptio, quae ejuris origo vel destruetio ob tempos, adeod
plarari io hupotheca  . 404, 9 Utr piudiciales suntapazaturia juris communis et causae et contrario juzis. Huc ulucapio ex jure zeali, et
ic actiozo exsibendum et ratione petitto sunt xxaratoriae facti. add. n. 68.
E1. a. Jus generalissime, ut commune juri et exceptioni. jus genecaliter sui
coe estpersonalissimo, reali, personali. Exceptio haechubdificat, et dici pti
novumdare eicui prodest. Revera tamer G. 21. jam opvehendit et ade
et modificaoem vel exceotionem et dissolutionem. Sed siquis exceptionem
ueque nactus, jus acquirere dicatur vesut liberationem, in genecalissime
e
tur, nam revera prorie laquendo tantum cessat vinculum
it liberta
naturalis. Exceptio autem continet liberationem tatalem vel partialem.
B. a. causajuris lurativa, ut donao, per ult. vol. datio, usucapio. acd. 5f.
perest sucessio consideruri ut insignis species pers substitutionis acqui
personarem vet agoicibE psonalius, item ut causa juris geneme
o
in
t realie
lucrativa: item hereditas ut res, et actioheedi
fortase aliis
nesignificat ex cextionem et quidem specialis
certo modo, ergo none mali separatim ponitur:
de postponcrem, quia suca sam constitula transfert, et eorum collc
est, cos olbus non pertonalissimis. Et Filius set potestatem patria
in suumfilium (quaep natillima utique est) non habet successione
alia ubi de tempore quaeritur. na
ba
(23. Causa juris. Huc referri pt donatio abstrasendo an sit gmissa
ria an simul impletoria. nam ita vel jus in rem paucit vel jus in
versonam. Omnes actus impletorii, ut in emtione, permutase edc.
coeptis simul et adimpletis, distinguendi suat ab obligatoriis.
Asc n. et venditor retradita obligetur ad evictionem, non ta-
obligatur ad principale quod implevit. Ponator v. ad tale nu
obligatur, quamvis et per accidens obligari possit, si don et res
noxiam. donatio, et intelligi in omni causa jurise ispositiva.
24. Successio. Huc collatio. 
25. Successio ab intestato.
2b. Ultima vocatas.
27. Communia vel comparatio suec essionum et contractuum. huc
mortis causa donatio, pacta sua Lesoria.
hue osessona alialaia
28. Modificatio juris Huc concurses creditor s.prioritpo
latio actionum, exceptiones, actio b, f. vel structijuris. d. none
29. Communia realium et personalium, v. g. an interdictum Salvi
anum quo pignoris possessionem petimu, det ofertium pet srte
50. Dissolutio juris. delisiene excextione n2G.
etngara cunin.
31. dus propride autoritatis i cujus elegans ex implum et ad simitur
n. ecoistribusjurium speciebus.
tionis, quod n. potius est jus reale. poset et onecticum proci
32. eihsis Bet possit utesentoria praecise aliquid faciat
velillat vel patiatie dui actionis popularis qua sibi petit
qui aesus non est. Ejus non quidem pbsibiva sed naduralis erem
dum est ex aedilitio edicto contra eum qui animal noxium
rson
habet. A Potius ad actione
ctim ad tiberandum
nera
 ex carcere private
quia
inest.
33. Ex quibus causis peti possit ut persona peise aliquid faci
at vel omittat vel patiatu r. Jus personalitatis vel personplitmu:
ad A. 24
34. Moificatio juris personalissimi. Persona hoc jure affecta
quasi res consideratur, et inter eum qui tota substantia alte
ib
era
Ei obstrictus est, et eum qui certa tm servitia deber, inter est
antum inter dominium et servitutem.
35. Modi tollendi jus in personatu
36. Obligatio ex officit s. ex statu injungente officium, ut ad
munu publicum ad Eutelam; ad subeundam hareditatem in
harede necessario, ad alimenta praestanda, ad fidejubendu
p2o incarcerato patre.. V. 115. c. 3. F
37. Ex quibus causis peti possit ut nobis peise crpia rei fiat, vell
aliquid fiat aut non fiat in re, seu py reale
38. Modificatio juris realis.
39. Modi tollendi jus in rem.
sceale in generee
40. specie
se
gealis. Hu
jus in animal ex noxa ejus huc tit. de arboribus cadendis scil
quicino nocent. jus retractus
CAI. dus mixtum s. jus rerum personale, s. obligatio, 3. e. ex
quibus causis peti possit ut versona aliquid costet vel ejus aestr
mationem, seu caulae actionum personalium. +
42. Modificatio obligationis. Huc materia de usuris inu
niversum, abstracta a consensu et facte, tq. accetsorium pri
malia obligationis.
43. Modi tolle
obligaoem Dissolutio obligaois est l. cu causa, ut solution
inescausa, ut acces
a
e
es
44. Excceptiones quibus actiones personates eliui possunt, vel
quod est modificatio juris minti ) restringi. Huc benes. excussis
ationes sunt affines acto) icllificaii
par teteui asts ed espesonae ef r
ad2
vaesco
verita
vel ex
tivi
admor
isqui
rem
reri
d
cum
vel ci
cessio b
qe
quasi
haere
est in
soluoe
tersu p
is ma n
Ad 30.
haben
lucrat
e
Perentoria)
2.. Exceptiolat Sumta coprehendit quicquid actioni contrarium
sive ex mri adeoque cora modificationis et dissolutionis juris. 28 et 30
modificatia est cumjus vel actio ad huc subsistit. add. 17. eritur ex
sentio nontantum ex naa actu, sed et rei vel personae. Exceptioidita–
Loria non hujus est loco, sed ac processum spectat. Dilatorium diei
vel conditionis nond denienlis subpromie dilatoriis non conpetendo
Nam ipsam actionem afficit.
Vorte tamen conveniret, aliavoca
nula aotiora ad haberi add. q Aliud est ex ceptio regulae aliu
ercenlia qactionem. Ercentio rgulae infredum et inestipso jure et tum
mparit excextionem cen
juerente
actionem edoctionemtalit vel contracia
Si debes solve, sc. nei solveris, aus non
et
tent
Ut domininm prgca res, ita imperium erga personas leberas.) Huc etsio
cnicitiae et reverentiae git. infamia et existimatio
19 avi, sed porio. jamenim san patis pt seoera cum ipsa
pse personalissim
iri alterio pte erat, ut qui peculium habet servus, cum suo peculio
Domini est. It aque successio utiliter ponetur
quia hec non oprehenit.
potri post n. 33. Nascendu algatitiberi personalissime ol
gantur parentibus: seu sunt obligati nati, magis promie quad
quando dicitur legitonatus, quod est adimituoem dictu. Simile
quid in jure personari n. 63 Non taneu omnia exempl
oblgatio persenalis ex officio v.g. ad alentum ad fidejubend
Est caa naturalis obligationis personalissinne, qua quis personalissine
obligatur ipsa facto, sine propria caa talis jaris Ergo poluisset
ericisonalissimam important vitgidem. Ergo datur et
utiig nspindons oblxationi es ofticio
e videtur indix semper arbitrio Rei relinquere debere, reman eau
valens prestare multvelit, ut aertimadis difficultates rescindat At
a non tam ex jure stricto quam aequitate. Et poserit rem auferie
manu militami. Ad 4. referera cora actioni et exceptioni personale
(uss presiii deactionibus potissimum sermo sit) iroulestio olendo
pactum nudum pariat actionem vel excextionem, regulariter omnejus
actionis sua nao etju est exceptioni

## Folio 15r — 00068402:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068402/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
m
idea
cessa
 in
edc
tn
1
Praescuiationis fundamentum est, quod mora agendi (siveculpalive dolo)
veritas doscuratur. quod ut evitetur, actio ex l. issamarive similis instimui
vel ex officio etiam ogi rees potest is qui actionem habere videtar, ut tempe
stivi agat. Si namsuc interim sit omissum poena in promt est, qua
admonet offici, nempe praescriptio. Et sicet legibus definita non esset, tamen
isqui ostendere potest atterique mora culpol vel dolosa varitatem
rerum fuisse obscuratam, actionem eo nomine habet quam et agenti
per mexum exteptionis connexe apponit, ob continentiam causa.
106.
D.
ad 23) donatio seu causa lucrativajuris, exceptonea entner insattudine
nn ex cognato, quade est im jusnam exu sremo faliosi.
on
Ad 2F) Ericqued pertinet ad totu palrimonum hab et cognaoem
prta
cum jure s, ut dos alimenta jus administrandi tutori
vel curabori ovetens secietas omnium bonoro. publicatio bonorum;
ejus quicreatur mortuus
rin
Heres honorato obligatur per conali obligatione
quaci ipse donasset, quia detunctum repraesentat. Varodi ipsi obligatur
haereditas, quae defumtum reoraesentat quatenus ha resi ex testante 1. ig natu est. plG in inestqii pnalis acdio, si haereditas non ut persona sed ut res
Est interdum scurse ejusolmcum jese, ut cum in graviorem causam
soluoem interpretamur. Ergo scursus creditols magis consistit in con-
cursu jurium quam in ocarsupersonatum.
Ad. 30.) Remissiones debiti injuriae adulteriis non petititutois eie.
habent soc Gmune, ut jus aliquod dissolvatur, at titulo quodamodo
lucrativo s. quasidonaive.
consideretur.
nil
huc
u
ser
te
st
in
eten
at
tit
erem
est,
fait
ni
2
atte
ene
t
in
ou
vela
Aio
secli
X
estr
pri
a
et
n actione populari sum negotiorum destores legubs.
ot ejurgi popularis et poenalis actio, ubi et lucrati qagit
ute ut qui ex privilegio suo agit, dimidium ooenae lobtinet.
sec
cao
+dci)su posiponis
otd 23. 4

## Folio 15v — 00068402:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068402/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
iuspease
plenqussisciavensari os t
Actio realis primario continet accessorie v. et per osequentiam
net etiam jus pelsonalissimum (ne sc. alter possidens
vel detenens impediat meam re utendi facultatem) et jus personale
de fructibus et similibus, imo de ipsius hei principalis traditione.
Actio declaratoria est vel confesseria vel negatoria vel minta,
prout vel adversarius meq mise jus negat, sel sibi jus arrogat, vel
quod misi negat jus sibi simul arzogat, e. g. non me sed se haere-
dem esse. A declaratoria haerecitatis et domenii differunt petitio haere
ditatis, et rei vindicatio, utpote plus continentes instrioto suo vulgari
sensu. Tetimo declaracil. jus nostrum cum aut sine funcamento uo irze
scindibiliter valio l. actus niulitatem aut rescindibelitatem, utrams sini-
tialem l. saxuenientem.
faora
consider
sis
e
a parti
ac facto
misi, qu
item en
minore
duxlica
dic e. 
inperson
judiced
latione
majore
Hania
deste
ternab
nunem
otalite
d illat
phoces
inmes
on-
on ten
omne
venret

## Folio 16r — 00068402:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068402/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 102 lines, status machine
Ad praain forensem prequiritur (1) ut cujuslibest jugis in theli 
om
2e
lo
consideratis causae modificatia contrarium et seoibus mibi logneta
Sint () ut casum individualem  in quo sum, cum omnibus suis 
partibus singularumque partium, circumstantiis norim 2 ut casum
aximus inlegibus exore
istum ad suum eeno carem
ad factum 4 ut ex ista collat
heducam
elligum causam meam et tuam, seu
et
us insypothese
misi, quodve competat agendi et replicandi,
tificualia et artifirit
item excipiendi et duplicandi (5) ut noverimimedia factum et jus, ie-
minorem et majoreom exositionem aptionis, excextionis, replicae vel
quam ab hoversari impliciter negatum iri metie
duplicae mea quidem ofirmandi, aliena v. oulandae quoties, opus erit.
dic e. pxarato inforum xdeo, causamque mea ee e scriptis,
inpersona vel ppcuratorem ppono ab adversario disputandam deinceps vero à
judice declarandam, et, si du exequen
i
tatti
lationem elido vel negando minorem positicten
vel
prum estantetus causa, et ad causas agendus axez
Ad secuneum referuntur media factum pobandi
ut adprimu media jus probandi de quibus in sto.
In primo paeter legm et juris notitiam reguiritures
scientia logiae plactice
Prater notitiam juris et facti opus est applicatione jum
ad factum, id  nosse portet quaenam jura de nostro
uro loquantur. Et si plura diversa de nostro faito loquan
tur, vidndum an conjungi possint in porsulando inte
se, an vero ex ipsis sit eligendum ubi cogitandum
quionam si sug pinquius commodis et incomnodh
 Hiter se pensalis. Interdum aliquid est
per sepinguius sed famen non absolute, si nimis
noversario xsumtio sit ofutando.
e
ficils sit probationis.
Postutatio est terminus cois act. exc. reps
t
vels.
respendeo, et respondeo
Dristoi velo
stantia qua abu actibus communi, trescissivilitatem impertante silotulem (. partialem aut ex
ger
adud sue vennte alate ejusdem actus initrali s. supel
veniente, uet divendoeur nonteneadum respondene ad ituma
destre raxien circumtantiam qudam acto ulegem deducti ) vel in-
ternabi el ea terna
poriam ver
etibo com-
nunem 3) scinvetem ipso pire volsatoto re. vel e aequitate
otaliter vel parthaliter. Vel dicenuo cur non tenear respondere
id illam adversarii postulationem, scil. quia postulet neclectis lexibus
processualibus, et quidem (1) apud eum qui caret jurisdictione; sattim
inme saltim incxsenti mea causa. (2) per personam illegitimam (+
on-titis pstandis, c. g. sine juramento calumnua vel dicendo cur
on tenear respondere in loco vel tempore à judice sstitutis. Huc
omnes scilationis petitiones.
malinus postulitonem ita umere
velnee
vel nova
em posset actio ex ceptio ecc. appetle
sine
Excectiones obstantes sunt, quae nullitatem ju:
att allegant, sed tavem per asseverationem alicujus
que est facti, quod vel impedivit ne actio vel jus nasceretur
vel natum destruxit. Fatum t
vec obsnt
tionem quae est facti. auu exceptiones elidentes
ubi jus non et nullum, sed tamen caret effectuin
casu praesenti. Et inhis opus est allegatione, quia u
actia non est ipse jiire putla, quanquam dubitari possit
anhaec, distinctio sit aequitat consua. tam
obstantes actioni jam natae quam elidentu
possunt dici R escindentes, et Et opponentur
incacdentibus ne actio nascatur
impedientes
imentes Elidentes
obstantas Rescindentes
noioponentie
impedientes
Fractionis excaptionem
Req ducctu vel factum ab actore alegatum nungmfuisse, vel nungm
habuisse effectum juris, ab actore intentum, vel essectu illo provatum
s
u
urlit opeteates dti
sasdice 
Holi
spetionem
divetaet quod vin
est atqto nstdeclaat fuila. grbo truvi
casibus reus negat seteneri ipso jure, ultimo caju nicci jures
teneri fateat negat An. se teneri aequitate, sed vi et qe exce
tenibalis vel talisse absolverion  conterdit. Casotertio actio
ipso jure opetiit, non amplius onpetit, sed poso jure sublata e. extincta

## Folio 16v — 00068402:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068402/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 104 lines, status machine
42. 6.) Possumus abstrabere conmunia dispositioni et colpae, 45. 0b
oiderantes actum voluntarium quisit causa obliguois accext
Nam et culpa, sc. actus dolose l.imprudens sunt voliatariu
casus v. non est.
19. a) praeter dolum, culpam ca sum; datur quartum. Ut entm a dolo ad casum delae
vitur, ita a casu rarsus ad industriam, virtutem, etc. aicenditur. Aliud erimjus est contro
lucrantum ex casu, aliud u lucrantem ex industria. Hinc distinctio consiferatio fructuu
ladustrialium. Igitur non  eis lucians in casa est, sed pl esse in causa industriae. In-
in drat
privato
santi,
46. Obl
eres
47. Obl
nudo e
48. Bb
49. Obli
est, sive
tatur.
50. Ob
51. Oblic
terdum qui irdustria seu data opem aliquidegit deterioris est conditionis, ut in thesauro, sed et 
in quibusdum ludis, etc. Interdum geuerit fortunaet industria, ut in quidam ludis
Ut preter ignomantuur datur malitiu, ita maeter scientium datur probitas seu amor
Justitiae, ut oppositio servitur. Habemus ergo: Dotum, Culpam, casum, industriam,
probitatem. t in culxa est non tatum ne ignorantia et error, sed et
advertentia. similiter in industria non tantum notitia, sed et animadbersio at
tentio, applicatioque animi requiritur. add. 75. a et b. Dous item seu asctus
 Commynia rei perseatoria ex delicto vel quasi et poenalium
50. a) Ex omni culpa oritur pbena respectu ejus qui in culxa est, ut conditio ejus
deteriorfiat. Sed strictios idque contingit etiam in actione rei parsemtoria ad ex
cuspa ve dolo nata; rictiore seusa ast Et generalia de poenit hoc modo anit
auisfrahi possunt. Interim strictiore sensu poenalis rei persecutoriae opponitur cum
actor ultra rei suae recuperationem ad vindictam tendit sive lumetur, sive
affine c
domino
versone
adifici
habeat.
tandus:
tamat
etione
52. Obl
senses
causa
tantum animum expleat suum, aque tranquillet, exo exemplumque statuat
i nons delicti et quasi delictum tam late accixiunt, ut etirum ad actiones
rei persecutoria perineant. add. 75. a. interdum culpaque  impu leges sed
tatur casus, si quis eaqua casui occosionem praebuerit, ut qui rei illicitae
dat operum, qui famulum malelegit. 115. f. qui mebrietate deliquit,
qui rei per seculoria actione tetretur, et ex culpa sua aliquid in rem vertit, melior
est conditionis quam is qui ex delicto sue lucratus non est; itaque aequum foret em
quod nefiat aequum erat hunc ultra restilationem teveri, a actione poenali.
sed ne ita actoris oditio melior fiat sine cavia justa, poena a re publica
rectius exsotetur,  exravior in eum qui lacratas est, quam qui lacro carnitu
ne bis puniatur. Interitum famen deterior meritu ejus conditio est, qui luciatus
non est, cum major malitia sit, magis alieni commori quam sui commodi cans
(52. C) jus ejus quod interes, coprehenditi indemnitatum lacrum cessans et
merum pascens. Hinc jus ejus quod intest nestra interest, contra eumcujus non interes
nocere.
actioi
Seu jus innoxte utilitatis. Reus quidem revera in casu est (add. 52. b.) sed quem
copa in es, a est ess iscuentem esse in lucio, esse in ham
culpa in delo; ta et esse indifferentem, esse in lucro, esse in dam d.
litis ot
volunta
quod ju
53. dus
evititu
rari p
indeme
54. dus
sive et
nonces
55. dac
56. Jus
57. Hus
jus fere
casus fa
redem
indem
idu
odis
navim
sint i
58. fu
pletio
etiam
in ea Ex
tus lucr
59. Fa
ceditu
vindica
ut ipse
mader
munic
Porius
qui frans dip
Zpravus iterum vel clandestinus vel violentus. Et clandestinus vel
dissimulatoriut antum vel eliam simulatorie. vis vel publica de
privata. Ad dolum e
o clandestinum et maa aequivocati–
onum. In probior fraus dicitur sallionatus, ubimarus artificium
Fallend, et quod difficilius caveri pe. et nac ia dustria noc

## Folio 17r — 00068402:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068402/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 115 lines, status machine
ula
guor
ntaru
45. Oblinatio ex dispesitione, etiam sin e quentione i. e. sine
acceptaoe ejus in cujus oratiam res fit, tue pollicitatio quae, fit
in eratiam reip et votum quod fit in hororem Dei; item si quis
privato, licet non acceptanti imo ignoranti, modo non hecu-
lanti, jurato polliceaturu vijuris canonici.
46. Obligatio ex consensu vel eoc quentione, ubi de eo quod in sive accedat synallagma (vel fa ubi de eo quod intiresvel laesione quae
erest aut lasione non quaeritar. ui qud alligatio ex suemsitur ritu sive non coe  47. et B 48. numeris. opponitur oblisationi
nudo pacto, ex stipulatur ex chirogea30 Ae inteadum actio, interdum exreptio tutum A1 adde de pupillo novante sine tulore, quis otuber obligal. D. 3.)n
2d
creat
45. Obligatio ex consensu cum causa; vestita nostro sen su. nam al ettiam  ex nudo onsensu vestite dicunt à legex
49. Obligatio ex causa, i. c. omnis eaq ex casu, culpa vel dolo
est, sive damnum, sive luerum cessans vel etiam tranquillitas pe
tatur. Opponit obligationi ex esensu md. Et est olligatio ex facto latesumta, nam Aricte dicta n. 52. ponitus.
50. Obligatio ex culxa larce sumta, ut et dolum oprehendat. v.r. 53.
51. Obligatio ex dito. Nam non tin indemnitatis et lueri cessantis,
sed et ubi nobis nisil decedit, actio otra dolum datur habens aliqd
affine cum actione injuriay: ut si quis re deposita utatignare
domino furti teneri de. Solo compreendit et vim.t quis iem
ncviar
versonali actione consecutus velut de tigno juncto, postea soluto
aedificio etiam materiam vindicet, gritur an vindicadem non
habeat, an v. habeat quidem, sed rexellatu exceptione doli. No-
tandus hic sense exceptionis doli. Non insamat exceptio, sed in-
famat actio doli. mirum, sed ratio, quia per elistionem ob ence
ationem impedit doli
effectus s. oplementum.
asto
sense, seu ex quasicontractu et quasi delicto, seu obligatio ex
Quib. m. toll. obl.
causa sine consensu, seu actio in factum. Quasicontractum cabula peria desunt. Iate sumta obligatio exfacto, dolum opreten
lexes sumunt latius quam nos hoc loco, i. e. non tm de facto ex quo
actio inconsensualis, sed et de modificationibus et fictionibus, ut
litis contestaoe, item judicato: Sed haec quentionibus viciniora, quia
voluntas mea in voluatate, publica continetur, quasi ego omiserim
quod judicatum est.
53. dus indemnitatis laxe sumtae ut et luerum cessans comprehendat.
evi titulus merito xtertitutum de culpa lane scmta ponit, nam sexa-
rari ptantecedens à consequente, interdum ex dolo sola dabitur
indemnitas sc stricte sumta:
54. tus indemnitatis Aricte sumtae, sive ex quasi contractu oriat
sive ex delicto vel quasi. Quo pertinet quod liberi hominis, damu
non aestimatur, quia liber homo non est in commercio ila loquuntur
55. dus indemnitatis stricte, suomta o dolum. Seu quando ex dolo oritur
56. Tus indemnitatis contra cul pam arctiori utriusque vocis sensu.
(G7. Fus indemnitatis totalis vel partialis geum qui in casu est; seu
jus ferendi in totum, ut in commodato, vel p parte communicandi
casus fortuiti, ut in Lege Reodia, contra eum qui damnum suum
redemit vel luerum servavit postro infortunio. Differt a jure
indemnitatis olacrantem. Si complicum unus condemnetur in so-
aidum, neverurque ixsi reoressus g socios, videtur violari lex quasi-
odia sjus indemnitatis  casum? nam etsi crimine in eande
eve
navim venerint, sunt tamenin ea, nec aequum est ut cateri
sint impunes; habet aliquid simile cum decimatione, si immunes caetri prantient.
58. tus indemnitatis G lucrantem (ne quis alterius damno locu- ad d 23. a.
pletior fiat) etiam si is in casu sit tin atque omni culpa careat. Huc
etiam si quis non quidem lucretur, melior tn. ejus fiat conditio seu
in ea iese causa constituatur ut facilius potuisset lucrarinisi even
totuerum intercexisset, ut cum negotium alicujus bene vessi.
59. tus indemnitatis contra indemhems veluti cum aliqudo con-
ceditur ut qui rem fartivam. emit et denunciavit, à domino
vindicante, quippe sua opera indemni, pretium petere possit.
ut ipse quoque indemnis sit. Conjungentus tu. nuno quidem cum
maderia indemnitatis o lucrantem. Patest tn. sic considerari com
municatio casus fortuiti, sed non im quia uterque in casu est, sed
potius quia uterue in damno est.
in desae
est conti
patur et bisoen ventio nuda seudissol. obl sine caa, ut accepticatio.
ex facto n. 
uot
a. 
in
a
o ejs
e
isa
libies
is
illicite
eliquit,
melio
ali
blica
i
at
FA. Hic ergo generalia actionis ex dolo, sive nocente nostro patrimo-
nio, sive nocente nottrgn quillitati, quo casu est actio inju-
riacum. Hictamen articulus necosarius non est, sufficit hune
est delictum, ubi matus aigu.
psum vocis notari.
omne delictum est vel vis vel dolestricte dictus.
vel dolytaxe dictis sajus malitios
tum inclubit dolum et culpam; opponitur tandem his quoqe quia vo
M, vid. n. 49
sea. 6oligatio, ex cupastric
32. 6. Obligatio ex facto strictissime tesena. Exsolo  cast
tenetur, sl exr. atpr anesia utintaris
XNota, uti peculiares tituli sunt pro importatis seuillatis indemnitate,
lucro etc. ita et utititer fient pro importantibus seu inferentibus, nem
e factis, ut dolo, culva catu
 sejunctisabio quaee
riunt. sequuntur deinde tituli, ubi cum is cgbinantur.
ipse
contra cum agentes
+seu qui lucrante estlin casu, sed nossumus in industria vel diligentia,
cujus contra Isi lucrantem rat habenda est, saltem ut in demnes situ
itaque hic non nun divinitur sumnum, sed qui alterum etiam pro parta
tantum sua diligsentia lprob. lata indemnem servavit totus indenpis
servar debet, in quantum allar ex sua indemnitale factee debunt
sed quid si ex sua efortuna

## Folio 17v — 00068402:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068402/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 136 lines, status machine
affinedamno infecto. L. g.  ietalius rectepetit ut usufrueti
rlbuta ordinaria et extranhcnaria desscluat.
ivetur hic non adesse synallagma. est u p. cm su opsopersonaleips
6
Et i ji indemnitatis suture, et t
inre opetens, ut obligatio personalisima similis n. 36. ∞c. 6
affine, siquis aliquid us nospaciat isi adaemulavem
bi mest afsem enjalis. I.L
1d. n. 7
act
et juri damni infecti. add. b9 non  oc
et infectu.
case
bsexem commisforinm
nlisu benesca
igandia
qoiu
n
cst
cultar
potest
volat
Nos omnes et res nostrae hanc secviutem mno gaaum
aliis debent, ne sint in statu nexieans, det ne
add. 68. a
G2. d. Actio poxularis, sed haec jum n. 3L.
contra luchantem, ut scit. Cum quem sequuntur commoda, et
01. dus ucranou erg.su eageno  vel doterre, it cum ven Ad 61.
62. dus luctator gendens n net . c. qui abutit mero
2i non nocet, ut cuom verimus aligo edi- exsiberc. add. 52.c.
6. us ns lucusura qua non ea plutos ed exfacto descendum.
f. dus luerandi ex facto sine cuspa et dolo otha uchandem ere nostra
seu jus utilitatis 9 lucrantem, ut quis non fiat locupletior non tin
meo damno, sed etiam cessante meotuco
65. Sudncu petendi ab eo per quem stetit quo mminus lucraretur. s. qui
desustadi cessantis retinendio cum quiadio  etrat ipsius quoque
tuerari debuit, Bugtn. comniter  admillit. Lueru eculpam
tucrum cesset vel damnum emergat. Aliud est jus lucri nascentis geum
qui in dolo, quod rprie poenale in pretio affectionis, quod ab eo qui
in dolos peli pt, etiam jos tranallitatis inest: Sed hinc sequeretur, in act
oneacultam non haberi rationem trunquillitatium devomle
oretio agatur. In jucamento in litem inest actio poerlate bebcum
u eum qui in dolo est. idem potius ocedendum laso hoc juramentum.
nc dC
add: n. 60
qui purgatio et quine
os. Solueri eum qui in casules adeloqosmet tenen parentes
MMendateria, ubi etm ocurrunt damnum factum
mali japs sit .
d.0
68. J damni infecti, securitatis si cautionis. Seu jus futurae indemnitatis.
Hluc damnam forte factum, sed dubium linceltum, ut cum rationum
cedoerio petit indela finita, durante n. ad huc tendere pl ad damnum
futurum: evat. c. agitu de damno facto cognoscendo, est pparatoria
aocionis ad indemnitatem. Hluc eojus exigendi juramentu esuna vu
69. 89 cautionis geum q in dolo futures mituitul, u aou infecti. Cognata
videndum an proessus, t po ante politica, anveront pars
politicorum. Etiam in publicis datur pea
pres ves satus  propribus haben.
cuforme
cum agitur de modo
sed eaten,
Mallemfacto
pertinet, cum de materialibus probaois adgtum. ongi
mediis
 seu quae patinent ad summam pten
species et pane
Hab
possi
e.
omis
exia
76. Je caurionis geun qui in culpa faturus metuitur. Vod si incasu fu
curus metuatur admoneri pon ita constituem in culpa. nps n
donc
loco
ut lit
adde si quid fiat a
emulabem b. n. 63
10.Se cautionis ocasam, s. indemnitatis oeasum infeltum.
 detranquillitatis s animi contentes ea egesa Manocuma
liud damnum assignari non porep. musu donoiis et actio injuriarum
 quodamodo menes afectios. dd. I. 0b. add. poenatia.
. Sopoena plivatae s.plus petend m nostra interest. Hucjotuclina–
add ad nbb
3)3 Oginem, medisica-
scentis g eum qui i dolo est. add. n. 66. huc cum unos soliduom solven
spices opberat, retentio poenalis egacria. adde solucri. Toepatia doa-
nata sunt actioni injuriar. nam ultra emendationem s. pventionem et
quod  postulat s
aiirfecti dati opensatio trangataris casam
B. Delictum. quod et dse muletae et poenae criminali. vid. 51. acd. 75(4
vocabum mulctae non sacis apcum quia proprie de pecumiaria
tantum poena accipitur.
torum, sonum.
6d. Aus non facienai sumto si non fatiendi namnumfuturu
u incomoda sequantur. Incommodum ex commodo. X
oetorice
nesre oravandi animo, s. qui facit aliqued destintacit nulla sua uti–
libate, ta ut nostram utilitatem interdsa omoditatem. sui
innoxiae utilitatis. Huc generaliter, si petamus quod nobis id est et atte
x est jus qui indemnitatis 5, sucrantem, seu
ju lucri non cessaturi qacratite.
huctendant, qui loquuntur de pugon ate
percextis sed et percipiendis vecum dclocumn
abe solet nisi socum aliquam
jus lucri cesantis, seujus lucri non cessacuri; jus teri nascentus
seu jglueri procurandi, pas p, eventurum erat, sine impe
dimento oblato, hoc non aeque.
68. 4 cum damnum factum vel futuum sit incertumes
coe est jus juri indem
ab
i
Turanda facile alioqui fortasse raesue novet tunquinate. Harmoniae.
ultra entendationem fumpamentum eactionum poenalium, ut ex laese
ravilegio, ubi poena dividitainter rema. et caesu.
74. Fmii potendi; ut si socius socio pfuerit varde oncin culpa sua
nocuerit, grit an opensatio detur, i. e. ausue phui locum habeat. Si
oena, eticompnium jure privato ocedendum.
70. Mulcta cum poena puolica est et pecumaria, vel cmona
lis, ut carceris evis, et si quid cadat in comissum.
oena criminalis, ut infamatio, corporis afuctiva, gcalis bonor
18. Politica, folicrii sache, ordinaoes politum. Carcerdutumus, hime
Moonoru publicas.
80. tEjuntiones sptrus. engimnonnumop eruna. add. interpl. verb.
79. Processus. Huc solenona coram judice, ut testamentum judiciale a
vertia habula etc. suc judic nodiocu
81. Probationes. Huc tortura.
cB2. Quae judex facit ex officio. thac respondent quodam modo nisqprma
toperia autoritate facit. Vid. Schiiz. p. 61. ubi an excrptiones sup-
pleat, et p. 59c. utrum oplitorium et possefforium +mutare possio.
emerexosi
65. fus publicumi. ca ostabum publicum tangunt.F
8E. Tublica in generes quopilen ibilca eoju pubicum.
85. In pr
hubu

## Folio 18r — 00068402:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068402/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 100 lines, status machine
fateic
dare.
cum ven Ad 61.) Remrissio est quidemcgventia, sed z tocognao eno cu maalucr,
potestq suo donage lade sumta compresendi.
 pr
luua dis)
udamon ut solutio, realisque
sua cti
midus
 et atte
enostra
tn
geum
eo qui
omuri
ideo dam
atuon.
add. 61
centes.
itatis.
calurona
Cognca
cas fu
cuma
ciarum.
alia.
crim
alia cog
nemet
men
noniae.
ex laso
abi si
dn cantionae tranquillias praesens quaeritur sublato metufaturi.
nccistat
num
num
atorin
ne facti
epido
asua
ld. 75(
rimina
dublicas.
Exhonor
tines.
iatea
verb.
huc de in litum jugandi jire G eum qui in dolo est
Habemus jus exigendi ab aliis ut sua quae contranes habere vispri
ssint deontane, quod frincipumuuctionis negateriae, legis diffaman
esc. et alioqui leges maturandis deductionibus favent, unde poena
omissionis praescriptio est. Et Respublica quoque ix damni infe. i principio
exigere pt ex officio, ut partes sua imperir deducant mce differam
donee venitas temporis tradumntam
loco poena praescrip
Cujus 
ieni  velet, cujus fundamentum
olctionis
en est
3.
2.
mentica in ltes eitentu, se in rengestive instituantur
Quriva
les surp-
67. a) jus communicandas fortone, jus lacrandi condra huerantem respondet
communicationi inforturii in lege Ahodia
coprehendit
de poera adhuc generalios pnta, quatenus et reiphisnnorum conria uq
Ba). Poena communiter ut communis crdminali, oritur ex malitia seu dolo,
vel culpa, vel casu seu infortinio. Nam infortunium punitur in tanocentio
qui sunt similis nocentibus unde tortura, arcer, inquositio, adcopta
lliccon liberis Eaeceditas, quia paterna in iis exempla mltutntr:pats
(5. b) praeminm similiter ex virtute seu justitia univrisaci seuprontu
opponitur maalitiae, ex peritia quae ocientiam et dit p
Fisis arhiue generat. di Mnieta (v.j9s prel.) Lauersache.
Ut in generalissimis dipinguitur factum et ig, ita et in intermedus distingui
ot et fractati pt lepaatim man  criminum, et ei issem maa poenarum
578. () Crimede (77. a) poena criminalis
(79. a) pro essus criminalis. huc tortura.
sing
Torturafitis, exsorquere argumenta, inter quae ipsa ofessio, si appareat, a
quae
na
qui rem non habia seu trihil aidemrem suam vertit, Y id 50 a
norantie etinhabilitati oppenitur
im
9. a
ognnn.nc illequi
4
nuntiat, qui thesancam in alieno
invenit p. Eecempensitr. ad
dest cufficis non stetisse per honoratum. joem est in prohibilis
etim frcisse quaritum inse fuit  ficult, adplenam evitandaom.
(75. C) communia poenae et praemii. ut quod voluntas habetur pro
facto, velut in qditione potestativa, ubi praemium revera promassum
t
85. in publicis speciatm juca fisci lamme sagi
jus publicum est nobilior casus juris, et aeir goldwage rg andere jas
puolicissimum est ju DEI, cujus espectu omnes resputlicae privati locum habent.

## Folio 18v — 00068402:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068402/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
verb. sign
rentae
sectiones
acte jea
in
este
vabi
aliud e
inter
versona
versonos
verpal.
qual. ps.
e
et n.
et
quai .
cartus
a.n.
aral.
. veco
. d
epora
patr. 
mis. est
8. ei
dealis
occ sio
nt
r.Vol.
suee
16
(.2.
ju2.
ventio
nn.
ocu
in
.ac
e
ur.9
tanquil
acorces
suer. C59C
tat1
t. ces
un rum
oraen
aet. por
n
imet
ublic
dc
voena.
del
olitte