# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/15200/text
# Catalogue record: 15200 — Annotationes ad Methodi Vigelianae librum de rerum dominio.
# Incipit: (1) Incipit a causis quibus dominium acquiritur
# Date: 1695
# Akademie-Ausgabe: AA VI (assigned, not yet published)
# Other printings: Grua: Textes, 1948, S. 858-861
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=15200&katnr=53918
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068417
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 5, 11
# Folios: Bl. 1–2 (from the shelfmark LH 2, 5, 11 Bl. 1-2): 4 pages, canvases 1–4, page ids 00068417:0001 to 00068417:0004
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068417&page=1
# Lines: 213 recognised on 3 of 4 pages, mean confidence 0.91
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 1r — 00068417:0001
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068417/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Acaviritur deminium
 Tausa 1. scond epea l. quod Quid possidens sncipiat
enim 3. in pu. D de acqu. r. d. 5ferae igitum inst. eod. eqi p cond 2. retinendi
inpote atemrediurt
 si qui cccpetur. e. 3. quod sit mellics
omnimode nullius. Expl. 1. omnimode nullius non est, res
1
ustum acquiantur per hane causam
acquiruntur. L.1. S. hae autem res, 8. quod autem D de div. Rer.
cond. Y ex. expl. 1.t in potestatem redlactum
non est, quod
Annnotationes ad hc Methodi Vigeliana
 Incipit a  causis quibus dominium acquiritur, sed
cum tamen nondum explicuerit quae sit dominii natura.
(2 praestat plures causas speciales redligere ad unam genermem
quoties id commode fieri potest Itaque causa prima quae est
Occupatio rei nullius, secunda, quo est captura ferorum animalium,
terta quae est occupatio re: pro derelicto habitae, quarta quae est
inventio thesauri quinta quae est inventius lapidorum in litore
1
o
se uxta aratio per alluvio, septima occupatio nova
insulae Undecima occupatio in loco nullius 14ta res
edificate
rei n nas na aliquid ex re si quid ex re nostra nascatur
 17 traditio, 18 contractus cuitraditio accessit; Hae
inquam causae omnes hac una generali compteliendi possunt
ut si quis possidere incipiat rem quae  tunc est nullius,
acquira eam acquirat. Id enim tunc quoque contingit
cum res animo transferendi dominii traditur nam dominus
ejos dominium deserens, rem ita
eatenus nullius esse facit, ut inea esse possit imo ne id
quidem necessariam vitatur, o est ut possideri res
incipiati  itaque generaliter sufficit haec regula.
si res Trullins possideat. acquiretur possitent
si res nullius possideatur acquiritur possidenti. scilicet
it qui rem tradit, contemplatione inei eam in cstatumlibereatis
restitut,  quo itaque  eodem jure a me acquiritur quares
anllius. Nullus autem alius intervenere, ac mihiem intercipere rei
po dominium potest  quoniam deminus non ante
Dominium deserit, quam ubi ego posseitionem suo nactus;
Regula quod nullius est, fil exe occupantis exaptiones
sunt misi res sit extra commercium, aut publica aut haereditaria
Sid ego malim ut negemus has res esse nullius. Nam quae deo
consecrata sunt, aut  in Reipublicae jura sunt, aut ad haereditatem
incentem pertinent. dominum habent, Deum Rempublicam; personum
Civilem hareditatis, vel simavis ipsum defunctum, cujus qu
personam haeredis, quam ses licet absentem aut incertar
fueri debet Respublica, ut posthumum un ventrem.
(+) Suftis res sacra. Res jancte et religiosae nostrot
nostris moribus caessant, cessut m null enim hodic religio
est manium aut publiconum anspiciorum sufficit ergo
res alias esse deo sueras alias reiblic a Rempublicam
(5) FCrorum bestioum Terorum animalium, et hostium
pertinere
captorum idem jus est, ut captivitate acquirantur. Sed
opus est, u possessio eorum plena aq nam qui persequitur etsi
otineat.
qu ouneravit nondum cepit. Sed et postliminium utrobique locum
habei, nam fera bestuu captivus si rederit ad suos recipit
libegatem, aut potius censetur non amisisse1.
ndi
ceicent aaimo
=quae
dum ab alio
deseritur

## Folio 1v — 00068417:0002
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068417/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
et ferum animal  ubi anfugit,  nostrum esse desinit
Haec consideranda sunt paulo accuratius, habent enim nonnihul
perplexi. Nam iniquum videtur ut fe animal a me semel captum
mihique aa ut quod semel acquisivi sine calpia factaque meae
sine facto meo rursus amittam. Si meae sunt apes cur
sola faga  sua meae desinent,  quid est in hoc facto
quod mihi dominium adimere possit? an apes velut homines
Captions) pestliminii jure liberatas dicemus. Quo admisso dicendum
foret jus i verum jus in animalia cadere. Quin et majus
erit jus apum, quam captivorum. Nam si servum scytham
 barbarum, censetur is meus esse quandiu
et si fugerit, quamdiu est in solo Romano, cur ergo cervus meus
esse desierit, antequam sese in saltus interiores necepit 2
alteri Romano jus fosque non est servum neum fugitivumm
intercipere; et si faciat, habeo rei vindicationem. Et cuivis
licitum erit cervum aut caprectum  neam iustodiam
effugientem sibi viudicare. Hec fateot non satis cohaereat
quod si quis dicat fera animalia, heater hostesque non
acquiri sed tantum detineri consequemserit posse syemoes
animat in custodiam meam irtumpentem C
Itaque praestatut dicamus fera amtmalia et hostes captos
non nis acquiri. Dicendum ess
dominium nasci dum res in nostram potestatem radigitur
quod fit sive studio sive fortuna Consetur autem et
in nostra potestate manere, quamdiu livitas nobis possessio
nem praestare conservare civitatis opera in ea servari
vel ei restitui potest  opera aliorum, cum quibus nobis
est juris in eam juris in eam quamdia in eam ex juris
ratiore reditura. Itaque si quis anicus civis mihi rem
Manet autem dominium quamdiu potestas auissa per
juris remedia restitui potest. Ubi ver itaque si meum servum
auferat
aut feram bestiam in mea instodia detentam s sibi sumat aliquis
in ivitate nostra, falvum est dominium meum nam civitas restituere
potest quia et extra societatem, remedium juris est, recta ratio quae
hominibus omnibus persuadere debet, ut mihi nem meam reddant
apter reddentu aut ut reddatur juvent. Sed ubi res et aufugt
serves fuerit et res abhoste ademta fuerit, agtservas etapsus ad
auta captious act fuos elapsus ad hostes elapsus aut bestia anfugerit,
nullo non jam amplius juris ratione mihi possessio salva praestari potest.
frustiaque jura tlationum Plox. Et res restit in statum primum rediit, qui fuit ante acquisitionem.
 Hoc principium videntur secuti icti Ramani.
Multa tamen ebiamnum contradici possunt moveri dubitationes
quid enim si quis nec me persequentem videns intersipiat pre
praeveniat capiatque. Dicem dices An dicemu idem puris esse
is esse jus quod erat ante capturam, ubi res est praevenientis 2 sed
major hic ratio habenda esse videtur, ejis qui diu tenut aluitque.
His His igitur casibus putem ejus rationem habendam, 
omnibus jus reale quaesitum esse pro fortunae operaeque
mensura. Sans si credibile erat perseqentem vecisi mile eiat
s assecuturum; minoris erit jus ejus qui
praevenit. Sin minus rationem cultus impensarumque habebit.
persequentem
Sed cum  liae aestimaies sint perplexae, merito leges
sciudunt nodum, et rem crecipienti adiudicant cecum
verisimile non est persequea saa interim puto actionem in
facctum dari ei qui rem amisit, ne alius ejus damno fiat locupletior.
6) interim notabimus exceptionem quartam causae
rdae non esse hujus loci, cum sit md potius modus amit
causa dominii amittendi
(7) de rebus naufragio anissis jure naturae, quaestio est
videntur enim potestatio exisse, nec juris remediis posse reuperan
itaque cedunt occupanti. Sed dicendum est habere in illiqu locum
quodd in perfrntione restiae quae utrgs, ut si non sit
Fnec invetis nobis
tar perit.

## Folio 2r — 00068417:0003
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068417/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
difficilis ejus persecutio, r maneat persequentis; ita 
dum res naufragio amissas cum recipiendi spe persequi licet
ami
erunt dominorum. speamissa proderelioris cabite virebuntur
sed d hoc r de icali jure intelligenda sunt, sed impensas cattisque vero
dominis estitui aequam est. Itaque  praestat, datum in factum
actio, ne quis alieno damno locuplitior fiat. Quare ut cessent lites
rem restitui domine praestat. Quid ergo si rem meam unferant hostes
alins hosti adimat, an mihi reddet? id ae quam est ipsi praestandum est
quod efficiat, ne eum suae fortunae operaeque poenteat. Sed hoc
pertinent ad jus personale.
ad (8.) si res alteri per altuvionem vel collarienem ita rcessenit
ut cignosci nequeat Allabio ex eodem fante fluit, nam nemo
suae terrae partem rudicare vindicareque in alieno potest, itaque juris
recp remedia non habet. Confusio fucit rem communemproruta
in confusione, qui  cedat cedit quod agnosci minus potest. In
aecessione ut ligno juncto manet dominium, sed vindicandi potesta, abest.
atu s
omplicae
Complicala sunt acquirendi et adimendi dominia jura,
quia u  in terivativa acquisitione alius amitfere
dominium intelligitur.
Tentemus an omnia paucis comprehendere liceat:
Acquiritur dominium rei nullius si possideatur ubi ea
si res sit nullius et pessideatur possessione rei nul quae est nullius
t
ossessio
15
ve illa antea nullius fuerit, sive
padino sit ae demimus poteentie
Smititur dominium, si rem ostra ita amiltatur,
caenexrandi possideri desinat, ut spes reu-
perandi non sit si ita possideri desinat c
Si res EEIta _ nostra et Raipublica poneetate ct
itam ut pus si res ita a nobispossideri desinat, ut simul esit eema potest i oc est ut
sit extra potestatem civitatia Ripublicae Ut si fera tejdia
litur recipiat hominum cum quibus nobis juris communie est
ut si ferum dinimal libertatem recipiat, si captivus se ad
hostes recipiat, si quid ab hostibus sit captum. et hostlis in locum
si  res a ab alio usucapitur a nobis tutum seyoo
um qu
osib
eronel
plaavit tameo ut 
 esu facinsed inae quali pare kaniani sur.s
C
Nequiritur dominium si possideatur quod est nullius quounque modo
cas a s  eat
t
huns 
ferum animat tapillus in litore repertus, iequod pro derelicto
causa prima veluti par occapationem
Hoc sit per recupationem
Hoc fit si possideri incipiatur id quod statim
Hoc sit occupatione, sic id quod possideri iucipitur paulo ante
latiillus.
a nemine possidentur
veluti si capiatur ferum animal, si reperiatur lelus in
litore, se reperiabur habitum pro derelicto. Si inveniatur
thesaurus (quod tamen exceptiones recipit de quo mox)
sad quid de re fuitiva
habet aliquid iniquam
ln de ejus condiction
tiat
t
Excuitae potertatis est
quod aeus possider
nec ab iis
detur
quibus nobis juris
communio est
neque
enim idem
fugientes
te
t
atuos fugio
ad roste
oertos
abal
Exc. de Thesamro

## Folio 2v — 00068417:0004
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).