# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/15097/text
# Catalogue record: 15097 — De Primae Philosophiae Emendatione et de Notione Substantiae
# Incipit: Video plreosqve, qvi Mathematicis doctrinis delectantur,
# Date: 1694
# Akademie-Ausgabe: AA VI (assigned, not yet published)
# Other printings: -Dutens, Opera 2,1 S.18-20. -Herring 1966 S.18-20. -Wolff, Ges. kl. phil. Schr. 3, S.273-278. -vgl.: -Acta eruditorum, Lipsiae 1694 März, p.110-112. -Deforis (1772 ff.) französ.=47705. -Gerhardt, PhilSchr IV, 468-470. -Bossuet, Correspondance (1909 ff.) VI,522 ff., französ.=47090. -Leibniz, Œuvres. Editées par Lucy Prenant avec introduction, tables et notes. Paris: Aubier Montaigne. Tome I. Introduction, textes et commentaires. 1972 [mehr nicht ersch.]. [Prenant Œuvres²]. [frz.] S.323-325. -Leibniz, Œuvres choisies. Avec préface, notes, table par questions et table des noms propres par Prenant, Lucy. Paris: Garnier, 1939. [frz.] S.252-255. -Leibniz: Variaciones sobre la ciencia general. Textos, Hrsg. B. Orio de Miguel, Madrid 2021, S. 71f. (span., teilw.) -P. de Azcárate [Hrsg.]: Obras de Leibnitz 1, Madrid [1877?], S. 161-164 (span.). -A. Andreu [Hrsg.]: Methodus vitae (Escritos de Leibniz) 2, Valencia 2000, S. 14-15; 2. erw. Ausg. Madrid 2015, S. 14-16 (span.).
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=15097&katnr=32320
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-861667
# Title: LBr. 724 · Pfautz
# Folios: Bl. 29–30 (from the shelfmark LBr 724 Bl. 29-30): 4 pages, canvases 57–60, page ids DE-611-HS-861667:0057 to DE-611-HS-861667:0060
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-861667&page=57
# Lines: 75 recognised on 3 of 4 pages, mean confidence 0.97
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 29r — DE-611-HS-861667:0057
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 30v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-861667/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 79, 2026-09-07T03:33:42Z — 29 lines, status machine
s. G. L. DEPRIMA PHILOSOSHIX
Emendatione et de Notione Substantia.
Video plerosque, qui Mathematicis doctrinis delectantur, a Metaphysicis
abhorrere, quod in illis lucem, in his tenebras animadvertant. Cujus rei
potissimam causam esse arbitror, quod notiones generales et quae marime omnibus
nota creduntur, humana negligentia abque inconstantia cogitandi, ambiquae atque
obscurae sunt factae; et quae vulgo afseruntur definitiones nenominales sunt qui:
dem adeo nihil explicant. Nec dubium est in caeteras disciplinas influxisse
malum, quae primae illi atque architectonicae subordinantur. Ha pro dofinitioni:
bas luaidis natae nobis sunt distinctiunculae, pro axiomatibus vere universalibus
regulae topicae, quae saexe pluribas franguntur instantiis, quam invantur exem:
plis. Et tamen passim homines Metaphysicas voces nocessitate quadam ad:
hibent, et sibi blandientes intelliqure credunt, quae loqui didicere. Hlec
vero substantiae tantum, sed et causae et actionis et relationis et simili.
tudinis et plerorumque alionum terminorum generatium notiones veras et faecun:
das vulgo latere manifestum est. Unde nomo mirari debet, scientiam illam
principem, quae primae Philosephiae nomine venit, et Aristoteti dicta est
desiderata seu quaesita (Zutes Mern) adtruc inter quaerenda mansisse.
Equidem Slato passim in Dialagis vim notionum vestigat, idem facit Ari:
stoteles in tibus qui vulgo Metaphysici vocantur, multum tamen profecisie
non apparet. Platonici posteriores ad loquendi portenta sunt lapsi: Aristo.
felicis, prasertim Scholasticis, movere magis quaestiones curae fuit, quam finire.
Nostris temporibus viri quidam insignes etiam ad primam Shilosophiam animum ad:
jecere, non magno tamen hactenus successu. Cartesium allutisse aliqua egregia nega:
ni non potest et recté imprimis Platonis studium revocasse abducendi mentem a sensi:
bus et Academicas dubilatiores utiliter subinde adhibuisse; sed mox inconstantia
quadam vel affirmandi licentia scopo excidisse, nec certum ab incerto distinvisse
et proinde substantia corporeae naburam in extensione praepostere collocasse, nec de
unione anima et corporis probas comprehensiones habuisse; quorum causa fuit, non

## Folio 29v — DE-611-HS-861667:0058
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 30r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-861667/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 79, 2026-09-07T03:33:42Z — 34 lines, status machine
intellecta substantiae natura in universum. Nam salta quodam ad gravissi-
mas quaestiones solvensas processerat, notionibus ingredientibus non explicatis
Unde quantum absint a certitudine Meditationes Metaphysicae, non aliunde ma-
gis apparet, quam ex scriplo ipsius, in quo, hortatu Mersenni et aliorum,
Mathematico eas habitu vestire voluerat frustra. Video et alios viros acumi.
ne praestantes attigisse Metaphysica, et non nulla profunda cogitasse; sed ita
involvisse benebris, ut divinare magis appareat quam demonstrare. Mitir
vero in sus magis quam in ipsis Mathematicis huce et certitusine opue
videtur, quia res Mathematieae sua examina et comprobationes secum fe.
runt, quae causa est potissima successus; sed in Metaphysicis hoc commodo
caremus. Itaqe pecutiaris quaedam proponendi ratio necessaria est, et velut
ufilum in Labyrintho, curus ope nom minus quam Euclidea mothodo
ad calcali instarquaestiones resolvantur, servata nihilominus claritate
quae nec popularibus sermonibus quicquam concedat.
Quanti autem ista sint momenti, inprimis apparebit ex notiane substantiae
quam ego assigno, quae tam facunda est, ut inde veritates primariae, etiam
circa Deum et mentes et naturam corporum, eaeque partim cogniitae sed pa:
rum demonstratae, partim hactenus ignota, sed maximi percaeteras scienti-
as usus futurae, consequantur. Cuius rei ut aliquem quile
kra
terim, notionem virium seu virtutis (quam Germani vocant sersto, Calli
la force:) cui ego explicandae peculiarem Dynamices scientiam destinavi,
plarimum tuvis afferre adveram notionem substantiae intelligendam.
Differt enim vis activa a potentia nuda vulgo scholis cognita, quod
potentia activa Scholaticorum, seu facultas, nihil aliud est, quam
propinqua agendi possibilitas, quae tamen aliena excitatione et velut
media est inter potemtium et acto
stimulo indiget, ut in actum transferatur. Sed vis activa actum quondam
sive erenEkaar continet, atque inter facultatem agonsi actionemque
ipsam media est, et conatum involvit; atque ita perse ipsam in operatio
nem fertur, nec auxiliis indigot, sed sola sublatione impedimenti. Quod
exemplis gravis suspensi funem sustinentem intondentis aut arcus tensi,
illustrari potest. Etsi enim gravitas aut vis elastica mochanice expli-
cari pessint debeantque ex aetheris motu; ultima tamen ratio motus inmateria

## Folio 30r — DE-611-HS-861667:0059
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 29v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-861667/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 79, 2026-09-07T03:33:42Z — 12 lines, status machine
est vis in creatione impressa, quae in unoquoque corpore imest, sed ipso conflictu
corporum varie in natura limitatur et coercetur. Et hanc agendi virtutem
omni substantiae inesse ajo, semperque aliquam ex ea actionem nasci; adeoque
med ipsam substantiam corpoream (non magis quam spiritualem) ab
agenso cessare unquam; quod illi non satis percepisse videntur, qui
esentiam ejus in sola extensione vel etiam impenetrabilitate collocave-
nut, et corpus omnimose quiescens concipere sibi sunt visi. Ap-
parebit etiam ex nostris meditationibus substantiam creatam
ab alia substantia creata non ipsam vim agendi, sed praeexistentis
um nisus sui, sive virtutis agendi, limites tantummodo ac determina-
tianem accipere, ut alia nunc taceam, ad solvendum illud problema dif.
ficile, de substantiarum operatione in se invicem, profutura.

## Folio 30v — DE-611-HS-861667:0060
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 29r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).