# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/22699/text
# Catalogue record: 22699 — Des Bosses an [Leibniz]
# Incipit: Tametsi de procuranda Theodicaeae recensione Trivultiana
# Date: 1712-08-28
# Sender: DesBosses — Addressee: Leibniz
# Akademie-Ausgabe: AA II (assigned, not yet published)
# Other printings: -Gerhardt, PhilSchrr 2 S. 452-456 -Janet (2.Aufl.) 2 S.554-558 (teilw.) -Zehetner: Briefwechsel mit Des Bosses, 2007, S. 255-261.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=22699&katnr=K+5988
# The Leibniz-Archiv's transcriptions of the letters of 1712 (pre-edition): https://www.gwlb.de/leibniz/digitale-ressourcen/repositorium-des-leibniz-archivs/laa-transkriptionen-1712
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-958680
# Title: LBr. 95 · DesBosses
# Folios: Bl. 174–176 (from the shelfmark LBr 95 Bl. 174-176): 6 pages, canvases 353–358, page ids DE-611-HS-958680:0353 to DE-611-HS-958680:0358
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-958680&page=353
# Lines: 161 recognised on 6 of 6 pages, mean confidence 0.96
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 174r — DE-611-HS-958680:0353
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 175v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000353.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 22 lines, status machine
resp.
Illastrissime Domine Patrone Colendissime
Fametsi de procuranda Thcodicaece recensione Trivultiana multum sollictus fiu
necdum tamen eam nancisci potui. Suspicor fasciculum aliquem a Turnamino
ad me missum et mercibus eoloniam destinatis inclusum alicubi detinemr
uti pam aliquoties contigit. mitto interim Eminentissm Etolemaed
Citheras, qui TUA5 sibi longe gratissimas frusse ad me scrbit optatque
E uti benevola ita et Catholica voluntate nobs esse conjunctum.
Prandet ille quotidie cum nostris in Collegio Romano, vetans apporii sibi
quadpiam singulare. ita nuper ad me colonca quidam.
Explicationem Phanomenorum per monadum perceptiones utilem esse
tecum censco ut philosophia natusalis a mathematica discriminetur.
Et quamvis corpus mathematiuum superaddatur non idco monades enint
in loco absolute et propiie. Anstoteles ipse docuit indivisibile non
moreriper se adeoque nou esse in loco per se Sed Tantum per acudens
lecum etiam sentro in eo quod Phanomena entra animus realvyat
non concipiendas esse partes actu rnsi quae actuali divisione fiunt
nec indibisibilia nisi ut entrema. Sed Animal V. G. equum aliter quod
unum esse enistimo quam totus mundus quid unum sit, idque ob vincu
Cum substantiale quod monadas equum constituentes quodam modo actual
nec concipeu possum quomodo monades eadem prorsus immutatae iam
equum constituant jam non constituont. cum ens et unum convertantur

## Folio 174v — DE-611-HS-958680:0354
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 175r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000354.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
ubi nova antas sive unio exurgit ibi et nova quaedam existentia intercedere
debere videtur. in quo porro unio illa sue unitas aut existentia consistat
non definio uti rV de unione arrimae eum corpore respondebus rurnamino-
Ratio quare accidens exigat inexistere substantiae est quia non est ens primum
sive ens substratam caeleris entibis sicut ratio cur ercatura enigat a Deo
pendere est quia non est ens a se vel illimitatum. Nulla substantia
tota exigit aliam substantiam adequate a se distinctam nisi forte conconni
tanter, et Harmonne gratia. de catero Acidentis naturam per hoc
quod sit absoluti alieni modificatio explicari posse,  non diffiteor
nam etium S. Thomas Acudens definit modum entis sire substantiae
at nolim acidens merum semper modum esse, id MM talem qui ne divinitus
quidem sine substantia esse nequeat, nec ullam video contradictionem
in eo quod aliquod ens medium detur inter substantiam et merum
modum, quod medim ens an acudens vocandum sit lis esit de voce
In Hypothesi corporum ad sthaenomena redatorum Transsubstantia
tionem su explicare conor.
Donamui primo Deum aliqua ratione superiori motum in hoc universo
monadas aliquammultas destruere et alias de prorsus novas substituere
Ponamus deinde residuas omnes monadas earumq perceptiones phieurmeuir
naturalibus respondentes manere invariatas, non aliter at que si nulla
fuisset facta destructio substitutioque monadum. Ponomus denique
perceptiones istas invariatas a Deo conservair eo tantum fine ut symbolice
repraesentent virtutem aliquam monadum carum quae de novo advene
rant, et per solam fidem innotescunt. his positii
Aio si corpora quatenus sensibilia mera sint phaenomena, nihil ad
veram transsubstatiationem in posito casu defore. ad hanc enim sut
ficit ut aliqua substantia desinat esse in rerum natura, alia inci
rerante
piat esse sub aliquo communi accidente sive phaenomeno uo vel
remanente
plaribus sub quo vel subquibus erat illa substantia quae desiit atqui
substantiae ille novae sue monades inciperent existere subysdem aci
dentibus srve phanomenis sub quabus erant priores quae destructa sunt
ergo MMt

## Folio 175r — DE-611-HS-958680:0355
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 174v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000355.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
dices fortasse casum esse impossibilem nam variato obicito suc termino cogut
tionis, variau perceptionem ipsam necesse est Respondeo varrato obecto
immedrato et motivo ut vocamus variari quoque debere perceptionem non
item variato objato mediato et purc terminante. perceplio autem illa
pro objecto motivo et immediato hrabet aliquud in anima non enim anima
perceptiones suas accijit ab obzato entra animam. Aaque objerta entra
animam sunt pure terminativa peceptionis
Hinc fit dum experimentali aliqua cognitione designo aliquod corpus
dicendo Hoc corpuy sive haec res non esse necesse ut pronomen demon
strativum hoc afficiat ipsam individualitatem substantiae, sed sufficere
at cadat supra individualitatem phaenomeni. nam hoc corpius idem
significat ac res substans his auidentibus qve phenomeins ubi indin
dualitas se tenet ex parte phonomencov. Unde quamdu manebib
res aliqua sive eadem froc diversa substans his phaenomenis manebit
semper haec res sive hoc
At dices necdum intelligi quare monades recens natae incissiant subesse
his phaenomenis sive perceptionibu, quid enim eas determinat ut subsint
potius quam non subsint, ut sutsint potius novae illae quam remanentus.
Respondeo quierendo quare monades quae destructie sunt phenomenis
sive perceptionibis illis habesse prius dicerentur? nunquid ob hanc aliamve
similem causam quia monadum illarum jam destructasum erustentia erat
causa saltem idcaly in mente Dei cur deis tales perceptiones animae mece
indidenit? atqui cunta tertiam suppositionem initio postulatam reccn-
des monades sunt crauter causa idcalii conservationis illarum percepto-
onum sive phaenomenorum in mente mea ergo et hue receutes jam dictii
perceptronibus subesse dicende erunt non minui quam destructie ante
suberant. cum hoc tamen discrimine quod monades destructae natusaliter
istis phaenomenis suberant, unde et ipsas sive ipsarum complenum
denominabant entensum coloratum eto at monades illae de novo adveu
entes earumve complenum non denominantuntur denominabil entensum
es

## Folio 175v — DE-611-HS-958680:0356
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 174r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000356.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
 M. ad denominattonem enim extensi clo. requiritur Putam subjectum capar et propmum.
coloratum eto quia phaenomena non possunt illas denominationes prestane
conci
P. H B
nisi subjectis propris etnaturalibus nihil tamen vetabit quo minus illae novae
monades designati ac demonstrani per illa phaenomena possint ac duci hoc quia
cum phaenomena er natura sua ordinentur ad designandas substantia, et
propria substantia absit, unice illam designabunt ad quam symbolue represen-
tandam a Deo conservantur atquut pote quie in absentia proprice et connatu
ralis substantiae jus ad illa phaenomena pronimum habet:
Venio nunc ad transsubstantiationem Gucharistucam quae junta hactenum
duta facile explicari potest. nam transsubstantiatio trucusque posita
ab ea quam in Euchaustia Aretur Ecclesra Romana in eo solum differt
quod monadas novas supes ercari supra supposueum, in Euchaustra
vero Monades ad Chustr corpus pertinentes jam prius extiteinnt et solum
icipiant subesse phaenomems alienis in quo difficultas esse nulla videtur
quae quidem sit catholicis propia. nam si deis possit per phonomena
monadibus destructis respondentia repraesentare symbolue monadas destructis
substitutas ac de novo creutas eur non potent aodem modo reprasentau
aliquas cu preenistentibus et remanentibus quales erant monades
substantiam corpors ehustr constituentes. Eristet ergo ehusticorpus
sub hii phaenomenis, atque adco in hoc spatio nam junta definitionem
quam in postrema Tu Epistola poris spatium in hac hyprothesi,
niha aliud est quam ordo coerustentium phaenomenorum.
Nec vero ita proprie intelligetur designari et demonstran per haec
phaenomena corpus ehristi si monades panem aute constituentes
quarum phaenomena haec propiia erant, non interierant. quiu quondiu
manent monades ponis, phaenomena illis respondentra proprid
dantaat
in monadas suas cadunt easque natur propiie loquendo designant
Eu quo fiet ut si monades panis maneant, Hac propositio: Hloc
est Corprus meum si pro intelligenda sit on sensu proprio (utr
intelligendos esse tentus fundamentalus ad mystena pertinentes in
contesso est.) faiet hunc sensum: Tranis est Corpus Chustr.
Habes Illustrissime Domine cogitata mea de conciliatione doctrinae
transsubstantiationis cum hypothesi vel fictione corporum ad phenomena

## Folio 176r — DE-611-HS-958680:0357
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000357.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
redactorum. FV si quid novisti rectuus istii candidus imperti: Si non his utere
mecum.
gequierdus cum aut deum necessitatum fuisse moraliter non physice ad mundum
creandum nihil aliud vult quam non esse necessitatum metaphysuce, uti ea
posse profitetur paulo ante, et argumenta quibus assationes huas
probat ostendunt. de caetero physicam in rebus ercatis necessitatem prout
a metaphysica distinguitur ea moruli consequi tum ipte tum Esparsa
aliique egregue explicant et tecum sentrunt
e percipiendo
Gratissimum mihi fuit quod illi Theodicceae loco ubi ais difficaltatus
de compositione continui admonere nos debere res longé aliter esse
concipiendas, lucem mihi aliquam attulisti nec diffiteor quod inquu illam
explicationem utilem esse posse ad multas difficultates removendat. Patere
tamen ut quoedam adhuc obmoveam contra hypothesinillam.
1. si reali entensione opus non est ad euplicanda phanomena cur opus
erit materia sive Hecorcs ortol quEva aut quare sola Entelechiae
monadem faceu non potent? 2. cur opus ent infinitii actu monadbus.
3 Si pomrum 25. realiter entensam non est cur potus extensun rotun
dum apparet quam quadratum, eu
Dum nuper Aagustini cujus hodie festum agimius, Confessionum libros evol
verom aliud agens, mudi forte in librum octavum cupus caput
secundum legens totum inté quadrare agnoir eum suspino, sed magis
ubi ad caput quartum perveni. Inspice sodes bina illa capita
et mentem meam perspicies. TV Victorimis simpliciamus Ego.
Vale Ellustrissine vir  et non me tantum
sed complures praeterra probos pro salute VA vota ad dcum
assidue muncupare noveris.
Numinis egreque causam Godetride peroras:
Qua dabit Elle Deus praema? posce fidem.
siorsitan instante bctobri Hildesiam profectus videndi AV occusionem
repeciom.

## Folio 176v — DE-611-HS-958680:0358
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000358.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
dabam Saderbornae 28 Augusti 1712
Clustrissimae Dominationis Vs
Missam ad TE aliquot abtun hebdomadis
partem translationui me  traditam frusse
contuo.
Bactholomans des hoss.
Devolissimus eliens