# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/21657/text
# Catalogue record: 21657 — Leibniz an Burchard de Volder
# Incipit: Bene est, quod agnoscis, in (hac) axiomate, quo enuntiatur pluris esse
# Date: 1699-09-11 (99-09-01)
# Sender: Leibniz — Addressee: Volder
# Akademie-Ausgabe: AA II,3 N. 223
# Other printings: Gerhardt, PhilSchrr 2 S.189-195 -Leibniz: Variaciones sobre la ciencia general. Textos, Hrsg. B. Orio de Miguel, Madrid 2021, S. 312-316 (span., teilw.) -Leibniz. Matemática-Física-Metafísica, hrsg. von B. Orio de Miguel, Madrid 2025, S. 274-282 (span.)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=21657&katnr=30738
# AA II,3: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-867859
# Title: LBr. 967 · Volder
# Folios: Bl. 30–31 (from the shelfmark LBr 967 Bl. 30-31): 4 pages, canvases 59–62, page ids DE-611-HS-867859:0059 to DE-611-HS-867859:0062
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-867859&page=59
# Lines: 380 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.91
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 30r — DE-611-HS-867859:0059
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 31v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867859/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
vibgusparte in fome  non Barthreus in for hinei brinfob, aux
Viro doctrina et meritis in signo
Burcardo
Dn Burod de Volder
3 salbe bogus in quarto,
da dam diesa reeste
Eadefridus Guilielmus Leibnituie S. p. d
etsto moate
atGira dullis
eingrps cossus
autzulasten, eendns
is in etest ginem
psicibus inile
CDene est, quod agnoscis, in axiomate, quo enuntiatur pluris esse
idem promtuis efficere, totam consistere causam; aty adeo  Concesso
hoo uno meam virium astimationem esse demonstratam: quo nunc
nescivan non contentus esse possem, namet confirmatur axioma
omnibus experimentis; et quale à me adhibetur, antehac ab omnibus con
rem
simplicissimas
cessum fuit; et, in sallor, pen omnem ad si inplicissemas liquidissimary nationes
reducit, quod antea non ert factum. Fateor non fuisse à me animadversun
adductas a Te in contrairum rationes, nihil enim mihi gratias est, quam
posse rationibuo agore: sed quia eas nunc distincliue indicat, augergi satie
faciam lubens, ostendames in fallor difficultate non aliunde profectat
quam ab alieno axiomatis seneu.
Ens
demaus ais merum ens rationis esse. Cto ita, quanquam id non minus
reale putem quam motum. Hinc Subjicis tempus nihil efsicere, recte sane
Sed satis in telligie, esse aliquam causam vel per fectionem n agente, quae
facit ut actio promtius prastetur et hanc perfationem à tempore velut
a Rosteriori astimamius, nec alia apparet ratio unde
gnascatur. Idaque.
Axioma, et sicertosensa sit universaliter verum, utinox dicam, tamen ut
tellatur omnis scive puta
e
infra
deactione a ex colo agente dependente, qualio est cumsine obstauuo
movetur ac vim suam libere exercet, ubi idem caeteris paribue unica ratio ean
aotimandi est tempas, quo id quod agit absolvit.
Uunde cum dixi actionem qortiorem pluris esse ad
uam hic liberam as
unatiora quam
duabus tlanc actionem (soleo agit aliquando et fon–
malem vocare, cum sit agenti naturalis seu per se
ex rei scilicet natura vel statu profluat; und continua
sit oportet, nam interruptio aliunde nascitur: atque
adeo intaligenda et iam est actio purelibera, vio lento
non mista seu quae nullam invenit externam vim vel re
sistentiam, quam superare debeat; alioqui enim ex
ejus duratione vim agentis aestimare non licere ma
nifestum est: nec adeo actio violentiam externa facient
per inde ac libera pro simplici exercitio potentiae
haberi pot est, neque est proinde in ratione composita
potentiae et temponit quo exvcetur multumue interest
inter excecitium quod potentiam conservat, quodqus
inte
ex ea sponte profluit, etcusum qui consistit in abusu
seu destructione ob conflictum externo. Et Si autem
revera nulla actio in natura sit sine obsta cilo; abstracti,
one tamen animi separantur quod in re perse est abeo
quod accidentibus misetur, praesettim cum oc ab illo
accipiat astimationem tanquam a priori
Atque in eo jam consistit eolcitio nodi, qui nifallor
actione sermo esset,
Thatis crdicavi de qua
intelligique ex se promtiorem
cum libera est; opposcta illi
ieu quae prontior est, etiam
cujus quae ideo tantum promtior
est, quod minus impeditur
=sola, quam quippe
resistens moderatur

## Folio 30v — DE-611-HS-867859:0060
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 31r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867859/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
quam ille expos
alia longe ratione
nempe ta quam libi
tbi nunc dederam,
dell atem
tune dissomueave ram
aperutram tan quam unulys
adeo tam ut mihi
profundaet pulchia, dius
apud psum, autem et
da aduc difsim invgs
adhc disfemulavtus
in vulgus adhuc
ut hareres fecit. Nempe in actione vim suam consu
mente, (ab impedimentum scilicet superandum, in quod vis
trans ferenda est, pum non jam vis a duratione, sed simple
concesso, majo esserlus ab hacvi prtastari non possit qua de eid
mil; cum contra exercitium patentiae conservativum
Nonnulla horum
promtius agendo prosit sine jactura.equo
Catelano solim dixi, simul innuens, tantum abesse
ut (quod ille putabat temporis consideratio mihi ob,
stet, ut potiuo dedalia longi ration mea seriten
tia inde demonstretur. Et in eo praeclara ap
paret harmonia, ut eadem astimatio provenial
e nihilus aliud producno nisi ut sic dicam
vel sive exercitium,
ipsum sui essectum formalem nempe loci mutatio
faciente adeoque vim a concumente, qualis est, cum
pondus attollit aut elastrum intendit: utroque enim
modo concluditur viret esse in duplicata rationus
velocitatum quad autem Catelano dixisemper-
aequari causam integram et effectum plenum verissimum
nanc quoy censeo essectus auten tunc mihi est non sor
corpus habe seaatum
libera seu in motu irrestatosi quid essert anealyanalagum
incelligamus hoo sersa non erit mutatioloce sednovus
mebilis rei statuain nomento sequenti, qui equalis sit
id ese requiveleciter modeam sedcum ila nona vionon
censeos semper autem repenitur qua eundem esse
leplae esserturecte astimatur
quae cum ita sint, et attentius consideranti facile
pateant non possum non mirari Tibi ea ingeniiiudi
cuus vit praedito sicc inter meat sententiae pugnam
sub esse vidam: cum illa, post diuturnas medisati
ratee quoa
ifficultates noves  uo ut
an exercitae iasad quoniam tamen potentiaa  actioneniberantxeraens
inc astimandam a prioni
effectu reali nulla, in effectu formaliqu
disimulavia
sed tante ant
inter im. In. ipsa quoque Aotione
el farmulis folmali Mobilis
pice quendam concipere
Effectum realem, qui non erit
loci mota mutatio, (quam tantur
modali considero)
sed ipsamres t velocitate data
monen processurum momento
sequenti, ortium ex seipse
eadem gelenitate procedente
momento pecedenti. Et hoc
seusu etiam in actione formali
seulibera verificatur axioma
de Efau causa plena
potius vis prior, quam producitur nova
unde etiam manifestum est,
non posse novam vim produci
quin simul prior consumater
alioqui vis cresceret ulte
c vesedecitur  uende
ob rationem jam dictam cum
consumitur, seu cum
nova vis exercetur no
refert quod sit tempus
in genere autem verum n
ul nihil reperre sive
ve tempore effectus realis prodlca
determinatum, quod inviolenta
cireru
redur 
bera tis sive
Eoive
effectum modalem es utiliter fit faciendusque est uni
et

## Folio 31r — DE-611-HS-867859:0061
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 30v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867859/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 99 lines, status machine
nam semper temper tempus lucrari plurimum resert, non apid nos tantum mortales, brevi quoad hanc, pitam tempore circumpriptos
tam apud Ac impoortalem rerum etautorem, qui summa ratione omnia agens, nih nullum vel loci vel temporis spasiumu
nun tamen ex hac promplitudine major Colligupates
patentia magente, sed major favorarum stantiarum.
ut si dble impetu e
atinre qua
obligud moveatur, quod in ascensu sit cum scurva linca Bin
aiter ab essectu ostastimani cum quantocunque tempare elae verticaliges cripta in qua grne sursum p prdemrit glotus, tatidsm desinit in rectam verticalem tanigentem
quod mihidnon facile utrationesa
rer motum pror
in
cum similis naturae sint,
rifferunt, ot sepecie d non sunt diversa, utique magnitudine different:
scupare n ed
alitate s quorum non video quid negari possit. Putavi
Caeterurest ut sel alia enau enrebas quoue attingam nonnihilattingam, exigebas
Exigeba ut
at probarem a priori legem con
tinutati Linlationis in mutationibus; ego
pari invie postulandum dixi, ut probare perorilex
continuitatis in motu. Actulisti rationem a dire,
etione quia mota semper asscitant rectam, respondi
sive mobile agat itt vim suam inter agendum me consequentiam non videre, nam causam siqua
corpora per saltum transferat, non idoo minus
id agere posse ut transferat semper in recta.
nem: sive alium producat esseclum actione videntiam itay in fallor Tibi probationem fuum absoluturo
ostendum erat hoc eam facere non posse. Fransere
ationis hypothesin Mlustrationia causa additi, locutus
atus cum philosophie et imprimis cantesianit qui Deum statuuntd
dicunt, non male:
omnia continue crearehit ergo res moterinihilaliud noqu aut a e au
est, quam eas diversis successive locio reproduci, quam spatentia ex inendacus
reproductionem per saltum fieri non posso astepdtionelertam proratiolege continuitatie
dum foret, aut potius ostend. nequit oe anodao
dicendum
aam a velocitatem, grave ad datam elevandun altitudinem: Capponenti Hypothesin assumere potest respondons
clastrum tensum ad datum gradum itagatione ipsa donec illa refuletur  Interguptionem nec ex
motus celeri
recte dicis  ponas motum esse sna matura
sfatuimomentipriarii quod fet cum conpue libere aliquid continuum ded qui continuitatem ransus rejiciet, is dicet
susrelicitu dicet, nihil aliud esse motum essen
praedcitatum navum esseitum in realem produce non traliter, quam saltus sui cessivos per intervas, non en rei
non exrai natura sed dei actione profluentes, seu reproductiones in locis disgregatis
cum realem produere possunt( quod non sit in alio et philogophabitur fere ut eiquit materiam
nisi actione vim osgentis consumente seuviolentiam al componeret ex meris punclis des gregatis eama
teri facienteubi quantum temporio impendatior non reset sententiam firmatet ex difficultatitis latot
ea quoque eandem habere aationis libera aequalibus tempor theis quae naturam contenuicircum etet
ribus exercita quantitatem ilay ul summatimbicam ex quibus sané cequantur non saltus quident
datuum 2 intellecta Refutari
autem negoit hac hypthesie, nisi ex principio
ordinisi summa rationis omni perfectissime
agentis
Cummcorpus extensumquale reantem mundo
reperitur revera sit vellut exdcitus ereaturanum vil grex
leaut confluges, ut caseus vermium; non magis
ur equidem cento sentu plurid estetiam actione naminus necessanio inter parted copponis
violent iam facientes promtius absolvi ut quadam crijuscuns rexua enit, quam inntoc parta exercitus,
tenae Axioma univertalissimum haberi possit catus, et ut n exeviitu alii milites aliis surrogari
recum s denticuls um causa quippequiestidenticus uaseu peromia denma; possunt, ita et, in omni corpore extenso alice
proaliis partesi neuegitur una pars necessariam
ois sire actionis et modalis, omnimoba temporis ratio habetur; et vius
rectus, recte et consentienter astinatur; eodem semper provensu, e qualea dudum enuntuor
am tet renum, non etsi infin
tum habet uet negligit, aut non
satis excultum transmittit, quodu
argumentum etsi a finali causa
petitum non ideo minus solidum
pseo:Non tamen semper, 
 in actione violentiam exer
cente ex majore promtitudine
major colligi potest
etiam aliud alicujus apud Te
momenti fore, quod mea aestimandi
ratione ( promtioractio eo
perfectior censeatur:) pulchermime
efficitur eandem semper manere
quantitatem Actionis motricis
in mundo; atque ita scopus
Quem frustra quaesiverat Cartesius
quantitatem motus male contet
vari vs volens, tandem
Qquod si ista omnia
nihil apud je vellent vix est ut
alia mea  aliquid patitura
sperut apud Te valitura
peremus; quamvis, pulchei illi mal
inclusionibus magis
ciria metasiinem affecturi
(in universum.
potest, qua opusforet
omnia ad formalia
argumenta redacturis
que alter alterom
ad admittenda q
quorum legibus servatis
ad alter alterum ad
ea adigere potest,
p a
a

## Folio 31v — DE-611-HS-867859:0062
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 30r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867859/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 122 lines, status machine
etsi
(universum
cum alia connexionem habet: Et  in materia in uniu
cedem eum uno sublato necesse sit aliud aliqued surrogants
Atus hacjam satis in praecedente gunueram et fane
totius univers
aliaqui pari june concluderes unam tantum nuni-
versio substantiam essesi talis convexio unim
eo
Cgo quas motui (comprehendendo sube motuscau
sad) omnem conporum varietatem ascribo.
et tamen inter partes maferiae substantiale
discrimen agnosco. Aguoscuntetiam alii
onnes, qui animanrationalem n nomone
mentem
collocant qualem non utiu in omnibusmateriae
partibus admillunt
ogicas notiones vel Metaphyjicas appellare
videris, qua nihil explanant: at fates egone no-
tiones squidem censeo. illam autem quam attuli
tantum atest nihil explanare utex ea similibus
es maximi momenti demonstrationes derivaripitem
sed ita facli sumus, et prooecupati, ut quanquam
in theoria ut sic dicam, intebligibilia abim agi–
nabilibus probe distinquamue, et distinguere
nos protestemur, in praxi tamen non adventamus nos
quae imaginabilia non sunt pene pro nullis habere
N) esq aliter capio, quod ais nihilte eonum intelligere
2 quae de pronciquen activo extensionem anterespo
dicuntur, id est nihil eonum imaginari. Insenim sussi
cit sententiam necessario consequi ex intellertis, ut
si
intelliga ipsa dicatur Et tuite ni faltor intelle
gie aliquid cum Carfesia de anima humana
laquuntur, qua abaliis entelechiis genere non
dissert. itat pmimae tuae quaectioni, quid nam sit
princirium activum, idem respondebitur qua
squaerent: quid sit anima quanquam ego paulo di
stinitiria responderim  interea id posse video pra
ventionem et atoritatem, ut multi qua in
d hinc infere nihil eam in Cartesio intelligere sibi videntur, in pucis a se m
extensione posse sed motus nonne disertfeulsi negent quod vero alteram quastionem, utrum
potest. Seinde accurate loquendo, ex rpur animatum Enteleehiam abanima distin
te
otanis, ut quari dictarson
en de partibus privatim
tan
contontiam aeicontentium rerumi matis; respondeo conpus tale atiam en
materia vero est iptae illares plurfellchiam praeteranimam et entellechias partium
adeaque est agregatum eorum quae pridalim actuatarum non habere; quin ipsa
Panimatotibus non foret nicianima pantis privatim
n
a penitudn toto anima esset (.
le
atait
s
ansiri
ttenti et autu
sejungi. Veniu remunam aliquid) umais plue causa vel virium regodrine data
Xat
elut it
es
nue majce, quamul ea
onpus moluire
liu anso ratio
convenit) unam sponte sua altip mMotis velocitatem derecionemes d’etermnaat
Deo sufficit qu’antulumonnis cornus motumquan
ocunu conpori secum abrigiendo sine resesten
ficere nobio utrinx debet sendiunta, seu motuabrigentie inresn. Quod
veritatis, et examdnandi diligeneta non contingat, et contra ad mofonis componis
tia et in dicendo conjunctus cum monum produendum majorvi impendenda con
maderatione candor, qua non sumenday sit. intelligimus mateniam motuorosi
possunt non et prodesseet pladstere. Unde etiam comprimi pricse patiuntar
corpora quam abrino, quuratione ratione efiam
sit ut in mutationib lexcondinuitati observaruri
nec motus major nisi per minonem produci unquam possat. qu
er
Hurorsus quemadmodum cum
dco arcto ita (seuquem replens
qupilent 
t
oco exceden
necesse.  imueram, nec video
quid pro corpone quocunque
afferre possit, anima
ademta, quod pro
exercitu non aeque
aut estam machina
quacunque non itego
valea
Unum erque
Monader
in quo (non
i es
ne
oll
um
cu Tuncum
intelligo ubi
igo, ubsi allud
= tanquam substantiale
aliquid extensionis
expens, lin homine
Si EVTCK EXEIX ab extensione
lane differt ab extensiane plane
abextensione etam aliqued in eam
tensio est tantum modale aliquid, uttam habeatieta
numene et tempus, non redicumle qune animate
ibsracte designet pluralitatem posse
continent enecheraz itaye
am
extoncinis appellatione dilima
s
tellechiam 
in altam grasse, in metaphysicer ricereritate moveaturf
gore nihil aliud est, quam (utdemoveatur in
commercio anima et curponisnter neeisle
respondore
Non et quod dissensum exaises
rec enim redvoluntaria est. Sut
cere bene animatis vale
tegiam incellipie non admitto eani matae, niso vostructum