# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/15962/text
# Catalogue record: 15962 — Leibniz an Johann Fabricius: (ad Dn. Fabritium Theol. Helmst. [links daneben & doppelt unterstr.: Geograph.<?> 1151)
# Incipit: Multum Tibi debeo, tum qvod praeclaras Tuas in Beierianum Theologiae c
# Date: 1697-09-24 (97-09-14)
# Sender: Leibniz — Addressee: Fabricius, J.
# Akademie-Ausgabe: AA I,14 N. 294
# Other printings: -Feller, Otium, 1718, S.84-89 (tlw.); danach: -Dutens, Opera 4,2 S.206-208. -M.L.Babin / G. van den Heuvel (Hrsg.), Gottfried Wilhelm Leibniz. Schriften und Briefe zur Geschichte, Hannover 2004, S. 789-797 (teilw.)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=15962&katnr=K+8147
# AA I,14: the volume in the Repositorium des Leibniz-Archivs (CC BY-NC 4.0): https://www.gwlb.de/leibniz/digitale-ressourcen/repositorium-des-leibniz-archivs/laa-bd-i-14
# In the Akademie-Ausgabe: AA I,14 (PDF, Repositorium des Leibniz-Archivs, CC BY-NC 4.0): https://www.gwlb.de/fileadmin/Leibniz/repositorium-des-leibniz-archivs/LAA-BdI14.pdf#nameddest=294
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-971102
# Title: LBr. 251 · Fabricius, J.
# Folios: Bl. 5–6 (from the shelfmark LBr 251 Bl. 5-6): 4 pages, canvases 9–12, page ids DE-611-HS-971102:0009 to DE-611-HS-971102:0012
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-971102&page=9
# Lines: 177 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.82
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 5r — DE-611-HS-971102:0009
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-971102/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 256, 2026-09-10T17:57:40Z — 35 lines, status machine
Guograph. Us
ad de. Fabritium Theol. Helust
pir Maxime Reverende et Celebernime
Multum Tibiodebeo, tum quod praeclaras tuas in Beieri
anum eteologiae compendium notas dino mittis, tum et
 quod origines nationum Transuanis a du Valentiuo
franco a Franckensten, viro, ut apparet egregio scriptas
mecum communicas, quae possunt eos erjore suo liberare
qui nescio quas longinquas vel. a sarolo M. vel ab auterioribus
etiam temporibus, saxonumudaciaeorigines fingunt. Sane
e
sipuae
arolum eousque penetrasse non apparet laxones quosdam in
ex e
segiones Trangrhenanas abeodelato translatos 
eet
peasd
ptas quos Ludovicus pius restituit, memorant scriptores,
non tacituri colonias tam longinauus cum et saxones in
11
11
 
exercita Caroli contra Nannos ducti non praetermittantur Equidem
Gothi et Gepidae, et Longobardi et alii Germani populi, in pr
jam antea
pannonia sedere; ut taceam erismile videri antiquos dacos
e
cognatus Getis (Si straboni aliisque redimus) hotvam fuisse
seu Germanicam gentem. Sed quicquid illic fuito Germanum,
id dudum abdlitum esse putandum est gentium imigrationibus
t assentiendum demonstranti autori
liasen
ankegibus Hungariae pam Christianis, privilegus datis
du
lu

## Folio 5v — DE-611-HS-971102:0010
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-971102/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 256, 2026-09-10T17:57:40Z — 38 lines, status machine
e
fuisse allectos urbesque affluxu Mercatorum et opificum,
et quorundam etiam militarium virorum opplevisse ut in
prussia et Livonia; eo tame discrimine, quod  in has regiones
per vim irrupere, in Hungariam vero venere invitat,
Optandum ut diplomata aliqua obtineri possint, quibus ista magis
illusrentur praeter id quod dedit Toppeltinus in orius. transylv.
quem ad manus habeo;) pag. 1b. sgq. Reque Andreae comes
concessum saxonicae nationi immunitatis privilegium. in
on Francum correxisse+
quo gaodeo correctum errorem et substitutse vocati pro
donati, magno utique distrimine. Illa enim vox novos un
hospites esse declarat, haec quasi pristinos incolas resta
sentat. Honorisque ipsorum interest saporium, ut non quasi
servi prius, libertate donati; sed promissa libertatis
ee pum
e de dinam ali altum enet Anc et cit sigillum
legis sit appensum em velmadditum Monogramma, tum
et qui Testes diplomati (ut solet accesserint, haec enim omnia
sa
preterit Coppectinas, quae si cro viri praeclari poterimus
impetrare, plurimum adjiciet beneficio, suo
itaque quando Eibi, eam eo commercium est literarium
rogare audeonut
obtineas nobis quae augere  notitias nostras possint
Equidem Diplocua Antreae Regis non saxonas sed rentoricos nominat
Hormannus ille a quo Hermanstat Noribergensis fuisse dicitur
et alioqui constat perseperaibnitalis Gallis, aliis amferis omnes
omnino Germanos dici saxones nost quam Francorum appellatio
Gallis magis tribui coepit; et insigre rul hau ab Herman
videtur
stadiensibus serius aud dubie ascitum appellationi opinionius
ingenitae conservatione vocati credantur Nosse operce-
retrum foret cat originali privileus i um
u
 ulus occasione tam commoda
ae
e

## Folio 6r — DE-611-HS-971102:0011
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 5v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-971102/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 256, 2026-09-10T17:57:40Z — 53 lines, status machine
populari servientibus Interearnilim, negare Trarsulvaniae
termanos peculariter ad saxonas referri deberis
praesertim
par erie
ravet dialectus; de quo accuratius inquiri optem, an Wdestphalia
c
vel saponicae inferiori sic satis sonsentiat. Itaque specimina quaedam haben
optem, ut a plebesis hominibus pronuntiantur, ibeicemque vocabulorum
provincialium, quae etsi Germanica, tamen omnibus Germanis nota non sunt,
dixi enim melius judicabimus de origine et dialecto
Sed et de caeteris Traosqlvaniae habitatoribus quaedam amplius sciri
Scycutos ab Hungaris distinguit Doncians Auitor sed
a
Doppeltinus ait ejusdem esse originis cum caeteris Hungaris. Lingua rem
C
iptem.
mostime definierit, utrum nempe sit sincere Hungaricaen aliqui
Mob
peregrini habeat admistum sive sarmaticum vel slavonicum (quod
ie
n
nunc pro eodem acipio lingua slavonica la tissime sumta) sive etiam
De Walachis vel slachis
omnes consentiunt linguam plurimum habere latini; r
ab alia scythica gente
eslate auda raliu ealinguamee
semper mihi
es
suspicio fuit posse in aliquibus daciae angulis aliquas superesse reliquias
flaoti ant Hangarcan ulad
e
linguae Cumanae. Nam Cumanos secclo XIII Hex Hungarorum recepit
habitationemque iis concessit; etsi postea cum bellum Tartaricum ingrueret
pro maxima parte fuerint deleti. Cumania autem videtur sese ab
fungaricis ditionibus ad Pontum Euxinet porrexisse
Cum dicit Du. Autor in WWallachia et Moldavia linguam Authenica
ep
cum Latina, in Bulgaria et vero et Mysia cum illissica esse confusam
e
Velimero nosse quid hic significet Mllyrica. Vulgo sic epsam appella
Nlavonicam; sed aliud abido intelligi nuto, cum alias a Ruthenica
s
e
Slavonici genent
De Cingaris, quorum em aliquae in dacia habitationem
dignum itidem altius inquiri Celeberrimus Wdagenscilius in nupera
appendice de ob Noribengensium Memorabiliam, cingares a
I
at
iudaeis ubique Germonia pulsis ingeniose satis derevat, et linguam
pocut ad Revieari
sed dn. Autor qui dicit eos ubique una uti
e

## Folio 6v — DE-611-HS-971102:0012
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 5r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-971102/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 256, 2026-09-10T17:57:40Z — 51 lines, status machine
linqua fundamentali etsi dialectis diversa videtur plura
t cerliora suppeditare possi Toppeltinus eos ouit rocorum fere
religionem sequi sit aliqua baptulemo nemme cerimoniam peragere, certe nihil
ut quod sapiariudastremo intrum mihi videtur quod oppeltinus
refert faxinas Transylvanos se quidem vocare Detscher
s
Ceteros vero
ae nt
ps
qua
a dacis.
Germanos Mueser. ipse Toppeltinas vuit detscher
et 
Maese a Monsieur Gallico. Sed forcasse detscheu
nihil aliud quam Dentscheu
quidi ver
Ad aud Muesr nam de Gallicum
Monsieur longissine relegandum puto.
idem 7Y
Cun oppeltinu
dicat: Golmanicam linguam mabe intelligimus, intelligi etiam
a
ab ipsis vix possumus; addatque se multa vocabula Gallica, ifatica ispa
hica Anglica, Curcica et Tartarica in suorum sermone notasse
itaque optandom foret dictionariolum Germanic Trars sylvanerum
plebeiorum linguae haberi; precesque aut alia specimina adjingi non
en
ad nostrum ser monemvaccommodata, sed genuina Ane
Haeea sunt vir Maxime R everende, quae super hoc
argumento ad  perscribenda putavi, Tibique arbitrardum
retiquo an ad eonenum dissertationea etrem virum
utncthoanet, non minus doctrina quam dignitate praestantem
desidertta mea pervenire dignum aut commodum putes
Interea agratias pro munere utraque et tui et ralieni
monua
operis decentes agou et referre posse velimi
abam panoveraeidmons4 Septembi. 16917
i
P. X. eiiu priviligio Regis Andreae
mentio fiat Blachorum et Bissenorum,
et de Blachis quid sint constet, quaeritur quad
nationis sint Bisseni, quorum sylva a rege
tentonicis confritur.
puto esse Bessos de
quibus in tisteria
Hungarine, id est
credo Bosmense)
Vale.
ida
deditissimus
sodefriitus quiliehums Leibmitius