# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/17551/text
# Catalogue record: 17551 — für Wilhelm Ernst Tentzel: Stellungnahme zum Knochenfund von Gräfentonna.
# Incipit: Epistola Collegii qvod Gothae est Medici nomine contra celeberrimi Ten
# Date: 1697-06
# Sender: Leibniz — Addressee: Tentzel
# Akademie-Ausgabe: AA I,14 N. 257
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=17551&katnr=42493
# AA I,14: the volume in the Repositorium des Leibniz-Archivs (CC BY-NC 4.0): https://www.gwlb.de/leibniz/digitale-ressourcen/repositorium-des-leibniz-archivs/laa-bd-i-14
# In the Akademie-Ausgabe: AA I,14 (PDF, Repositorium des Leibniz-Archivs, CC BY-NC 4.0): https://www.gwlb.de/fileadmin/Leibniz/repositorium-des-leibniz-archivs/LAA-BdI14.pdf#nameddest=257
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068536
# Title: Leibniz-Handschriften zur Nachträge LH 37, 7
# Folios: Bl. 23–24 (from the shelfmark LH 37, 7 Bl. 23-24): 4 pages, canvases 45–48, page ids 00068536:0045 to 00068536:0048
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068536&page=45
# Lines: 242 recognised on 3 of 4 pages, mean confidence 0.91
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 23r — 00068536:0045
# Scan: The same scan is also registered as fol. 24v; its text is given once, here.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068536/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 126 lines, status machine
me transmissa, at
apud quod Gothae est Medici ddcag
in
 siit
acra tantum ossiuni
narga aut simili mater
la
d
reta statuunt Medici insign
via
omnu
culis ust
Parun Non nostrum
e
scrutato
nec re de Elepha
te prorsus confe-
Ctam. de Diluvio
autem Noachico
advehente (quor
sum recurri ple
rumque solet) multo
minus;
nomine contra celeberrimi Tenzelii sentontiam s editi
natura sententiam venisse, sed epeciosis argumentis fices;
se inductos. Kam cum experientia ostendat ne vulgue qui
dem nisi suis quibus dam rationibus pro habitu animorum
validis permoveri: quis viros multiplici doctrina et expre
s
Elephax
Dro Communicatione Epirtola Colle
a
osseum
elis At
crum Assimun ille, quod nopet connae cgsimetosaqua
am
nse coea
Medici nomine contrasententiam
Asiimat ille quod tonna
et
sibenfir celeberr ime debitut adoiex grmu sententiam dicere
rientia praeditos in Specjali physiologia, id eet in regno suo jubet, quid mihi videatui in refbbecura nemini pra judus
hospites eredat? itaque prater autoritatem Ecriptolum gra
vium, sed falsis narrationibut nanrationibas deceptorum
chemica maxime Analysi persvasos puto ut ossa tonnentia a
nimali regno abjudicarent; quod scilicet in distillatione sal vo
i in Epistola proMedicorum fel dicio erudite scripsaett
caturiis exponam quanquam ipta et
multa ab autore, viro eruditos moneni lectu digna, etnatarae
egregios, gratibus utique nationibus fuisse motoh, in summa
tamen mihi longe verisimilius videtur effassa sonnentia,
non naturae esse lusus, ut vocant, sed spolia animalis;atque
latilis urmosum oleumque foetidum non prodierit: sed considerun, aded non ex minerali, sedanimali regno profecta. Habent illi
dum patem, an non dicere liceat talcm volatilem et quod foc prose autores magna existimationis. Sed tamen in Signes quoq physices et
torem illum tam insignem facere poterat, tempore consumtum medicie ira eptatare ab t stant pausea, nobis stare constat.
vel conversum isse
jupiter in Trojamppro Troja Stabat Apollon.
texturam
in itationibus quosdam epiritus sine additie non provenire Et rationes nifallor praegravant in nostram partem. dane
alios abadditis intercipi; et tamen haec tumultuaria tantum
vas
in usa additio est. yuid vero intima illa tot annonum
rarissimas esse, et vix extare putosontuitas imitationes,
quae animalium organa multiplitia repraesentent sic sa
Tis, si propinhahpicias; nullas, qua minutatim ad eignas
pene tratione factum putemus. Interim apparet nisi fallor sonne ueque partes. Et figuratio tam multiplex tamque exquisita
rationis spec
non Majore verisimilitudine casui ludenti ahcribi posse vide
Tonensia illa fragmina aliter sese diffillantibus extribuisse
quam pura corpora saxea terrestrisve natura de quotamen tur, quam ipsus formatio animalis, ne dicam univerei:
pluribue experimentis sumtie amplinis ngniri desiderave, veluti hi quistesserih in scriptas literas habentibus sapeys
him. Resteritur ligni genus, quod sanctae erucis vocant, id ignide iactis integram periodum conficere speref. Nam quae in dalibus
Frimentum non patiturtexperimentum eoram principe et cristallis apparet plastica vis longe alte riue naturae est, et.
Condeo, patre ejus cquinunc dit sumtum scio. Ligni naturam facili mec hani sino explicare, potebt. Et si autem viri pre
astentiuntur cl. Teaz
sert
u non assentiatistum
perfecte adat etractu partium, sed imagna fundum clari, a quibus dissentit, non convenant tecu in comparatione
negant
petit. Credibile est penetratione peculiaris materia mine cum ossib us Elephantinis, non diffitentur tamen quantum in
ralis non tantum ponderosum esse, sed et igniri impune. Und telligo) magnam esse similitudinem viribilis textura  Et
consen taneum eft, et in ossibus tantam mutationem conseru talia taepe oc curunt lapidibus increta, quae exanimali duperesse
expetrefactione, ut igne tractata longe aliter se habestit guam
pro pristina natura sua. Dui, quae mihi videantum verisini
porum sunicia expectare masir
apparet. Frustum Paxi ex Bumanni specuhabeome ipso teste oculato
excisum cumposse perterebrante, cavo etoculis pervio et utringue
lima, sed ita ut  prajudicare nolim, quibus omnia accu extante, et textura iginem fatente. Cardano, Fabio Columna, Steno,
ratius excutiendifacultas erit. Itac a vobis plura adhu
utrinque ex pecto, quibus lux nobis inhis naturae tenebris
acceniatur.
nio insignibus naturae mistis assentior, Gossopetras, esse piscium
dentes. Bauschins et ipse Kircheriis, etalii viri caetera pocellari
et deEtudiis iffis benemeriti, sibi aliisue m enarrandis illes na–
Jurae assimilationibus et supra fidem extollendis pimit mant
gent. lebia Soli, quantum video, lapides ichthyo morpha
ob exquisitam similitudinem ipsis favere videntur, qui Sleliae
etalibi passimt effodiuntur  sed illis accurate in Spectis poet
circumstantias explensas in eam audum deveni sentiam; vera
piscium obrutorum Aimum in terra molli primum, poet indu,
rescente, exprressa vestigia, demum con sumto animali metat
materia oppleta fuisse. Cum ejuser plura et solatre
quentifsime occurrant uno in loco, et velut in eodem plano quasi aquae olim stagnantis,
Losypaaccnrate secandum veras une in locee dimengiones
ad sguamas utque referantur, ut  peciehniscis agro sci nullo nego,
etio possit. Sed qui papam cum Triregno, et Lutherum, et ne
scio qua alia in iis dem saxis viderunt, lusushand dubie merpo
rant nobis non naturae rerum, sed i maginationis sucae, nimsmulta jubentis
an
nimis musta supplentis, ne quid de partisicio numano dicam quod aliquando intervenire potest
Cdotendum chtamud vac aliolqs non omma aberf rate con
uti es
ogum
vestros  et Goth.
eaun structuraq
cum ea quae in
animatium cranio
dentibus, aliisque
ossibus ocrres
observatur
non Melitenses
tantum sed et
nostrates 
= etiam in Grubenhagico
tractu
occurrant, hac prototypa

## Folio 23v — 00068536:0046
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 24r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068536/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Tonnae aut alibi
Dolendum est sane apud Vos aliosque non omnia accurate
conservata observataque fuisse, seriusque supervenisse fossoribus dvcre
oculos et curiosas manus: Alioqui centiue Statueremus, Eleptas
erutum
animal
fuerit quod ennistis, an Eleschanti forme dea exterrestri
genere marinove. Goropji Becani aliorumus testimonios constat
Regari putem
pluribus in locis talia reperta; ut merito nege ex Elephantis
resert
haec superesse humara cura adduotis. Sunt in italia effassa
eruta quae vulgo belluis Atfricanis Hannibatsis Comitione tribuuntam
passim et fossile ebur visum; sed quis credat pretiosam materiam
ab extincti animalis ductoribus neglectam, ut tecum argumen,
ter. Et ipsa copiahorum fossilium (fossilia intelligo non mineralio
sed effossa) non patitur ut semperanimal himana opera ad nose
verissecredamus. Impetu ingentis inundaxtionis advecta bella
animalia alterine eoeli, etsi et ipsum ob distantiam ingentem aliguid valde
duri habeat, tamen non paulo credibilius sateor; sed Noachico dili
vio id factum non est necesse: in quo nula apparet ratio tam
validi motus in tam long in quaz oras tot peregripa corpara de
ferentis, nam in patenti orbe aquae pluviis lantatim crevere
paulatim
non ergo ita suasi sustentata alicubi mox uno impetu repagulis
perraptis ad nos fluxisse dicipossint, nier cum aliquibus centrum
gravium in globo sede sua emotum patemus. Unatamen causa
poba
blior in mentem venerat, praecipitis in certas partehcur
Sus, Ei aquas foraminibue quibus dam i telluris eruosta alicabo
perfractis im cavitatis interionet isse dicumue, it quale quia
quam nihilsimile in sacra Historia indicetur. Caeterum diliobium
etiam Ante Noachicum habent huis quibusdam conjectunis
indulgentiores Hebraei: sed ipsa natura rerum centins tessimonium perte
vere videtur, dum stratorum, vel ut plinias loguitur, pectinum
ingentia discrimina non unum set imentum oetendunt. Et 
optandum erat plurium in divereis locis fassionum Historias extare
Ametelodamensi apud varenium similes, tum et montium latera
examipari, ut melius eructae terrestris formatio noscation.
atanimalia adducta veladvecta mittamus, huspicari etiam liced
Om noetris aliquando oris Elephantini generis indigenah bestiah habi,
feri Lapponum à cerois discriminantur. Valde errant qui ex
ingentem olim extitisse, quid ni et haec alias habuerit animalit
um formas inter ceptas cum ipsa? Considerandae sunt etiam in
incerta possibilitates non affirmandi sed cavendi gratia, nehis exclu
dubium
nam,

## Folio 24r — 00068536:0047
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 23v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068536/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
cartum
plus inter am e tignidem, quam am catulum meli,
taeum vel Bononiensem et molossum Anglum inter sit,
n ne quid de lumo dicam. Non animalia tantum, sed et plan,
ta prosolo et eoelo, pro cultu ipro mustrimentordegque de
generat lucuriant ve; hinc arboreh ex preceris, nana fiunt illim
herbae ex humilibus arborescunt;, et longissimistemporum ipter
vemum
t
aliae species prodiisse videantur. Crebrioreh olim mutatione pu,
isse credibil et, ab igne aut epirita velaguisnumo stabilitae
res magnis avicissitudinibue minus ob noxia sunt, itayue vade
sorta
alio tunc naturae vulta ontase aquis latius patentibuant
abundantins nutrimentum prae bentibus inem ad modumemaiores
atur
Sunt maris quam la cuum pisces  etiame ut, velut
in majore et fertilione campo quadam aqpaticae elim vel
vel diter insiqpira
amphibiae belluae mgjoret, suerint, et majora gestarint  oris arma
gnam illa qua nospodie in trippoppotamo vel in Posmaro
videmus, qui et inse eburant potius aliquid ebore melius praebet.
quin tute notasti, quem sibi Brunsviga monstrabam dentem
vrope Gvel febytum cum aliis fragmentis effossum Tuisillis
connen sibus simul cognatum esse et differentem itayue à magno fuit
animali; quale tamen nescioan uspiam extet. sunt amici egre,
giae eruditionis, qui etiamnum ad monstra marina in clinant.
Sane aquas elirro magnam Germania imo (ne de libella quae,
ras) terra partem Lexisse ante Noachi diluvium, eet cur
non minus cum scriptura sacra quam recta ratione credamus.
quod ingeniose notas conchulas Lonnensi arena cum ossibus essosae mistas
 ia exterrestri genere fuisse, spernendum non est. vide tamen
veferibus etiam creditum cucianus. lib. de dea syria memorat gnan cum suo colle super jecta dici possint. Epistola sua opposita nescio
ne illa fonte in superiorions statis haeserint, autammali serius
ll
quid monet de terrae venis à Je praeteritis. Id quale sit forte dis
cemus, negaid neglectum videatur.
Caterum etsi benecone
dusa et ab aere desensa diu durare posse non repugnem, huctamen
melino, ut eredam flavedinem illam subrubi cuntiam ineranio ali,
isue eavitatibus  animalis zonnensis depreehensam et illam ma,
potius
teria concretae in lingua solubilitatem a guodam boligenere, quam
vasorum sanguiniorum  medullaque velstigiis ac velut religaiis
tera
esse. Nam marga et boli, et maxime, quas temnias vel sigillatae
vocant, cum ex subtilioribus zerresfrium corporum ramentis
passe, nescio quibus deinde causis vel deletas vel pulsaz; sive illa agna abrasis admistis etiam omine ralium, calcibus succisque generen,
sue interd
nihil admodum ab ehnicanis aut Indicis distiterint, ut ursi no tur, varii sunt eoloris, et puriores facile liquescunt. Panguinis
vae Zemblae eolore magis magnitudine quam forma a nostris discei autem et medulla naturam tamdia perstitisse agre crediderim
dunt; sive cognata magis quam ejusdemtribus fuerint, ut rangi cum firmiora istisfuerint congumta, et color hanguinis facilli–
me immutetur, 4 et in univerium colores ex vegetabili velani,
praesenti raturae vulta res antiquissimas metiuntur. quam muctas mali naturae regno narum durabiles habeantur; quod de minera,
Epecieh America proprias nodimus? Fac Atlanticam aliguae libus pigmentis coa eet. Quanguam ne quid dissimulem sirit aliqua
optra
etiam in illis singularis constantia exempla; sed qnae ad eruotie
rubedinem porrigi non puto. Terrarum vero color sertatatem, ac
cape et imagna et igne perstat. Quantum vero animalia et vege-
sis contrarium aliquid pro certo male concludamus. Axiomabre, tabilia tempore et petrificatione immutentur, analysis chemica maxi–
vis aeoi praecipitisyus jndicii ett, nec nasei epecied nec interire janqueue me ni fallor ostendit. Et Eyuidem ut quod res est dicam, puto in
et disputare interdam liceat qua vere specie dissent, et utrum signes Medicos non temere inhanc de minerali effossorum apudvos
1Bset Moal
magis
+et si sape albedine
candore commendentu
ut quod lactis lunae
nomine venit; cum
tamen

## Folio 24v — 00068536:0048
# The same scan as fol. 23r (00068536:0045), where its text is given.