# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/16240/text
# Catalogue record: 16240 — De Rerum Originatione Radicali
# Incipit: Praeter Mundum seu Aggregatum rerum finitarum
# Date: 1697-12-03 (97-11-23)
# Akademie-Ausgabe: AA VI (assigned, not yet published)
# Other printings: -Gerhardt, Phil. Schr. 7(1890), S.302-308. -Erdmann, Opera philos. 147-150. -Hering (1966), S.39-50. -russ.Übers.: Preobrazenskij 19-142. -franz. Teilübers.: Robinet, Leibniz et la racine de l'existence, 1962, S.152-153. -Leibniz, Œuvres choisies. Avec préface, notes, table par questions et table des noms propres par Prenant, Lucy. Paris: Garnier, 1939. [frz.] S.265-273. -Leibniz, Œuvres. Editées par Lucy Prenant avec introduction, tables et notes. Paris: Aubier Montaigne. Tome I. Introduction, textes et commentaires. 1972 [mehr nicht ersch.]. [Prenant Œuvres²]. [frz.] S.338-345. -Garber, Daniel; Ariew, Roger [Hrsg.], Leibniz: Discourse on metyphysics and other essays. Indianapolis, Cambridge 1991. [engl.]. S.41-48. -Leibniz. Ausgew. u. vorgestellt von T.L. München: Diederichs, 1996. (dt.) S.280-289. -P. de Azcárate [Hrsg.]: Obras de Leibnitz 1, Madrid [1877?], S. 207-217 (span.). -A. Andreu [Hrsg.]: Methodus vitae (Escritos de Leibniz) 2, Valencia 2000, S. 159-164; 2. erw. Ausg. Madrid 2015, S. 155-160 (span.).
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=16240&katnr=39829
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068518
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 1, 10
# Folios: Bl. 1–4 (from the shelfmark LH 4, 1, 10 Bl. 1-4): 8 pages, canvases 1–8, page ids 00068518:0001 to 00068518:0008
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068518&page=1
# Lines: 525 recognised on 6 of 8 pages, mean confidence 0.94
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 1r — 00068518:0001
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4v); this page is its right half.
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 1v — 00068518:0002
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 2r — 00068518:0003
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068518/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 116 lines, status machine
23 Novemby. 1697
De Rerum originatione Radicali
rater Mundum seu Aggregatum rerum
non tantum
finitarum, datur Unum aliquod Dominans ut in me
anima; id vero non tantum regit mundum, sed et
fabricat seu facit et munde est superius, et ut ita dicam
extramundanum; estque ultima ratio rerum. Nam non tantum
sufficien.
in nullo singulorum Finveniri  potest Fratio existendi
Librumo
Fingamus Elementorum Geometricorum fuisse aeterrum
semper altum ex alio descriptum; dic patet
etsi ratio reddi possit praesentis libri ex praesenti praeterito
unde est descriptus; non tamen ex quotcunque libris
retro tunt assumtis unquam veniri ad rationem plenamus
ab omni tempore
Cum semper mirari liceat cur semper tales sint libri
et aur ensiterint, et libri tales extiterint, cur libri
scilicet et cur sic scripti. Quod de libris, idem de
Mundi diversis statibus verum est, sequens enim quodammo
ex praecedente (etsi certis mutandi legibus est descriptus.
itaque utcunque regressus fueris in status anteriores, nunquam
in statibus rationem plenam repereris; cur scilicet aliquis
forrum fingeres
sit potius Mundus et cur talis. Licet ergo mundum ae
Rationes igitur Mundi latent in aliquo extramundato, su differente a
seu disferent a serie retum antabi quarum aggregatum
 a catena statuum, seu a
Mundum constituit
eyserie rerum qua mundum constituit. Ate ell aportet
esse Metaphysicae recessitatis, ateratio ejus exteae
Atque ita veniendum est a pysica necessitate seu
Hypothetica, quae res   iq Mundi posteriores
a prioribus determinat ad recellitatem quandam abso
ad aliquid quod sit necessitatis absolutae seu Metaphysicae
cujus ratio reddi non possit. Mundus enim praesens Pysice
seu hypothetice
bsolute, seu Metaab ss s talia porro nasci
adit conse
oniam igitur ultima radix
est necessarius.
debet esse in aliquo quod sit Metaphysice necessitatis,
et ratio existentis non est nisi ab existente, hinc oportet aliquod
eat
Metassysica necessitatis idque atque adeo aliquid pistere
seu entcum pluralitate
aliquid existert qulum
adeo diversum esse Mundo quem Metaphysicae necessitatis
non esse concessimus ostendimusque
Ut autem paulo distinctius explicemus, quomodo
ex veritatibus aternis icort sive essentialibus ver
sive at metas essentialibus sive metaphysicis oriantur
venitates temporales, contingentes, sive physicae; consira
primum agnoscere debemus eo ipso, quod aliquid
potius existit quam nihil, esse aliquam in possibilibus, seu in ipsa possibulitate 
vel ul vel sit sic dicamus
ut f exigent exigentiam
existentiae sepraetensionem ad existendum
sem essentiam  se tendere ad existentiam
ut verbo complectar
(ut sic dicam) ad existendum; deinde posito ommnia
possibilia se Unde porro sequitur, cum omnia possibilia
an essentiam, vel realitatem possibilem exprimentia pari
jure ad essentiam ptender ex omnibus possibilibus
combinationibus eam existere vel  pro gradu
perfectionibis quem involvunt; est enim perfectio nihil
aliud quam e essentiae quantitas.
Ande
vel potius su meo
reitum ex
n
ne multo tiore
Unum autelem
dominans univers
sed nec in toto
aggregato serieque
rerum
lices um Mundm
scum tamen nihil ponas nisi sta
tuum succ essionem, nec in quoli-
bet eorum rationem sifficientem
reperias, imo nec quotcunque
assumtis vel minimum
proficias ac reddendam
rationem; patet alibi r
tionem quaerendam ess
In aeternis enim ebsi
nulla cansa so
amen ratio
est quad
statuum intelius
quae in per
sistentibus est
ipsa necessita
seu essentia, in seri vero
mutabilium
si hac aeterna a
priori fingeretur
foret iplea praevo
tentia tctam
incinaleionum
ut mox intellige
tur; ubi ratione
meta physica nece
sitad
biipine
nec qui supposit
mundi aeter
vel essentia
=pug pro
quar gradu
elle l’a vel
pro quantitate
essentiae seu rea
litatis, vel pro

## Folio 2v — 00068518:0004
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068518/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 129 lines, status machine
semper scilicet est inrebus
principium determinationis
quod a Maximo minimove
sequitur ex infinitis possibilium combinationibus
seriebusque possibilibus existere eam per qu quam
quam plurimu  essentiae seu possibilitatis
perducitur ad existentum. Utlit ihoc ipse Mathesit
EX his jam insiritipe intelligiter quomodo in ipsa originatione herum Mathese
Metaphysicus exerceatur. prorsus ut in communi
Mechanismo experimus et maximi deter
minatio tocum habeat locum. Uti ex omnibus angu
ete
lis determinatus est rectus in Geometria; uti  liquores
positi selein capacissimam
n a in heterogeneis  aed potissimum
sa Mechanica
 a empe sphaevicans
figuram comsonunt; atque ut gravibe
communi, pluribus corporibus inter se luctantibus
talis demum oritur motus, per quem fit maximus
descensus in summa. Sient enim omnia possibilia pari pure
ad existendum tendunt pro ratione realitatis; ita omnia
oscendendum
pondera avia pari jure ad ex
ismotus
nacua gravitatis; et ut hic obti prodit quod per quom quam
dito tendendum isse a puncto ad purbt
 seu absurditatem
seu absurditatem
moralem.
Hinc vero manifestissime intelligitur
quaedam Divina, seu Mectam pote echanismus
petendum est, ut scilicat neme
maximus praestetur effectus,
minimo ut sic dicam sumtu
 Et hoc 100
aequilaterum prodire
logicam
plurimas est gravium descensus; ita, illic prodit mund
papimas
odu quem quam plurimat est essentiarum essa
per quem maxima est possibilium productio.
tque itu habemus physicam Necessitatem ex
Metaphysica: etsi enim Mundus non sit meta-
phisice necessarius, ita ut contrarium implicet
coptradictionem; est tamen necessarius physice
vel determinatus, itque ut contrarium implicet
imperfectionem. Et ut possibilitas est plincipium
is perfectio
seu Essentiae gradus est
principium existentiae. Tux simul patet quomodu
assentea
per quiqu
omnia faciat
compossibitia
cunassint
voluntaeeu libertas sit in Autore Mundi, licet
omni sint determinata; quia agit ex plincipio
sapientiae seu perfectionis.
scilicet quanto
quisque est spnientior tansto minus est
scilicet indifferentia ab ignorantia oritur
quanto quisque magis est sapient
tanto magis a perfectissimum est determi–
At (inquies) comparatio haec Mechamsini
natus.
cujusdam determinantis Metaphysici, cum physico
gravium corporum, etsi elegans sit videatur,
in eo tamen deficit, quod gravia nifentia vere
existunt at possibilitates seu essentiae ante
vel protet existentiam sunt imaginariae et fictitio
de ipsis
quasiquae
nulla ergo in ipsis esse potest ratios existendi.
Respondeo  neque essentias estas esse fictitias
sed existere in quadam ut sic dicam regione
idearum,  in ipso deo estentie omnis
saetap
ut verbe dicam receptivi-
tempus sac locusqu
tas vel capatitas mundi
haberi potest, plo sumtu
sive terreno in quo quam
commodissime est aedificandum
formarum autem varietatis
sunt respondent commoditati
aedifici multiroiuique et elegan–
tiae camerarum. E sese
res habet ut in ludis quibusdat
utloca omnia in Tabula sunt
replenda secundum certas leges,
ubi nisi artificie quodam
utare postremo spatius
exclusus inquos simu
cogeris loea relinquere
quam poterasde
certa autem ratio quam
canti
quam et pl
maxima facillime
ergo si ponamus decretum esse 
exsaf
vens
at triangulum, nullasa
vol
6a
a replerio nde
o
finetur
accedente determinandi ratione, ce
si iilicel nihil altra iter aeterminet
via eligetur maxime commora gulicis,
seu brevissimar ita aerera posito
semel ens praevalere rea non enti
en rationem esse cur aliquid potio
extiterit quam nihil sive a possibili–
tate transeundum esse ad actum
hinc etsi nihil ultra de terminetur
consequens est exister quantum
plurimum potest pro temporis lociu
(seu ordinis existendi) capalitate
mRo ea
prorsus quemadmodum, ita com
ponuntur tessellae, ut in proposite
area quam plurimae capiantur
possibilis
neque
eternasfveritates
quas voca ut

## Folio 3r — 00068518:0005
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068518/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
existentiaque on caeterorum fonte. Quod ne gratis
dixisse videamur, ipsa indicat existentia rerum
Mundi fen seriei rerum actualis. Cum enim in ipsa ea
ratio non inveniatur, ut supra ostendimus, sed in
metaphysicis necessitatibus, seu aeternis veritatibus, sit quaerenda
existentia autem non possint esse nisi ab existentibus,
ut jam supra monuimus; oportet eternas veritates
existentiam habere in quoda quodam Metaphus
subjecto absolates vel Metassysice necessario id est in deo
per quem haec ali alioqui futura imaginaria forent, ralisentur
quae
ut baribare sed designis canter dieamus, realisentur
realisentur
omnia fieri
vero eapse in natura deprehendimus
Et vero reapse in Mundo deprehendimus
omnia fieri secundum leges Metaphysicas et
eometricas aeternarum veritatum 
non tantum Geomebricas Lternatum veritatum,
non tantum seometricas sed et Metaphysicas: trapse
 seu ec id est non tantum secundum necessitates
sed et secundum rationes formales
ne enim idque verum est non tantum
explicatimtes
tantum ratione undi existentis potius quam non
generalitet in eaquam nunc
omater
ex stentis, sed et e sic potius quam aliter existentis quae utique
ex possibilium tendentia ad existentum petenda est); sed etiam ad specialia descendendi
t videmus mirabili ratione in tota natura habere locum
logum leges metaphysicas causae potentiae actionis; et ip easqu ipsis
legibus pure geometrias mi praevalere, qe
nateriae
quemadmodum in reddendis lectum motus rationibus
magna admiratione mea deprenendi, et ges usque adeo ut legem
s compositionis Geometriae conatuum olipri a jpvene
defenses cum materialis magis essem in phitosos rando
deferere sum coactus. detensam denique deserere sim
su qoactus ,  ut alibi a mefusius est
ins ita ergo habemus ultimam rationem realitatis
explicatum
tam essentiarum quam existentiarum in uno, quod utique
Mundo ipso majus, superius auteriusque esse necesse est;
cum per ipsum nontantum existentia quae Mundus com–
plectitur, sed et possibilit habeant realitatem. Id autem non
nisi in uno fonte quaeri potest, ob horum omnium
connexionem inter se. Et pte qovquovis
te patet autem ab hoc fonte res cont existentes
continue promanare ae produci, productaque esse
cum non appareat, c unus status magis quam alias
uinus status Mundi magis quam alius ab nipso fluat
patet etiam quomodo. Deus non tantum physice, sed
ipse
non tantum efficiens
et libere agat, sitque reque
ab ipso magnitudinis vel
sed et finis;nec tantum potentiae in machina a universi
vel sapientiae
ua constenta so et ponitessen astreatas rati later
Fhesternus f
magis quam
hodiernus

## Folio 3v — 00068518:0006
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068518/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
Et nequis putesneque eni putat perfectionem moralem seu bonitatem cum meta
phisica perfectione seu magnitudine hic confundi, et hac concessa illam
sciendum est sequii
A1 nontantum quod
neget.  Quidem constat ex dictis, quod Mundus
sit perfectissimus physice vet vel si mavis metaparsie
seu  is status ea series rerum prodierit  qam
in qua quamplurimum realitatis actu praestatur
sed etiam quod sit perfectissimus moraliter. Am
revera moralis perfectio est physica quaedam perfectim
meutbus
gerata a
osica, est uno sin
entesa qua
uedes Nempe
Mundus non tantum est Machina maxime admi–
Tabilis, sed etiam quatenus constat ex Mentibus
est optima Respublica; per quam Mentibus conferti
quam plurimum felicitatis seu laetitiae, in quo
physica earum perfectio consistit
At, inquies, nos contrarium in Mundo oriri
experiri; videri enim optimis s persaepe esse
pessime; innocentes l non
tantum, sed et homines affligi, occidique ccum eruriatus
denique viundum videri potius chaos quoddam
contusum quam rem a suprema quadam
sppientia ordinatam. ita prima fronte
videri fateor; sed re penitius inssecta contra
pium esse statuendum a priori patet ex illis
ipsis quae sunt allata, quod scilicet omnium rerum
quaefieri potest. it
atque adeo et Mentiam summu perfecti
Cobtineatur
accipiendum
netur. Sueque hoc ita pontandum est, ac si totum
quidem sit felix et perfectum parses vero
imperfectae; qnam de ipsum verae dubernationi
contrarium foret, cujus est quam maximum fonum
possibile ebiam, a singulis obtinere. ciendum
igitur afflictiones prr tempore malas, sefectu bonas
bonctevro
esse, et esse vias compendiarias, ad majorem perfectio
nem, ut in natura quadam tente termentant melo-
Tanturque alii in quibus fortior perturbatio est t
partibus e majore vi extrorsum versis, promtius
emendantur. Haec ergo ponstantum heclogice
sed et phissine vera esse nec tantum grata et
consolatoaia, sed et verissima esse est statu
sentio es.
tatuendum. Et in universum  nihil
esse aut felicitare verius, et aut duleius
Cextem tecto
feliciusque veritate.
Et s victu fecta aporticicuta tecta absona
quandam ostendit sct cxlorum confusionem; omulous autem simul spe–
statisut objicitur: s ergo mundus dudum paradisus. Ain
coussa exprerientiam sx jam Multae substantia ad magnam
perfectionem pervenere, sed innamerae restant semperqueexturun
Esgitame, piscontinui dimpbilitatem in tufinitur, dum exignaa
la pautatim evolvuntur
 praesettim
gubernatio
spectet
generis humani
oblineret et ber racivili
est nisi tota lege in specta jud
cari d habemi
picturis 
umbra
Ficiicula ejus
sola spectem propius, reliquo
tecto ineptu quaedam appa–
ret coltum conprsio; toto autem
spectato pulcherrimus naslitur
in oculo offectus. Et in Musica
disonantiae nista quibus mens
aomista accedente correctione
aliquid faciumt multo putchrique
qu et excrtatuis quam per
petuus fenor consereatiam,
et salsa amara acida, cimara
gati aliquid faciunt recte
instas quaim duterasola

## Folio 4r — 00068518:0007
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068518/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
Et vero incivile est nisi tota Lege inspecta judicam
potrigendae in
ut ajunt jureconsulti Nos immensam aeterritatis exiguam partem novimus; quantulumnim est
novimus, quid enim est memoria aliquot millenorum annorum, quam
nobis historia tradit. Et tamen ex tam parva experientia temere
judicamus de immenso et aeterno. quasi homines in carcere, aut si
mavis in subterraneis salinis sarmatarum nati et educati
s non aliam putarent esse lucem, quam ld illam lampadum
mund
malignam, aegre gressibus disdirigendis sufficientem.
Dicturam pulcherrimam intueamur; hanc totam tegarmus,
demta exigua te particula; quid aliud in hac apparebit,
etiamsi penitissime intueare, imo quanto magis intuebere de
At
recto
sine arte; et tamen ubi remoto tegumento totam eo quo
convenit situ intuebere, intelliges quod temere fu
illitum linteo videtatur, summo artificio  ab operis
autore factum fuisse. Sic etiam in C quod oculi in pictura, idem
aures in Musica deprehendunt. Fgregii scilicet componendi
artifices dissonambias saepissime o consonantiis miscent, ut
excitetur auditor et quasi pungatur et veluti auxius de eventu,
mox  omnibus ve in ordinem restitutis tanto magis laetetur
prorsus ut gaudemus periculis exigus, vel malorum experimentis ipso
vel potentiae vel pelicitatis nostrae sensu vel ostentamentoet
gueros videndo quasi jam prope projectum d semidimittimus,
qua etiam ratione simia Christiemum daniae Regem ad huc infantem
fasciisque involutum, tulit in fastigium tecti, omnibusque auxiis,
pdenti similis, rebulit in cunas salvum rettulit, in cunas.
Eodem er ex principio insipidum est perpetuo dulcibus vescii
aeria, acida, imo amara sunt admistenda, qquibus gustus excitetur
Qui non gustavit amara, dullia non meruit, imo nec aestimabit
Haec ipsa est laetitiae lex, ut aquabili tenore voluptas
non procedat, fastidium enim haec facit, et stupentes
facit non gaudentes.
Hoc autem quod de parte diximus, quae turbata esse possit
non it accipiendum est, ac si nulla partium
ratio habeatur, uti aque totum Mundum suis numeris esse absolutum etsi
salva harmonia in toto
aut quasii syfic
Unde fieri possit, ut genushamanum miserum sit, nulla, in universo
habeatur; quem admodum quidam non satis
satio
justitiae ratio habeata
maxima summam Nam ut sciendum est utim optime constituta
Nam sciendum est ne in
lum est ut singsulis qua pote, bonum sit; ita nec
unverso harmonia nec harmonia optimo est, nisi omnia in toto
republica curam
et in partibus quam aptissime ad scopum dirigantur; ita nec
ita nec a universum satis perfectum fore, nisi quantum licet
salva trarmonia universali singulis conseclatur. Cujus rei
nulla constitui potuit, mensura melior quam lex ipsa justititi dictans
ut quisque pro de perfectio
propria proea qua  propria provirtulis propriae, et ejusqua
sed selicitate,
affectus est erga commune bonum voluntates,  quo _d ipsum absolvitur
consistit, quod caritatem amoremque Dei vocamus, in quo uno
vis et potestas etiam Christianae religionis ex judicio sapientum
etiam Theologorum consistit. Neque mirum videbit videri debet
eis
neferant imagine supremi Autori
machinao ad artificeu, s (veluti caetera) sed
cau ve habeant non tamfa
suprem antoris, adrune, qued cives ad principem re
ad cymF
et aeque duraturae sint ac ipsum universum, et ipsum quodammodo exprimant in
totum
uitque conentrent in sepsis ut ita dei posst, mentes esse partes totales
vel uti fanambulo
num spectaculo, aut
saltatione inter gla
dios (sants perilleux
ipsis terricula-
mentis delectamu
et ipsimet

## Folio 4v — 00068518:0008
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068518/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Quod autem afflictiones bonorum praesertim
virorum, affinet, pro certo end tenendum est
cedere eas in majus eorum bonum Et idque non
tantum Theologice, sed etiam physice verum est. Nempe
uti e granum in terram projectum copati necesse est,
antequam fu patitur antequam fructus ferat,
omnino
Et iersum dici potest afflictiones
pro tempore bo malas, effectu bonas esse, cum sint
viae compendiariae ad majorem perfectionem. Ut
in physicis qui liquores lente fermentant, etiam
tardius meliorantur; sed illi in quibus fot fortior
perturbatio est, partibus majore vi extrorsum versis,
ergot
prontius emendantur. sunique ista non grata tantum
et sconsolatorio, sed et verissima esse est statuendum
Atque in universum sentio nihil esse et felicitate
bonorum, et universi perfectione omnimoda verius,
et felicitate verius, et felicius dulciusque veritate
Quod lobjciture er Mnus deduu paradiu
N, ita Renditur ad
peterca in cumulum etiam pulchritu-
dinis perfectionisque Universalis scire Operum
divinorum, sciend progressus quidam perpetuus
liberrimusque totius uuiversi est agnoscendus; ita
ut ad majorem semper cultum pd procedat.
Quemadmodum tellus nostra nunc magna pars terrae
nostrae culturam recepit; et recipiet magis magisque
Et licet verum sit interdum quaedam rursus sylvescere
aut rursus destrui deprimique, hoc tamen ita interpretandum
accipiendue ost, ut paulo ante afflictionem interpretati sumus,
e nempe haur ipsam destructionem depressionemque
adem ita prodesse  prodesse ad conse–
quendum aliquid majus ude ita ut ipso ut
quodammudo
sic dicam damno lo lucremur
Et quod objici posset: ita Mundum dudum 
oportere ut Mundus dudum factus se Paradi sus
ciend est responderi responsio est praesto est: 
oinfinitas semul partes exigules 
ob divisibilitatem continui in infinitum, semper restare
auen
noue in abysso rerum, superesse partes asopitas
adhuc excitandas, et ad majus meliusque, et ut verbo
dicam ad meliorem caltum provehendas. Nec
proinde unquam ad Ferminum progressus pervenini.
quo
Atque hoc est quod siceres
retroredent ut majore
nisu saltum facias
in anteriora; (reculer
pour mieux santer,
qu’on recule pour
mieux sauter)
eisi uuctae jam
substantiae ad
magnam perfe-
tamen
ctionem pervenerint,