# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/14519/text
# Catalogue record: 14519 — De S. Pufendorfii libro cui tituIus est: Jus foeciale divinum
# Incipit: Magna fuit apud me semper existimatio Pufendorfiani nominis et mea quo
# Date: 1695-10
# Akademie-Ausgabe: AA IV,6 N. 045
# Other printings: Grua: Textes, 1948, S. 376-378 (tlw.)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=14519&katnr=45390
# AA IV,6: its series at Leibniz-Edition Potsdam I (non-commercial use): https://leibnizp1.bbaw.de/de/edition
# In the Akademie-Ausgabe: AA IV,6, p. 316 (PDF, Leibniz-Edition Potsdam I, CC BY-NC 4.0): https://leibniz-potsdam.bbaw.de/fileadmin/Webdateien/bilder/IV6text.pdf#page=316
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-358576
# Title: LBr. 67 · Bierling
# Folios: Bl. 54–55 (from the shelfmark LBr 67 Bl. 54-55): 4 pages, canvases 107–110, page ids DE-611-HS-358576:0107 to DE-611-HS-358576:0110
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-358576&page=107
# Lines: 300 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.94
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 54r — DE-611-HS-358576:0107
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 55v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-358576/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
Magnae fuit apud mesemper
existimatio pufendorfiani nominis
et meq quoque tenuitas apud praeclaros
iqu
fratres meliore quam speribam loco fuit erat:
An patria (et fortunae similitudo oad nos conciliandum nonnihil attulerit,
communis
conciliarit haud dixerim, ambo enim Misni
Misni enim et illi non minus quam ego, in
diversis longe regionibus famam aliquam consecati
opinionem aliquam consecuti sumus illi magnam,
ego non poenitendam. Esaias, non tantum
doctrina, sed et rerum civilium usu praestantissimus,
man
Batavis, Gallia, autaque ipsa caesarea cum lande singularis prudentiae diversis temporibus
idemque fratri dux ad landem, res sueciae in
prudentiae curabat. Huic forte severi Hermennus
ser Hermanus Badensis Marchio, _princeps
inclytus, qui militari gloriae, magnam Reipublica
notitiam C adjunxerat, et patriae salutem inprimis
cordi hab ebat
a me admodum
phaate  ilatum Batavis a
cipis jussu secipsotum
tun juventmmeatatio brevis in celeorem
dels Paragraphom instrumenti pacis Germanom Gallici
der
WWestphalicae, cui initium est: et ut eo sincerior.
de quo illis temporibus valde
Galli ligatas ea pactione imperio manus dicerent, ne
circule Bargundico laboranti succurreretur. id scriptum hec modio tempore
tea cum Ego Hanoveram vocatos esse
e jam
delatus illuc cancellavins remensis duatas pufendorfius
id siriptum
Hoc por
libenter iterum inspecturum sese significavit, eaque
prima mihi isque mihi primus apud ipsum notitiae aditus
fuit in amicitiam fuit; quae ab ilae multa
t
jor
ed
sentiae significatione, a me reciprocis ftudis culta
obse quio et studiis reciprocis culta est. Samuelem jufendorfium mili
videre m datum est sed expressam ingenii
imaginem in scriptis praeclaris habebamus omnes.
de me sive ex fraterna commendatione, sive
proprio judicio existimavit liberalias quam solebt de plerisque solebat;
de plerisque judicii vir acerrimi; usque adeo ut non aegre ferre visysit
respatus eram
aegae colerid, quod aa Monzambano suo discedere me publi n scripto
publice testatas eram in tractanda controversia publica
lic
quae magna animoram conovertia pt
 vellum feripseram
qceleeris magna animorum contentione ageretur
quae magna animorum contentione agettetur  arverat primam ille primum
cam scriptis editis tractaretur controversia p
cum inclaruisset libris de jore naturae et
gentium et mox Monzambant edito ostendisset, elganter
praectane a se de Republica scribi posse; Historia recentioris condendae
scribenda provinciam apud suecos suscepit, et tam praeclare
tam plare administravit ut a  magno Electore
gene
Friterico Guilielimo in similem operam expeteretur
Nec dubium est quae posthuma demum nuper lucem vidit
vroit inter catera id simile habuimus, quod nobis non Theologis imposita fuit
religionis quoque controversias tractandi imposita
fuit utique necessitas. Sed mihi magis, qui saepe
inter dissentientes vitam egi, et cum summis viris conferre conctus sum
contuli, ut petrus Walenburchius saffraganeris Moguntinus
4
imedio tempore inter
aulo post Aquerem pasiante illatum Ba
p inprimis post triplex foedus,
 et si megis civilia sindia coleremus

## Folio 54v — DE-611-HS-358576:0108
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 55r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-358576/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
nescio quomodo.
harum rerum
neteio qua ne sparsa de no opinione singularis controversarum notitiae
illo quoque studiorum genere curae, ut petrus Walenburchius
suffraganeus Moguntinus, ultro etiam ad adolesentem
venivet ad colloquium ad olescentis veniret, quod
ego tamen ita interp credo quod ea humanitate
facilius concliare me sibis suis Partibus suis speraret
complures
Ego vero nunquam dissimulavi, Romanas sententias oae in Romana Eclesia hodie
quales in Tridenbino Concilio proditae credun
si exigit
constabilita creduntur, probari a me non posse; et cum exigat Roma non tantum
Ec
Et cum exigatur in Romanet partibus, non tantum
in omnibus
ut non improbet, sed etiam ut ut non damnes, sed etiam ut admittas assentiare; fieri non posse
sed etiam ut prabes. fitri non posse, ut qui secam
quamdiu ista defi pro definitis exiguntur
quamdiu istorum professio exigitur, ut
requiritur, ut in commune vinculum Ecclesiae coeamus.
ent semper contra sensi et scripsi cetiam  disfensus dessentirtap 
de Reformatis, quamdius nullo nihi beneficio cogniti
im
sit nihil esse quod Ealesia paci sacrae paci obstare
a qeo
sacram pacem sibi coustai posse;
videatur. quando illi synodo charentoniana professi sunt,
consensum a nostris non exigius et vicissim Georgius
Calixtus vir alterum a Melanchthone Germania decus, ostendit
neque in illis esse quae ferre non possint aEcclesia non possit nostros fas non sit
ita animato saepe oblatae sunt occasiones voce et
literis sententiam exponendi. Et cum smmeti samneli pufendortio celebennimo viro
paten pufentorfio Hmetius materiam petrus daniel
Abrincensis hodie Episco puset
Huetius emuditionisde in Gallia facile prinee ps  mihi amicus
materiam scribendae Epistolae praebuisset; mihi
à me paulus pelissonius magna vir autoritatis
apud Regem suum, et famae apud gentem; simile
officium gratanter excepit; nec s no picturis in  meditata eius polemica datis.
cum. magnae principis jussa executus essem. et humanissime contai mecum
Et res inter nos  longius ivit, discussione quaestionum,
od
 servataque (quod rarum est inter disputantes) non
moderationes tantum sed et benevolentiae integritate, ne (quod incredibile dideri possit) crevisse hanc
donec insignis viri morte collationes nostrae  sunt
nuper
interceptae
Cum igitur nuper celeberrimi pufendortii
posthamus liber, sane ut ejus omnia elegans de
titulo juris faicialis divini prodiisset,  de quomagna quae
uper
fuerat expectatio, quae utinam vivo autore
potuisset impleri) multi viri egegii coram
a me coram, aliqui et per literas sententiam
flagitarunt. Fuit etiam qui ad me pesit
Ego qui quaer
Quae res fecit Eaque res secit, ut librum
percurrere
quem per distractiones ins no non utra
tuem vii ultra quam
inspicere speraveram ob distractiones animi vix ultra quam inspice speraveram
quam inspecturus quem
legerem attentius non sine voluptate et fructu.
De duobus tamen potissimu visus ausem sum de duobus
non posse per omnia assentiri Atque illud idem inprimis
placuit, quod exposita uberrime de parctis doctrina
de pactis inter deum et hominem, jurisprudentiae cui
(cui paulus ipse (cui praeives passim sacri scriptores) uberiorem hunc
divinae jurisprudentiae locum fecit. Nam ut a me jamolim
docentibus
ipso conflictu dicam;
amicitiam non natam tantum
sed et auctam ipso conflictu
dicam

## Folio 55r — DE-611-HS-358576:0109
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 54v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-358576/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
observatum est magna Theologiae pars, nihil 
in universum ita
sio.
maximam
bum totae mentium universita sit civita quaedam unam quan civitatem magnam
un quaedam
em
aliud esse quam ita sentio
de quo generatim ita sentio
una sub Monarcha deo, qua nulla potest intelligi
perfectior, ut quod de optima Republica vel votis
vel figmentis designamus, hc in rem ipsam contulerit
superi suprema supient as et caetera crecturae caeteris creaturis
in id unum conditis se videantur, uti inserviant uti inserviant gloriae Regis, et
civium felicitati; quod ego principium semper
quae doctrina semper apud me rei aro et taput
arcem et caput continere palmaria visa est,
arcemque et caput continere verae sapientiae ut non
satis ut a nemine satis vel animadversam vel excultam mirer
mirer. Sed ad ut redea ad jus faeciale Duf sur
sacrum pofendors ianum. Hujus ma civitatis
mirer. Hujus Theopoleos pars est Ecclesia ista.
militans in terris, et legesqe suas ex majoris imperii tonte
derivat. Sed nos ad jus facialem sacrum puser-
dorfianum de quo dicendum erit alibi fusius, nunc
ad faecialem sacrum pufendorsianum redeamus.
Huic i Haius cum Hujus Cum sit velut diribitorem
agere certaminum inter Ecclesias ot niq o
sentes. aC res repetere, et quantum com
depuntiare, quasi bello negantibus indict possulata indicto.
= in dissentientibus
id quoque muneris sui pufendo p esse putacit autor
praeclarus, ut quid ferri aut non ferri posset.
posse videretur, expalicanet in dissuttentibus, declararet.
Et quod Pontificios quidem attinet, rem breviter
breviis breviter conficit, e pacem, Ecclesiasticam
impossibilem pronuntiat; tam eb sed motus intam
abruptam sententiam duobus maxime u argumentis: nimirum a in
dogmate infallibiliiatis pontificiaes etcleri consiliis malis; Clerum enim Romana Ecclesia
hanc enim suae tantum voluptati et ambitioni litare
arbitratur, nam nulla meliorum cura. Et cum Exiscopus
quiamcelebris caesarea majestatis nomine passim quidam Episcopus celetris passim
apud quosdam protestantes egisset de via munienda
prudentesque cheologi non aspernanda quaedam afferri judicarent; in alia ommia abit autor
ad pacem Ecclesiae, et viri aliquot decti et et docti aliquot
secus sentit vir celeterrimus do _ clarissimus.
dein max Pontificiis igitur mature dm dimissis ad
Reformatos accedit et de per controversias quidem
minores deritibus facile componis sed majores illas de 
persona Christi, Coena domini, et pradestinatione
te et studiose expendit. atque huc demum
tendit, ut contreversiande modo quod quo Coxporis Christi
mus
stadiotius dud
in sacra coena participes framus si non sogiri, certe
dissimulari posse arbitretur; de postrema secus judicat.
nampe absoluti decreti doctrinam  verae religionis
iptis fundamentis pugnare; deumque nobis alium quam qualis agnosci et
coli velit repraesentare, durum, immitem
judicat
gratia ineuntem. Itaque totam hanc doctrinam, quam deseream Reformatis ad unitatem Eclesia necessarium
inamabilem, soedera nobiscum dicis tantum
fuse et curate per sequitur, ut non inique à se
non
judicatum ostendat.
Ego vero  Et vero negandum est, virum
doctum et prudentem habuisse judicii sui causas quasdam
non leves. Nam apud Pontificios multa fieri facta cost
constat, quae magis ad dominatum a
veritatem tenendam tendere videri fossint praesertim
cm soiesiqs i spu cerec icatitate e e ad
=promodulo nostro
=quod viri graves inter
ipsos non dissimulant;

## Folio 55v — DE-611-HS-358576:0110
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 54r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-358576/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
aliquando 
Respublicas conturbandas (sant abusi; Et qui ese infallibilem
habendum judicat, omnem cum dissentientibus tractationem
velut in  timune respuere videntur: velut à limine
excludere videatur. Negari etiam non possit, potest fuisse
inter ess inter Reformatos qui de absoluto decreto
locuti sunt justo horridius, ut nec sine piarum
aurium ossensione. Et si ita accipias ut apud dEj
it
tanq a
pro ratione voluntas stare intelligatur,  in tyranno; certum est
nihil esse non dicam falsius, sed etiam des indignius.
antum
Nec fieri potest ut eum amenius, apud quam nulla esse creditur esse creditur vera honitas
est bonitas e esse bonitas erga maximam homminum partem;
niveesaris
et omnis expers rationis valet per p per sonarum
ex acceptio, dum pauci de a decreta  quasi sorte ducti de
sorte quadam inexplicabili a decreta in omnibus communi percepernicie rimuntur
conum de commun pernicie eximuntur osa caeteris
Mihi vero cui semper solenne fuit, omnia
qua licet in meliorem partem interpretari,
multaque fuit cum viris doctis neque exiguum eum viris
doctis inter dissentientes, scriptiove eorum commercium
intercessit; colam inspedis mitior paulo sententia
dudum sedit. Esse scilicet etiam in Romano Clero
multos viros doctos et pios, qui non abhorreans a
vera pace. naque qu impossibile esse nasci  habendum.
viros sapientia et
u ualia epsua
quua
ille afferebat, etiam publice probet. certe 
veros autoritate praeditos, per quos praevaleant quae qualia
Episcopus ille afferebat, iterte sumocentius X
certe ad Leopoldi Magni commendationem inmocentius XI
 a favebat jam innocentius XI
Fingannes Regi Siristianissimo idem potuisse
persuaderi (quid enim in ed quod abhorneat
((id enim cur fieri nequierit non video) qu
certe hos triumviros consensu  omnia mirifice
convertere potuisse quis non videt. Humanum
paucis vivit genus. ac pejorem etim esse
clerum pontificium, quam ego credo; quantr itaque quanto
deteri magis minus in ipsis futurum esset pietatis,
sequenda placita potentiorum. De Reformatis et etiam, et absoluto eorum decreto
tantum tanto plus futurum esset facilitatis, ad
implacabilis tigor
pro caritate Christigna ita judicandum sensi, etiam cum
verba sunt horriinscula (qualia in hac doctrina at Luthero ipsi
excidere) mentem tamen sic capiendam, ut absurditas
atque impietas absit. Itaque _ etiam cum negant ultimam decret
erga alios
divini faventis rationem a nostra nostris qualitatibus bonis,
sive quod item est a nostra dignit fide  scilicet meritisve
rationem electionis; quasi divi in deo sit ya igo yranni senis aut favor temeraria
praevisis petendam esse petendam; non ideo omnem tollere
quaat rreobco nod mpia in universum; sed hoc tantum
rigux, aut aposco o ia regis adolescentis, sed tat
sed tantum rationes illas in arcans thesumd sapientiae
eum Pa
thesauro abditas, nobis imper imperscrutabiles gul
illas in
Ita ut summa dei bonitas nihil omiserit ad salutem onmm
quod potuenit per rationes majores perfectionis universi. Nobis autem nec minimum superesse
Nobis autem nihil esse cur de nostra dignitate gloriemur.
Quae cum, ita sint, opere pretium putavi, morem gerere
ad animorum exacerbationem minuendas, moremamicis gerere, qui
ame ist sententiam pubcice dici petierunt. Quod ita faciendum putari, ut facere institur
ut praeclaro autori laus sua constet, et appareatque ubi dissentimus sententiam
rationum magis pugnam esse quam animorum.
quod viri  poudentes
graves inter ipsos non dissi-
mularant
et
sibi velle,