# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/20625/text
# Catalogue record: 20625 — Burchard de Volder an Leibniz
# Incipit: Nescio qui fiat, ut tantum non omnibus, quae ad explicandam axiomatis
# Date: 1699-11-22 (99-11-12)
# Sender: Volder — Addressee: Leibniz
# Akademie-Ausgabe: AA II,3 N. 227
# Other printings: Gerhardt, PhilSchrr 2 S.196-200
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=20625&katnr=K+4381
# AA II,3: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-867859
# Title: LBr. 967 · Volder
# Folios: Bl. 35–36 (from the shelfmark LBr 967 Bl. 35-36): 4 pages, canvases 69–72, page ids DE-611-HS-867859:0069 to DE-611-HS-867859:0072
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-867859&page=69
# Lines: 182 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.89
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 35r — DE-611-HS-867859:0069
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 36v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867859/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Lungen
Viro
Godefrido
Gniticlmo
Loibnit zio
Voedet
c
Nescio qui fiat, ut tantum non omnibis, qua ad expeicandam axiomatius
ato assunti veritatem adducii assentiar, nec tamen conclusioni tua
peene assentiri queam. Admodum onimmiti peacent, quo de Actione
libera et riolentiam faciente dicio; no unquam dubitavi, quim causa
vee perfectio foret in agente, quae fact ut actio libera promtine
praestetur; ut et quod addis, hauc perfectionem a tempore wguiman.
dam, omningverum couseo. Xiid orgo est, quod mo adhuedum ab assontu
retinet? Entibi. Actio est exercitium potentia; sed cum illa tempora
fiat, actionis valor, in faclor; ostimandios crit ee rospectu potentia, qua
actionis causa est, dt rospectu temporis, quo actio exercetur; ad eoqu actir
ones inter se erunt inratione composita pot entiamm et temponm
Ex quibro sequitur actiones ejusdem potentia esse, ut tempora, ut et
actiones eodem tempor peraetas esse ut virs, potontias
Noc crodo inhisnelam inter nos dissousionem fore Vermuquod extio jau porro
mihi confici ridetum, vevor ut to assentientem habeat. Actio libera in so
spoctata non respoctu certi et determinati temporis, seed rospoctu pronti
tuidinis aut proestantiam suat, qua eadem est omni timporo, quo agit, venuo
non.untas it 
Fateor, ejio perfectio anobo oegenmari debet tempore, quo aliquam riam
absoerit, sed licet hoc sit, vorum tamen est eam nonpendere a tempor, ut
pote quae quibas liber tomporis partibio eadom sit, sed a soea proportiono
virium. Euod si tales actiones certo temporo peracta inter se compararido
beant, primo spectanda est actionum inse praestantia, et deiudo temprs
quo peraguntur. Enibus conseques est, actionem qua una hora cortunspatim
abfoerit, aequivgeori ieli, qua duabiis horis idem absol spatium. Nam, quato
nis prior actio dupeo sivo promtior, sive perfectior est posteriori, arit
pertdctio prioro dupea posterioris, vermucum aetera duplo excreoatur tompo–
re haec rursiorospctu temporo dupea erit aeteriie siminim, actio prior
roortu proestantiae actionis aut prointitudinis, ost ad posteriorom, ut 2 ad 1.
sedcadone respochitomporo ad postorioru ost, ut 1ad2 Unde ipsa actionos
qiasunt inrationo composita pragtantiae quiam habont in so de comporie
quibia vdocontur erint intorso aquialos. Accedit et hoc quod iisdom nnti.
tur princioris. Potentia, a qua 2 duca duabio horis percurruntur eadem est
cmporentia, a qua eonna ima hora percurritur. Libera enim cum sit
invariata manos. Dot sutia rero, ex quia actio fenit, quiae itoncam con
ficit duplihoro hora ina, dupea est potentia, ox quia actio fenit qua
educam conficit hons duaens. Ense enim praestantia prioni actionie
duvea st posteriori. erit ergo potunitia, ex qua actio fenit, qua 2 concco
anono peoteearaatus dupea pdsontia ie qua oetio ferit, quia coriss e tano
porcuntur.

## Folio 35v — DE-611-HS-867859:0070
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 36r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867859/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
Addam et hoc, ex quo opmor, clarius patebit, in quo differontia, quae in
utriusque nostrum rationino est, confistat. Ai actiones suudom effoctum
praestantes esse in ratione rociproca temporim Assentior, si de pr
stantia actionis in se spoetata loquario; sed si do valor actionis corto
tempore peracta non item. De eo diim fic ratiocinor, Rectond an socus
tun erit judicii. Aptionim effoctum est idem utnuque Eggo prastantia
dasignardum id
vol ofticacia voe portoctio, ave quoamque nommo utilibot, artin, quaesom
actionis
 t dade, dueta in tampiae ost idom. Efficacia itaque actionis A
quod somper in actioro idom est
dueta in tomens, ut 1, est aequalis officacia actioriis D ducta in tompiis
ut 2, erit igitur efficacia actionis A ad efficaciam actionis D ut 2 ad1
suvo rociproco ut tompor. Atqui ofticacia actionis rospondet potontia
Potentiae igitur idom officientes sunt rociproed ut tompora.
Ha sunt, Vir Amplissime, quae me hactierins detinent, notuis prorsus
assentiar. Suspicor quidem te negaturum praestantiam actionis respondere
riribus, hoc namquu sircum sit, qui tueri triam trogin possis. Vomim cum
hac actionis prostantia immodiatum dipeonim vgfictum rirum sit,
non video qui illio non rogpond ero quaat. Dicos forte, effoctum trime
esso formalom, non realem; sed non capio, qui effectis tic formalis munius
respondeat porsutia, quam valio qui vi Rugios offochis formaloo producitur
Doindo, qui sciri potost, quantum ac illavo potentia ffechis roalis pro.
ducat, nisi pia exporientiam, quam ab omni domoni fratione aprioni
abessa oportet.
Miror, quod mo praeteriisso dicas rationem hauc, qua differro dixisti motum
e
promtinrom a tardioro,  difforiro in majus, cuu in postromis noo ila
ipsa vonta ropotiarim, ot peonum in assensum praebuerim; sod addidona
Ed quod intrie eatiio expoturi; id quod pensost rvacitatis in motu promtio
or compousari in tardior durationo longion.
eut de extensum et exercitum eam differentiam tatuo, quod sxeratio
singuea mombra periro quieant, manentibus oeiquis; Extonsirorono
minima pars, quim fiimme porvant omnos
Agnosco sufficerd sententiam necossario consequi ex intocloetis, ut intre
eigi et ipsa dicatiu, si scilicot ex intocloctis soquatur a priori, socus si
a porteeriori. Etonm naturam gravitatis, ut dompeo quid vocumpateat,
optimo intoeligo, si intoceoodro ex systo mato univorsaci minidi, aut
toccuris nostro particulari, nocossario siqui corporum dosconsum; Nonti-
quam voro, si ox do quad viduau corpora doscondere, ratiocin di causam
quandam, quam graritatom vocom, cur hoc fiat, roquiri.
tam ex prioribus tuis, vir Fecustris, intoclaxi, quod postrema ha confir.
mant admodum, suspicari to, ita mo doditiun oss Cartosio, ut deris anclo-
ritati peauo assentiar, et in eo patem mo in fvecigoro, qia in alris mo
intoeligero nogam. Cujio ri muclam faciam Apologiam, utqoto quia
qian nam facorent otiam illi, qui ieti mordicie ad haerent, nihil morito
proticordt. Ed tamva addam, mo muetas et magnos etiam cina principia
tam in Phyficis, quam in Motaphysinis agnoscone ojue orrorus, edede in

## Folio 36r — DE-611-HS-867859:0071
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 35v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867859/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
genemeibu rosertim
mnetis isi assentiar. mpenoxomperim ad ducam iecud, quod ad reme
nogeram facit, nis nentiquam intoecigeerd, quid sibitoenit cartosiio dt cartosum
qiando de anima humana corpori congineta, ot in corvus agdato viricissima
corpore patiente eoquuntur; vorba hac sunt, uncerim mvojudicio fongum trabatia
nisi ostondornt, quoxacto ex cogitationeris soquatur motus, et ex matio cogni
tationos, quod tantum abest ut facoro illos putem, ut econtrario niaie abgur
duo osso vi simom. Rua etiam causa ost, ui tua hugis congrncationis ratio
mitu placuerit tantoporo; quae oqiudom expeicat, non qui amima agat
incorrie, et corvis in animam, fod qui mutationes anma dtcorrons tiant
simme cicot singneattiant a fuis orucirus,
siigitur ontolochiae tune gonore non differant abanima, nonno seqtur
ut anima nihie potoet in corpiios, noc corpiis in animam, ita noc ontveochiae
quidquam posso im matoriam, noc matoriam inillas. Undo ficuit in corpore
vis quatdam poncenda ot, distineta ab Anima, quia corporis finvetionos poraguum
tur, ita in matiria vis quaedam erit unitationis ab ipea virtoeochia discinctam
H0d artem erat, quod immibam, quando inteeochia ab detonsiono sivo ab
dixe, se
oxtoriho differt, nihil in cam posss, nimunim entolochiam, si noc vxtonsio
sit, noc oxtonsionis modis nihil in extonso mutationis offoctibram. Enam
tocte rospondes non differro a matoria 2012XeX~1a0. Differt cortes oivoi
abicla, quam primam vocas, vc engus natura in suertia ot autityvia com
sistit. Hoc orgo 20r2xeXEta materia prima inducor mutationom aliquam
art miclum. Si nuelam, noc 20rerexua qidom osticeno materia suo
indicat, ut profoctus facit, cum cam moreat, dubimu iccud romande, qui
ut cotnexlia
fiori queat, qua non est matoria prima, non iclnis modie, sod fuestanque
tineo quid amateeria prina diversum, possit agero in matoniam primam
illiqu uuitationom inducon; roc opinos dicoro licobit, imam sponto sua
aelori rogpondero; Hoc omn infert mutationem ficri et in sutolochia
viribro sutdeochia, di in materia prma, viribis matoriae prima, quam
tamdr aru cam in 2nortia ponas vires inse actrices vee prodo sacora
ivclas.
En meo argumento circa continiitatom Motis, assunhi ausam motio osse
in corpore, non vero Donn quasi per miracueum corpiis morsra noc posse concire
nelam causam corporvam agdro in distan. Sod non ost quod nvoharoname
cum quidund tuijuo sit; id ad summam noc dequa agitia parum faciat
Hoc tantum addam hac occasione, ninquam mihi placuitse illam mald,
branchu, et quorindam Cartesianomm opinionem, mocum ficrinom vi concur
su corporinu, sed vi immodiata Doi occasione concurgis, corpris hoc cecadro mo-
vonto. Ego vero exhoo effoctu nontiquam dubitavi, quim in ipso corpone
esset vis quadam motio, por quam tanguam por cansam secundam prodico
rotur ielo motis, qui in corporim conferctu oritur. Eua de ro mintica im
ii ardseerunt iea, quae in specimim donamico (quod weogi hac reca-
siono, si quam indo Lucom faneran possem) habes. Unim cecud mo tor-
sit comper, quod augus vo causam in corpore roporirem nullam, quod phum
ut oxinor, originem proobuit, cur peumini omnem corpontio actionom dono-
gaudo, Domn in subsidium rocareat; viq omnem agtendirim oscripsornt.

## Folio 36v — DE-611-HS-867859:0072
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 35r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867859/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
et qua porro
Quan exultari gaudio, nei inAtetis Lips. eege t quem nihil absq summa
rationo affirmar, et aquo, siabnelo talo quid expoctari posso, sram
pergnasissimus, fhorerare, omni hubstantia vim agendi otd
Videbam omme ho x notiono sira natura substantia demonitrato,
mueta, in quibio nunc haeronins, apeerta foro, non dubito, qum imcumora
inde saquantur fammo in Physicis nsin futura. Equiidom si domonstratum
sit, omnem suostantiam esso ex natura sua actiram, ad soqu cam, qua ex
substantiae natura naauat rim activam nocossario conservari, patebit
corporo
omnia qua contrariis motibus in se invicem impingunt, osso ecastica,
nam si qua somnn oeastica non forent poriret commuinis motus quan-
titas, adeogu dtiam illa vis, qu cin illa motiis quantitato conjungitur
porirot cortels is conporinn aequalit ex inscz incerrontium uun vonot minis mgerh
constat autem jam inter nos, id quod incopomm clasticorm concursu conse
ratur osso ut quadratum coeortatum ductum in motom uae qiidemomnia
adducis in hanc ron
jam habont apud meinn, ut ea pnechre inter so conseatientia adminer
a
et ut amine et affectujam sim tuamm partium, ot nihil malim quam
ut etiam ingonio osso possim. Noc tamen, vil ab nelo mortaliuum
tantor minio ate, quiem summo suspicio, exigam, ut omnia
ad formalia argunnenta roducantur, ut poto quia intoecigonti minimo
necostaria sint, non inteceigenti nihie prosint. Qnane si exhis qua
mine latine exposiri videat, quid mihi desit, gaudobosi tarditati moa
modicinam facoro vecib. Sin rom desperatam existimas, doeobo nuamriaha
Anmens moa a facsis notionibus vulgi, et Cartisianorum circa materiam
et motum et suostantiam corpoream satis livera sit, asserere non ausim.
Edtumda mo satis intoeligdre exiFimo, virium actionum q rogulas
ex donin princicii doduci non possi, quiascunquotiam eogos sequamur,
addoquvet unui ad Donm confugiendum ossa aco pryxarys, quod minime
probo, vel riros corporum ox substantia corporea doducondat, quod uti-
nam possem. Rua inro ut moam ignovantiam ingenne confitior, ita
mo summoper beares, si mo hac euci impartiri vecs ruod itata.
mon a torogo, ut si impderem, mo summoero tibi devinetum, sin
mimis, nihie tamen mo habeero, quod deconquerar, cum ros plano
tii arbitri sit, sempier agnitins fim. Vaeo.
a. D. XII NovEmbr. CIBEXCIX
Dabam Lugd. Datar.