# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/25668/text
# Catalogue record: 25668 — Leibniz an Des Bosses
# Incipit: Mirè satisfacit Tua versio
# Date: 1712-02-15 (12-02-05)
# Sender: Leibniz — Addressee: DesBosses
# Akademie-Ausgabe: AA II (assigned, not yet published)
# Other printings: -Zehetner: Briefwechsel mit Des Bosses, 2007, S. 225-235.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=25668&katnr=K+5939
# The Leibniz-Archiv's transcriptions of the letters of 1712 (pre-edition): https://www.gwlb.de/leibniz/digitale-ressourcen/repositorium-des-leibniz-archivs/laa-transkriptionen-1712
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-958680
# Title: LBr. 95 · DesBosses
# Folios: Bl. 146–147 (from the shelfmark LBr 95 Bl. 146-147): 4 pages, canvases 295–298, page ids DE-611-HS-958680:0295 to DE-611-HS-958680:0298
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-958680&page=295
# Lines: 156 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.96
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 146r — DE-611-HS-958680:0295
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 147v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
R. P. Bartholgnao deq hosses
eo
Societatis jesu 
padebomam
Reverendissime sater sautor
Honoratissime
Mire satisfacit Tua versio, et originalem textum passim vinca
Paucissima quadam notavi, qualia et in meis soleo, ubi relego.
et
cum tam fideliter tam eleganter exprimas, atque etiam interdum
illustres sensa; non est cur crebto per partic ulas sabnata millas;
suffecetitque aliquando justam partem ubi vacaverit venire. Unum
addidero, interdum fugientiores videri literarum characteres, quod
ideo dico, ne fortasse nova sit desctiptione opus: neque enim descriptio
nes illae ab hominibus mercenariis sine mendis fieri solent, quae interdum
fugiunt revidentem. Et vero pleraque omnia hactenus ita sesipta sunt
ut novo exemplari non videatur opus.
Duae Dn. Hansoehero nostro responderim in adjecla Epistolae vi–
des. Probat ille et non probat meum Rationis sufficientis fm prin
cipium; probat genetatim, non probat exertim; diceret aliquis de secho
la, probare in signato non exercitae actu. Dicerem (Si mavis) probare
magis quam adhibere. Itaque non potui guin ei paulo clarius et per exem
pla similia ostenderem, quantum ab eo, id est a recta ratione decedat.
Perplacet quod contra meum principium stansitus non saltantio id
ipsum allegat, quo pulchre atomi impugnantur. et praeclare prae
vidisti, experientiam quam affert, veram non esse. Omnia corpora
dura nobis nota elastica sunt, adeoque cedunt et vim incurrentio
per gradus et paulatim infringunt; etsi hoc non semper satis sensibile
sit, cum scilicet valde dura sunt corpota, et magna se promtitudine
restituunt. Sed si dantur atomi, transitus fit in instanti contia
ordinem rerum. Argumentum quidem hoc olim adhibitum contra
Alomos non fuit, sed tamen non spernendae est efficaciae apud intel
ligentes.

## Folio 146v — DE-611-HS-958680:0296
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 147r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
De primo suo elemento, seu materia summe fluida, ita
interdum loguitur; ac si corpus non esset, sed hoc fortasse in lo,
gomachiam abibit. Nam movetur, et impellit, impelliturque
et extensionem habet et partes etiam aliae ab aliis discedunt.
Sed quamdiu in hoc suo fluido nihil agnoscit, nisi extensio
nem, figuram et harum variationem in motu, non poterit inde
educere perceptionem. Ait quidem nos non posse scire quarum
rerum tale fluidum sit capax, sed quamdiu in eo nihil aliud quam
dicta collocamus, optime perspicimus quorum capax sit. Nec
modificatio perfectiones modificato addere potest cum harum
tantum limites variare possit. Quod si in illo fluido collocat
aliquid attributum altius, ad nostra vel eis vicina redibit. Sed ipse
disctimen rei substantialis et modificationum, aliaque non imagi
natione, sed intelligentia comprehendenda, non satis inspexisse
videtur aut curare.
Amicus qui in Actis Lipsiensiensibus Muysii librum recet
suit, ostendit etiam, eum plane intactam relinguere vim argu
menti mei pronecessitate Entelechiae matetiam diversificantis,
t nonnulla affert tuis plane consentientia.
His et similibus facile convinci posset Dn. Hartsoeketus
nisi invictus esset. Si spiritus nihil aliud sunt quam colle
elio quaedam, et ut sic dicam gutta fluidi, non magis apparet
quomodo perceptionem producant, quam si eos cum Exicuro ex
atomis globularibus composuisset, nec unguam reddet ratio
nem diversitatis. Sed postguam semel sibi persuasit duo esse
primaria, materiam perfecte duram, et perfecte fluidam, quae
scilicet imaginationi blandiuntur; pulchrum putavit ex
uno ducere spiritus, ex altero corpora; quomodo in de ducan–
tur spiritus non solicitus. Ia scilicet solent, qui hypotheses

## Folio 147r — DE-611-HS-958680:0297
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 146v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
suas amant. Non potui non hunc parentis amorem in foetum
in novissima Existola ei nonnihil objicere, et quia liticulae taedio
captus videtur, finem ei simul imponere: interea nihil obstat
opinot qum epistolae novissimae, et Harthoekeriana et mea, R. J.
Tournemino communicari possint.
Dissertationem suam de substantia corporea legam lubentis
sime. Si substantia corporea, aliquid reale est praetermonades; uti
linea aliquid esse statuitur praeter puncta; dicendum etit, substan
tiam corpoream consistere in unione quadam aut potius unier
tereali a Deo superaddito monadibus, et ex unione quidem poteri
tiae passivae monadum, oriri materiam primam, nempe extensionio
et antitypiae, seu diffusionis et resistentiae exigentiam; ex unione
autem entelechiarum monadicarum, oriri formam substantialem
et cessanta illa unione extinusretur, nisi a Des miraculose conservetur
in fli
I
1a
erit anima, quae est substantia simplex et indivisibilis.
maleria assignagi possist, quod ultra momontum eundem locum servet, et quod
Sed anima
.
icuri idmotea
a alterutrum dicendum dacendum esti vel corpora meta esse phaenomena
atque ita extensio quoque non nisi phaenomenon erit, solaeque erunt
monadesr realese vel si fides nos ad corporeas substantias adigit,
substantiam illam consistere in illa realitate. Unionali, quae
etsi fluxum,
absolutum aliquid (adeoque substantiale), uniendio addat. Et in
hujus mutatione collocanda esset transsubstantiatio vestra, mo
mades enim revera non sunt hujus additi ingredientia, sed requisi
ta etsi non absoluta metaphysicaque nec essitate, sed sola exigentia
ad eam requirantur. Itaque mutata licet substantia corporis, mo,
nades salvae esse polerunt, funcataque. in iis phenomena sensibilia
Accidens non modale, videtur aliquid difficile explicatu nec
de extensione id capio. Ilud dici potest  etsi monades non
sint accidentia, accidere tamen substantiae uniohali, ut eas ha
beat (physica necessitate) uti corpori accidit, ut a corpore tangatur
cum corpus tamen accidens non sit. Extensiae c orporis nihilali
animae
Funio autem per-
ciptentis opera-
tione in phaenomeno
supplebitus;

## Folio 147v — DE-611-HS-958680:0298
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 146r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
esse videtur, quam materiae continuatio per partes extra partes
diffusio. Ubi autem supernaturaliter cessabit 50 extra partes, cessabit
ipS
am extensio quae  corpori accidit; solaque supererit extensio phaenome
na in monadibus fundata, cum caeteris quae inde resultant, et quae sola
existerent,) si non daretur substantia unionalis. Si abesset illud mona
dum subsstantiale vinculum, corpora omnia cum omnibus suis qualita
libus nihil aliud forent quam phaenomena bene funcata, ut iris aut
imago in spedulo; verbo, somnia continuata perfecte congruentia
horum phaenome porup
sibi ipsis; et in hoc uno consisteret eorum crealitas. Monades enim–
esse partes corporum, tangere sese, componere corpora, non magis dici
punctis et
ebet, quam hoc de animabus dicere licet. Et Monas, ut anima, est
dependentiae,
velut mundus quidam proptius, nullum commercium habens nisi cum Deo.
Corpus ergo si substantia est; est realisatio phaenomenorum ultra congru,
entiam procedens. H
Subtiliora paulo sunt quaedam, quae de Deo optima eligente Ruizius et
Martinus Perezius vester habent, et indigerent interpretatione: in summa
tamen a meis non valde abhoirere videntur. Iaque multas pro communi
catione gratias ago;
Ago etiam plurimas pro Meldensis Episcopi instructione pastorali,
percurii, et subtilem profundamque deprehendo. Illud vereor, ne pluri
ma, quae in sansenio reprehenduntur, sint ipsius Augustini, qui ipse
met etiam miram illam interpretationem habet, quod Deus non velit
e singula generum, sed genera singulorum.
situlum tentaminum Mheodicaeae nisi aliter judicas, servari posse
putem; est enim Theodicaea quasi scientiae quoddam genus, doctrina scilicet
de justitia (id est sapientia simul et bonitate) Dei.
et fave. Dabam Hanoverae 5 Febr. 171Z.
inam est illa tandem definitio
c eermonem esse inelligo, et cuise vestri Rom
submisere? Si Tatnoniana dec reta confi
Quod superest vale
me Annales nolientem inde ab initio
regui Caroli M. am Carolingos ultra, usque
ad saxones Reges vel imperatores per
venisse: qua occasione etiam papissam
discutiendi necessitas fuit Quodsi R.
dantel in suis quos sub manibus habet
Francorum Annalibus, usque etiam
processit; in multis credoconveniemus, et
si qua superessent dubia, possemus conferre
Chronologiam sic satis constituisse mihi
videor.
Romana causae Sinensis, de qua multum
mantus sine moderatione, et nisi curia
nolim. Restio an R. P. Turnemino signifidaveris
Romana rem anigcero lguo niordit
vercor ne Sinensis missio pessumeat qua