# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/18409/text
# Catalogue record: 18409 — Initium Institutionum juris perpetui.
# Incipit: Justitia universim virtus est,...
# Date: 1695
# Akademie-Ausgabe: AA VI (assigned, not yet published)
# Other printings: -Mollat, Mittheilungen, 1893, S.1-7. -dazu Variante: Grua: Textes, 1948, S.641. -ital.Übers. nach Mollat: Mathieu, Scritti politici S.192-197. -A. Andreu [Hrsg.]: Methodus vitae (Escritos de Leibniz) 3, Valencia 2001, S. 167; 2. erw. Ausg. Madrid 2015, S. 146 (span.).
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=18409&katnr=53755
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068398
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 1
# Folios: Bl. 7–8 (from the shelfmark LH 2, 3, 1 Bl. 7-8): 4 pages, canvases 13–16, page ids 00068398:0013 to 00068398:0016
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068398&page=13
# Lines: 252 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.93
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 7r — 00068398:0013
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 8v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068398/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
initium institutionum juris perpetui
Justitia universim virtus est qua quis
erga aliorum bona malaque se bene gerit
gerendi. Et tantus, quisque magis j oi justus est
delectatur
est quanto magis sadet communi bono, eique studet itaque
ustum est, quod publice interest
ex sapientiae praescripto, cujus doctrinam Publium autem non prujorum, non certae genus, sed omnim
jurisprudentiam appellamus. Itaque justus est ea voluntate praeditus erit intelligitur.
juctus est qualem omnes eum esse vellent,
qui ipsos regit. Et cum Autor Rectorque
universi, optinen rete vouer eat maximus
sit potentia et scientia, optimus voluntate,
consequens est, quanto quisque magis omnibus
bene cupit, tantom eum magis sibi
consulere, sub domino qui nihil impensatum
transmittit cum omnia perfectissime. Umn
Ut jam nec se suique rebus
gubernet, nihil impensatum transmittit
abuti pliceat, cum quicquid sumus, dei simus. +
Et qui alios regunt, scire debent se pro
potestate ribi concessa ejis vicarios esse,
et gesti muneris rationem reddituros; neque
excusandos, si laborem fugientes, in alios, utcunque ii boni sapientes que aestimentur,
curam transferant,  cujes ipsi cui ipsi sunt
pares,  ai ill(EX quibus intelligi
potest, divina providentia immortales Animas esse, et continuata ultra hanc vita
etalia vita ieer suo quaeque tempore in ordinem
redigi quae  nunc perturbata censentur
efficique, ne quem justitiae virtulisque poenitere possit,
deniqu omne honestum utile, omne turpe damnosum
reddi et quae morales sunt qualitates, verti
in naturales obligeaione incnecelitatem, cum
im jus sit potestas, obligatio necessitas, ei data
impositave, qui e justitiam colit; aium
eum
papon
quoque qui salvus, esse
ca pit. Et quisquis sapit jam
tum inteliget, qui non sapit malo suo discet,
Vulebit,
verecundiam, et quae contra bonos mores saeem sunt, deniue quae fieri non debent, ea
quae facta laedunt pietatem et justitiam aut
nec facere posse sapientem. Et contra si qua est virtus
si qua laus, huiestudere, et maxime pietatem colere,
Porro pu summus est scopus justitiam colentis quod nxime pubtice inte est,
omnibus utilissimum esse.
et maxine publice interest, ut quanta maxima potest ut felicitas quam latissime diffundatur
febiritas omneum obtimentur, hoee est _ et cplriomi siit
Et cum Felicitas sit status laetitiae durabilis, id agitur, quantum potest.
agitur, ut plurimi sint aet et g lasi, gaudiaque eorum quo licet durare possint.
axcludanturar quae perturbere possint hunc  habitum animorum.
(et salus pullica supprrma les est
 talis sit, qualis
optari possit
qui sunt
Ciustate dei, et
ut sic dinam Republica
universi. 
Ain sua portione
+quoniam est profecto aliquis
qui tandem justitiae decreta
exequatur Et cum

## Folio 7v — 00068398:0014
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 8r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068398/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
educatione
litantum et
Itaque curandum est ut multitudo eorum, qui felicitas selices
reddi possunt, augeatur qu fere po’est, ore
sibi mutum obsteente quousque sibi mutuo non obstant. Propensio volumtatis adi
i propagation et conservationi favendum est,
Felicitas a internis  externisque bonis constat
 o diam felicitatis
externisque bonis quae sint instrumenta internorum
Interma animi sunt corporisque el Animi bona primaria
sunt sapientia et intellectus, et virbus voluntatis.
sapientia est scientia felicitatis, Virtus est habitus habitus quidam seu
qua consretudo quae in alteram naturam transiit, cum facilitate
ad felicitatem. Eqi colgt precurandam sed tamen et secunda e animi memoriaa
aliudit quam sigeos volus iratis tendendi ad felicitatem
l agendi
multis notitiis instratt, et promtiturdcm ingeni
esse hresceptionum libetrolum, seductienem ad exercitatione peredes parabilis, negligit
sapientam et virtuteme vad et inm et exercita: non omnino negligi debent
 cr Corporis bona sto
elt primaria nsovata s. dat serdalt
illam dat natura, hanc exercitatio pro cujusque objecto,
quo maxime in commune utilis esse potest.
(Corporis
aliqua
secundarien tamen, gratia Sed tamen et secundarum quorundam bonorum ratio atenda est
quaedam bonea, in quibus maxime eminet gratia.
corporis, non tantum in vultu, sed et in agendo et loquendo.
toquendo, hoc lognine entgligie ebent aliqua ratio habenda est
haberi debet His enim homines sibi invicem jucundiones sunt,
et sese mutuo laetiones redduns Et illis enim secundis
alii
Animi corporisque Bonis, homines sibi invicem
jucundiores  ulilioresque fiunt, seque mutuo
laetiones reddunt.
Externa denique bona sunt,
q consistunt in auxilio in personis et rebus, quae nos
juvant. Sersonae aliorum nos juvent, efficitur autoritate, amicitia,
utilitate mutua. Res animatae inanimaeque sunt, sed
maxime animater uvamur, quibus nos pres quarum
nos vicissim conservationi prospicere par est: Inamis
gnanima serviunt victui vestitui, coters supellectili
tecto, supelt vectup supelle ctili ceterisque instrimentis, quo illa pertinent, quibus opus est
hostes ferasque tueamur
Maximes autem generis humanithesannus consistit
noc
contra
in scientice utendi rebus in scientiis artibusque,
quibus nostra potentia in rerum naturam
alugetur, ut scilicet, animis corporibusque, nostro aliisque possimusque
quam optime ad communem felicitatem uti sciamus. itaque opus est copia rerum sed et recto usu
Itaque curandumque est Rrectoribus, ut scientia cogitandi, id est inveniendi judicandique
seu inveniendi augeatur, ut b n memorabilia
annotentur, q jam inventa dijudicataque sint in pr
primum ut jam inventa dijudicatare
Bibliothecas repertoriaque, secundo ut ipsa scientia cogitandi,
renani, augeatur. Quarto ut omnes observationes riotabiles memorabiles
ut non contenti observationtess quas casus offert, diligenter annotentur
quinto ut non expectato casu multa ipsi per experimenta tententus
ad investigandas rerum naturas. Quintu ex datis observationibus
quisquid ubile esit ex quisito usu aucte cogitandi artis ex datis  itsonatinibus
dedu colligamus, quic quid utile inde de duci potest.
interna maxim
Fomnia procuranda per adolescentium
eos qui regunt; cncatione ado-
lescenttu
digis
cultrub externa cura
altorum. Et in
bona in quibus praestant
ipsa specie
qa etiam
silentis et
quiescents, am
uno
=literarum monumentis conserventur
entur et
 secundo
ut usus eorum promtus
fiat per repertoria
eas cognoscudas
= quo data ad judican
dum sufficientia
consequamur

## Folio 8r — 00068398:0015
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 7v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068398/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
virtutem et a
itague post paratam aletudinem paratamque
Hi ha post paratam rerum necessariarum copiam et publicam securitatem
cunam maxima ha Rectorum cura esse debet
avaratione etiam pietas virtusque aeegt Conservatur et augetur,
etia
Nam quo major est cognitio rerum, eo mugor pontantum melior est earum usus, sed et major
a quo
nascitur  admiratio amorque divini autoris, unde
consequitur studium virtutis sapientiae et sapientiae
quibus ipsi maxime placeri potest et 
ut nobis etiam caetera adjiciantur.
praecepta
Ex his patet dichinam _ perpetus Juris
re, quod et naturale appellamus, eandem
esse cum Legibus optimae Reipublicae; a
quibus taen nonnihil ubique desciscitur, si rerum
sane
humanarum imbecillitatem. quantum tamen fieri potest
li appropinquandum est ad ranim
terna
Haec dictata a ba sunt pervulgata verbis,
sed mariai sensus. Neminem laedere 
amplissimi.
saut cuique Hribuere, et ael vivere Viretent leve
este
viber
Aliae enim sgulis debers e aliis,
atia Alidenim publita e id est justitiae
delemus i alis ll en nabis. ia beberemus
ee ullus supentu veralueC
Alia enit quae p pullico, ia est ex sustitiae praescripta
debemls externa sunt (alia internat. Externa
deberentur etium in optima 
Neminem ladere, suum cuique tribuere pie vivere
honeste vivere, quorum primum aequitatem, est, quietis, recundum commoditatis, tertium salutis
alterum caritatem, tertium pietatem probitatem
commendat: primo praecepto jubetur, ne cujusquam conditio sine magna ratione
sinento
igna ratio jubeat ex sequendesid est altiore praecepto
conditio deterior reddatur, lejs a  e
n
inclabtu publecur bonum. Secundo it cujusque conditio sic in  sic inter solutas bella,
conditis que
commade itconsulatur aquem avinodhme opsime
i int
e inst ine  su
a Benique
 tantum boni trituatur, quantum patitur procuratio
-
maximi communis boni.
inter in civitate lites evitantur
quam commutatus
abon
erquos
e quae si de rebris stete, quomont
externis  accipiamus, de rebus humanis hujus satempabe
vitae accipiamus, sequitur tertium praeceptum, ambo ceount angetur minulturque
ut omnia hujus vitae bona cui priora amb
Tertio cui ambo priore cedunt, si de solis hujus
vitae bonis accipiantur, id continetur, quo continetur
humanam societatem cedere divinae civitati
quo continetur Atyhae duo praecepta sufficeent, si
omnibus ars persuadendi ma, imam vim habet)
Atque haeclest in hoc consistit justitia
vocantant quae
am
quivalentio
boca statum sengulorum quantum stat per alios
quod est justitite distributivae
quae arit etiam de praemiis
et Boenis, qu quibus
tertio praecepto) singulorum status

## Folio 8v — 00068398:0016
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 7r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068398/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
caperentur
de societate illa Univer sali capiantur 
quae civitas dei  dici potest. sed si ut
fil accipiantur de Humana societate lsvita
tertum praeceptume acedite epetates quam
in hac vita colimus, tet ce has duo praecepta ambo praecepto
tertio supremo cedent, omnia enim hujus vitae
bona malaque nihili habenda sunt pro aeternis boris
bonis quae futuris bonis malisque, quae Deus suis
ra
amicis aut hostibus destinavit. Itaque hoc est
conscientia forum, cui satis faciendum etiam
 vera, sed sublimis philo sophia docet. Nec
bene
sufficit epteme sese erga alios genere 
suc
revet
tranquillitatis et commoditatis causa  Nam qui
non alias rationes juste agendi habet, nihil apud se invenit
eaet, per quod a magnis sed fructuo sissimis
sceleribus deterreatur, quae impune patrare possit. A eportet erg rei it est supremi boni omnius
erfecta
itaque ultima justitia ratio tandem in hoc novissimo verae
pietatis praecepto consistit. Et sic ordinanda est
ipsa Humana c societas, ut quam maxime congruat ad
divinam, et cum caeteris  doctrius et virtutibus,
cognitio amorque Dei in nominum animis accedantur
Nopet  adesse
nos ita affectas esse ulamor
aliis destderis praevaleat
cacissime
hecendantur