# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/1321/text
# Catalogue record: 1321 — Specimen Dynamicum, Pro Admirandis Naturae legibus circa Corporum vires [...]
# Incipit: Ex quo Novae Scientiae Dynamicae condendae mentionem injecimus
# Date: 1695-04
# Akademie-Ausgabe: AA VI (assigned, not yet published)
# Other printings: -Acta Erud., April 1695, S. 145-157; -Opuscula (Venedig) 3, S.109-119; -Dutens, Opera 3 S. 315-324; -Gerhardt: Mathematische Schriften, Bd. 1-7, 1849-1863, 6 S. 234-246; -slowakische Übers.: Sebestík S.120-129; G.W.Leibniz, Escritos de dinámica, Madrid (1991) Tecnos 85, S. 55-80; Peyroux, Jean, Œuvre concernant la physique. Trad. pour la première fois du Latin en Français, avec des notes. Paris: Blanchard, 1985. S.94-103. -Leibniz: Variaciones sobre la ciencia general. Textos, Hrsg. B. Orio de Miguel, Madrid 2021, S. 389-399 (span., teilw.)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=1321&katnr=58945
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068187
# Title: Leibniz-Handschriften zur Mathematik LH 35, 11, 14
# Folios: Bl. 23–30 (from the shelfmark LH 35, 11, 14 Bl. 23-30): 16 pages, canvases 47–62, page ids 00068187:0047 to 00068187:0062
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068187&page=47
# Lines: 463 recognised on 13 of 16 pages, mean confidence 0.93
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 23r — 00068187:0047
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 26v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
(lO Ac ule legibus CCa C
cro  altid calecli ba
luas cauladiereao Lcore
1. CJ. La
X quo Novae Scientiae Dynamicae condendae mentionem injeci
mus, mulei Viri cxregii rariis in locis uberiorem hujus do-
atrinae explicationem postularunt. Ouando igitur librum
componere nondum racat, dabimushoc loco, quae lucem aliquam
accendere possine, Fortalle etiam ad nos cum Foenore redituram, (I
quidem lententias eorum eliciamus, qui vim cogitandi cum eloquen.
dihrumanitate conjunxerine, quorum judicia etiam gratanobis Fore
proticemur, et ad profectionem operisprofurura speramus. Inre-
buscorporeis elle aliquid praeter extentionem, imo extentione pri-
us, alibi admonnimus, nempe iplam rim naturx ubique ab AutOre
inditam, quae non in simplici Facultare consistit, qua scholae conten-
txe fuisse videntur, sed praeterea conatu sirenisu instruitur, effectum
plenum habituro, nisi concrario conatu impediatur. Hlic nilus pas-
Tim sensibus occurrit d meojudicio ubique inmateria ratione incel-
ligitur, etiam ubisentui non patet. Ouod sijam Deopermiracutum
transcribinon debet, certe oportet, ut vis illa in ipsis corporibus ab
ipso producatur, imo ut incimam corporum naturam constituat,
quando asere est character substantiarum, extensioquo nil aliud,
quam jam praelupposita nitentis renitentisque id est resistentis sub-
stancia continuationem sire diftusionem, dicit; tancum abest, ux
iplammet substantiam Facere possit. Nec retert, quod omnis cor-
porea actio a motu ett, mocusque iple non est nili a motu sire in
corpore jam ante existente sire aliunde impresso. Nam motus (per-
inde

## Folio 23v — 00068187:0048
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 26r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
R )0l 
inde ac tempus) nunquam existie, sirem ad axe Baarrevoces, quia
nunquam cotus existit, quando partes coexistentes non habet. Ni-
hilque adeo iniplo reale est, quam momentancum illud, quod in vi
admutationem nitente constitui debet. FTuc igitur redie quicquid
est in natura corporea praeter Geometriae objectum seu extensionem.
Fague demum ratione sinul ee veritati et doctrinae reterum consu-
litur. Ec quemadmodum jam Democrici corpuscula, ec Platonis
ideas, _ Stoicorum in optimo rerum nexu tranquillitatem, nostra
aetas a contemeu absolvic; ita nunc Peripateticorum tradita de FOr-
mis sire Encelechiis (quae merico anismatica rila sunc, vixque iplis
Autoribus recte percepta) ad notiones intellisibiles rerocabuntur;
ut adeo recepeam a tot seculis PhiloCophiam explicare pocius, ita uE
constare sibi postit, (ubihoc paticur) acque illustrare porro, norisque
veritatibus ausere, quam abolere necellarium putemus.
Acque haec Audiorum ratio mihi d prudentix docentis, ec uti-
licati discentium maxime accommodata ridetur, ne destruendi quam
xediticandi cupidiores rideamur, nere inter perpetuas doctrinae mu-
tationes, audacium ingeniorum Aacibus quoridie incerti jactemur;
Sed tandem aliquando humanum genus, retrenata sectarum libidine,
(quam inanis novandi gloria stimulat) consticuris certis dogmatibus,
inoftenso pede non in PhiloCophia minus quam in Machesi ad ulte-
riora proxrediatur. Cum in scripeis praestantium Virorum veterum
ec recentiorum (hea tere adimas quibus in alios durius dicunt,) plu-
rimum esse Toleat reri sc boni; quod crui et in publicos thelauros
digerimeretur. Idque ucinam Facere mallent homines, quam cen-
suristempus prodisere, quibustantum ranitati suae litanc. Nobis
certe, quibus in noris dx nostris quibusdam ita Farit Fortuna, ut de
his Tolis cogitare nos pastim juberent amici, nescio quomodo tamen
pleraque etiam aliena non displicent, ec suo quodque pretio, et ( di-
verlo cenletur; cujus rei Forcalle cau la est, quod plura agitando nihril
spernere didicimus. Sed nunc in viam redeamus.
Duplexautem est vis activa (quam cum nonnullis non male
Vircurem appelles) nempe aut primitiva, quae in omni substantia Cor-
porcaper leinelt, (cum corpus omnimode quiescens a rerum natu-
Fa abhorrere arbitrer) aut derivativa, quae primitira relur limitatione,
per corporum inter le conslictus retultans, VarICEXCTCCTUT. EL pri-
mitira

## Folio 24r — 00068187:0049
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 25v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
mitira quidem (quae niil aliud est quam erreN ezaa i Wecory ani-
me vel formae substantiali respondet; sed vel ideo non nisi ad genera-
les caulas pertinet, quae phaenomenis explicandis sufticere non pos
Tunc. Itaque illis assentimur, qui formas in rerum sen sibilium causis
propriis specialibusque tradendis adhibendas negant: quod monere
opera pretium est, ne, dum eas relur postliminio ad fontes rerum
aperiendos reducimus, simul ad vulgaris schola battologias redire
velle rideamur. Interim necellaria carum nocitia est ad recte philo-
Cophandum, nec quisquam se corporis naturam tenere latis putet,
nili animum calibus adrerterit; intellexeritque imperfectam, ne di-
cam Fallam esse notionem illam substantia corporea crassam et ab
imaginatione Cola pendentem, ac philolophiae corpuscularis (per (e
ceregix rerissimae que) abulu ab aliquot annis incaute introductam.
Ouemadmodum vel hoc argumento constat, quod omnimodam
cellationem ac quiecem a materia non excludit, nec lerum natura
rim dexiratiram moderantium, rationes afterre porest. Similiter vis
quoque passira duplex est, vel primitira, vel deriratira. Et quidem
vis primiciva patiendi seu resistendi id iplum constituit, quod materia
prima, hirecte interpreteris, in Scholis apvellatur, qua Scilicet FC, uE
corpus a corpore non penetretur, sed eidem obsaculum Faciat, ec
Simulignaria quadam, ut sic dicam, id est ad motum repugnatione
Sit praedicum, neque adeo nisi fracta nonnihil riasentis impelli se pa-
tiatur. Unde postea vis derivativa pariendi varie in materia secunda
Pele ostendit. Sed noctrum est generalibus illis ac primitiris sepo-
sitis suppolitisque, quibus ob Formam corpus omne semper agere,
ec ob maceriam corpus omne semper pati ac relistere docemur,
nunc quidem pergere ulterius, ec in hac doctrina de virruribus es re-
sistentiis derivativis cractare, quatenus rariisnisibus pollent corpora,
aue rurlus rarie renituntur; his enim accommodantur leges actio-
num, qua nonratione tantum incelliguntur, se d et sensu iplo per
Phaenomena comprobantur.
Vim ergo deriratiram, qua scilicer corpora actu in lo invicem
agune, aut a se invicem patiuntur, hoc loco non aliam intelligimus,
quam qua mocui (locali scilicet) coharet, dt vicissim ad motum loca-
lemporro producendum tendit. Nam per motum localem exetera
phanomenamaterialia explicariposse agnoscimus. Mocus est con.
rinua

## Folio 24v — 00068187:0050
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 25r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
K D0C
rinva loci mutatio, itaque tempore indiget. Mobiletamen in mer
tu existens, ut intempore habet motum, ita in quorismomento ha-
Detvelocitatem, quae tanco major est, quantoplus spatii percurritur,
minusque impenditur tempus. Velocitas lumea cum directione Co.
natus appellatur; impecus autem eA Factum ex mole corporis in re-
locitatem, ejusque adeo quantitas est, quod Carrescani appellare (0-
tent quantitatem motus; Scilicet momentaneam, tamets accuratius
loquendo iphusmotus, quippe intempore existentis, quantitas ex 29-
Gregato impetuum durance tempore in mobili existentium (Xqua-
lium inae qualiumre) in tempus ordinatim ductorum, nalcatur. 1o5
tamen cum ipsis disputantes, ip Porum loquendi morem se cuti luus.
Ouin etiam quemadmodum (non incommode ad utum loguendi
doctrinalem) ab accessu jam Facto Faciendore distinguere possumus
accessionem quae nuncfc; tanquam incrementum accessus vel ele-
mentum; aut quemadmodum descensionem praesentem a Facto jam
descentu, quem auget, distinguere licer: ita poslemus praesentaneum
Icu instantancum motus elementum ab ip (o mOtu pet tempOris trA-
ctum diftuso discernere, de appellare Mocionem; atque ita quanti-
tas motionis dicetur, quae vulso motui cribuitur. Et quanquam in
verbis Faciles simus post incerprecationem habitam, antea tamen nOs
in iis curiolos esse oportet, ne ambiguitate decipiamur.
Porrouc restimatio motis per temporistractum fic ex infinitis
impetibus, ita vicissim impetus ipse, Tetsiresmomentanea) RC ex in-
finitis gradibus successire eidem mobili impressis; habetque elemen-
cum quoddam, quo non nis infinities replicato nasciporest. Finge
tubumAC in plano horicontalihujus paginae certa quadam uniformi
Celericaterotari circa centrum C iminotum, ecolobum B incubi cavi-
rate existentem liberari vinculo rel impedimento, atque incipere mo-
verivi centrifuga; manifestum est, initio conatum a CentLO RCCC=
dendi, quo Scilicet globus B in tubo tendet vertus ejus extremitatem
A, esse infinice parrum, respectu impetus quem jam tum habet a ro-
ratione, seu quo cum tubo ipto slobus B, a locoD cendit vertus (D)
retenta a centro distantia. Sed continuata aliquandiu impresiono cen-
tritusaarotatione procedente, proeressuiplo eporrecnasci in globo
impecum quendam centritusum, completum (D) (B) comparabilem
cum impeturacionis D (D) Eincpatet duplicem esse Nisum, nempe
edea

## Folio 25r — 00068187:0051
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 24v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
a
et
elementarem seu infinite parrum, quem de solicitationem appello,
e Formatum continuatione seu repetitione Niluum elementarium,
id est impetum ipsum. Ouanquam non ideo relim haec Encia Mache-
matica reapse sic reperiri in nacura, Sed tantum ad accuratas aestima-
tiones abstractione animi faciendas prodesse.
Hlinc Vis quoque duplex: alia elementaris, quam de moriuam
appello, quia in ea nondum existit motus, sed tantum Colicitatio ad
motum, qualis est globiintubo, aut lapidis in funda, etiam dum ad-
hucrinculocenetur; alia rero vis ordinaria est, cum motu actuali
conjuncta, quam rocovivam. Fc vis mortux quidem exemplum
est ipla ris centritusa, itemque vis graritatis scu centripeta; vis etiam
qua Flastrum censum le restituere incipit. Sed in percustione, quae
nascitur a gravi jam aliquamdiu cadente, aut ab arcu se aliquamdiu
restitmente, ant a simili causa, vis est vira, ex infinitis ris mortux im-
pressionibus continuatis nata. Fthoc est quod Galileus voluit, cum
eeniomatica loquendiratione percussionis vim intinitam dixit, scili
cet, si cum simplice graritatis nisu COMpaTEtE. Ftsi autem impe-
tus cum vivira semper sic conjunctus, difterre tamen haec duo, intra
ostendetur.
Vis viva in aliquo corporum asgregato rurtus duplex intel-
divi potest, rocalis scilicet, vel partialis; et parrialis iterum vel re-
spectira vel directira, id est vel propria partibus rel communis. Re-
Sectiva sire propria eAt, qua corpora aggresato comprehenta polsune
asere in se invicem; directira leu communis est, qua pexecerea iptum
aggregatum extra se afere potest. Voco dutem directiram, quia
directionis cotalis vis incegra in hac ri parciali conserratur. Pa au-
rem Tola Supereset, si subito ag8regacum congelaSCerC ANgCrCtIE
mocu partium inter sc intercepio. Unde ex rirespectira e directi
va simul sumeis componitur vis roralis absoluta. Scdhaec melius ex
cradendis intra regulis intelligentur.
Veteres, quantum constat, Tolius vis mortua Scientiam habue-
runt, eaque est, quae vulso dicitur Mechanica, agens de recte, tro-
chlea, plano inclinato, (quo cuneus _ cochlea pertinent) aequilibrio
liquorum ec similibus; ubi nonnisi de conatu primo corporum inse
invicem tractatur, ante quam impetum agendo conceperunt. Ftli-
cet leges vis mortua ad riram cransferri aliquo modo possine, magna
Tam en

## Folio 25v — 00068187:0052
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 24r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
K )oC X
tamen cautione opus est; uc vel hinc decepti sine, qui vim in uni-
verlum, cum quanticate ex ductu molis in relocitatem facta contu-
derunt, quod rim mortuam in ratione horum composita esse de-
prehendissent. Nam ea res ibi speciali ratione contingit, ut jam
olim admonuimus, quoniam (exemplioratia) graribus dirersis de-
Scendentibus, in ipso inicio motus, utique iph descensus seu ipsae
quantitates spaciorum descensu percurlorum, nempe adhuc infinite
paera, seu elementares, sunt celericatibus seu conatibus descendendi
proportionales. Sedprogressu Facto, e ri riranata, celeritates ac-
quisitae non amplius proportionales sunt spatiis de scenlu jam percur-
sis, quibus tamen rim aestimandam olim octendimus, ampliusque
ostendemus, sedtantum carum elementis. Galilaeus de ri rira (alio
licernomine, imO COnCePEI) agere caepit, primusque explicuit, quo-
modo acceleratione grarium descendentium mOtus nasCatUT. C ar
resius recte discrevit relocitatem adirectione, _ riditetiam in con-
Dictu corporum id sequi, quo minime mutantur priora. Sed mi-
nimam mutationem non recte restimarit, dum Colam directionem,
vel solam relocitatem mutat; cum contemperata ex ambobus institu-
enda esset mutatio: quod quomodo heri deberet, ipsum fugit; quia
restam heterogenex comparari ac concemperari posse, ips, moda-
libusporiuscune, quam realibus intento, non videbantur. Uc ali-
os ejus inhac doctrina lap (uSFaCCAIUS.
Honoratus Fabri, Marcus Marei, Toh. Alph. Borellus, Tena-
nius Baprista Pardies, e Claudius Dles Chales, aliique acurissimi viri in
doctrina de morunon contemnenda dedere, Lederrorestamen co5-
que capitales non vitarere. Primus, quod sciam, Fugenius qui Reta-
cemnostram praeclaris inventis illustrarit, in hoc quoque argumento
ad puram sc liquidam reritatem perrenisse mihi videtur, ec doctri-
nam hanc a paralogismis liberalle, regulis quibusdam olim publica-
tis. Easdem tere regulas Wrennus quoque, W’alliscus, de Marioitus,
viri in his Audiis dirersa licet ratione excellentes, obtinuere. Sed
de cautis tamen non eadem sententia est; unde neque casdem con-
clusiones eoregiiinhisstudis riri semper admictune. Atque adeo
veri Fontes hujus Scientiae, nondum, quod constat, Fuere rectusi.
Nec lane ab omnibus agnoscitur, quod mihi certum videtur: reper-
cussionem sre reflexionem non nihi avi elastica, id est incestinimo-
TuS

## Folio 26r — 00068187:0053
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 23v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
30
tus renitu proficilei. Nec nocionem ipsam virium quisquam ante
nos explicarie; qua res hactenus turbarie Cartesianos alios
que, quimocus rel impecus Cummam (quam pro virium quantitate
habent) poscconcurlum a priore diverlam prodire posse, vel ideo
caperenon potuerunt, quod co iplo etiam virium quancitatem mu-
tari crediderune.
Mihi adhuejureni, e corporis naturam cum Democrito dc hu-
jus ea in re sectatoribus Gassendo et Cartesio, in Pola massa inerte tune
constituenci, excidit libellus sypocheseos physicaeritulo, quo Theori-
ammotus pasiter a lystemate abstractam, ex Cyctemati concretam ex-
potui: quem ultra mediocritatis suae meritum, multis praeclaris viris
rideoplacuisse. Ibictatui, Suppotita cali corporis notione, omne
incurrens suum conatum dare excipienci, seu directe obstanici qua
cali. Nam cum in momento incursus pergere conctur, adeoque se-
cum abripere excipiens; conacusque ille (ob corporis ad motum
quietemre creditam mihi iunc indifferentiam) Cuum effectum om-
nino habere debeat in excipiente, nisi contrario conacu impediatur;
imoetiam s eo impediatur; quando tantum diversos illos conatus
inter se componi oportet: manifectum erac, nullam causam reddi
Polle, cur non incurrens effectum ad quemtendie, consequatur, seu
cur non excipiens recipidt conatum omnem incurrentis; adeoque
mocum excipientis ex prictino luo ec recepto novo seu alieno conatu
compolitum esse. Fix quo porro ostendebam: Si solae mathemati-
caenociones, magnitudo, figura, locus, horumque mutatio, aut in iplo
concurlus momento mutandi conatus, in corpore intelliserentU;
nulla habita ratione notionum mecaphylicarum, potentix scilicet
actricis in Forma, e ignarix seu ad mocum resistentiae in materia; at-
que adeo sinecesse esset concurlus erentum Cola compositione cona-
cuum Geometrica, ut explicuimus, determinari: tunc sequi debere,
ucincurrentis, etiam minimi, conatus toti excipienti, licet maximo,
imprimatur; atque adeo maximum, quiescens a quantulocunque
incurrente sine ulla hujus recardarione abripiatur: quandoquidem
talimaterix notione nulla ejus ad morum repugnatio, sed ind. Heren-
tia porius continetur. Unde non magis difficile Foret impellero
magnum quiescens, quam parrum, essetque adeo actio sine reactio-
ne, nullaque heri pollet potentix aectimatio, cum quidris a quoris
PEX.

## Folio 26v — 00068187:0054
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 23r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
Doc
d
praestari posset. Ouxe aliaque id genus multa, cum sine ordini re-
rum adverla, ex cum principiis rera Mecaphysicae pugnent; ideo
cunc quidem putari (ec vere quidem) CapientissIMUI FerUM AUTO-
rem sructura Cy Rematis ritasse, quae per se ex nudis motus legibus a
pura Geometria repetitis consequerentur.
Sed postea omnia altius scrutatus, ridi in quo consisteret syste-
maticarerum explicatio, animadrertique hypochesin illam priorem
nocionis corporex, non esse completam; ec cum aliis argumentis,
cum etiam hoc iplo comprobari, quod in corpore praeter magnitu-
dinem de impenetrabilitatem poni debeat aliquid, unde ririum consi-
deratio oriatur; cujus leges metaphysicas extensionis legibus adden-
do, nascantur ex ip (ae regulae OtuS, quas systematicas appellaram;
nempeut omnis mutatio tiat per gradus, ec omnis actio sic cum rea-
ctione, ec nora ris non prodeat sine detrimento prioris, adeoque
semper abripiens retardetur ab abrepto, nec plus minusre potentia
in effectu quam in causa concineatur. Ouxe lex cum non derivetur
ex notione molis, necesse est consequi eam ex aliare, quae corporibus
insie, nempe ex ipla vi, qua scilicet eandem semper quantitatem Cui
cuetur, licet a dirersis corporibusexerceatur. Ilinc igitur, praeter
pure mathematica ex imaginationi subjecta, collegi quaedam meta-
physica, Colaque mente perceptibilia, esse admistenda e maltae ma-
ceriali principium quoddam superius, ec ut sic dicam Formale, ad-
dendum; quandoquidem omnes veritateS FEFUI COEPOTCATUIM CX
Tolis axiomatibus logilticis e geometricis, nempe de magno dc par-
vo, toro ec parte, tigura et situ, colliginon possint; Se d alia, de cau-
Pa _ eRectu, actioneque  passione, accedero debeant, quibus ordi-
nis rerum rationes salventur. Id principium FOrA, aN EVTENE.
Xecar, an Vim appellemus, non retert, modo meminerimus per (0-
lam ririum nocionem intellisibiliter explicari.
Ouodrerohodic coresii quidam viri, hoc ipsum videntes.
vulsarem nempe materia notionem non Cufticere, Deum accextunt
dro penxarns, rimque omnem asendi auferunt rebus, quasi MO-
Faica quadam Philosophia (ut Flnadus olim vocabat) astentiri non
possum. Tamethi enim praeclare ab iplis animadversum concedam,
substantiae unius creatae in aliam instuxum proprium nullum esse, A
res ad metaphylicum risorem exigatur; Facearque etiam libenter,
OM

## Folio 27r — 00068187:0055
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 30v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
K D0C
e
omnesres continua semper creatione a Deoproficisci; nullam tamen
veritatem naturalem in rebus elle puto, cujus ratio immediate peten-
da sic ex divina actione vel roluntare, sed semper rebus iplis aliqua a
Deo esle indita, unde omnia earum praedicata explicentur. Cerre
non corporacantum Deum crealle constat, sed ex animas, quibus
encelecheiae primicirae respondent. Verum haec alias luis propriis ra-
tionibus profundius eductis demonstrabuntur.
Incerim etsi principium actirum materialibus nocionibus su-
Perius, ec ut sic dicam vitale, ubique in corporibus admittam; non
ideo tamen Fenrico Moro aliisque viris pietate et ingenio insignibus
hic assentior, qui Archaeonescio quo auc hylarchico principio etiam
ad phaenomena procuranda sic utuntur; quali scilicet non omnia
mechanice explicoripossint in natura, ec quasi qui hocconentur, in-
corporeatollere rideantur, non sine suspicione impietatis; aut quali
cum aristorele Incelligentias orbibus rorandis aftigere necesse SIC, auE
elementa dicendum sit Cursum vel deortum a Forma Cua agi; com-
pendiola sedinutili docendiratione: Hlis inquam non assentior, nec
magis ilta mihi Philo Cophia, quam illa quorundam placuit Theolo-
Sia, qui foremtonare aueninsere sic credebant, ut causarum pro-
piorum inquilitores etiam Achoismi crimine infamarent. Optimum
meojudicio remperamentum est, quo pictaci pariter ee scienciae Patisfut,
ut omnia quidem phaenomena corporea a causis efficientibus mecha-
nicispetiposse agnoscamus; sed iplas leges mechanicas in univer-
sum a superioribus rationibus derirari intellisamus; atque ita causa
efficiente altiore tantum in generalibus et remotis constimendis uta-
ur. Elis vero semel Cabiliris, quories postea de rerum nacuralium
causis efficientibus vropinquis et specialibus cractatur, animabus
aut Encelecheiis locumnon demus, non magis quam otiosis faculta-
tibus aut inexplicabilibus sympachiis. Cum nec ipla causa efficiens
prima atque universalissima specialibus tractationibus interrenire
debeat, nisi quatenus fines spectantur, quos dirina Capientia habuit in
rebussic ordinandis, ne quam laudis ejus ec hymnorum pulcherri-
morum canendorum occasionem nepligamus.
Sane ex finales causae (uc singulari plane exemplo optici prin-
cipii, celeberrimo Molineusio in Dioptricis luis valde probante, osten-
di) Tubinde magno cum tructu etiam in phylicis specialibus achiben.
tu

## Folio 27v — 00068187:0056
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 30r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
cur, nontancum ut supremi Autoris pulcherrima opera magis admi-
remur, sedetiam uc dirinemus incerdum hac ria, quae per illam effi-
cientium non aeque aut non nisi hypochetice patent. Ouem utum
tractenus Fortasse Philosophi nondum sacS ObserVaTUNE. Ecinuni
versum tenendum est, omniain rebus dupliciter explicari posse: per
regnum potentiae leu caulas efficientes, ec per regnum sapientie leu pex
finales; Deum corpora ut machinas more archirecti secundum leges
magnitudinis vel mathematicas, ec quidem in ulum anitaeum; ani-
mas vero, Capientiae capaces, ut cires uos ex locietatis cujusdam cum
iplo participes, more Principis, imo patris secundum leges bonitaris
vel morales ad tuam gloriam moderante; permeantibus sele ubique
ambobusregnis, incontusis tamen e imperturbatis lesibus vcrius-
que; ita ue simul ec regno porentia maximum, e regno Capientia
optimum obtineatur. Sed nobishocloco regulas generales virium
effectricium constituere propolitum est, quibus in causis specialibus
efficientibus explicandis uti deinde possimuS.
Porro ad veram virium aestimationem, ec quidem prorsus ean-
dem, dirersissimis itineribus perreni: uno quidem apriori, ex sim-
plicissima consideratione spatii, temporis et actionis (quod alias ex-
Donam) altero a posteriori, rim seilicet aestimando ab effectu quem
producit se consumendo. Nam effectum hic intelligo non quemti-
bet, sed cuiris impendi, seu in quo contumi debet, quem ideo vio-
lencum appellare possis, qualis non est ille, quem corpus grave in
plano perfecte horirontali procurrendo exercet, quia tali effectu
utcunqueproducto eandem lemper rimretinet; quanquam ec hoc
ipso effectu, uc ita dicam, innocuo recte adhibito, hanc nostram aesti.
mandirationem consecuti limus; led nunc a nobis sexonetur. Flegi
aurem effectum ex violentis illum, qui maxime capax est homo-
genei seu dirisionis in partes similes e requales, qualis est in ascensu
corporis graritate praediti, nam eleratio graris ad duos vel tres pe-
des, praecile dupla veltripla est elerationis praris ejusdem ad pedem
unum; ec eleratio graris dupli ad pedem unum facta, praecile dupla
est elerationis graris simpli ad alticudinem pedis unius; unde eleva-
tio graris dupli aderes pedes praecise sextupla est elerationis graris
simpli ad pedem unum. Supposito scilicet (Saltem docendi causa,
eth alicer Forcase in rexitate se res habeat, se dintensibili camen hic et=
FOFC)

## Folio 28r — 00068187:0057
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 29v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
 D0l
FOrC) Sravia aeque gravitare in majore aut minore ab horleonte di-
Rantia. Nam in clastronon aeque Facile locum homogencitas ta-
bet. Cumigitur comparare vellem corpora diverla aut diversis ce-
leritatibus praedica, equidem Facile vidi, sicorpus Asic simplum, _B
sit duplum, utriusque autem celeritas aequalis; illius quoque rim esse
simplam, hujus duplam, cum praecile quiequid in illo ponitur se-
mel, inhocponatur bis. Nam in B est bis corpus ipsi A aequale e
aequirelox, nec quicquam ultra. Sedsicorpora A d B sint aequalia,
celeritas aurem in A sic simpla ex in C dupla, ridebam, non praecile
quod in A est, duplari in C, cum dupletur quidem celeritas, nOnca-
men ec corpus. Ecpeccatum hic fuisse ridi ab iis, qui sola icta redu-
plicatione modalicaris rim iplam duplicari eredidere; quemadmo-
dum jam olim obserrari, admonuique, reram neque hactenus (post
Eotlicet Elementa Macheseos universalis (eripta) craditam aestimandi ar-
rem in eo consistere, ut denique ad homogencum aliquid, id est ac-
curatam ex omnimodam non modorumtantum, sed ec rerum redu-
plicacionem perreniatur. Cujus methodi non aliudmelius illustri-
usque specimen dari poruic, quam quo d exhibetur in hocipso argu-
mento.
Elac ergout obtinerem, considerari an duo ista COrpOTA A_ C
magnicudine aqualia, sed celeritate diverla, effectus aliquosprodu-
cere possint caulis suis aequipollentes, et inter se homogeneos. Ia
enim qua per se non Facile poterant, Calcem per efectus suOSaCCUTa-
EC COMIPaTArentuT. EFectum autem caula lux aequalem esse debere
Tum(i, Sicocius rirturis impendio seu consumtione producatur: ubi
non retert, quanto tempore producatur. POnantur exSO COrPOTA A 8
C elle graria, e rim luam convertere in ascensum, quod fet, si eomo-
mento quo celeritates suas dictas habent, A simplam, B duplam in ex-
tremis pendulorum verricalium P, A, F, C exiltere intelligantur. C on-
Aataurem c Galilai aliorum que demonstratis, corpore A celoritate ut
2ad summum ascendente super horizontem FIR ad alticudinem 2 A.
HI, pedisunius; utique corpus C, celeritate ut2, ascendere (ad sum-
mum) posse ad alcicudinem 2C. R, pedum quatuor. Unde jam con-
sequens est, grare habens celeritatem ut 2, pocentia quadruplum esse
habentis gradum celeritatis ut r. Cum rorius sux rirtutis impendio
praecile quadruplum elicere possi. Nam libram (id est se ip sum)
actol-

## Folio 28v — 00068187:0058
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 29r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
ek dol 
accollens ad pedes quatuor, praecise quater actollit unam libram, ad
unum pedem. Eodemque modo generaliter collisitur, vires aqua-
lium corporum esseuc quadrata celeritatum, ee proinde vires cor-
porum in unirerlum esse in ratione composica ex corporum simpli-
ce, ee celericatum duplicata.
Eadem contirmari, ad ab surdum (nempe ad MOTII perpetI-
um) redisendo contrariam sententiam, rulgo, praeserrim apud Car-
tesianos, receptam, qua vires creduntur elle inratione compolita cor-
Porum e celeritatum: qua eriam methodo usus Cum subinde, uc
udos status virtute inaquales detinirem a posteriori, de majorem si-
mulaminoricerta nota distinguerem. Nam cum alterurrum alteri
substimendo motus oritur perpetuus mechanicus, scu effectus poti-
Or causa, ctacus illi sibiminime requipollene, se d ille qui substitutus est
alteri, pocior tuit, quia majus aliquid praectari effecit. PrO CertO au-
tem allumo, naturam nunquam sibi riribus inae qualia substicuere, se d
effectum inteorum semper caula plena aequalem elle; dc vicistim
quae riribus aequalia sunt, tuto raciocinio sibi substituia nobis posse,
liberrima suppolitione, quasi substicutionem illam actu effeciste-
mus, nulloque adeo perpetuimotus mechanicimetu. Ouod si er-
80rerum esset, quod rulso sibi perluadent, aequipollere inter le gra-
re A, uc2 (sc enim nunc lumamus) praeditum celexitate utI, d grave
C uts praeditum celeritate ut 2; deb et alterurrum alteri impune substi-
tui polle. Sed hoc verum non est. Nam ponamus A ut2 celeritatem ut
Lacquisirisse de(cen(u2 AF A, ex altitudine 2 A. FI unius pedis; jamque
iplo inA scuinhorizonte existente, substitmamus pro ipso aequipol-
lens (ut rolunc) pondus C utI, celexitato ut 2, quoi ascendat usque ad
C, seu ad altitudinem qpedum. Itaque Polo descensu ponderis A dua-
rum librarum, ex alticudine unius pedis2 A. FI, Substituto que equi-
Pollente, effecimus ascensum librae unius ad pedes quatuor, quod est
duplum prioris. Ergo tantundem virium lucraci Cumus, Peu mo.
cum mechanicum perpetuum effecimus, quod utique absurdum elt.
Necretert, an per mocuum leses actu efticere possimus hanc substi-
tutionem; nam inter aequipollentia etiam mente curo fieri sublticurio
Porest. Ouanquam etiam rarias rationes excogitarerimus, quibis
actutam prope quam relis efficeretur, ut vis tota corporis A tranS-
terretur in corpus C, antea quielcens, sed quod nunc (ip lo A ad quie-
tem

## Folio 29r — 00068187:0059
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 28v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068187/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 16 lines, status machine
AC )ol 
rem redacto) sic Colum in mocu posicum. UndeAeret, UE prO POn-
dere bilibri celeritatis ueI, successura esset libra una celeritatis uc 2,
Shraec requipollerent; unde absurdum oriri octendimus. Neque
ilta Pane inania sunt auc in logomachiis consictunt, sed in machinis
ec motibus comparandismaximum ulum habent. Nam siquis rim
habeat ab aqua rel animalibus, vel alia causa, per quam corpus gra-
recencum librarum in motu constanti conserretur, quo inera mi-
nuticemporis quartam partem ab solvere possit circulum horizonta-
lem diam etritriginca pedum; alius rero ejus loco eodem tempore du-
plum pondusnonnisi dimidium circulum constanter ab solvere prae-
Aec, minore impensa, idquetibi velur in luerum imputet; dece-
pcum ce ac dimidia virium parte frustracum scito. Sed nunc fusatis
erroribus, veras ec lane admirandas Naturae Leges paulo distinctius
in Schediasmatis hujus parre lecunda proponemus, mense Majo ex-
hibenda.

## Folio 29v — 00068187:0060
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 28r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 30r — 00068187:0061
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 27v); this page is its right half.
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 30v — 00068187:0062
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 27r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).