# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/17641/text
# Catalogue record: 17641 — Leibniz an Johann Werlhof
# Incipit: Cum Dn. Cancellarius Guelfebytanus de Te optime sentire mihi olim sit
# Date: 1696-08-17 (96-08-07)
# Sender: Leibniz — Addressee: Werlhof
# Akademie-Ausgabe: AA I,13 N. 135
# Other printings: Grua: Textes, 1948, S.849-851 (teilw.)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=17641&katnr=37819
# AA I,13: its series at leibnizedition.de: https://www.leibnizedition.de/de/reihen/reihe-i/
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-868051
# Title: LBr. 992 · Werlhof
# Folios: Bl. 12–13 (from the shelfmark LBr 992 Bl. 12-13 (=37828)): 4 pages, canvases 23–26, page ids DE-611-HS-868051:0023 to DE-611-HS-868051:0026
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-868051&page=23
# Lines: 114 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.90
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 12r — DE-611-HS-868051:0023
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 13v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-868051/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
Vir Nobilissime et Consultissime Fautor
Honoratissime
Cum Dn. Caucellarius quel febys lanus de TE optime sentire
ladu
mihi olim sit visus, speraverim autamillam teris in
se orhandobunon ficlessuram.
Quod mea circa sontes juris meditata attinet, conatus
sumsumma quaedam capita consatuere, ex quibus ipsae actiones
exceptionisque possent proficisci. Nam qui hactenus de jure naturae
scripsere videntur rem ita non tractare, ut velut in albo praetoris
digito demonstrari possit utrum et quatenus actio sit dauda.
Haec capita utcunque adumbrata cum Romani jaris placitis oconferri
operae pretium forett. Passim enim Legistatores ab axe BEja rationis
naturalis recedentes, quaedam exitus facilioris causaqvelut per aversio
nem vinoq male. video pse in ipsis illis capitibus ac
decernunt
velut
ineleganter fluentem. Eoque magis otium aliquod ancupor ad haec
eo
nonnihil elimanda, quae hactenus non nisi ruditer sunt affecta
Px 
quodinostrum problema  duae quastiones sunt una an
n
q
ex facto nasci possint conjecturae sufficientes ad colligendam
rC
alienationem erei diu, desertae, quod non negaverim; altera an generaliter
e
a d
et ex sola diuturna cessatione alienandi animus colligi possit, quod eg
 saltem ea provabilitate, quae sufficiat, ad pronuntiandum.
aa quuis
quod mihi non videtur; et probandum putem affirmanti. Quod si probatio
deficit, etiam dicendum est jure naturae non esse praesumtae terelictioni

## Folio 12v — DE-611-HS-868051:0024
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 13r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-868051/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
inaedificandam quandam generalem vet remati temponis praescri
plionem, alioqui fictio fit, quam Legislatoribus indulgem non juris naturae
consultis. Recte ais res humanas debere exitum habere; quod vero 
cum liquida (addo equ: satis valida ad pronuntiandum) notitia haberi
vId
fave robiliorem
nequit, trahendas esse conjecturas in partem uorem non satis
admitto, nisi ut mox dicam interpretere. Nam si argumentis pondus
damus, non ex ipsorum vi sed ex favore causae, jam fictionis est genus.
uaa lineu eee e punstat scapham scapham nominare convenit
in jure naturae; si causa est favorabilis, ad juvemus eam ex causis
favoris, non ex invaidis argumentis. Illud concedo, fieri posse, ut in-
firmiorum conjecturarum major ratio habenda sit ex natura objecti, ut
non quidem ut vulgo volunt in occultis, sed tamen in rebus magni
periculi, ut c de salute publica agitur. id ipsum enim pertinet ad
prudentis officium; tutiora etiamsi minus verisimilia, in magnis sequi.
Concedo etiam argumenta singulatim infirma, posse ipsa conjun-
ctione conva vim nancisci. Imo ut amplius aliquid dicam, ponamus
conjecturas  in unum collectas don satis habere virium; addamue
et favores causae separatim spectatos non sufficere; ajo fieri
tamen posse, ut conjunctis in unum et argumentis probandi
invalidis asicientibus; et faveribus insufficientibus s ex coribinalinre
conjecturarum et favorum oriatur quod dem satis sit
ad judicem cum ratione movendum, ut pronuntiet, non quidem quic
sit verum, sed tamen quid sit aquam et velt vero velut surrogan–
dum. haec enim velat fictio ad jndicis officium pertinet, ut res judicata
lei revera hicsisrea .
i
jurisconsulti
pro veritate habeatur Ce
autem est regulas tradere quibus judex adjuvari queat in judicando,
et cuique rei suum xpondus assignare; vet certe juridicae cujusdam logicae
speciminepere methodum etradere, qua judex in oblatis possitti.

## Folio 13r — DE-611-HS-868051:0025
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 12v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-868051/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
nostra autem quaestione, si rem in universum spectes, videtur mihi
argumenta probandae alienationis tam infirma, argumenta autem
favoris in possidente valida esse solere; et cum pronuntiabit judex
pro possessore, plerumque causes savores a te meque expositis, raro aliena
tionis argumentis poedum commoveri debere: in universum autem
praescriptionis temporalis regulam jure naturae non esse consti-
eu
tuendam, sed rem judicis religioni praescriptis rationibus coercita
pelinquendam.
Fictio illa. (quam Tibi non probari satis scio) 
in occultis
ut indicia invalida per se, sufficere (intelligantur multis innocentibus
perniciosa fuit. hoc enim praetextu ad torturam praecipiti gracu
virimuliereseu
saepe est itum; et  innumerabiles velut magiae comperti
crudeli morte periere, quemadmodum inter alios egregie ostendit
praeclarus autor Cautionis criminalis, qui fuit Fridericus Spee
quod
ex societate jesu, qudum didici ex ore Eminentissimi
principis Johannis Philippi Electoris Moguntini. Sunt aliqua in
scriptis patris spee indubitatis, ex quibus aagnoscitur, sed quae sine
hoc indicio non animadvertissem. Fuit ille vir  doctrina 
virtutem tantae, ut a me inter sui ordinis, praecisues et maxime
astimandos habeatur quae obiter addere volui, quod ea nosse Tibi
non injunundum fore arbitrer. Caeterum nemo non intelligit
absurde colligi, quiares est difficilis probationes ideo facilius concludi
posse; nse addma esse be et favorem reorum
sola retque obscuritate elidi, qua potius adjuvari eum par erat. Illud concedo
in magno reipublicae periculo necesse aliquando esse ut innocentes poenas
in
suae ut sic dicam infeicitatis luant; unde fortunae quoque iner juris meititulis
loc rationem habui, bonae malaeque. Danda tamen opera est ut malum
necessarium, quantum possibili est temperemas. vale et save dabam
tarvere tus cose
deditissimus
G. G. Certnitius
+ vel odi
(si mavis
in adber.
sario

## Folio 13v — DE-611-HS-868051:0026
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 12r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-868051/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
peri
Etiam jure naturae distinguendum est, inter veritatem et executionem facti quae ma
un teneri et reaps obtineri potest. Itaque non obstante diuturna possessione sus subsistit  naturalis jurisprudentiae
eile
scitis; etsi saepissime inutile reddatur, dum exceptione moxae obscuratricis, et similibus res eortetur
cotevenitur ut ipsant difficultate aestimationis, re ad viri boni arbitrium redacta, actio inaniat reddatur
Tet recept