# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/27117/text
# Catalogue record: 27117 — [Ausz. aus] R. P. Paolo Casati Mechanicorum lib. VIII. Lugundi 1684
# Incipit: Ait Autor in praef. se ante plures annos.
# Date: 1685-05-30
# Akademie-Ausgabe: AA VIII (assigned, not yet published)
# Other printings: vgl. L's Rezension, Acta Eruditorum, Juni 1685, S. 247-252; Schloßer, Rezensionstätigkeit, 1932, S. 67-82
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=27117&katnr=55785
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068537
# Title: Leibniz-Handschriften zur Technica LH 38
# Folios: Bl. 106–119 (from the shelfmark LH 38 Bl. 106-119): 28 pages, canvases 211–238, page ids 00068537:0211 to 00068537:0238
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068537&page=211
# Lines: 2,568 recognised on 28 of 28 pages, mean confidence 0.92
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 106r — 00068537:0211
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 107v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
_.P. Pauli Caesati placentini LI. Mechanororum libri octo
luudum apud Anissonios1684. qu.
summa privilegii a  Ait Aator in praef. se aute plures annos
prodoomum emisisse de terra Machinis mota sereoem synopsiu nitile
Mechanicae in Collesio Romano  num tradidisse anno seculi 5+ Inde
ad munera studiis his parum affinia translatum tandem praeter sem abotominatum a 
continuo potius sermone,, quam ad mathematicum morem propositionia, interrupto
usum tum ne videatur mathematicam exactitudinem in re physica jactare
liber 1. est de Ceritio Gravitatis
6. pag 6 capi. 1. pau 6 notat: si expariete extet Tigullus cuci annectatur
cylinder p aut vesica rite firmatfere implenis capacitatem
vasis AB. vasque illi supponatur itaa
qoaudEendes intusa possit
libere cylindio circumfundi. percipitur onus longe majus quam
progravitate aquae infusae si permitteretur subsidere. et quidem
deprehendit aliquando pondus idem licet pro cylindio adhiberetur
vesica quod ipsi extitit praeter expectationem opinionem. Spelavit ergo
demfuturum, si vesica non a tigillo, sed opercuto vasis intra aquam esinereto
ed spem fefellit eventus Ext Hoc ille, ex quibus intelligas phaenomenon istud
alisue quae ibi dissematur intelligas phaenomenon tro singulari haberi. Hujus ergo liquidam
et tem explicationem habjicere placet. Ponamus Vas AB inniti fulero, firmo at
tigillum T non firmum nesse, sed sursum pelli posse, valut si manifestum est q
isertmedis
nnta vasi AB infusanito cylindrum et cum eo tigillum tant visursuvellere a
parte occupatum Tapere posset detructo tamen ab ea pondere ipsius cylindri. Quod
contingat cobind
non tigillum sed vos vas ipsum siu sustentaculum ejus C
posse cedere, eadem vis aabquae ad separationem cylindri et vasita
in ab eo qui vas sustentat, sentietur, itaque si vas sustitreatur abdance librae
tigillus autem cum cylindio firmiter ints inhaereat parieti se
aetre
sse pure onerie
suce deprehendetur gravitas qua sit di vas aequiponerare alteri pom
od aequale sit ponderi vasis, et ponderi aquae insula  quam caperet vas
demto pondere partis colindri immerse
in vatisaqua eousque quo immersus est cylinder
dembo pondere partis immersae ipsius cylindri unde
patet nihl vesica adhibita pro cylindro augeri potius quam minui pondus vasis, quia
p penitus repletum feret
imnianitur pondus cylindri, cujus d demerse portio demersi gravitas subtrahenda
est. Asi At si tigillu ipsi vaso adhaevat, vic aut vesica ab operculo sub aqua
intra vas teneatur, vim separatoriam, seu quadus quod diximus non sentiet
supposita laux quippe quae separationem non impedit, sed operentum vasis. Nec
uoinde quicquam inde ad positivam, corporum levitatem stabiliendam magis
ex hoc magis quam alio quovis in aqua sursum tendentium phaenomeno
corporum in aqua surgentium ve natantium daenomeno duci potest, quanquam
interim recte quoque respondet ibi grespondet
a experimento cuidam sparum ut apparet firmo, ad protandum levi grao levitatem
dochissimo autori secus videatur
specificam destinendam adducto quanquam cum veteribus metui vacui attribuat
corporum connexiones quas hodie pressioni, ambientis ascu bimus ut cum ecit: vidise
maniorem mortorium satis vulgari artificio suspendi. vitheos cyatho. Mortarii
scilicet fundo exterius aptala fuerat massa ix farina ad formandos panes recens
macerata, et aqua ita subcacta, ut illit tenaciter coharreret, tum vitreo celici
ntiecta stuppa ad moto igne exarsit applicitusque calix nassae eam attraxit sicut
et medicoerum cucurbitulae camen attra nunt, quare aclepto calicis vitrei pede facile
fuerit mortariam elevare, et suspendere
Ait se ostendisse in libro cui sit
Vacuum proscriptum in vacuo nullum exerceri posse motum
17. si trevioris alicujus bacilli ex tremitati alteri duos caltros infixeris
ut singulicum bacillo hinc et hinc angulum acutum ad easdem qntes constituant, ita
inclinari possunt, ut extremo ungue supposito reliquae bacilli extrenistati tota, illamoles
stineatur citia periculum, cadendi, cum gravitatis centrum in illa extremitate, intra
savitatem quam inclinaticgstri faciunt aequalia habeat ex oune parte gravitationum
ap. 5 P. 15 putat in fodons facilius radas in talli massam moveri, quam in superficie
momenta, si planum secans per illod trauseat
quod aer ibi crassior (+sed fabulosa hac narmtio est, et differentia aeris non potest E
Hinc putat  Mercurium in monte alto magis gr gravitare, adeo)
nihoremohus altitudinem perpendicularem suspensam manere t hoc quoque etroneum Minus
terra
essee
en tro ponderare corpora quia partes remotiiores a medio seu centro gravitati corporis
tandum ferri debent quasi in plano in clinato ad eoque u
iminus verticali quo
finc feri putat quod circino autalio corpore cujus una pars gravibr de
abili cabatur gravior pas prius terram attingal, nec servetur paralle
) aide n est d reveru hilgere quiaaer caelenis paulbus graviori utnus oesis
cgm conversi

## Folio 106v — 00068537:0212
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 107r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
p. 26. Ex tribus globulis shaericis quorum diameter unc. 2 pedis Romani caerea
eiat ponderis diachinarum 24 faginus diuchmarum 22, vitraereus drachm. 7. Cum in aera
expenderentur. Aqua autem molis aequalis est diachmarum 25. et cereus quidem asceat
lntissime numeratis vibrationibus 88. faginus 37. Vitraereus 33
cap. 7. Rota ascendere potest in plano inclinato AY si forte circa PO sit lamina plumbe
ita ut centrum gravitatis sit in s debet autem centrie gravitatis faut potius tnen
distantiaa centro rotae major tesse, quam sinus itclnationis plani sescantoto ex
sente radio rotae) intelli (+puto autem pro distantia centiorum intelligandata
esse distantiam linearum verticatium seu directionum per hoec centra transeuntrum u
fiturua ut rota descendut si ansulus quem ex puncto contactus faciunt linet
ductae excentris molis et gravitatis (centrum molis intelligit Centium rotae) minor
suerit angulo inclinationi plani
si major ascendet, quia centrum pravitatis respicit
sumus ex cogitare rotu
angulus aequalis consistet
quae inplano inclinato descendens pun tandem sponte sua, cursum sistatte Efficiendi
item ut prulatiam fignatur impetus delapsus atqe imminuatur +) Ex quibus mu
acclivitatem plani
p. 44 colligere possumus colligit rotagi talem descendentem c ascende tem
concepto impetu Mperrectura nultra debitum punctum, sed inde rebersuram, et post aliq
cap. 9 agit de turribus inclinattis, cur non Grruant quales duae in ilati
reciplo cationes tundem cisistere, debere.
Bmomensis quadrato opere laberitio, et recentior pisana, eocunda fracta ex alto
arttore iffabre expolito et columnis 284 rise dispositis orvata stmiscoeptr
enca ann. 1173 a Germano quodam Architecto, Joha quihielmo vel ut alii Johanne
genoportano Rotunda est forma duplici muro concludente scatas cochleae in
modum ab imo ad summam ductas parietis ex assities est cubitorum 6 turris alti
inclinatio seu intervallum inter
trudo cubitorum 78. aubitus in imo pede culitorum 26,
exculata anno 1110 Aut. pautlus Masini in Bononia perlustrata
Basin et perpendiculum est cubitorum 27
habet pedum Bononicusium 130, inclinationem extimam pedum novem;
P. Quimaldi remaccuratius investigaviti et deprdhendit Extimum turris ambitur
tam in dua quam in suprena parte aequalem esse adeo ut oppositae facies parallee
facies parallelae excurrant. Singulorum autem laterum ad ede basut lalitudo
qualis circiter pedum 6. supra circiter pedum
ab scalas a pluvia corruptas altitudo petrogono metriam fuit investigeenda, et reperta
redum 123, inclinatio autem sex basis trianguli rectanguli reperta pedum 6
ped. Bon. 172 infra cuurorum sesiptndi
seu fere pedum 7. Abtit antem frnstra in salibus ruinam mltium cadere tenius certim
lineam directionis inmediam turram, tantum necesse esse ut tunis satis solda sit
crB cur lorgiores hastas facilius Quam breviores virgas digiti ex hemi-
ut et partes procurrentes firmiter reliquis connectantur
ne cadant, quia nomiram iminium augulus declinationis a perpendicilo
tation se prodit harstae vertice ad partem unam secedente, cui statim occurriu
lastae calcem, manu transferentes, ac sub vertice collocantes. Verum quia facilior
sstae consistentia inno lescit etiam, quando a supposita mana calo ejus non movetur
uam si militarem satissam terrae perpendicularitent usistentem constitueris poteris te
huta caeteris parribus minus declinabli penendi culari, ideoque difficilius descendit, decndi
tardius et ingentem ciculum conficere debet
quia aer plusrenstit motur longioris rastae, quam bredioris
corpus majus natura sua movetur
utMacta longa ut fadut quod fit tegdius 4)
centio gravitatis translato umitus facilitas
ainates, quae multa carne abundant et amplo sum
lure dedit pedes, quia facilii accedere
e ut grues et ciconcae Congiires habent digilosq
At aves subtituribus ramusculis insidente non sunt patimi pedes sed digitata
dator Avis surum H bendem
adteoque descendunt capile sursum ascendente, contrarium fit si avesvela
tam palinae avibus am peribuis, a
 pectus et caput voluerit sursum inflectere  cogitur
insistimus plantis pedum ad angulos rectos sed nonnime inposseriors inclinamur sed se
Here quasi deformitatis admonitum
dentes pugum acclive curramm in anteriora. quod si quis onus habens dorso impositum
impulosaregione iter habeat multo magis curvam debet tum ascendis, ut pedibus cno
nect centrum gragtatis ex corpore exonere; Quape sapientissime rustic aliqui in Apitu
gestantis corpor adhaetet imilatur Rester Gesrantu
(F hinc meta fabula pavonem pedibus visis sed est capite in anteriora protent
Ho (eud peteriora ubi demissum est protenso +) aquilibrium
assertulis et vorgu lis compact
funt carpori in auteridram
er bal cn lis inflegione
 ps  pegat 
descendere avo ubi nandum explicuit erto capite et pectore erecto pedibus it 
sutum versus capul prolendit
itur, ided ampliorestattur
pondu cumque selevatio fiat per alas hiue postersa
ustandum polissime
veta) mutatur; Bipedibus natum
rextrum et sinistim lattus altemaivne
ut amalior frat basis Anseres et
centid graxitatis equum magis
inclinatus in altentiam partem, ta
cap. II de adinalis molibus animalium
fectus insideat, se
semel in gistum contoravere et illum quasi perpendicaturem recipere id quod inbreviore
hesta non optinebis) alio est ratio petenda primum exdictis, qua scilicet longror
praterea omne
demittere cardam
seli dl

## Folio 107r — 00068537:0213
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 106v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 103 lines, status machine
sede surgat corpul cum florace in anteriora eclinat pedes in posteriora versus sedem retratia
ut sujnctum pede supponantur centro gravitatis quod primum imminet parto digitis proxinet deimde
cutrere non possit nisi retractis sub se pedibus et reta fhorace in anteriora propulso per impetum
alane rectus sicut stipes ad capul autem apponebat vel globum formentarium majiorem, vel saxum quom
vineebat gravitatem corposis alioqui casuri, ex brachiis autem extensis saxum a corpore
vnotum teneatibus oriebatur, ut centium gravitatis molis compositae onge cetique mimineret pedibu
quibus sustentabatur, etiam antequam planta terram aftingeret sed cumd huc soli calli
uniteretur, quantum vero impetus valeat, ad vincendam oppositam gravitatem copporis
atet in cespitaribus qui natura ductus illieo brachia extendunt et in contrariam parte
projiciunt ut scilorea impetus in oppositam partem exaequel excessum gravitatis
catone parum firma quoad posterius pulut niutis exiguum esse aculorum altituomem montrum
on posse navem impellere tantum eminique pellunt antiorsum quantum vetrorsum ut si pentus crmittatur
exignam, jum corpus magnam, non quavis exigna vi moderipse sratio quia varii contrari
tem C4. sustineus columna e oR plus gravitutis percipit quam sustinens columiass
ucta et est in rebus quase glumositaque id. est parturbatio a motalto situ+
s duo colmmnam inclinatam deferant, iqui in R sustinet, plas per cipuit laboris quia non
lumnae gravitatem in plunum inclinatum, sed et et ejusdem gravitatione
lano inclinato descendit. Si Hincsi duo s ascendat onusferentes, anterior
cauiit de corporum saspensorum gravitatione ubi potit suspensionem corporum esse utitem
in (D) quiue sic nulla est frictio siu Bd ravitabit eo moneglo quo fertetur Cd, lirca D, e sa funis B
deprehenditur dimomenta partialia fieri debere
tendi, quam vistotis quoilalis in ambobus funibus non plus debere espeti
tensionem illam tantum intel
peticonatur circa C o ad rmm
(. P. ac esset procitus  sed ita calculo sub ducto
 quo noveri conatur circa B. Illud Unde cessat suspieio illa mea de actione altemativa, quasi drte
tat
(ttile est fureur A esse quam lon
stribui in ea ratione, qua est morgentum quo grave
enim majo pondus sustimet
enliabeahium quo ex lasnon
namlosismos supsos ubi adde in Actis teruditorum obsevationem
funis, vel etigm nu enum
efficit. Addtur ilper
AB eB sit interceptus et ab is sistentetur
bobus momentis est
dio in AB est ad absolutam ut AG ad A
jam side summa hoec momentorum aequali homento bsoluto
saccurate consude sitt tut globe
debeat globus terra nonumil converti
et terram plo salis polita haber posse veruus rectius diccendo
autrimum sustinet Taboris
loco descendentes non
pendent Bd, et Cd. in ill
dicendum fuces non pe
ni patet etiam nec
cB AS. CB+ AB AE
deret quantum rebera
renrtentiae, ut supra
tot compositum exa
AB erit aequ AR( CB
sit falsum dicendum est ex his mon
ad absolutum, ut 
sum ven
xia olipita,  natante, in asserem obsectum aeolipito antaxum +) et ideo vim venti esse
cap. 12 disputat an terra trocussitis huc illua corporibus mutitoque centro gravitatis nonnihur
pepidet. Item an non viventorum
modicae gravitatis quod puami, utraque apprehensum attollebat, et relociter in anteria movebat
einetum imprigmebat, impetus enim impress propovens ad antergora saxum et corpus ipsum
Corpore erecto linea directionis versus tatos necedit. Hinc etiam patet, cur hogno supinas dacem
impressum vidi tamen non semel hominem quo cum supuuj aceret non retractis subste pedibus se
ad ipsa elevanda.
ematur ut salotens
ere conaretur in AB. 1d
D nonnihal sursum ad se trahet, quod
an non necesse sit
sed talem oriri tensionem
1
n
sit tanta quanta pro lonse
salis ab hoc pondere
constat scilicet, vouseque corpus
ut esse D in frn B
utruma quantum licet
momentorum Elastica resistitpressioni
nu en  puduatur
teti pesse etsi ratocinium ej
funis AFB, ponerea A et B in
pondere B tonstati ut E, et funis pronatur
eiguon ut ante impedire
Maltit un sepanare aesolitis
parum tendi finus tunc funis
si nsiende tamau le enelioucn 
alorum. Quod oc tension
si angulus BCd essert valde acutus
pondus H hoc modo suspensum qua
Cantusent a Toncla
et prendu P in D, constat ergo. Quanto a
eorum et eoda peculiaridix
in Tensiones erunl alter le
virium ae eadem causa
pequi pondus eu
ali casus vim qua ere
descendat tensioque funium in summa
funem aeque inteni
sune longitudinis BdC retem
alinalo  enim mod
ad responsio facilis est
fumit lidas  dibit
huo tronffentur funs FB in FH an
escerdere extem E; cum autea
minus ascendere quam pondus B descendit
id hoc effectus comparatious nihil commune

## Folio 107v — 00068537:0214
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 106r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 117 lines, status machine
cap 16  fractionibus et elevationibus obliquis. Si funis trahens non sit paralle
plano inclinato sed ad ipsum obliquas magis resistit corpus, quia magis ascendit,
scrlicet pondus uou omnino plestraritur a plano, nec omnino ei incumbit. Et
pait ut poter plus poveatur onus quam potentia etiam quando opus velut contra
planum peri ob inclinatu, trahitur, ut scilicet, recta tichens sit adhuc magis inclo
quam planum. Hini colligitt ait quanto laboris compendie Romae altioribus rotis instrum
autur birota santiquis lisin dicebantur) adeo ut unicus equus temoni applicitus illa
subjecto, plano proxime parallelum servans dum elivum ascendit, ingentia pondera trahat
quibus sane par non esset si rotarum axis minus a subj ecto plano distaret, et
equi tractio esset obliqua sursum, quanquam et alia sint rotarum majorum commada
de quibus suo loco. similiter in navium tractione quae adverso flumine deducuntur
fune absidi mali conjuncto, aliquid juvare funis longitudinem. ut sciliret
minus obliqua ficit tractio aliquid nin facit (nodet abliquitas tractionis et in plano
hortontata, qualis est aqua pars enim demersa obstantem undam restelleo debet (+ Eneru
equ CuNdeus de causis Motus Machinalis
non potius funit navi inferius annectitur
e solae gravitatis sed et attritus ratio habenda Automatis rotarum selum
dua collabellatione mordentium conversione horas indicantibus velucitas conciliatur
LBER
si quis denticulos pleo leviter perungat. Aurigae axes rotarumque modiolos axungia
illinunt, caementarus majora saxa attollentes trochlea orbiculis sapone perfriat
quaerunt laboris compendium. Alustelodami possim observatur lubricas fieri tahas cerevisiae
raliis aliove pondere oanstas. Cum enim equius non procul abest a pontem quem ascendem
dum est, is qui equum fahit u centonem unquine delibutum cargenti trahae substernit
ut expressus ex centone ningiis hymor inficiat duo illa longiora tigua quibus traha
sunltitur, ac proinde lubvica machina factius aptetur per vias lateribus stratum
sic dio lb. 50 de Angusto loquens. Audivi eum tiarenes ex mari exferiore per
murum in sinum transtulisse, et loco patangum, per quos ducerentur tervoribors
animalium recens caejorum oleo inunctis usum. Et silius itat. ub. 13. v. 444
Lubrica roboreis aderant substramina planstiis, Atque recens caesi tergo pro-
apsa invenci Aequoream rota ducebat per gramiua puppinis. Hinc corpora
tahae imponimus, quae non nisi duobus tigillis lebigatis subjectam planitiem angis
aut in planstrum injicimus cujus rotae solum calcantes cum convertuntur axem
tantummodo terunt compendio sine mirabili nam dum notae modiolus axem semel
terit pedes circiteo 20 provehitur onu. (+ sed rotae tamen etiam teraotsistit ) aut
demum sublato corporum mutuo tritu cylinidios vel yscytatas illi suliicimque
suversionem memoratu. Huc
Rectat id quod non sine voluptate observare aliquando contigit Bononiae. Ties trem
nihil noceat sali asperitas nisi quatemus cylindiorum
viri nec admodum robusti qui ut aliquot ingentes saccos farina plenos in domium
inferrent paratum habuerunt axem binis potulis circiter sesqui patinaribus instrunch
axi jungebatur rassiusculus temo saxorum longitudinem vix superans, Erecto sacem
mathinulam applicabant, tum sactum pariter cum semone reclinabant, et ne
demoni incumbens uxta lonsitudinem saceu in alterntiam partem inglinaretur
ut tertium aprepto lemone
trahentem labore levarent. Hac ratione saccum Cennissimo labore in domumi
duo hina in de retinebant pariter et propellebant
est exmachinula saceus stetia
eacto ad perpendiculum oneri elevando par sit madimne
iterum temone delapsa
par erit seidem super plano horitontali aut inclinato trahendo
importarunt erectoque
erectus Aclerumque
prodest tamen asperitas in plano incl
sypheo labore
ab autore ex p. 130) cum navirantem quendam ut audiret
summa sit superficielum asseritas
aterum dum trghens respitat relabatur
de compana ingentis ponderis flcillime agitata subjectis aeneis rotulis, quaedem
nato, ne corpo
ar ponatur axis circa
 campanum ferens cirea quam modiolus cavus campanae esi estobits adhaerens est mobilis esse
longo aevo confectae ac idissipata fuere tale quid ex cogitabit.
potae C. ei aequalis. His et
mobilis esset campana, et frictio modioli contra axem, esset quadrabtis
diameter totae B, radius rotae BE. ut et
imus campanam quadrante circuli agitari; ejus
ejus radius AE. cuius duplus BE
cum ergo ante circa axem
hujus axis
campana, e
tem grotarum B et C
ulum octans hi
abere poti
duabus rotulis
octans movetur
nunc ponuntaxem adhar
et C. ergo dum onvertitur campana per quadram
hudus sustinentes, ax
diametrorum cubi
t b ad c. frio
satis parvus, frrctio erit
iorionis lucraum
nempe N in rota B, et alius aequalis in rota
ergo si sit _BN, y et AE, C. debet esse
minor quam &
u
Cneil ob olliquitatem
em ut N, et C ad huc minus premi Quam
dluc minores assumi posse cylindioe pro axess.
agoteo.
egcecta consideratione magni
ene alia
am BN rotae axit hoc est axis N qua
bis (obda bis inquam ob duas rotas B
sint jam cylindu
 adt
eressario eru
a
tis, quod semper effectus aequalis, quocquid agam
ilus luciabitur
majorem faciet totum
A, ds
Libtnyaeq e. seu yaego c: 
frectionem
axe  eti omnitus se seg aca
 au se 
de obnia
ac.t
ed  ob
HagaaZB qu a
tius u unace
aa sas
uto ergo fier
ut autem cylindiorum
de nascitur ex
adem existente causa

## Folio 108r — 00068537:0215
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 109v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 111 lines, status machine
Frictio in Axe A, vocetur a. at fintio  quam efficie volumus vocetur f
fit autem frictio minor explinibus causis, primum quia quanto rota B major quam rotas
absolvitur frictione super axe N, itaque N rotae A semi
e
diameter vocetur , solae verd B, b. erit frictio in N ad fuctionem quae fuisset in A
eo minor arcscircuti
angulus frictionis in N, ad argulum frictionis in A,  recipiocus  radiorum
seu ut e ad. b. praeterea frictia quoque in axe N. fit minor quam esset si axis foret A in
quantum circulus N est minor quam circculus  radius BN est minor quam rodius. qui radius
cum sit y. erit fractio eatenus ad frictionem a, ut y ad e. Has ergo duus rationes
componendo erit frictio in axe N ad frictionum quae foret in a, in ratione composita
et y ad e hoc est in ratione y ad b. quae multiplicata per numerum
extio rotarum dobit frictionem novam totam f, entque fila faequ.  A ay: b
sed  debet dis esse talis ut resistentia ipsius Y multiplicata per. sed y debet esse tatis
ut colinder RN salis  habeat firmitatis ad sustinendum cum aliis totidem quol geminis sit
polindris, tantundem quantum sustinere poterat cylinder A,  samt autem cylindiorum
in resistentiae, ut uubi ex radiorum vel diamltiorum numerus autem cu lindiorum est r
ny aeque seu y aequ e C Zn
.Habemus ergo tandem.
faqu. nac: bet. seu f: a::  n:  Unde patet f, frictionem
nunc enistentem, fore minorem, quam frictionem quae communi modo existit, si 
quadratum numeri rolarum minus est
quam qu cubus rationis sb ad e. Hinc sinumerus rotarum
 sit etiam 2, (posita rota B esse rota A duplas
utique quadralum ipsius 3 quod est 4. minus est quam cubus, qui est g. ae patet etiam
sit 2, et  ratio bld e, seu b
funtiliter imo damnose pluces quam duas rotas assumtum iri; at quanto major assumatum
eb minorem in axe fore frictionem ubi in meli etiam
aliquo opus limite nam se si illud tamen considerandum non plane negligendum, aliquid
itiam frrctionis fieri, in ipso contactu, quo axis A rotis B et C incumbit, ut in
aauto mnnjorem, quanto major est rota B. seu radisus BE in pluribus enim esse punctis contirus an.
apta B vel C
Porsiderandum etiam est frictionem in axibus Afieri minorem, si axis sit minor modiola
ita enim contactus est quasi in linea, tantum
e
( sit axis immobilis , modiolus n
axim autem a modiolo in linea
en ducumbit, eo latior fit haec linea corporibusipsa vi magis adse accedentibus atque pene
aliqua hic etumnascitur
sectione modioli tantum in puncti contine
stentaculorum pluralitate utilitias, quod ntmnorum eo minus singulae lineae in singulis
xattingit commoditates, quae quem ad-
utet sectionem apo
tantibus + es ratiociuationes priores omnes mu
dum et frictionis diminutio properie quidem ad eiem Machinalem, quadenus ineo consideratu
linea cop actus fit erassa.
Himinatio tresistentiae auctioque vorium, non spectet, quemandmodum dici non pt frictiones diminu
tonem ope antuc eixunsiae factam esse, rem mecani per machinam per machinam
Qois landere aliquid pertinax in morfario vescit ulu
vel Deorsum nitendo ope cont ab altera ex remplate
decidut Tripau
si o (mobilcentr librae existente in medio), quam brachiis ipsum attollendo, qui
efficere ut poute
gran corpere annexo, quam eum tanta bi deprimere, ita enim possumus eum lente abtillere
are ut melrus faciet ut pistillum
Corpuserigeo, quam erectum inclinare. simuiter meb
n ita si quid alternis ciendum motibus sic disponitur, ut cum primum quidem movetur corpus
allud vicissim moveali
aut elegantim dentispar
aliud vi flectatur quod postmodum facultate clasticu se restituem
aculas in toremmala elaborant, primum enim artifex pede sibus ectam vectem premens toreuma
in gorum ducit hastulamque superiore in loco positam parilec eflectit, quae sibi mox suam reparam
Eens illud ille. hum sua per vestigia
versat iut accurate tornetur sic aliquid subtiliter et delicate secturus, ut serrulam recta addueas B
hac enim adducta magis
rectitudinem, funiculumque cytindentu versatili complicatum retra
Unde videmus quae compendia
educasuircum ex adverso statuito, ac medio nervo serulam allius at
Aufeisacomate nascantur. Ita alternam operam nobis praestat potentiae
Rectetu arcus qui se moxtrestituens illam, vicissinreducit
cum plana vitra expolientes in specula, intea ipsa et lacunar
acillum inflectunt qui se restituere sentans viElastica speculum valide quantum opss
pus est applicat ad subjectum planum, ita ut ad artificem pressu immunem nihil alium spectet,
Elasimate vet
vale quid etiam continsi
cap. 2. Impetus est causus motus proxima. Hinc fossam praettio cursu faciliu transsilimus
hinc gravia ut in fure pendulo impetu concepto rursus assergunt. Cam Adde quod motus non est
rem corjendum sit. Sic ferrae ae ausae cubiculi
uam steculum urgere retruhere contoru vere
ostio infixae magnetem almatum applicui (p. 14() et siquidem vaulo velocius magne
repagnat motui si ceterius in
tem t traherem disingebatur ab ausa, at lentius trahentem substequebatur ostium. Hinc
Tenerrimus nascentis b pugis cauliculus incum
si moles tanta
causa motus cum in fluxu con
idem corpus magis
moles ita raptetur, ut aequali tempore triplum spatii conficiat quod
eutem glebum diseutit fohissima marmora scindens caprificus loco modet
quae linte ficut, plui maximam vim habent.
majsri binopus eut. (+ sed hoc erroulum, causaque cerroris paucis nota 1) viu entus
rgo et ut verba ejus sunt, erit reciproce ratio tarditatis and vebertatem, 40e est minoris
in poptetur ut
p. 144. Fmi est ex leuissimis lini aut Capnabini corti
centrae ad maiorem icolentiam
Consa maceratione et plurima
Galusculis in sprvam panter 
conflantur quodsi dissolvatur, omnis spira non
junsioe extennati particulis, in spivam contortis filum chaeret. E
sili partes spira dissolvitur facta in contrarium revoluoe, quo autem laxioribus
contortis funiculus ex pluribus funiculis crassiores rudente
oris flectitur eo facilius villi singuli es caeters quibus implicantur extratantur
colerent fumicalian
et uno ab aliorum
cto amalitudo spatii fuciliorem exitum proximus relinquit ex quo fit facilius
filo enim ngorupto aut extracto facirior est in contrarium revolutro et
autem non tagtum in contrarium saepe
laxiores, paulatu
pe et Flius pill fit anreu
olliqua fita facilius extraruntur; su
revolvit spivus, sed vu educit, oritures
oe suti pra

## Folio 108v — 00068537:0216
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 109r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
Ita si hasta diu flexa sit non restituit sese aeque fuale ut anto nam par
concava flexus paulatum in tennissimas rubus crispatur, extimae vero duluctae paulatim ad spatia
ansustiora se contrahentes, nexam solvunt, temissimosque poro relinquunt. Hinc manualium
lormcntorum rotas interdum lavari opo ut et
ruflectunt, quasi calcaneis insessurl ne conceptus ex saltu impetus supenorem corporis partem deorsum
validius ingenssubjectas tibras et genea ita premat, ut inde divisio aliqua membrorum, aut ossrum
lapatio aut nervorum seu tendinum nimia distensio dolorem gignat. Hoc autem valet illa
gelanum inflexio ad exsennandum impetum quod et flexili mollitia subsidens terra uligi
mosa, si quando lapis in eam ex alto deciderit sic Atlas sinicus p. 123 in X1 provineia
Fokien, ubi na ves, in flamine Min quod violento cursu per saxa volvitur ait proverbio
vocari paryraceas, quod temiibus et minime refistentibus colastent asseribr, imo ne
clavis quidem compaginatis sed vimine quodam lentissimo. Et in ine ibid p. 127
in flumone per quod ad jen pinus navigatur cum naves transeunt catadupa ne cum
aqua decidentes fractionis incurrant periculum, scite praemittunt nantae aliquostra
Rheda cursu procedente facilius quam intro promovetur equiis licet lansvidius
minis tasces ad quos navis levius impiniat 
nnctentibu. Onus ingens protiudentes aut trahentes hoc maxime cavent ne con-
p. 154 si magnetis polo rite armato chalusbeum axiculum congruo verticillo
lentionem illam quies inter rumpat
instructum admoveris ut plane a magnete suspendatur, tum summis digitis oppor
tune axem terentibus vertiginem ei delicate ac molliter conailiaveris, miraculi loco erit
tam diuturma conversio, quippe cui non  ut alias) subjecti alveoli asperitates salti-
tare concules non graoitas ipsa premens tritumque angens non suspendentis funiculi
violenta contorsio obsistunt, sed madretico radio sus pensus intra se perpefuo vol
vitur laevissimum chalusbem magnetis polo ad horentem lemssimeterens
capitet de resistentia quae duplex una passiva ut parietis, altera activa, ut
reagentis irrito conatu magis defatigumur, cumm obstaculum non cedit. Nam impetus
aoeu ipsum non recipit imprimitur membris nostris, quae alia comprimuntur alia Distenduntur
Globus A globum B vincens tarid e descendit citius quo minor est globus B.
eleritas motus non est, causa mj superati impedimenti, sed signum tantum majoris
impetu (nam initro quo lamen jam incipit superari, nondum est motus ullus allave celeritas +
nitile est cum Ariptote le, aliove autore Mechanicaum quaestionem in ex laborare
natura in referantur Nam nec
circulus aliis curvis mirabilior est et potest effici ut potentia viicat onus sene
ha ut  machinarum vires in admorandar. Cirem
ullo motu erculari. Nen ego te in campurim ducam ubi teneraet,  cauliculus
glebam scindit, nec ad marmora Messalae, qua caprificus diffindit
que mihi forte perbescentes cuneos obtudas, quos ad vest vectem et
circulos revocare velis sed age ducendus sit cylinder A, experire quanto labore
dpresses duendoharem fune BC. jam deiu paxillo firma funem in B ot trajice
in per annullem probe ferrmminatum et lovigatur, ac denius frahe in D
et quanto minore
docebis. Nullus tamen hoc motus circulporis sed ratio est quia in posteria
modo motus potentiae duplus quam motus oneris se Hinc orta trochlea ibs, licet revera coe
labore tu
quidem sit opus quae addita tantum ot ad vitandas frictiones +) similiter in
parica statue due puncta A. B. Equo majore inte vollo hoc melius his clavos
perficias tutete
ne trochlea
rotundos mihil hablates asperitatis infige, tum ponde ra H et G sume aequalia
eaque funiculo pullis nodis aspero sive serico cindo, aut Grinibus equinis connexa
A et B, sua hoc ponera sua gravitate funitulum servabunt
eA quod afer eorum aequale milibet priorum
autetiam singulis alquanto minus ieud in E funicul, annecte reperies descende
impone clavicilis
eliger pondus Etium
et ampo pondera duplo graviore attrahere, quant quogalo (eo (quamodo qua (de ert autem EF
hortont parplelum
eontiam inter AB et AF+ FB ut H +G ad I +) itaque ad nullum exptam machinam aliae revoandae
aequale sit
cap. 6 de Machinae collocatione et Materiae. Dabit operam Machinalor at
sed ad commune principium
quad
ut avertatur periculu luxationis
sit pondysA atevandum ad D. prius ergo videretur a B raptandum ad C, quo casu sustimetur
minimum pondus sustineat
einde elevandum ad D, quocasa slane sustineretur a fune melius ergo si
F trahendo (quallo Y Y FA)C trahendo (qui offixu in E) eleves pondus
de fune quodum libero AS, alliges ad H. la liberando ab E) et sic motus
totu a plano,
continuando sinctionem in T ab (A) perveniet ad D. Haec ratiovalde ubilis ita enim nullus tritus
si sonea
seu snrendo iny elevabis a C
team A, seu trahendo in Y, ascendet a D ad E et ita pono. (+ posses
phibendo trocheleam
poditens ita parare, ut regredi non possit et V etuT essefere in eodem loco at uno
ec opus planum
pendeat ex fune A B, C
homo alteris trahale) suffecierit altemis operis troctileas agitare (+ duio simul funes
deinde adhibendo tro
tenebunt unnc huo nunc altero forteus operante +) quo minque intemallum inter AB hoc utilius
pam differenta inter  BC et Bd est motus potentiae, ut elerntio d super C est motus oneris.

## Folio 109r — 00068537:0217
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 108v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 115 lines, status machine
par83. super ora consideranda Membrorum machinc, paxillorum figillorum, de
firmitas. Li Ligunam quernum difficilius fransitur quam fraxinea au po–
puleum, non in bo ligno aeque operosa stamdinum lextura per termagni quoque
nc2 dicente natura ex alto desilientes ubiterram pedibus affigerint genua antrorsum interest liguum imo et lapidem juxta verarum ductum an oblique seces
pu Eadem vero manente materia titus ipse plurimum facit. Si filumsericum
unu resistatat dem 1 decem sibi paralle la resistunt aut 10 at si unum funi
culum decem illa fla rite conto rqueantur multo majorem quam depuptam vin
ad frangendum requiri mamfestum est  hoc explitandum) lignequs tigillus mul to facilius
resistit fractioni, quam virgilarum fasciculus eidem figullo aequalis. nam v.u sedecim
Parallelepipeda  fasciculum consigata facilius curvantur quantunum s quid ita
Nempe in parallelepipedo flectendo partes extemae connexae distratiantum
concuva conrugantur Huic autem motioni repuguant omnes particuls, vi mexus qua
unaquaeque cum sibi proxime cohaerentibus particulis colligatur at vero sedeciu illa minora
harct
intellige, solidum consiusculum in plures fenies
laminas divisum. Omnes has lamitras secundum extremitates futeris impositas pondus super
sunt sunt ita sibi connexa ac unum
leas constitutum ita premat ut curvari aliquantum cogantur. observabis laminas superiores
magis curvari. Hinc tamniae ipsae a se curvando divelluntur at si integium solidum
Tumpantur facilius
conscituunt, non patmutur seita divelli (+ Hinc fitaat lamina superior et
nia plissustinent, et itae paulatim et sequentes. Ve Recte ista, sed feri pt ut fal aliquando
u satu sit adhiberi laminas multas qui sima ut cam ictus glabi pyssi excipiendus, nam
quo manis currantur ego magis impletus distribuitur in totam lonsitudinem laminae, l quod
si purvari neget partes vicinae sola vim sustinent A facilius rumpuntur +) utrliora aliqua d
plura ligilla, quam unum crassius quia uno cormmpto aut rimum agente alterum potest
ad sectionem ractionem esse in tripli
edri a sit basis quadrustum a clia prrsimalis b qua
perstare Addit resistentias corporum similia
diatum b, e runt resistentiae exipsius sertentia in triplicadu lave diame frorum
am esse primum ut bases ob refestentiam numerum partium resistentium, deinde
cula rave homologorum laterum, ita si
nis resistant etra coli iisdem disjunctis videtur
salis per accidens fieriuea salis ad hos casculus conferre praesertim cum nexus qui confert
esse ut crassities ex cnit prim
veliun mini ad quod crassiora
enibe debeat quol mod
per quem
quie possint ingredi pusma b
numera sauttiplicanda superficiei ipsius a adhaesio ad ipsum b si ejus parrs
ille cantur tigillorum,
 ideo santum in calculum
lum a
und atum maisis restistat snne trationi, quam distractioni putat
ehumeus sigillorum minorum seu prisu
autor facilim esse ponsultius pondem innitit corpori perpendiculan quam ab eo sustineri.
fi suspendi seu majorem molem sustineria ontcro ad perpendiculum ubjecto
intepligeretur,
quam suspendo sex olido perpendiculari citra fractionis perientu
gemm e
omnihil curveltur
tunc cessat commodum et frangi possunt contra trathentra manent recta, hinc in machinis
haec cum cantione intelligenda, nam quia fieri potest ut pressa
quo propius S ipsi H, et quo angulus recto propior, eo magis fulerum 05 sustinettigill a G)
tentra connectentia trahore quam pellere +)
tantum ponderis, sed so simul potentiae vim sustinere debet
utjgu librae sustentaculum vel staterae potus sustinet tam aeris quam ponderis vim
maliomus signainq
apit an faci proestet Mathinam augere an componere
Hic
nocut inter aliu facilius esse minuere potum onen quam augere motum potentiae
Mavima interdum,
patet sonse mini
differce machinom
lonsitudo syrachp. pro potentia sed quia postremo corpora
ederent nimis parva, cogie etiam, quae vim non sustine rept cogimur et ad potentia
A
sumttur Grachiium proonere
praestat resulanter componere plure vectes trochleas
er quam unum augere nam ppriore modo ratio quoque potentiae ad ans est composita
Ram si dimidiis
a priore, quam
duplicetum
soli sunsendi Australis et Borealis
ex rationibus quam ambo vectes daren singuli darenti
motum angendum contugere
quemadimodum o ducrum magnetum oppositi
icultatem applicanda esset polentia
ita et duo facultate scoponenda nempe quo loco ad priorem simplici vecte paa morum
prostandum esset copositis duobusino pllinoraum 6 altero fatiuom slostam. Consideratur
ei admioveatur o pondent i secunda facultate destinatus. Quo
autem sota sovendi facilitas non quantitas motus, non uno vecte augsto ad majorem
allitudinem attolles, quam adhibito secundo vecte
astet Efficiendu
Maditu potentia in otrix sistenttando onere qua liget laberetur. Hoc
Cur majores rotae motum juvent pro minolibus.
sit rsi li plano sustineantur, sed quia idplerumque asperum, hiuc rolae adhibilo
Casti
modiplus, axem terit. Hllud omnibus exploratissimum quo majoribus
muhto facilustrahi; ut passim observatur Romin in veri vulgaribus
quae ab aut quorum (isiis parum aut mihil distant, quae cum ex celeberrim
qualicet ut
quia tgur solus rotu
tas instracti currus
duas ingentes rotas
Bonarota praescuipt
 axis mr minor in majoribus rot
habeatit G. tantis ponederibus
rahi verctis hic nihil
Tirtus
pobla, ea longius uno circartu
dinc, quo major perm motritum majores
efficere ut axis magis aterm distet et proinde temo unt equus allegatus mine
t adeoque un. tritu modiolo promovetur ong.
respondere debit ponderis omer
la
facil.
Nam idem axscrassities, eadem manet quae
nustacernuntur, ut moraculum sit ab uno equo
vehiculis
fichitect
modiol
Rota major in idem obliqu offendientum pajore
di atiiatite putuur et puro mas tederde  am esfe
recedit

## Folio 109v — 00068537:0218
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 108r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
proportionaliter crescere. Est et alud nolabile, quod potentia, objecto impedimento
si rota sit major, plus movetur potentia adteandem efficiendam elevatia
nem. sit obstaculum GI. rotae miniri CiBobjectum necesse est totiam
rotam cum planstro elevari super i quod fit centro c describente arcum
CV, et quato VC VC ciciter ex hibet quantum equis ad id praestandum
processerit at si idem impedimentum objicinem LS objiciatur rotae majori
est . ad ipsum superandum centrum C describet arcum, CT ergo anapt
ui multo mujor quam er, ideo et equorum procursus tanto major, itaque aucto
incom motu potenliae respectu motus oneris faciliorem  elevationem (tlicet tardioem
esse necesse est.Ex enis manifestum est in veniculis quae quatuor rotis instruuntur
mollines quarum Hnae priores minores sunt, posteriores vero majores facilius superari impedimenta
sa rotis posteriatibus quam a prioribus, quam   sacijoremessse motum, quo
si posteriores essent prioiibus aequales. Ut Uet plunimum quemadmodum in antiqui sribus
sedis vialorus cerpere rese n posteriorem potius quam auteriorem currus partem opuss
rejicatur ladeoque posteror axis mlagis premitur, quanquam non necarim alio plorse
torectum contilio ex cogitatam nanc rotarum, inaequalitatem, ut gimirua ongus. coustitutum quasi in
plano, trahentem  versus inclinato suciius quoque allum empresso interioris sractionis
liborbetur impetuseu veretur si in splantee quidem fractio fieret ubi vero superandus esset ilon
ut minus ad versus trahentem repuggaret onus se ipsum in proclive ungendo nam si reta
aequales essent facilitu in posteraora relaberetur vehiculam
quod in plantie
(+ sed hinc incommodum
vvis quasi in trahitur currus tontia planum subjectum na
recta  rotarum centra ponsugens AB tandem planisici occunit
Hinc mannalia illa Curricula seu rustica vetres ficiliu possent
consteni, si quae binis brachiis instructa unicamhabent in anteriore parte lxtam
e sublevalis brachies conversa rota promoventur facilius constini possent si prope vectorem
denae essen rotae majores illa anteriore, rota ina ut tarum diaueter triplex esse dit
metritillius. Hunc enim uninstiomom ita enim homo levatur lalore sustinendi
Commodius movetur currus cum anteriores potae aposterioriem a liquantatum distant
si quidem sit in planitues set via minime flexuosa agendus vit curru quia quo propiores
axes eo magis bnus inclinatur, vtrotas adversus subjectam terram preniit Hinc Hambar
hensia splanstra quibus Merces Noiibergam devehunt lonsiora sunt qui a nec
multi cilivi nec flexque in eo rmmere prastant etiam equi singulisquam bine
e bini, quia hi nonnihil in diversa currum trahunt
si pond Cap. g. de cy lindris et septatis. Interdis pondus tantum us necesse esse
vel axes frangi, vel rotas soli mollitie ab sorberi.  Tunc adhibentur cylindu
quibiviu imponitur. videatur vitrur. lb. 10 capa b.
palangas vocabant
esteres terestes cytindias navibus subjectas cum trahantur ad pelagos, vel
in titus subducuntum. Teste Nonio Marcello. Et Caesar lib. 3. Vell. Civ. qualuo
remes subjectus sentulis (scytalis vel sentalis) transductae. Adde descytalis
Aristi Mechan. quaest. 1) sac forma autem scytatae niminis terunt subjectum
agnum, pondus in medio. Sedrebera scptutae uda ib artificibus omissa cogum dedere
pytiud simplicibus. Parabiliores, sunt firmioresque substernibus plana vel tigilta capitibus
cylindioni Notae circuarem mutant alioqui sim nimis prite coere eantur
intindii subfects tab auxilio non habben
gon.tenum in commodum in cylindris, quod tandam deseruntur abonere superposito suis
termiit., et opus habent axtngia ob pressionem at
hgotu circulari, si offendicata occurrant cylindris
praestant majores ut in rotis Adde
rounditate magis accedit quam
tx majore circulo eadem altitudo seu prominentia emineas
sod major circulus intinder semper ad exquisita
quae ex minore tunc pin majone minus a circularitate abitur quam in minore
sehipulus eistorelis Mech quaest. 24 de rotis concentrilis quando altor ad
minor. Nimirum s
ubi notat p.v2r
um periphersae cumpuncto lineae tangentis perperam comparari, quasi in tacto
stromoto, communi centri
contquanentur, nam se iniqamitcrintiagunt circulus et recta, in
commensabiliter s contrit
hiaverse spectetur, at si non tactus et mitus componantur jam quadam extensio concipitur
alterius rotati motum
qua conginant) circuli minoria qui ad majoris motum movetur, singula puncta, non apte
comparantur curi pugulis subjectae lineae punctis quasi
vor est tertium a
Inea rectae subjectas punctu
lanset enim fortasse qquutu pir ration C magultudinis, ut gipotus gonts comentricis obsen
vam inceriat motus in conversione tausast tertium
re est, quo enim majus est potysgorum eo minora sunt intervolla. Quae intacta relinquantur.
atervallahummodi intacta non, admittantur non est tamen abis
ribuere tangendo plusquam unum subjectae recta sinett punctum
et quavis in circul contas
tansere potesti vera responsoo,
puncto unicirculivia
rando majon est recta quiam
id circulo duplex obent motus unu 20
conjungenda provolutioni
vod inan omnnis esta in sunct
culus per eam decytrens.
en, retro sall
par
tnam esse quod
eactenus sentietur
+ de quibus atias plira
retro Traatio

## Folio 110r — 00068537:0219
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 111v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 108 lines, status machine
paulsa
Fasati Mechanicorum lib. 3. de libra
Casati plagula
inperem libra inclinatur linguta ad depressio rem plani partem manetque inclinata quamvesInlibia jugum quod et scapus seu tibrile, ad  hunc iscapum perpendicularis eique uffixa est
linguta jupracentium. Centrum sicentro infixus axicutus qui latinis Agina Arisoleti
in quoest. Mech. spartam. Brachia pugi radii aut etiam librilia Bipthirisen radios cindam
etiam vocant libritia trutinam quidam vocant lingulam alii hoc nomine cintellligunt
p. 229. axiculus sugo infixus debet esse exhore cysindricis saltem in
superiore pante cui scapus seu jugum incumbit, ita cum furamine scapi rotundo contactus fiet
ausam
in linea quamcunque sandem posititanem habeat, ipse capus. At si angulatus fuerit axiculus vel
siphrior pars foramimnis eolundiatem non fverit assecuta jam non in nna linea sed in plutibuscontactus fiet
atque qded. inertio ad motum reddetur scapus. Quare illos artifices non probe quia ita effirmant
arem ut superior pars in aciem definat, illud sibi persuadentes, quod minore partium conflicctio
se tangentes axis et scapus faciliorem relinquant in alterntiam partem mostum abrae. Id quod
illa plane
non tamen vacat periculo ne dum axis cupita inseruntur ausa acies
sarsum non Grilgatur sed modicum in altertiam partem vernat quae declinatio si continaat
etramen autem exacte rotundum fuerit, acres dividet inaequaliter scapi consitudinems, et brachm
hoc vilium ubilibia o haxaret in epti aitofices nihil suspenti ab
ut verum sit
ax pinale conformato, aut perperam disposite, vel brachium extennant vell lancem
Elerum aplerolongius est
immutant donec aequilibrium nveniant, sed huigsuodi libia dolo sa est ob brachiorum in aequa
Ellatenunde nton leve damnum, ubi opus exactitudine (+ id mali in ombus istis noto sives
scapn aciem desinat superius, axis, sire sit eracte notundus, sed magis tamen oxinor
ll, quod obliquato nonnihril jugo seu scapo connihil in pertem inferiorem, defluit
annum, net amplius centrum. prius contactus erut in a, inclinato jugo erit in b nec
certum est idem imud punctum amplius haxem contingere quod ante sed si egacte circuli
essent colindrici concenstrici cavus et Angexus et aequales nihil tale posset contingere
mjor foret frictro. Si sevcagiculus abent in aciem ingior adem e incurebit quidem
punctid axis A, sed simen et manebit punctus jugi,  nisi cavitatis ejus etiam quas
ita ut tam concavitas quam convexitas
sit nonni tul pusritonis. A Exact fateor tamen hoec modo paulo majsrem esse frictionem
verum in majoribus pondentu parum novel tantilla
in acrem abeat hoc modo:
tinstio. At in minoribus ubi desideratur summo libertas forte ut malum a mut
quam cum rtlinda est cabitas. 
duncti sit mini prestat mutari punctum sam in juge quam axc, ita enim minor
e (axistenti dau ambibus exacte cylindiuis) nam se in suno maneat, majaes
cufar axes ob acienit idem spunctum, mutetur in scapo major est ertor. At
djambo ratunda, defluente scapo defluit et punctum contactus axis. pralerea
modo non ninis fiant pondsrosa ita
etiam deflure alea parum nocebit, fo vedendum quod futurum sit. esset
 brachia librae. fiant tanto lonsiora
librae apis estet antixque scapo, et moveretu in duobus cardinibus. Ia fate or bunter
foret contactus sed nullus defluxus. Vite Exactissimum foret opinir librae geaus si posset
Aodcutus seupt ch. scapo) formus sutrinque loco parditum adhaerere  magnets, sed hoc
dfficilius quia debet esse Horitonti parallelus axis, quo situ opinoru magnes non
tone tent, et cum duobus opque esset magneticus difficile erit efficere, ut aequaliter
ceneant +) si axisronsit ausae sed sapo firmiter infixus volvaturu in anse
foraminibus ad quod non paucis artificibus magis armdet jam non superior
sed interior axiculi pars attendenda (+. puto et ego forte hanc ne hodum esse meliorem
absi enim ita du plex frictio potest esse tanto min brevior in uno quoque loco cia duplex sustentar
helumaniis aliisque autor essem, ut non tam singularibus pranis quam pon-
derbus quae pluribus granis aequionlerent uterentur, si enim singula grana aclegitino pondetre
defitiont repetitur enor.  adde quod minorbus plus deteritur, quia plus superficiei pro rave magni
culum.
tudinis 1)  experimentis confirmat, quod ratio dictat satis) in sorum brachiorum librae pondera
ponantur ubique aequa caassa, seu perinde esse at si
Exiguo interdum addito potest maximorum corporum aequilibrium mutam, si sclicet
ea in duglitatla rage longitudinum,
ex puncto medio sive centro gravastatis sigo susstenderentur
de provincia petiimus ubi solum est avenosum atque
planissicuum haec habet: pag. 28. Mobu itineris faciendi hisce locisuon infrequens mec
suspensio sit quasi in puncto
qeumodu est. plaustium adhibent cum una rota ita constitutum ita constitutum ut
Cay. 3.  Aflas ainicus cum sermo es
pujus alliqus medium accupandi et quasi equo insidendi sit locus, aliis duobus ab utroque latere assidentibus
auriga retro plonstrum ligneis purget ac promovel non secure ainus quam veloaiter
lery m cturis indagare licea ego totam ita concopro inclusam ligueo
ut huis insitu sit rotae axis ad
lalitudine, ut quis podo prope
loculamento majoris semmenti cirensi figuram, habente
aequilit riano interduos viitores aequaliter
Ho Atlas. si
furigae locus est in sumema parte loculamenti lgi quasi equitans insidet binosque contos
habeat, extremita altera fortasse
lavam extantia sobuli
ad dextram autem et 
dere queal ad constituendum
acumex desinens, ut leviter solo infigatur post seterram respiciat jutraq nanu apprehendem
longius
polam mo
seu vectes concinne
ocutos but manubriam ante
nivra vclositere promovet. n Nea dictum
pueros flabitim cignariorum totas curiles per nbes vias
uidem
imminiem
velociter movere
caso, quemadmodum stonneus antargenteu vibis apici cultri impositus, su in gysum
itum oblique premit et currum in
velociter agatur
nec tempus est cabendi
(o tuta quia ob velocitatem modo in hanc modo in illai partem Anclidat
sed corigitur inclinad rata exigum teupus +) (+ addeme quod conti simul
Tota
istinent quo minus tabatur
sic aliquis sumpositari phaegulam altero pade
conforquet qui non ita
insisteret s hinc puto et infunam
eriter in gyluri totum corp
aitu at castuus asariuis, dt sate  utem u ar
ensamum
egitis premens
cadendi pertensum
dem sphaerulae immoto

## Folio 110v — 00068537:0220
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 111r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 99 lines, status machine
s
252 ut corpsitum eundem perpetuo servet durante motu. Ut semper possis nautica
casibu actaretur, sed duobus potis seperquibus aequaliter subraretim; sed duobus potis non
tams
Hitu omne incommodum, si enim stresporiunt magis latera poli depressam a erecta prora
tibus
prosunt, sed non navi in dextrum aut sinistrum latus incliupta itaque sic sit: ita in quacum
 quatur, ita
inclinave navis: non recedet pyxis attaequi librio (+ed quid si inclinad inter A
talis non solet esse navium otestamen sile ad continuere itaque opus pluribus forte adhus
polis+) Hoc eodem aptificio lonstnitur lucerna fetreo aut aneo Globo inclusa
multipliciter perforato, ut fumo exitus pateat, quae citia exfusionem oterin sosi
polata non extinguitur. Est siquidem vasculum flumbengus ut sua pravitate
circulo qui pauta polos
Temphio seu inferiori homisphorio
securius deorsum verpat potis versplilibus suspensum
Tobi cui includitur ea dispositione, ut quemadmodum puprdis nautirae ambitu
rcto partes a posis distribuatur atque prounde fagilior sit globi itgreminem pentem voentati
ceatra perientum inclinationis vasculi oteum cum Ellychnio continentis. Hoc utr
possumus et ad alia ne libello semper et norma b pyssit ad res eite collocanda
n
Acrobatisca autor vocul corporus quorum centrum valde elevatu in si
plurimum in slatu declince, minima decluace corsu revolvitur et cadit, ique ex
ugis quo  in superiori loco est gravius. Se contra in his quae infra graviea, ut i
homuncalis quae supia ex medulli sambnli, iitia expernbo qui semper se silunt erectope
copus inr aqua flurtare debet mec everti de curt et pars extun, het pars
sammersa habent suum centrum; non potest corpus positionem servare, nisi ambo
centra sint in eadem recta ad rentrum tepae tendente Centrum pertis immersae vocal
in Hydio statieis niquit demonstrubum
ad navium stabilitatem necessariam esse eam centiorum dispositionem, ut centruns
Centrum levitatis; cylantis, centru gravitatis
agitalis ttius navis cum fifinomibubus impositis sit infra centrum levitatis partis
em perpendiculo ni quo pariter erit centrum gravitntis partis ex tantis
ibis monelarii facere solent, ut lancium unappendicubet
male
Turtaten lib. I. quaesorr conglnitavem reddere surlibra se restutuat Zbeat aequi–
p. 267) oblata libra impositis aequalibus ponderibus in
demersa recherum
granitatis sit aequalis gravitati jun
car. P alcura
librim horitontale aliquaantulum deprime altermium brachiorum et sublato deprimente
id quod rarissime continget pronuntiabis centrum motus con–
vera ratio hoci
autem ad aequilibriam
venis cum puncto brachiorum longitadinem discriminante, sirentur
aquidem manserit, obliqus
redierit, centrum motus erit in superiore loco; si utterius descendent;
ams
al
lineam longitudinis brachiorum, vel etiam facto aequilibrio
desensut ita ut jugum contistot oblique consistat aut magis aut minus
motus erit infra
alteri lanc
adde pond
vont pajor ant
laco A facta
undicabit centa potus
supio
ponderum in aequalitas lano gravioris usque ad imum deprimatud exiriminante sed honc
minorfacti est exxcessus conderis ponnntiabis centrum motus ee
in
 in inferiore loco aut quenire, cum puncto brachia de
quil
iagi
ilate sequatur
in quacunque positione aut couersa debisum ausa non etingat obliqua
restibuta ponderum aequa
cumi facta ausae scensione centrum lendi fuusset in inferiore locofarto
altimum temere non affirmabis, ins
Caq b. quae sibrae sint omnium ex quisitissimae. Brachia longa deo ulilia, quod ita fucctiu
can de lbra curva
bisecantur et si quii enor obtingat est notabilior. (+ praeseitum ut supra totavi, si puncto
suspensionis in anpina varietur 1) debet et spartum seu centum motus pacum distare a
inea jugi, et quo minus destat hoc minori minor differentia ponderum in linguta notari potest
on sene animad verti accuratissimas bilances quibus aurearum nonestarum
nderet exapinantur esse eas quae spartum (centrum potus) in inferiore loco habent sinfio
line cmjabi laux enim quae prondere gravatur ad unum quantum potest descendit facta, autem
dibrae conversione ita ut ausa inferius sustentata libram sustinent uisdem queponderibus impositis lan
praegravata non descendit ad onn locum, sed manet libra in ololiqu a positione, quae pont
derum in aequalilati songine respondet ee si ea sit pondermm inaequalitat qua amnem
bseroartus subtrlctatem fugiat videtur libra in aequilibuo horit ontali posita m
tamen in priore sita, antequam lbra inverteretur, non posset in ullo Atquilibrio consiter
cut tandem cadat centrum gravitatis extea cun glactum Hine talis libra. non seitis exqui
t verbo; praeter exjorsitam bractiorum aequalitatem et accuratum lingulae cum ipso
urgo positionem ad angulies rectospod libram exactissimam constituendam concurrunt bradhiorum
alagulae longitudo. (non ninis gravans) ingi et lancium modica gravites, axis subti-
cop. 6 detibia dolosa fyco santa rudem erutum circum veniunt aut nifrimendo
impetum susu brachum cirilegitimum pondus annectintur, ut meix praepondemevideatie in
nterdo ponderbs fusto minoribus, aut subjectam imcusam cuilanx in cumbit man aliqua
tenali illigendo, ut subtata in aerem libra puiu attollatur lanx pondens quam mercis
quaetunc omnino praeponderans apparet si lan ibra spassum habent in fra jugum fita
axis et modiolu se contiaguat in duobus punctis, non fiet conversio, si centrum gravitatis duorum
ponderum inter illos duos contactus adat, ideo tantum polideris addendum est ab una parte
eitas sparti et jugiquam maxima propinquitas, et ipsius sparti infra iugilineam positio
enim plane descendit. +) sed sunt alti doli ex litia ipsiusconstructione, ut
versione eet in superiore loco et scontingeret aequilibrum in positione obliqua Aitseptem
Istiar opt. lib. 1. prop. 20. attigisse quaestionem sed non sio plisfecise
consistentia
s

## Folio 111r — 00068537:0221
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 110v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
is aujus memunt Aest quees.I Mech.  sendentium rurpura
eigndo constunebant; aljus partum nom ubisque specifica gravita eaodem nam quit et phale
radici propioes sunt densiores. vel breviori tractio aliquid plumbi infundebant, ut apn
mallea percussione pt esse. jurto gravior seu densior. Hinc ut in vacua lbru
apparent aequilibrium, non aequaliter dividitur jugum ut reolis his occuri
commuta lances potero etiam fieri ut inus puncta
contactuum annulorum
ex quibus pendent lances non aequaliter distent i medio; ut errorem deprehendas
commutu lancemi imo falsa hac libia ope comnutationis poteres verum de
prehendere pondus, seu nempe accipe legitima pondera, et pius primum facto ta
librio observo legitimi ponderis quantitatem, commuto deinde lances et aut
non frat aequilibrium, cum eadem tantum accipio regitimi ponderis quantam
requiritur ad aequicibrium; inter haec. duo ponderi medium proportionate est
verum, quod collatum cum altemtu ex legitimisponderibus vat reciproce longitudine
brachiorum rationem cum enim bis fiat aequilibrium bis inter pondera est eadem
lingula exmedio quidem abra scrpo assumit
ad angulos rectos; linenque lingulae transiens percentrum motus ita occurrat linea
ratio reciproca brachiorum.
quagenti puncta ex quibus lances pendent; ut eam vifariam aequaliter dividat in ea
tonnen lious liper cadat ad ungulos maequales, tunc nec brachia erunt ae qualia
nec lingula liced ausae congueres vi teaturs indicare aequilebrium horrzontale
erit vego lipgula etragsi porrdem in aequitibir consistentia sint orpealia et non in
quee brachienum. Vilumengo in eo compistit non quod pondera aou siit aequalia
sed quod indicet aequilibria horzontale cum sit obliquum, et pondera aequalia nunquam
possint ad aequilibirum porifontate devenire. Hocvitium deprehendi non pt conmunoe
lancium quia aequaliae ex hypothesi pondera et aequalia utrobius momentu. Raro
tamen jugu planes ae qualiter dividetur a lingula adarugulos obliquos qu casu
ederit countatio plerumque. libra justissima potest Momento deficere si modicum infle
dratur alterntium braduorum vel utrumque non aequaliter
Atuit qui in duobus
punctis vel potius lineis contingit vel quia est apgulatus, vel quiit foramen non est
exacte rotundum libram consciturt dolosam nam duo illa prorecta sunt quasi duo motu
centra Ad dignoscendum an libia hoc vitio laboret lancibus impone pondera ut fiat
lances commuita ut iterum fiat aequi et siquidem itterum fiat aequi
librium, adde abteri tanci aliquid ponderis a quo si libra inclinetur aufer additur
pondus et oppositae lanci imporle, quae si persistat non ciclinata adde adhuc pondu
aequilibrium
quantum ferre pt citra inclinationem. Iterum gruntatis lancibus nullo pacto mane
aequisibrium videbis, et indicio erit contactum fieri in duobus punctis quorum
alterum respondet medio jugi, si quidem imprima bancium cquiutave stransit
quodsi facto aequoribiro alterutim lancium
uddas pondus, et aequilibrium maneat idde quantum satis est ut libra sit proxime
Hi scarcum
e
veret aequilibrium in vacua lebia. Adde quod pigi ferrei pars una, exdenturarole
tum oppositae lanci similiter
aequilibriam qui est casus primus
dditum pondus si non tollat aequilibrium, indicat inter puncta glactuum axis esse medium
mainana in eam partem siadunc pondus adderetur
munctum e. quod bisaria dividit jugnim et bidebis posse sine fine altemis additamentis angeri
centram niqvitatis modo migral ad unudr
sed ad internoscendum utrum punctahaee aequaliter vel
intequaliter si puncto C medio distent observa additamenta illa, aequaliane sint an
pondera singularum lamium quia commens
minoribus libris quarum exilis est axis non facile inerit; quodsi
punctum contactus modo ad alterum
axis qua parte tingit in angulum simplicem desiuat, non tamen in eum cadat perper
um constat quae jugum bifariam dividit. jam constat a centro
motus dividiiagum  in brachia inaequalia si libra exactissime habens brachia
praequalia. Hoc vitium
oqualia et cingulam perpendicularem, et tances aequales et funiculirum pondera aequalia habeat
tungen cuniculam aeterum altero logiorem inegmbatus planios horrforitali tunc impositis
. centrum motuus fuerit in medio jugi
diculuris linea lingule,
punsto vel infra ilende sed ad ullam partem inclinabitur quae breviorem funiculum
ncibus aequalibus pondenbus non apparebit aequilibrium
labuerit. Hoc ideo accidit quia libram attollens extendit bieviorem funiculum lon
giori adunc langvescente, ac proinde pondus hui. tanci impositum non resistit sursum
trahenti nisi cimmfumintus iste freut extentus. Hinc non rato continget monetas aureas
ranquam leves reiici, quamvis trevera jnsti ponderis, et contra levior apparent aequiponderans
quia scil. videntes iaequalitatem non continuant, exxamen seu attructionem ciulibrae
vel subtractionem fateriae puti melius fore faterum librae subtrahere, quam libra attrahere
quia in fulero major pt servari aequalitas ubique, et ita libra sem quiescet ) latebit
aolus dum facta fuerit corantat sanc non paucis venditoribus famiriare ut liba ita. N
ut constituta ut tanx altera cui lecitimum pondus imponitur juxta quae sitam mercis quanti
tatem subjecto plano insistat, ultera merci destinata in ache pendeat lingula
ansula conginente quae aequicibrium ostendit; sit vero funicutus lancis plano incumbentis
tatesse non satis extentus, quia ita contentus ut majore vi extendatur qua cessante se item
otrahat mero vidabitur praeponderans etiamsi non sit majorlegitimo pondere, quicideorsum
et
sua grabitata connitens dum pondus ex allera parte resistit inclinat lingulam
 naem une e faltuts bipa s praies toquetitent
enlegits aoleam ount se fultaera bquitius porndenteus noqualitatem

## Folio 111v — 00068537:0222
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 110r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
Ruens etiamsi nullurm libiae insit vitium. Nam si planum ad horitoutem sit inclinatum
quirfuniculi aequales sunt, j si attollatur tibia, jeum libiae est paralletum plano
propterea perpendiculum ausae ad ansulas inaequales vicidittum in jugum ubrae, tum in
planum inclinatum, lingula ergo quae jugo insistit ad angulo rectos declinat ab ausa s sublata cumi
pondera aequalia sint, si centrum motus et punctum brachius dister minappli eodem
puncto coincidant si vero spartum (punctum motus) inferius sit adhuc magis inclinat
uideturus lanxitea omnim praeponderans ab si spartum in superiore loco fuerit libra
primum inclnatas demuni in aerre suspensa ad aequilibrium horizontale veniet
si contingat pondus in lance ita collacari ut rpsius ponderis reutrum gravitatis
non omnino in eodem perpendiculo sit cum puncto ingi ex quo tam ila dependes
aequiliorium non indicabit aequilibrium, ponderum in utiaque tance positorum
Nam si linea directionis per hujus modi centrium gravitatis transcens in currae in jugi
punctum, quod sit centro motis vicinius quam punctum extemum brachii opposita
lancis pondus erit minus, sin autem accurrat Lineae jugi (quae prodacta intel
licitur remotius a centro motus; oppositae tances pondus erit majus quia scicicet
hoc centrigravitatis ponderis, conpario collocatio perinde se habet atque si bra.
chium illud aut imminutum sit aut auctum. Hinc si pondus praeter opinionem
travius aut levius appareat ejusque pars maxima extra tancem extet allud
aliter in lance dispones ut cenbratgravitatis fucile immmineat centro jg
punctum jngi. et fune certior fies an vere gravitas illa ponderi insit, an
irrepserit ex positione. Hoc tamen intelerge quando ex hujusmodipositione
sequeretur inaequalitas velocitas motuum opposctorum ponderum
CD de Platera pro ingentibus coriinis incommodae essent bilances
quot enim pondera parare operteret ut aliquor 100 foeni libea seu merpatoris
susces expenderentur et ad tinusferentam libram cum suis poonderibus van foret
stateta partes, jugum ausa, uneus aut lanx, Ac quae pondium, qua
aliis sacoma aut cursorium dicitur Ex ausa sspenditur statera Uneus aut
Lux oueri destinatur prout facile unam molem sefficit, aut expluribus ostat in mi
nocibusqt mediocubus statteris lingula crassi uscula additur quae ausae interempedine
lanstro.
ita imileat ejus conguat, ut tamen nullo partium conflicti ampediatur motus in majoritus
xtongioribus stateris aliquando lingula omittitur, vel quia spartum est infrn rectaur
lincam jugi quod non nisi horctontaliter conpistit, vel quia si spartum est in superare
loco non mullum a vero pondere aberrare peruittit ipsa brachii congitudo quae
sacile. prodit inclinationem ho horitontem Medioeris autem eror in mercibusvo
magnis stateris expendunturneu eutori neque ocnditori incommodo est. Cavendum
est ne pos propria trachisum statero congioris gravitas decipiat Efficiendu ut per se
sint brachia in aequilibrius. Su non sint potest descrehendi differentia ipsa ponderatione.
quaquulgo habem slateras un satis acurate confectas esque apprelit considerant
 nec vel divisione staterae ad id accommodata
vel addito aequali pondere ab altera parte corrigi, allud quia cutifices pro
tennimercede tantam diligentiam recusant, hoc qura ita graves fierent majres
amil negligi brachiorum pondus
puncta divisconum notant in jugi acie seu angulo superiori in ajores
grasiones certis liners ad latus reuctis potest eademstatera trium esse resionum
quia staterae scapus communiter est quadrans laris, in superiora lbrguto hutus
regionilibras inseul insculpsit artrfex, in duobus angulis hinc et hivic libras dinabus regron
taterae
facilior error in statera
deprehenditur, qua
cum quibus commeeria nipentur pecilliares addere locebit
Non utendum satera si facta sit curvaa etam
agula divisium, debent esse justae, nec lam facile
Blacanum disputat o stateram antiquoum non dissimilem
ant rectae lineo accommodatast
capa 20 libram construnt, qua innotantim solidorum inhumodo specifica gravitas inve-
ossat commutasio lancium
quod
Horologium arenarium extibracue horo minuta indicet. Arena ex tanie contu
divisionis in b. centrum singulae
partes si accuratissime
formi AC efflait
res instiruenda
orent in divisione arcus inter se aequales, sed ea
seu motse
porsiones rest
Cap q contra
nisse nostres
E Cetlagntus perpelum extibro rationibus; axis motus C. singulabindhia tubi im modum ex cavala ab axtremu
subtilitate hic non est
pgatur
late usque ad locu decussitionis ita ut ab uno tamen alto brochio nec in oppositum nec in puamum
pateat exetir. omnius exquisite in aequilibrio simplis brachiis aequalis quantitas argantevivi in fur
occlusis dilugentissime osculiseriatur ad perpendiculare. inclinetur jam B deorsum
ibit nonn hil altra
descendet concipiet impetum
pliter infen horibulu veniet, et siuidem
a prastabit quia Hydiam e quia tanc ZE confluxit ad e C, quique E est supra A sed nuru
confenit Hydraru ad B. ergo e ab Aad C. eagi
est non observasse viri tam acutum et accuratur, quod tunc B existente dexterus quam
ultra 2 quod si fiat ad per translata in B, si
Merurius in B erit retnotus a centro in A propror centro idet Mercurius in
prateriae dividuae pluas
scendere corratur +)vet
laer
instram
tur ad uneiam, e
prop. S.
num trnstato tans E nonsel sit man
um novts

## Folio 112r — 00068537:0223
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 113v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
casati, lngulu
propis librarum mullorum aequalium brachiorum describit apta ad caut condem
Cliplicra aut submullipliera ejusdem ae qupondii examinande opus autem spartum 12
esse in superiie loco 1 hoec enim pro diversa ponderum anqualitate variam habet inclina
pionem in qua quiescat oblique posita Expedit autem spartum a linea jugi aliquanto
sit
cunum mobile circa spartum D, DE perpendiculut
intervallo distare
AEA2 vel B2 aequ L AB, et A3 vel B3, L; A4 vel B4 + et
mero major aequipondio inclinabitur lam
A eo aliquorisque donec quiescat perpendichent
autem confinet alicui expunctis notatis, et quidem incido
 in e si merx sit duper aequipondis, in 3 si tipen et
potissima huib librae utilitas bi dati ponderis eniue gravitas
ecundum legitimas mensuras iluota est quaeritur pars aliquita ant illius imulerpe
pondus. Ai Ratio manifecta, nam ob ponderum inaequalibaiten centrum commune graditates
respondet jujo punctu. Paterae propi7. Patera  adtminusculas gravitates ex
pendendat contrario usu au quam est, communs nempe aequipondium appenditur
sensibile. Si pondus exiumnandum non facile suspendi possit serico cindo, paratam
habeto lancem minusculam cui imponi possit pondus, et deelaux autem ista
minidles
prop. 8. Modus compomendi stateras communes ad pondus immane expen
sponderandum A aequistondium B. C et d sunt trocilet. Circum
quas funes Et siccrdderentur plura aequipondia
percuriet stateraejugum.
dendum.
n punctis ut juxi diversis ut BB. atrlmimum
Unabus stateris inter se imutis ponderno perficeretur
prop. 10. elegans pondera similis figure sed diversae substantiae similibus
aequuliu
Eaequalibus pyxidibus, inclusa discernere; suspendatur pyxis ex medio E
descendet ex tremitas ubi pondus. addatur pondus in altera parte cireu C.
ut fiat aequilibrium; maror pondus ne idque ficat pro utipus pyxide majore
pondete opus erit pro pondere ex materia cuur specifieu gavitas major
quia id cum minge partem occupet
abest a centro m motus seu a medio.
spatium
iju centium gravitatis magis
debent antem londem libere curiere
Cap. 51. de pondere func suspensorum fine, supra notatum exigno pondere
posse vel esse similiter sita) si fixas
fani appenso majora pondera trahi  ut A et B pondessene C. inde sequitur
ut fiant horigonti parulleli, quia insitum
Cuni vel calenae pondus idem praestat, quod nantae non jgnirante sapius malunt uni
janctio 20 funem duplo lonerorer aunectore, quam duabus aneolis sidimidio
s
funum nulla vi ita tulendi posse 
nam longe majore si opus est
ut funis largitu
ideo untorum
dinem habens 200 cubitorum intendatur, quam E0o cubilorum
impetum largior funis facilius etudit, eoque minus timendum ne distum patur simile
fune instructis navem fisuare
quid dicendum videtur cum lonhiorum prisma tumvel cytindiorum extremitates subjectis
fateris totam longitudinem tonzonti parallelam in aere quasi suspensam
sustinent. suo enim pondere si non frare untur saltem curvantur, id, quod brevioribus
prismatis non continet quia ex ipsa positione partes quae in mediacongitudine loci
a
(AB) quem
esostentiam
btinent et hus proximet aptae sunt velo cius moveri quam remotiores
admodum pondus in medio positum descendens sesum annexum +) vincit
extremorum ponderum ascendendium; ita h+ in trube aut cnfindio solido +) vis
superat vim, qua partes in vicem rrectuntur atqe
ita distructa  flectuntur et denius separantur Nolandum fieri posse ut pondus
nondusculum totam vim imperdus infuniculo relendendo, nec lllo modo pondera
fliquodies recte notal in curilum r
harum partiem mediarum
majora attrohat, si scl. nimis sit parbum
proprie non lo habere rat locum vectem (+ nisi in eo casu quo rota
glevandu puper impedimentum. Notanda i ipse supra +) Hypomochliam
vecte, ut in
dit. IV. de vesre
in extremitate, potentia media est in loco superiore
sut
caline posset verti; sub vectis. non est tamen sempl
futerum est, nisi quod forte in aquae deprimere non attollere vellemus.
Notat cap.5 de Hypinicalio, mobili. (sane cm interdum duo pondera
Aut soquant
vecte tertui geperis ubipondus
invicem separanda sibi matio etypomo Alio sunt +) et vertum attollendo minuitur
elevandum augetur resistentiao campina
Ideo vectis unn salis commodus et proinde in majtribus campanis ad hibetia potiu rota ad
mit si quis caveae clataros dingvere veliet
puls audi cujus excavult perimetrominis inseritur ita semper eadem st oberuitas
a
qoia cap. T quia continne inter
seu perpendicutatis
panis est tangens circuli
ussre tmer
vestem. campanae tamen jutqualis
di
o
attotlentis

## Folio 112v — 00068537:0224
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 113r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
cap. 9. De duobus jondus aliquod gestantibus. Gestant vel patanua ut
cum baguli solimu funibus suspensim transferunt de l’humers subjectis. 
pl palanga. Patansa divodenda secundum rationem virium inaequalium
gestatores recipioce, collocandi
AFEBB. Onus est quasi pote alia quatemus Mremit
Hgiuli sunt quasi. potentia qual sustentant. sunt quasduo A et B sunt sibi mutuo futerum
B
utra
suposse
go
aestinare onus C et humerum A, a sustentate seu elevante quasi a se invicem divelli ut
inclatquis carceris vel caveo +). At si onus ut, potentia erit duplexvectis tertti gene
reste secundi generis momentum potentia A sursum tonantis; ad momenatum ponderis C devita
V est a posito fatero B est ut AB ad CB. Similiter B est ad pondus etevandum ut BA ad CA2. hc
veres reciproce ut distantiae. (+ reocm enim musculi hominis considerandi ut pira inflata, uius etas
utique tantam vim habere debet +) sin vectator certri gerens consideres, quatems gestatores ab
fnere premuntur. posito fitero in A, potentias in C
et premit gestatorem, B. tanto
minus, quanto non perinde ac si esset in C suppositus, sed tanto minus, quanto minor
(A, quam BA iergo nisi reciprocae distantiae pressionibus autat autor nee in musculis
hominis esse resistentum non lamtumformalem seu passivam sed et activam, no
infaltio in animo. Sed ego puto et in inanimo esse resistentiam activam nempe
clasina partim e (+ si consideremus Hypomochlium mobile, ut cum clathn
divellimus erit A potentia B et C onera dicellenda, quo casu dixit autor
in Cur. C perinde rem fore ac si futerum immobite esset in E medio loco inter B et C
et ita vit qua  potentia A  ratione rectis in C et E divellenda per vectem anit
contra si Bt potenitia esse invelligatur A et C
vero onera divellenda rursus puterum poni intelligetur medio doco inter A et C, ut in Y
erit ut  AE ad EC vel EB)
eritu pol et petentia vis, qua potentia B in A et C divellenda pervectem agit, eiut ut
B ad AD vel Cd. potentiarum igitur aA et B rationes erunt inter se ut
AE. BE ad BD: Ad, seu ut AE Bd ad BE: Ad seu in ratione composita AE ad EB
et Bd ad DA, quae qualis sit ut investigemus: AB sit a. Rt AC sit C. erit BC, a- c
et AD erit 2 C et EB erit 2a - LC et AE erit a - L4+ LC seu +a + LC
et BD erit a - Lc. firt ergo ratio talis: Za + ZC in a- =C ad Z a - =c in Z C.
quic ratio logee plia utrus est quam C ad BC ad AC, seu quam C ad a -c. Hinc
e
colligo sententiam nostri autoris cap. 5. de futero mobili fuisse erroream
aut eam quam hic proponit. Reu de integio consideremet in fulcio mobili. sit poten
tiB in P. onera vero sint M, N. concipit autor centrum seu falerum
ovectis ut in Gntedio loco inter MM et N verum aert verumcectum est, si M resistat
et ita vis quae agit ad p est ad vim qua agerela N ut PA ad . similiter
vis qua agit in  ad P est ad vim qua ageret ad M, ut PG ad Mg.
ponamus futerum resi M resistere e
et reddi immobile, utique vis ad p est ad vima N, ut PM ad NM, et si ponamus
Ma autem et Na sunt aequales verum
N. resistere et reddi immobile, erit vis _ circa P ad vim circa M, ut pN ad A
macumque unumquodque pondus quatenus resistit censeri debeat;bl iq quasi
immo bile pet eatems est fulevum; hinc sequitur pondus M resistentia sua esse
ctunum esse ut potentia B pervemente in (P) pnus N vehiat in (). At, N resistem
lin sum effecturum esse, ut potentia veniente in (P) onq M veniat in (M) ita quod
Cum sit multo majus priore, hinc partes ipsius M magis comprimentur quam partes ipsius N
et si partes amaliu comprimi negent loco movebitur aut si omniut non comprim.
ponatur faciliuntique loco mgoebitur. Non tamen effectus omnis. convertetur in
solum iN etsi  ejus ratione magis a lucietur potentia quia sed move
bitur utrumque, neque enim potentia habet electionem, et tantundem est et
quantum unun movetur, tantum alteriudeedit motu decedit concipiantur p et  ut
Glastim pivi sua conatur vel elevare N utratioe
pusta vi per vectem in raoe AM ad ANB vel deprimere M aucta vi per vectem
utante anctionem aequalis ponitur
clastra, u ut pondus
et resistentia aequalis nempe si potenta apulicata esse t in M vel  Ergo
IN, est ad im qua lonatur compri mere
in ratione pN ad NM. vis autem angenda e
elastrum M, ut PM ad PN. Rulsus si M ponatur ut potentio p ut resistens similiter
vis qua conatur potentia elevare nondus p elevare
remonatur, vim qua potentia se ponatur elevare, onus N esse ad vim qua conatur
comprimele elastrum P, ut pBi ad MN Ergo Elastrum M comprimitur ut PN, at
elastium P, ut MN debent ergo Elastriorum vires esse reciproce proportionales distaneris
sb omere, quod consentit priat Hypothesi primae. Et proinde locum non habent
euc putor tradidit cap. 5. de duplica Hypomochlio. Mererentur tamen hoec accura
tilime disenti.  debet simul elevare N et Y. Seu divellere N et M. potest
auta vis esse ipsius r, ut solum moveatur N. vel contra, potest et fieri ut moveri possit
ua
nenlium. veguitioc omnia accuratius explicui schedias peculiari duarum
scledarm bifoliarum in q.
nunc ad autorem nostrm reddamque.
u

## Folio 113r — 00068537:0225
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 112v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
Uuno illudadana in patangae Gestatoritur annotandum s virium in aequaltum
Celerint sintus distantiae permutatim ut vires contingere posse ut validior gestator dum
uxta uas vires conatur adversus onus magis premat infirmiorem gestutorem qquam sreme–
retur tem insinem simem validiore filero Vinc bajuli dato invicem signo curant
ne alter alterum praeveniat in elevanda patangu, ne segniora socio prematur
quae de onere sublevandus de eodem trahendo pariter intelligantur si vectiilligatur
sit omns et vectis extremitalibus jungantur trahentes, horum enim conatus oportet esse
cerumtatim in ratio ne distatiarum abonere hoc est a vectis puncto cui orus annectita
sid non sine jucunda quadam anium titebatione vidi aliquando observatur a
gustico, qui alterique equorum currum trahentium desclitati haborem miseratus. ho
aetdim cuiambo adjungebantur, ita transtulit, ut li partes maequales a tenones
rstingverentur et Cousior transuersprii pars id debitiorem equam spectaret. inerant
squidem trausversaro tria foramina per quae tegnari necte dature ferreo clavo
unam quidem plane aequaliter ab exstremitatibus aberat reliqua duo hinc et
hucia medio distabant modio quidem intervalto sed conpno intervallo ut si equo
tenter defaturareturelatus nimifferetur sinistro foramimi aut ontta dcextro, sisinister
equus tanguidius traherees vepum cante modica inte rvalla definierat, ne alteri equo
Hoc omniaet locu habent
si non putangi sustertatur ut aut tohatur gaus sed immediate Nimorum ves vectis seu
niminim laboris accresceret
itatunc erit relctam pungens punctus quibus vnue gestatoribus sucianbit, et
et ipsi verticaliter immineat centim gravilatis corporis (quod unile sit  ut ne
antet in dextrum aut sinistum ipter gestandum +) pum tunc perpendicularis seu
imen directiouis ex celtu gravitueis demissi nic lineae  rectae seu por
langa imagnalia Occurret, in aliquo puncto, et perinde erit acse
inqu ex eo punctosesset saisensum  recta LM non  sit hiorgonti parullela
forte quod gestatores non aeque alti, vel inclivo consistunt, tunt ex G demissa
perpendiculuris Gti obleque incidet in vectem patangari LM, et H
magis accedit ipsi L quo majorem LM ingulum facit ad horiz outem
argus R.
groptur inferior,e
S in L et M coestatores
redeum humeris, sed Helineant manibus, eeet
magis
apprethendunt corpus supra tentim gravitatis secus est, nam tunc punctum
non saersum
Hoc ad plure, etrum costatores referendr, ut semper eo magis premantiu
H potius accedit ad superiorem gestantem M
Bcipli, quo magis oncri sunt vicini. Interm gotandum bajulos aliquando lobu
strores locare in extre mitalibus, quia inter plures sodatet continunt aliquem
contrivere uprimis inter eo qui in medio sunt
cup. 20 Anvis Elistica ad aliquod vectis genus petineat.
Epagna graecis laminam plicam flexum significat, atque das por est
id quod impellit. Saepius autem laminas chalybeas ita dispanstum ut prigum flexae
s restituente saliquid impellant, pratpleren Elasmata seu Elasmos
laminas dicimus, quas itali creste aut Mille Molle vocamus
compelit et flexolibus virgultorum ramis, et perticae Torentae quae soppedaneo
dem
 aeri tribui possit grammalicis censet rettu
quendum puida enim corporu cum nullam habeant peartium texturannctut
h
et funiculo flectitur, an
habere (+cum tamen  ilasina non fermisi
roprie autem impulsorem, quod de aere presso
negari non potest +). par Elascalis alio tixa alia mobilis. Pais marens vicem
reddericm
Elasmate cod
pars media nervi plus moietur quam extremitate
tronseate laminm signficet
estientes. cornua debent esse paris longitudinis et fortitudinis
ilioqui setta aberraret. Nihil est vecris. in flasmate Antormneformus
Hypogiocilii subit
horas indi cantium, quia ibi extremitati Elama laminae aunectitur
corniba
lamina autem remoto repaque alo se inam:
plares gypos explicans, secum rapit aliud corpyextremitati mobili annexum.
movendi sensim languescit. Magis dolebis si ab extremo quam
tympanum piram incladens, 
Majores tamen Elasma
Extrema autem non tantum sua, sed et
medio vira flexilis se resituentis perentian
cam (t cul lungiora
gregtris flectantur aut francantur difficilius sustineantum, ut hasta lonsa difficulia
Torcultas
tis vires prope partem immulam,
aliam omnium restitatione impellitur
elevatur extremo apprehensa d Arist, arccihan. quaest. 1f. 16. 2b; cap. 12
ad firunter apprehendendum, tum ad
evellendum add Aresti mect. qu. I. A idem g. 22. meminit usitatum
limpaecis instramentum in frangendas sive ictu mallei nuces. nimirum qu erat quasi
de vi forficum et forcipum. Porcipum uso
foiters modice excavata in duo harnisphaeira, in quibus ponebatur hux. Calenam
sublicatores aculis forcipulis, ex tremitatem filii fenei inflecturt, quia firmiter
apprehendere his forci pulis possunt. forcipes pro eximendis clavis habent minori
ut eciricet genvus tennei app rehentantur recepto ejus
ctori sinum. utinppetemens s
droctio modice surva
1
vectis usum habentin pro
umnius equ As din gultius in t, potertur
purc
mie
xntan
M
r

## Folio 113v — 00068537:0226
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 112r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
sivelle quid et inalleo, cujus aesa et tremniti ab, pars aversa a est fissa, ut erius ope
flari subliliores extrahantur malleo subeunto inter asserem escaput clavi
forfices sunt quasi forcipes scindentepacie. sussio acret pertinet ad sumen
hinc duriora forfici prope connexionis punctur axep lcantur inspiceam
Honc longa sunt brachia  quae apprehenduntur, brevia quo scin
dunt, cujus modi sunit forfices quibus fabriant aereas vel ferrea, taminas smider
das utuntur nec refert an unum brachium moveatur an utrumque modo sit
cap. 13. de Tollenonibus u(ciconias alequi vocant) graecis s esso
eadem vis
via posticis tolitoribus familiaria ad tranuendas ex puteis non altis
aquas. Erecto timeo imponiturtrans versahacta infigiturqe axi et
extremitati pateo opposita alligatur plumbum, unt saixum. part
ex parte puteo respondente fanis pendetiant atrahasta cum satula
collento non favet descensui hydhiae facitius enim descenderet si nullum
adessit pondi. ideo requicitur potentia deprimens. Vd quae depressionem
vedunt difficilem juvant ut extrahendo punctenter itaque Easta in partes
distingvenda prorat tamen palibo plus labors suscipere in deprimenda
hydria. simile quid inscenicis Machinationibus observandum,, uti est
Xom. Z corpus demittendum, item si ex navi quid ttaducendum
in altiorem femminis ripani
Cap. 14 de Remorum viribus in navi agitanda: primi conto
propellebant rates  naviculas in flumiro non profundo. Sed non suere
deret inaqua nisi adeeres ligneam habellam. Ai sedtum difficili) retra
tretur Hypomodilium scalinus est Aristotelii pondus male. Sed goeverum esset si navis
igitur aqua potius divisioni resistens est hypomochliu glavis est on
minor est motu potentiae remicapitie
non propelleretur
plicitae nam remi cioni
manis ab hygro modilio (aqua distat) quam navis. Si aqu conttiaria iteidum
e
Hinc et ponderis motu
itelius est havem trahere quam remicare quia aquae cursus fortior
durante remorum retractione navim repellit, unde
atoperi labor. Remi vires ratione vectis oplimandae ex ratione
quam hrabet tons ludo remi, ad distantiam aquae descatini demen
intrem
du tamen patunet particulor quae aquae smmergitur issi plures eundem
remum moveant ut in triremibus, non aequalia momenta temighum, sed eju
momentum majus qui longius atest a scalmo remexdente cum remu
circularem faciat motum in aqua hinc remus debeer circumageret
navim in sinistrum nisi tantum moveret sinister indextrum unde qui
duo motus coalescunt in unum rectum. Si remiomnes non siam agitem
in praeter atra et id incommodum quod patmulae nondum extractae ob.
stunt motm nquis Arist. quaerit cur remiges ut medio maxime navim
moveant dubito arit commnde soliat cistione  quia puppis altio
et spatium ansust un, hinc ibi maxima remi pars est extra havim
natumque a scalino distat remex quae de cupus dista ea sltem)
quoad spatii angustias et de proin intellitenda. Fortissime rerriges
ad puppium patuuntur hidictichranitae, his stipendum extraordinarm
Thucuo. caplib. 6. at qui ad pronam dictu ehalpinii sive Thata
mitae, qui adin medio zygitae, vid suid debet esse patunta
non obliqua celeriter mota.
bere immersa,
si festrnato tamen
velociter retan movere, et parum immegere patinulam
remigum percussione peu impetus imprimatur se
Aubor Atrantii siniri in presf. pagalo ait, ibi moveri naves remis motis
bun satus est
ad modum candae piscium, sine ulla percussione aut extincrione remi, methodoita
ut Requentroni
latii ut ibi unger remex nostris octo aequi valeat dequo mento du
pitat Casatus. Cine contae siscium sunt flexiles. Candam pisces lente infle
stunt e oblique re explicant velociter et erte recte. Astaci fluvi
tiles quando timent eanda aquam valide perculientes ac quasi ad se velo-
citer trahentes non procedunt sed retr currata cauda recedunt. ut si quis
in puppistans tabellam pertica aequae immissam ad se truheret is navim
ageret contrario quam solet itinere. Cymbularii nostri communi remo ex
uupri cymbam agentes navim et propellunt et dirigunt, aquam non
perentrentes nec rerman extrahentes cujus varia inclinaione loco, qu
nempe cm tumba
minetu jam concepto fertur opposito gubem aculoflectiera +) Modus quem autor
cumbae motum temperant tremigando
et hinc feaemonisi
hoidem adduis exhinsum opportinis falciu
exio lavit gemisempendam aesi Remine satuo nia
agopumedum mon et
ex
bernaculi
quod
stentetu salit
no opus est ut
faeile
u
au
lum
nis a scaturo distantem tanto intervatl quanto
tabulo oram ambiat livibus
scaluo commode imponere
remam autem adius
comm
es tabatur, aller
in pedetu pabuto altem
eut remeas rem
longit
en defnde altecat seatit
cap.

## Folio 114r — 00068537:0227
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 115v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
Casati plar cula G
capi 15. Exnomodo naves agubernaculo moveantur effe mira. Jacobi Eist Can. cgu. 3.
et crisa Chech. iest. 5i posset mavis corrverti modo unius modo alteri
lateris remigibus ce santibu atemo vento navim impellente modo passo modo con
tructo velo, ut me observasse memini, inquis nmex insula seesandia pter fretum.
resundicum in scaniam naviciolo transfietarem (eD praeca gubernabilum
cum navis qurescens a gubegnatore convertimi, qui guberparuli femonem moves est
potentia applicata decti, cujus haspomochumaqua. Quod si aqua simul etia
recedat est vectis mobilis de qui sup hypomoihlii mobilis de quo supra. At
cum navis in mota est, qubemantum  ea vis invat ad conversionem potius im
exei. rendo a et gubemamtum potius resstendo quam agendo conversionem
lefficit et quo velociifertur navis obgiam aquam puora scindens quae incurrit
erbemacul Cd Gubernaculum exhemae puppis planae faciet gonoret in
imerjoribus navigis maritimo itineri destinatis. Nolavitamero aliquando 
poiriis ad deverendas infossa manu facta merees fubricatis fusse ebernautum
in
ex pupni extrema cum in aculum assurgente uasi candae in modum elavum
longiti protendebatur apici puppi insillens remo abscmilis tantum quatenus patmula
puto latior, nec juxta scapi longitudinam virecta, ed inflexa intraaquam immerc
gebaturi; capulantem tem onis jungebatur naviet plano, ita ut suberncculi
pars externa suo pondere recidere nequiret ac fundum alvei non peteret
sed patiunta paulo infra aqpao superficiem coun sistere. Hinc enim fielat it temonis
a capite, in alteraliam adducto partem in eandem puppis rece
deret aqua resistente patiuntae, ac proinde prora in oppositam parten obverteretur
gerinde ac in cymbis gubernaculo destitutis cumremi ad latus extremae puppis
certeste inmersi caput ad se retrahit nanta poppim ipsam impellit, et proram
inopnositam partemouertit. Adde quae de faribus clavo arentibi in
(inbemaculi ad puppis latus
constituti potissimus est utue in fluvns. Htrum navigiorum tari quora quam puppis oblique
Abante sinico pay. 123
berneculum autem constat ex cysindio obrique descendente
ala triangulari utplurimm susim espiciente barsus latus
lantum cylindio consunt cuiinfarum est. Quamdium ala sursum respicit, nit impedit navis motam
essumentes in aentum desinunt
aequaliter enim aqui hinc et hinc fluit ac proinde navis fertur circa mipefus
iaxta suppis longitudinem atri
a vento aut a lemisibus impressi directionem lidem dic cum navis lahitur
nota impetus
quam sequitur
is aliquid forturto interveniat a quo tuibetur motus et praeter nautarum votuntatem
alio flectatur quod si convoluto circa suumaxem cylindio ala in hanc aut illam partem
veitatur, jam occunit aquae aquae ex cuiqus resistentia impedimensum objicitu navi
nn recta feratur sed in alteram partem delorquetur): nam si
depresso temone qui prius
inter gubernaculura
erat hortonti parallelus ata versus navim inclinetur, aquigame bernaculim directum
restituere, quapropter puppim ad dextram tratiens, illius ad dextiam resistens (clavis
t et navim iercepta resistit atque interfluens conatur aequam
scilicet dexlio puppis lateri adjacet9 proram obvertit ad sinstram. Atsi
habernaculi ala in oppositam navis partem extrorsum vertatur, obviam habet
aquam externau qua resistente repeltitur, pappis in simistram et prora indextra
convertuur. Quodsi utam Triangularem placeat potius cylindio subjixere, elevato tenone
ala accedit ad navirr et depresso temone atque recedit a pavi, qua propter ibi poppis
eellitur in sini stram, hic ab aqua intercuorente trahitur in dextram, motus
oppositi prorae aveniuit. Ex his facile mno lestiti, quid praestet gubermaculum
nter puppes ductum pontonum, quos impositus pons jungit validusque rudens
conguae longitudinis retinet, ne secondo (lumine rapiuntur, prioeut Renim in
ham vel illam partem Gubernaculi ala vertitur, obvium habet inverjectarum
aquarum impetum quo propellitur in adversam partem eaque radel trajicitur
laviis passim videre est
probabile est comversignem navium fericirca illud corinae punctum quod re–
flumen ut in pado et alris Galtae (isalpinae
spondet maximiamplitudini navigii, nqu in majoribus navigiis praecipnus matu
puppim versus et tienlem
persus porant, sed cum prorae projectura sit inbabilis si parrs suprema inspiciatur ideo
ili statuatur hoc est ubicarinae congitudo bessem relinquit
malus est circa mediam totius havis longitudinem, ibique fit conversie. Caeterum qui navis
folmam tornentorum bellicorn dispositionem ac numerum observet affirmabit centrum
gravitatis inter oam puppim et malum praecipum esse interiectum praesertim
cum id necesse set ne ventorum vi prora nimis deprimatur. Hinc in minorbus
Duberdendum ubi cylindem in aqua
videtur naae consentaneu corpus externo, impulsui
2
havigiis malus proxime ad proram accedit
ita obsecundare ut quam minima totius corporis motu impressus impetus partem
natans percussus convertatur
psun puo sit ne tuus srat nassi

## Folio 114v — 00068537:0228
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 115r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
capi 16. recte notatu Aiistoretem finstra matum navis quoad ejus
impulsum a veroto habtere. pro verte licetita tradat Aristo quaest C
Habet tantam inoen vectis quat periculo fractionis subi aeit item quatenus
poram deprimit in majoribus gavibus ut Anglicis, Gallieis Batavis
in oceano maximu quidem malus si summar sectes superiorem navis
patem magis ad propum videtur accedele comparate samen ad
carinam major calinae pars puppino minor proram respicit
nescilicet matus centio gravitatis naves reppondeat et vectis officiu
Eciat. itue cavetur potius ne ille sit vectis. Sinnvgrum pluribus malis instructum
retium reliqui attendendi. Matus tamen qui a medio ad proram accedit magis
pavinitrahit, qui a centro gravitatis recedit, navim magis impellit.
qcanquam ille qui ad puppim proxime secta et velum habet tian
culare maxime juves ut gubernatoris proposito qui clavum degit, obse
gundetis ad navis cursum in alleram partem drigendum At quaeres
cur in cum navis. tiphitur funis malo non prorae alligatur. At quaro
vicissim  cur iidem nantae si remuteo navem trahere aggrediantur
tanem navi non tam alte alligant, Ratio differentiae cu navis trahi
tur quod si funt nisi funis alte lijaretur saepe ipsi pendenti ripa
obstaret hinc qui remmteo trahunt breviore fune utuntur velum ideo
molvaltia locatur in mato quia alta majorum navium puppis (nise
ventus sit lateralis) ventum sub trahit, velo, et praeterea ventus in travis
puppim et latera ellisque reflectitur et proximus venti partes turbas
u alid dirigit aut earum impetum minuit. Adde quod ventus sublimior
rtior ut apparrebit equitanti si equo desiliat. Idem exissa veli figura
aignitur, sive enim velum triangulare fuerit et obliqua antennam erigatur ut
quasi anremleporis imitetur altiorivento pars veli strictior objicitur; sive
p
plaribus quattrangularibus velis instruatur ravigium ita ut alia superiore sint
sclicet dolones alia inferiora, vedelvet Acatia; semper E supra corbem
 statuuntur non solum minora sunt inferiore velo, sed etiam eorum suprema
pars conse strictior est basi ut nimirum minus recipiat venti validioris. Unde
tngmente tempestate primum superiora vela deprimantur. Etguntur antem
celeritatis causa, ut si etsuse sit fugiendum
cap. (7. an ex vectis ratioribus pendeat usue Anchorae. Navis cum
perse sit gravis et ejus onu circiter navimaequel, non nisa majori fluctui aut venso
adit ceda, quem casum utilis anchora. Anciora prodest tum pondere tum morsus
dentis in fundum moris. pondere memini ne legere amissis anchoris navem se ratur cum
pro ancora 1300 cincigeri Hispani (unus 8 realium) in sacco faissent alligati.
pro oneris navis librit 40000 (hoc est 20 amphoris seu doliis) qu. dolium enim censetur
cibram 2000 et libra 16 unciaum) ancora maxima habet libros Uo, secuncta
est primae Z tertia est? qualta Rudentius ini anchora annetitur ponitur
esse duplum sesquiquartum gravitatis suae anchorae. Primariae usqus in validiare tempestare
Harundae ut navis instatione gescat 3tiam admbent nantae, ut duabus anchois
2
ad diversis plagus constitutis s resistat acidito et alternis motibus quasi circa
certiu moveditur (+ hunc hoc nunc illo rudente manis intens 1). quarta
demun lintre trarisfertuo procul a navi exta rongitudinem fumsannexi 200
A
circiter cubitorum, quam madrina ad id destinata colergentes necedunt ad andibum et
rationem commutant aut portum eut rant seu ab eo eximit ubi cessat veritus aut
vertu sir rat. Consitudo indentis plurimu facit mea tanto difficilique intenditur et
pachoram trahit (+ imo audhora tidublicet parum intensus.) Consundo rudentis an
Hiorae primariae cubituss habet 1 20, se mado cubitos 100, ontiae 80. ingentes bellicae
vanes in oceano sere temp anchorum primaviam demittunt et tues aut 4rudente
aa
capitibus inbicem formite colligatis in unam longitudine productosadjiciunt talis
andens non facile dircmpeture, nisi forte ad seopulo, aut navis latera Callisus. Hoc
modo etiam licet longius a citore auchora sacere, et ancora  fundum mordet
etsi profundius sit mare quod ad auchorae formam attinet navigia quore
in majoribu tum inbus nhu est, ut noctu in medio alveo subsistrat imcloram habent
quatuor adancis brachis fristructam, cuujus gode et sunt triremium andhorae, at
in Ocegno unvium anchorae non nisi duo habent brachia ad angulum acutum inflex
cum scasto quae patet explicare distinctius, ut et motum. Scabus anchorae AB, duplex vel
hiplex longitudinis bradiu AC, vel Ad. prope B est annulus ciui innectitur iudens, et infra B est lignum
transversarium, Einiter se EF, fingulum rectum faciens tum ad AB, tum ad planum paginae) Gra
pitus huju transverspiti (rcis clavis copntates) est cirnter sit quintupla crcorae.

## Folio 115r — 00068537:0229
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 114v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
cum libera est, seu
Apchora autem (ante quam rudens intendatur, jacet hoc modo: ut
lam brachium AC quam Ad aequaliter aequaliter incumbat terrae
pterrae quoque incumle
ste  ligniem trans Persait int. plar ver
at E Cartum en veri
a
rigs
et
adcu rect
duo
Vittrnto jam rudente elevi de terra et
et ABin alio
ino. verticale
hoc situ dentes C et D. eo melius terram tota auchorae gravitate
pressi mordebrant. Attincto indente elegulitu A attruhetur
tota puchora, et e (simondum satis memordit) eoeue ipso elevabitur E
 intertrahentum autem si contingat dentes, C et D nonnullam
in solo inaequalit aterus offendere, ita ut unus  plus resistentiae
hubent de offend inveniat, converletur tunc dens ille C magis
mordebib, et tota arhora super ilto tanquam polo convergetur
quo facto erigetur dens D, at lignum transversarium EBF
iet parlestum horitinti, totu autem andho2a pondus
nunc incumbet denti C, adeoque tum isto pondere, tum
ipsa indentis attractione, dens eo fortius terram mordebit
fundum mordebit Et cumi binchium ut AC angulum
non rectum sedacutum ad scapum BA faciat sunt
Eutem opinor AC et Ad in alio plano quam AB1) eo
melius terram subingredietur dens seu patrunta
lap. 18 plures vectis usis  duplexvectis
eB cuju fulerum B et BE cujus futerum E.
qui duplex bectis se offert in elevando pondere BE.
 aliter ALM NP. si duae potentiae sint, una
seprimat in Lultera elevet in p, ad elevandum simul pondus N. et
ita poterit potentia viva p, uti inanima per gravitatem agente t
inTigurina urbe ab utiaq ripaductus expalis confertim
censalis obex ooliquus usque ad mediam aloeum fluminis ut obi
ex ansustiis erum pesus aqua ve locius fluere cogatur, unde roto ingentem
Aercupingitcum sedjectis vasculis quae ub ad set in cirro
totae aquam hagnunt, cun ad semisem rotae pervenire rursi
tundunte possent loco vasculorum rota intue esse cava, et aqua
ad simisse elevata ujus cavitatet recepta ex ea effundi aursus
de modo effi laborem ter homines orus aliquod
 ita sgremae, vid. des chales +)
sostentantes aqualiter partiendi, exscripsi in peculiarem
dedam addito invento quodam meo
de mulliplicandis vectibus: (haec meostylo+)
sit pondus p n eleandu vesti AB erit et sibeB A
dispinantur vectes ita ut AFict ACB moto sater B
olent a moventa
t
l udio AB(existent
et  (D fulero) dum Amovetur radio AD, Fulvo catur red
CF fntero) dum 2 movetur radio EF, G moventur radio GF
B fatero) dum
 sit AC ad CB ut 7 ad 1, Ed ad Ad ut, 3 ad I, GF ad EF ut 8 ad 
denique
at
motus oneris in C ad motum potentiae in G, ut 1 ad 7,3. 8, seu ut 1 ad 168.
Staterae vires cddito vecte anglie
B
dividatur rectis in partes duas hes, quidan
egammetm patera con quantim vottis gravitet 
p Wullelus horis onti
aequi pondium in 1.
Cd. patetta. B A vectis. B est Hy ommochlia
insigne
Onqu ponderandim alicubi inter A et B.
ave compendium pro magnis
oneribus ponderandis. et tabes vectes possent ad haberi adhuc
renes. (sed etiam pulo faulis enor
X 803
24
il
B

## Folio 115v — 00068537:0230
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 114r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
Ne chanoro liber V. Verris oc in commoda habet, quod quod nisi vert
aduddum longiisit, exigmus motus conciliatur ponderi adeo ut si ad notabitem quantitate
ittollendum sit, plinde oporteat et ipsi pondene fulerum sapponere ne recidat, et ipsi vecti
hmpromodiliam altius subjicere ut consemo locostatuatur. Aide quod pro vectiis incli
nave vmeriseue subjecti aut impositipotitione varia quoque sunt momenta. Hunc
ex eogtatus oectis infinitus seu perpetuus, ubi nulla opus typomochlu mutatione qui
dicitur axis in pehitrochio, describitur a pappo br. collectionum. pota
peos velferreos vocit pappus etroinicidas, rndis in orbita tympan diruntur
puppo scytata, Arptoteli collopes. Axi seui circumdatum tisupam adhaeret
funis ductarius.  circumdatus est nus sarcinum eteu si hens (+ furtem
u hor nstumentum ait ab itatis vocari argam, et no hominam addit qui
tane ralide trahit ab altera parrte in pediturus ne cicum volvatur duplicet 
interdum utuntur manubrio loco seylutarum. Et aliquando addita est 
alip motasjermanis em oipraeumfrad dutitis in minoribus
scilicet injetaus non statim pereat sed nellius conservetur. Hinc aliquando
et plumbeas addint massas. et quo major est rota eo fortior, impressus
impetus, (+ sed eo difficilior etm impressio Y) si actus cui circumpositus funis
ad
curvesceret major in conversione ambilus describeretur qui pro etus soliditate,  ita angeret
difficultas.
Axis curvatus
mae drameter axis non ex ferrei)
assis labis 2o in peritrochio
rota agitur a flumine aestimando
crassitudine tambitu. Intendim
sone rota, vel addito axi manubrio
25 duplex manubrium familiare
Camentariis ad attollenda suxa, lateres, calcem alternatum quoddummodo tator
Interdum axi potus gono
vel radiis axi infixis
seroperatur quia difficilu elevare, quam depimiere.
in sistens catena siusnlis patimaribus aut majoribus intervallis annexos glabulos
aut disposhabe ttubo per quemtrauseunt conginentes, et aqu’an elevante
Ergata modicuma sucula differt, usue ad trahendu scilicet est ea horto
perpendicilanis sargano italis 9) Hoc modo saentis uti licet: possent
quae simul circumeuum, possent tamen et jumenta adhiberi ad trahen
dum recta, si funem attrneant tympano circumvolutu et ita lum
panum circumagant, et cum eo axe. Hoc modo et usque posset esse jume
 quia non opus est in Ergatia
lorum ad miter axem horizontale;
funem multas admodum spiras facere, hinc puer inter satis enim per fri
sroneu cylindio adhaeret hinc er ab altera ab altera parte puers
Navis capacitas (hoc
fanem rursu convolore et attrahist et colligit.
est pondu quod navis gestare valet, et aequale est gravitati navis in aere) vi
perdolia sibe amphoras aquae quom sine meoimmodo ferre potest numeratur 
volent Galli et Angli singulis doliis havalibus libros bis mille cribuere vel perpondera
quae Hollandis atque Germanis Last dicuntur. Nam Last Hamburgi cont net
libras 4554 Anstetodami si sit triticum habet libras 4800 si sicrgo
libras 4200 est evinus vero lb. 3. stat, pp. 10. sinsulis modios definit libris
rbo sinsulis libris tribuuntur nuciae sedecim seu lytones 32. quale data navis
lapatitas est ferme (ex. gu doliorum 40o) mulliplicetur per libras 2000set
sunt utrae 900000) quaum pars 300ma (librae 2666) est fere pondus ancororum
de Tympano a calrante circumacto. Gracis D Exavos tulinis gnes
Db
dubium d
s
ligneo tranversario
psus ad flurios nevigabiles utpondere ex navibus inrisias deponant
quo magis homo ascendere cogitur in grue, eomajor sarcinae grantas
Axis in petitrochio sine fune tahente ut inpistrino
i nostrarum moletrinarum speciem metoram congno caillo impositam man
tiuserint, an ingentem lapidenm discum ero perpelldiculari cycindio congmentatur
cap. 4
versarent, cum vecriis cylindio ad ansilos rectos infixi extremitatem trahent
autpropellerent. Ut nos in fiendendis leguminibus et glundendis semimibus ex ibus
dem oleum praeto ex primitur. vincenda nontam lupidis motam gravitas qual
resistentia corporis subjecti quia scabra molae superficiet et subtiahere se corpus 0b
melae pondus non p, hinc dicritie sua resistit, quae frougenda est. Hinc Acstiman
autem resistentia quoque est, dostantia a centro motus lapidis. Hinc in mota trusatili quae
medivens sit oportet) atillus quidem planus est, meta vero qua catillum respicit non
omnino subi ecto plano congruit sed cavam obtusissimi comi superficiem aemulatur
ut scilicet interpo grana per intreium foramen iminissa inter utrumque capidem inter ciprantur non
comneunt comminuta vero periptriam versus accedant ad anguistiora spatia
quo magis obterantur, magis onim intera obsistant quam comminuta. At in motaa sinaria
saxtrem
catillum modice excavalum
mrbitu stingil. Ergo semper andem resistentia
stitut
erticuli
perocul a centro
si exchalyhe
in pidous diseu in plam
dape
teol

## Folio 116r — 00068537:0231
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 117v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 98 lines, status machine
si ex oalysoe Elliplicum sphaeroeddes aliqus strict
quasi in limae speciem consino locutamento interius aspaerato sin cludatur
Casati plagula
asperi
ita ut
gantim quo sphaeroeides a loculumento distat paritatim a latitudine in auvustu 
se contrahat axo vero sphoroidis superius producto addatur Minubrirum
quo arrecto
duverti possit in eystum, grana piperis aut similia superius immissa, rerassimo nereti
comminuentur
meide
(xulo sic, nec opus sphile
nes opus esse simaeri
melius sueo semper con
X
Hiitro 
aliter dister. sectiu
si cympariis non idem centrum
aeum en
pot
oopus ac
sphaeroeides ut alicubi propiuse
api pereliola  dsipelqua intenoris cympani con
b
persione ad angustias redigatur videtur esse, veterum Hydracontisten
aipotentaue
un potentia viribus abundat cpplicatur sonus seu agendum ipsi axi jimpromis
quando quaerritur celeritas in motu objecti seu patientis. Ut Hinc quia fecrum eo metur
otis trita attenuatur, quo motus relerior huic qui restituunt obtusas cultrorum vel orovaculam
acies lapidem excutaria (clapidima, jeductum, in discum eotundant, ut circa centrum rotari possit
quanvis autem interdum erdem axi coharreat manubrium, tamen ut minaatur labor motusque ficat
velocior, apienter instituerumt amplioris rotae absidi ex eivatae funem in si stere qui roculpa cunde
cum lapide axem habentem circumplectatur, ut minor haec rotula amplioris rotae ductum sequens
in Horolagiis turrium Cylindium Horfoili parallelum Circumplicit funis quo vi ponderis
se cum parite rapiabcolem
descendentis explicato circunagitur rota ejus axi infirca, inde motus in sequentes totas semper
rellocior qui demum temperatur ex quadum motus reterrdati et brevissimae morulae vorissitudine
Cum postremae rota dentes in serrae modum conformati fusum cui Tempus annectitur illenis
molibus agunt.
tug
D primum enim dens rotae superior in pinnulam Aincurrens
2, eam in pellit axemque HL convertit unacum transversario ed
eF et adjunctis globulis plumbeis E et F qui simllem areum
describunt ac pinunta A sed longe majorem, unde pro
ratione gravitatis globulorum eorumque distantiae ab axe
HL, major etium vis requiritur adeoque impeditur ac relardatu
unotus rotae destutae Deinde quia globuli E et F ex impulsu poiam
Minnulae impelum conceperunt in certum plagam directam pergerent eo moberi, quandm
impetus perseveraret, nisi in ea conversione inferior pinuuti B occurreret inferiori
dentirotae serratae, hinc vi hujus impetis brevissima moruta infertum versioni rota, quae
eaidem annutam urgens ipsus quique globulos in contrarium reflectis
in horvlogiis portatitibus catennta vel nerous cono non cystundro circumducitur quia chalyte
tormella initro inspissiorem spiram contracta validius trahit mise
e
es
propisre ad Centrum loco applicani po test, nempep cope verticem
unin
hinc inihe in
p.531. Terebre apexinteidum in ochleam striatam exacutam desinit interdum in acrem
obliquam aut planam aut modice ex cavatam. Manubrium interdum fixum F interdum
versalile
e
E circa Gi quid Gallicam a terebram itali vocant.
interdum infra est ferrea lami. a in dibem quotata et cuferius
densintata Est et verebra Genus cujus nomen rlalicum proximie acuedis
ad Gurcum 7 crdaror. Ecrctis baculiBe extremitati C, additur chalysbea
Culpis ed. ita in punctum desinens, ut ad aliquam latitudinem oblique ascenda stra
ea semidiam etu foraminis quodmaximum artificis animus destinavit inferiorbaculi
parrs infigitur sphaeroeidi , et transversarium GI in medio E, ita perforatum est, ut facillime per
Cum enim extremitates G et iautrex umfuniculium
habeant pertingentem usque in B. hoc circu baculum glorto transversariam non Gi nen proculates
insertum baculam excurrens sursum deorsum agiari poss
a B quod si deprimatur, explicatur funiculus et baculus in gistum agitur pariter cum infiva cuspide
eusim et liniter minimas subjecto laminae metallicae particulas abradente demum saepius repelita
trausversarii sunsum deorsumque agitaoe, atque adeo ateri serebellae quersione foramen patet Aptificis
manus applicatur medio transversano in E, quod deprimit, sed potentio
tprmanda a gyto funis circa
H
medioenter grave non solum pondere suo suvat ut cuspis paulo pressiradhaereat laminae, verum etiam
Concepto in convolutione impetu dum explicatur funis, pergit ad easdem partes noven, explicatumus
atatum iteru funem literum circabaculum contorquens cogit transversarium G1 ascendere versus BB. quo vicissim
a artificis mana opresso in contrarias partes volvitur
funes propioues ponderi mrigorem vimhabent
qu minore opus habent crassilie, quia ibi motu  tardior. Ne magna funium vi sit opus
5s
rap. 5. de compositone axium in perjero c
euf potest pro more ectum qui novaculas alru funis inse rediens una alterave  etam oplice spira
tum axem, tum subjectum tympanum, tum arcte complecti si aliquando funis lansvidur non adeo
capi b de Tympanis dentatis  neom si amba ineae circulares dentes insit
presse complectatur axem, spongia eum humecta
pnsiti meliores connatis, quia detriti ees mutari possunt. Pr dentibus et prasilli (drenbch
Cumextremi
Non est necesse ut prorsus rad numeri dentium eadem sit quae diamelirum
dentium apices a centro magis absint inaequaliter agunt ed exigua diffeentia esta Hinc itelest utrum
minor rota majorem urgeat, an haec illam impellai. Ao tae inprof uente nediorrem
quidem hrabent diumetrum sed patimutas majore. in pado communt rolae longiendo est cubitoram 10
diomelter tota cubilora Cinterioraotatametrum hiabiet cubilorim, denles 208 pluno infixos et milae curriculus f
ouditu sons etunta sin fisis us eti gotir copis nterus crustae metum spm s dimetus eo e 

## Folio 116v — 00068537:0232
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 117r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 98 lines, status machine
pei movent rotae plerumu in plano horct intali
  Minolendinis ventaners posset ventus ips saccos pro motendo ado
affollere fune ductario axi circum posito. Cenbistat autor p. 562 separum
ante s an consitudo alarum motendimi ventanet prosbhis verbis: an verosuent
operae pretium horum longitudinem angere incertum est quamvis enim potentia muu
centru motus distans plus habea momenti tamen quia longiorum flabellorium exstrenutata
valde interse distarent veptis cimpliora spatia nactus minus haberet virium siul et aquastuent
velverus ac majore conatu per patentem alveur currit Hoc ille (Malenam isteperis
angustia int aut parum adremfaciunls)
pulat Motendium Horitontate
cavo sum vertum inteus ex cipere e fictius impelli
Aurigae in Germania
MMachinulam deferunt quae dicipossit pancialium aurigarum. Mambrim extra
Ca B.  uxem inpenitrochio quonit cum recte
crummngit axem striatum is agudentes totae majoris, ut concentrica
sumparinor agit laminum dentratams
nom si
lesu potarum dentatarum
fnemiscopium Inder in Museo est vertentis
Mitum curro metri do cuit
um ib. 10. cap. 14. putem posse posterioribus rotis cramum applicari tampam
eix moveadur horfontaliter
suniculo es tenhatur hapula ci rotam impellens, hnstula pe. Clasma
vitravianum nimis magnum oppe in quodentes distributm
cntisse) licet an
restituatur Hast ita FG repressium et motum iyregulatem impediet
regula crcu axex ver sabitis rotae
funem antem trahet diameter rotae sib + peda rtae
umbilus est hiur passum Geometricoram quod superest negligi potest
nam sepe rota solum mollensentum penetianis exlenaat diametrum
posteriiri affixa
savis curisui haec non aeque applicabilia, litet rota eindiicatur
quia non semper navis aequaliter in aqua mergitur  hoc nihil ad rem, pt enum fes
Hro incessu, potest
funiculi ex remitasi poptito annecti, ita ad singulos passus denticulus unus conver.
fieri etsi rota, tota aquae immersa ul in molendims +
Cup. 1 de eait formut natina
Orbiculus simpler
ad exitandum conflictum Crogiliam
crochlea
ut ingrimis siquid in altiorem locum evetrendum sit, ne ibi opus sit pegrua
liber sexti
laclum ad motum irvertendum. voesitilis es
instinere Trochlaam Voco loculamentum unum cum suis orbiulis
sechanicorum
duo localamenta dup
aeqorvo cationi locys.
liccmi Tichlearm dico atque orbiculos numero, ne quis se
si orbiculus stabili loculamento sit in fixus et coctamentum
ipsam anncoratur ponderi movendo
eual cantur potentiae vires. (+ hoc feret et
landam frictionemu) funis LHDBC inEitu
in affix, in0. idem si sit affixus non loculamento sed alrbi in aC
Generalim numera orbiculos trochleae mobilis cui scili pungitur ponus et
sine allis orbienlis sed si sunt tantum ob
prasentulis orbienlis duplica potentiae momenta, hi nc si lies fuerint orbiculi momentum
potentiae est septuplum, si quatuor op octuplum  sic de inceps At si eidem
Rrochleae nobili anrectatur ex tremitas funis, ad huc adde unitatem et momentum
erit seplaplum aut non cuplum debect interiores potulae,ut C. A, minores statum
quam exleriore, D. B. ne funes sibi occarrant et se aterant. Hinc nec probo, ut hochlea
ejusdem loculamenti sanfi ut B et A sint infixi uni loculamento, quia si propin quae
salis sunt fanis oblique nimis insistit quarundam rotarum orbitae ac proinde um
movetur. vis ponderes agit in omnes axes simul, unde facilius
sibita trociteae, volae sit modice sinuata, ul funis liberius vcarrrat
B Ita facile
amen ut non sint axes notularum niguis exiss
an trochlea ad vectem revocanta reste docet quod non. Num
non instarerena ineisa funes quoque si mul sustentant
esistunt opus
Male etim quidum quud schottum
Magia mecham synt. 4 cap. D. prop. 5. Certe
cap. Esset orticulus tamen idem contingeret
si pondus in plano horitontati nulla est sustentatio ponderis a trochlers
sin majoribus unvigiis n alus hinc et hina narvis lateribus alligatur at recta min
confugiunt ad om sustentando pondus
etsi nullus
quia vero rudentes aliquando remittuntur ut in ingiore aestr alisque
propterea duo liga adhubent nantae de formata in sphorocido
Hyperbolicum e rolitam circa ordinatum applicitum alterum navis lateri, pllerum
positionem servel
funem non adeo crassum per forumma alterno ductu traficiunt
apungia inficunt ut facilius moveatur cum autem remissior factus fuerit rudems
intendi oporteb,
funis illius caput solvant et trahentes cognut ligna idea fieri propiora, ex quo ruden intenditu
adenti anne crant e
exigno trahentes conatur idque in hodilearum vicem. Nam
dusuigulis exhris liguis tria
et funis alterno ab uno in alteru lignum ductu per folamini trapicntur
ua vedis locum habet, modileae, nam si alleum locorum hujusmodi certo in loco firmetur
alteri annectatur pondus, tum funis extremitatem arpiens tridras idem praestabis
tensunt foramina
quod sibientis
cap 3. orbiculi maores hactem alituores, quia eo minus
axis teritur
no major ratio orbiculi ad sum axem. adde
e sa stant
tole transferunt
eutatur. Car

## Folio 117r — 00068537:0233
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 116v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 98 lines, status machine
cap. 4. comporitur todilea cum tympano, sercula, er
usilitas crochleaum, quod eidem funi ductario plures potentio aqualiter
admoventur, nec qequam hiic ad rem facit distantia, ut in aliis
quod Galli vocunt la grne tate, quid Tamparumm intus circumagunt hominem
cavendum ne funes distensi non salis ulte olevari possint, deinde netritu
ignem concipiant Aqua utrique occurntur
Cap15 Detroditers multiplicatis seu inter se comnpositis
smplicssime sic
Tahat manus in p.  at todilenum mo bilium omnium funes figi 
in Q, S.V motus potentiae p duplus rotae x, quadruplus
rotae T, octuplus rotae X, ac proinde et ponderis Z
funes PR potest esse temnior, quam R7, et
ita porro, atque ita termissimo funiculus trahetur pondus
simulandum quod
maximum in eominddum nonsbesetium pr motusad
agna fumimus
t finem perdi
requigitur et capon
puondus cudatelus
quElers autem ruvers
golentia non tempore sbundam
veociter quando
Usus trochearum. Auram. in concluri excitare dum in Turricula in
inguto posita sit aer in parceles impactus magis reflectatur descendat plumbum
lextissimus imitu,  ventieabrum agitabit celerrime. Hic commutata
vices polentiae, et pondem
ultrocitioqu tre, non circumvolvi, axi infini rotam dentatam
musdentes incurrant in pripntas fusi perpentricularis senbella suctentantia ut in tempore
caeleu hic celer motus c nondus habetur si parentur, duae
Ternis orbituolis instrastae abtera in superiore turriculae loco firmetur altera
sin velis ventilabia
ad surrical pondus constituatur ei connexa puis ductarius per omnes erticulos sit dudecstu
Horolotii. o
Corpus aliqua celenter in gyrum.
pertere; Utile in scenicis ut, cum solis discum in selgam producimus, qui licet auro obihuctus 
Mluribus facibus illistratus quas spectatorum oculis e subducimus non tamen radios ejaculantem 
denum axi alligetur
nisi circa suum centrum velociter circumagatur, quod fit infaxum disci centrocystindum
convolvendo sive operetae dentatae vertebiam striatum cylindio circumpositam moventis sive fune cybindum
bis aut terarcte complexo in sese redeante ubimaioris alicum ympani orbitam pariter compler ut fuerit sive
duo priores si pauto longior motu on nisi a potentra
viverte exhiberi possint. Quare satius fuerit trogileas (al pro flubrt ventum movente,) disposita sdhibere
atue loco flabellorum solis discum axi annectere, sic enim et celeriter gyrabitur, et motus diu durabit.
hunte longur futurus sit morus
udarum motum vehementim finguntur statuuntur horifonti
colore marinam cundamimitantes
eum enim hujus mode axes complountur marini ostus cursum specratoribus repraesentant. Ut autem axes
paralleli aliquol axes, quos atbiunt spirae profundius, ex cavat
ubre volvantur, livehleas vinis aut ternis vibicalis instructas prout dicit
finaendum mure
firmans in superiore locu, tum funes
dnctanius per Omnes trochlearum orbiculos trajectus singulorut capita ex ordine ambiat una saltem aut
mmior motus requiritur conpone et praximas statue altera
sipi sine Cujusquam
facile evolvi queat. Mubi tempus advenerit inferiori lthleae congidum pondus
assera spita et demum ad peculiarem alium axerideveniat quem losum plures in s
trocleae
sfitur
seu
hoc lente descendens velociter axes o convolvit, fucien evolvens. procellam intesere
ait exasperari mentieris sacta aliqua ponderis detra ctione aut accessione
satur, ita tomem
ei sumcle
illa paretur hinc ethinc habens fatera, quibus
achia innituntur, et in hujus modi futerorum extremitate anteriore aptetur sicula manubriata quam
learum in altum evehere aut promovere
sedens commode versare opleat, sella autem quatuar funibus in modum tum annulb coeuntens suspen-
cator ita ut inferioris trochleae uncus amulo judatur et funis ductarius per cunctas trochleatum orbiculos Mujectus
cemgm iiculae olligetur. Nam in sella sedens et sucutae manubria converteris, funem ductarium trahit atque pse se
ni gitum evelit ea facilitate quam infert rao compositua exstationibus trochlearum et suculae (+ sit contra
lumine ducenda, nec salis virimm
nautis qui in ea sunt, defigatur in ripa par illus, alligatur ocElea una altera inneotitur phorae combae in
pondium, ita motus erit celiorcelerior et facilior +) Si Cus aba advers
va naplae funem ductarium trahentes adverso flumine promorent
trochlearum defectum
lere prie trochlers ampuli, seu quidvis per quod funis potest trajici modo foramen sit magnrm
acum sivat
adhiberi potex
hacilli AB Cdbransuersi ne funes se mutur atterant nimin pinghale
intu laevigatum Eliam baull
d s
de B retinaculi. Q Clavus sustinet tam vim iveris quam ponderis seu
sursum tare
set a potentia 
et clavus A retinamm
erit savo P. et retinac
centrae quae on
C saxuip
A sit clavo A annexa simplex trochlea B ejusque funis ductarius cDE, aunecratur
plevatum suspendatur, religato fimis capite in E. si saxum p jam sit elerandum ipsum est om
 et potentia est G. Sed si clara clavi prossio seu inflexio consideretur vis hoc efficiendi lota tribuem
depactus Romentum vero saxi ladversus lavum non est simplicis gravitatis, sed dupbeis
ec minimum flecti, quia duplo mota moveatur serx um
e
De trocheca in A ligno AH annexa superiorem parietis
partem labe factet pervius fint paries et perducatur
it sriesfi u cua eeu um mne sruta
inferus infis

## Folio 117v — 00068537:0234
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 116r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
ibert
de
ea non semper eune
de Cuneo
Anemus hic et dc crcussune, quanqua
in
in digeat. Ultimur sumeo plerumu ad divellendum aliquando
tamena et ad vatellendum aut deprimendum, Triansuta quo n et sumlra quo cunei
nomine
indigitat retruvius huc non pertinent, quemadmodum nec subsindes seu securiculat
quibus duae tabulae arcte compinguntur licet enim cunei tamam imitentur, non tamen simile
sed oppositam caneo habent effectionem et inter retinacula sunt connumerando. seposita scisson
considreremus cuneum ponde ACB aui cuneum FdE, ut ipsum elevetur; idque eo melius quo est
A
sacutior angulus F. Cuncivis ex eo quod majore motu moveatur potentia quam podus
consimitum potentia modetur per FE, pondus per Ed. (+ addendaamen praeterea, ratio vectis
In Cassione corporum mdigua
qualenus divulsio feri debet in A) motu facto in C.)
est varietas lapides atque serra secantur ut ligua, alii poriim et gelurumpuntur alii duriores
sed qui intevemorim vacuitates habent, unde igne dissiliunt, alii spossis compactionibus
solidati. Cignum unum pra utro fissile, prout parles comporientes crassures aut tenmires
magis ex quisite permistae modicoa ninno suttemperate humore fretae et pont suxha
ferrmissima corporas quorum mulcira
ductum staminum aut oblique instituitur scissio
ea probe subacta est ut minut sima corpuscula in unam naturam inobservibili permi
stione sint temperata ea tantum humjoris sopia quae salis ad firuiter agglutinandum unde minu
conspicuas ipanitates admittunt, superficam induun laevem et undius aequabilem. Cum
polia
duriora ligna secantur potior est usus subtilis serrae minutos denticulos habentis eo enim denticuli
minorem particulam obviam habet, et particulam istam minorem pancibres crcumstant aliae
a quibus est sepaganda. Hoc et inlima observanda. In marmorum sectionitem inirantur aliqui
sertas adhiberi nullis dentibus asperus,  non consideranetes arenos aquia aspersas quae in
terveniunt ut loquitur plinius lib. 36. cap 6. arena hoc fit, et ferro videtur fieri. Experei
autem subsiliorem arenam adhiberi, nam ut idem alt s crassior arema ragioribus segmentis
feris et plus erodit manuoris majusque opus scabritiaue potiturae relinquit  sunt scilicet
arenae granuca tam quae premuntur quam quae serrae adhaerent quas denticuli mobiles
mordacis limae eodem ductutum custarum faciem leviter expotientis tum subjectum matimor
Caberum manifestum est non eadem vi qua super lignum serra in
adducentest et redinentes scissionem irchoamus, idem pariter obtinem si cuneo lignum prempro
itra percapsionem, quia cuneo prementes urgemus in directum subjectas ligni partes quae conjui
secantis
stim resistunt ne comprimantur, atque i lateribus cohaerentes particulae repugnant ne distrahant
serram vero ducentes oblique urgemus ligni particulas dentibus respondentes, ac ac prainile
panantae illae tantum quae urgentur resistunt compressioni, eillis attiguae distractioni Aduc fit
cultro facilius aliquid scindi si elius aciem quamvis hebetem et obtusam adversus corpus scifsite
uigeas quia particutae a cultro pressae, mihorem inveniunt resustentiam in hrausversi mot
abi anteriore, eadem cum posteroribus directione moventur, nec sibi adversantur quam si solae
pessit extimae urgerent interiores quae comprimi renuunt Hinc, adeo valida serseo, si HarpC
ictus infligusatur quod est genus enis in summitate falcatum et in extenori latere exacutum
id enim efficitur non sola Harpe gravitate, sed et ex ipso potissimum flexu, qui facit ut
tum vi impetus descendit, acjes etiam transverso motu ducatur supra partes corporis scssilis
ex quo et facilior scissio usic quidam vulgari erse, quo equitanta victores ad usum praeeio
tuntur vitili caput uno ictu amputabat. Averso scilicet ictu perculiens gladius circulur
escubebat adeoque non solum premendo secabat, verum etiam motus transverso quo in negotil
dexteritate potius quam viribus opus est. Aliqui resimum Harpes latus in canaliculum
excavant eui aliquud arenti vivi indunt quod a capulo ad cuscidem excurat quia trans lalo
ad cuspicem mercurii gravitate eiam percussionis centium, longius tranffertur accedent
at gludius
praesentim impetu quem Mercurius concipis. ferra tollit particulas intermedias.
premens acie, se illis interponit. Meblus serro et particularum abscissarum aequalis est dens enim
hamjens particulam impellit, ab trausversus gladu motus si comparetur cam motu particularu
cumqres saerum et divulsarum est multo major illo nam culter vel gladia motui manus obsecundat
non transverse duceretu
et particulae compresso in latus recedunt; et ita gladius vim habet cunei Quod
si corpus objectum cunco sit durum
notio quidem comprimuntur palles nonnihit, ut apicem cunei acuittant, sed quia ob duritiem
sed solum premeret nit differret a vulgari laneo.
sum compressionis modum naturm definivit e findi se potius patitur corpus quam ultra compricu,
cuneo semel adacto, et fissione acedente non amplius agitares cunei
Hinc quo longius jam filsu fustis eo facilius manibus solis porro finditur. atque hic
revera locum habet vectis sed non is de quo vulgi pro cuneo exilivando
Forfices, cultri, enses novaculae scalpra, dentes hominis anteriores habent usu vinectum
Scuspra quibus marmorari asulas ex aseis operibus
deicunt non incidunt marmor sed parte superfluas, decutiant, cum tamen percassi scatpri
forfices habent vectem o junctum
muiro peuetrat et dividit marmor, cuneque est ut et scaspram quo lignum caelabur Aeu
Terebella paulo minore aperieanlam foramen
cui immittitur clavus craspiasculus praesertim si cignum tenne ne dima dissiciat subatis enim
subulae aculli clavi sunt cunei.
tercora pontibus, reliquae adactu clavi comprimendae sunt pauciores unde minir o pressio
 dum cuncus inflexqus iurvetur circa
uictus est tudes
securis et gladius corsim feriens sunt cunei quibus
capo2  cuneque inflexi usu ad mavendu
centrum A,  ipellit C. Subtili calculo hic antor persequi
tur rationem motus.
cu tecneus pepers

## Folio 118r — 00068537:0235
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 119v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 105 lines, status machine
Cap. 2. de l’uneo perpetui
Cuneum inoem perpetuu qualenus potent
applicata institutum motum jupta eandem directionem perpetnare potest id quod non contingit secundum
lineam rectam quae sportium requireret infunitum, sed potentia in orbem progrediens et cunemus contoruu
motus alternos perficit.
cum scilicet B in H pervernt
si circulus cujus centram Amoreatur circa centram C tunc corpus D sensim propellet in H
BxCdiH cf eritus CH equ. CB. Verlex cunei est quasi angulus contingentrae
factas a duobis cirentis, uno it
paribus quo majus circulorum
vero seu materiali, altero imaginario seu circulo motus. caeten
coentra si figamus circulum cira eidum AB cilca
C motum pormilisse progellet H in id ducet H in D. propelle 
propellendo E et ita habebitur contimre motus ultro citroque
equ
Afutorrem paulo aliter instituit, ut milum uttro
Cum sufficiat se gruentum circuli aidhibilus est interer ad ut potentia habeat libertate
Cap. 4. Aller speries Cuvei perpetui est
eu cylindro oblique secto quo sectu est Ellipse seriviet ad elevandum, et deprimendum
silioque, sequatur +)
cylinder erecte. limbus ellipticus ferrea lamina mumiendus cujus longitad. pendet a dimen
motus in dextrum aut sinistrum,
sione curvae Ellipticae
Ellipsis axis minor aequalis est dicimetio cylindri
curvam autor ita metitur.
summa erit se quadratum
D
quadiato rectae Di addit quadratur semiperiphericae circuli basis 1HI
semiperipheriae Ellipticae CEd. (verum hoc succederet
si exlaqueari pendent ptatua ventum referens et in speciem volantis ingentes alas
pro linea Helicis, non vero pro
expendens junnctas jugo KL atqe in superiori conclari sit qui cyslndum circumagat, alis
reciprocantibus commovebitur aer ad refrigerandum
fam Caneum perpetuum circulus inclinatus imitatur. Parum differt a priori ptro
 d alta moveatitur, hinc
ellisi adhibetur circulus inclinatus
de vi percussionis. Quia oia plena, nihil poveri s
fliud
est impellere aliu perentere
nihil movere pt sine aliqua resistentia sui ad motum
Cas b
putat corpus dex aere
percussio ob impe tum conceptam. Sx htuce definitir
in percussione est coepti sam motus interruptio ex nova objecti resistentia
Ellipsis
Minea elliptica, quae longe alterius est, naturae.
aqua emergens et in aeram incurrens eam percutere;
Aristi probl. 19. grave dum nvetur
Onus secumi impositum tanta grivitatis esse cquortet utqua
locum non habet si cimpetus conceptus semper frictione mortificatus,
ratio est spatii a securi cadente decursi ad spatium quo illa renetrat lignum ecu
ratio ponderis
or
securiu prementis go gravitatem simplicis semnis ut aequalis fiat scissio +Error  lur in spatium
granitalis magis assumere naturam
pro duritre ligmi etam et tamen pondus idem B seme permissionis potentiae aequatia et Hinc pondus
Quod aurem lamellam extendere Jeberet inpprarrectam, deberet esse ad feratitu, ut abtindo ex qua
cadit malleus ad differentia crassitii  lamella et bractectae. ( demenr +) Si quis finicalus jam
extentum trnhat, non tam facila 2tempit, ac si tangurdum subito extendat
soepius in profundisiuum putcum 1aaequates lapides dinnisi simul; sempersantem alium alio
prinem audive Ex altissima lunt Beonomensi ntavi partatum praecurrere gravique adeo ut
aliqusvando gravita smaijor terram altiuserit, quando minor ad huc aberat Topeditu. adem est de
levitate: aquam in longiore sistula vitrea aliquandim agita ut aer fisturee inclusus aquae
C. 7
immiscentur ubi cessatum fuerit ab aertasime majores aeris particula erto ascendent, mipores
ne vin gragli mino velo
s vel levioris velocilitem per se suniore etre quam minus tatis de bullis alia causa
cunctabutidae pautatim moventur s+  quod puli sam
quod minor vis eas avellens onsi leviores +) idem clarius si e propuda ,sit in fistuta
quo amploor vora et velocur motus eo aqua impulsa a ltius assurgit Ae prora foream
depressioremsone se relings. Aer quia Aer facile compitinitur, in eo discrimem motus in eo
a mota in aqua, partes quae aute sunt comprimuntur i pone, dilatanitur. Grovitas
e
otimuo ar in quor momento tysico novum impetat addit. Experimento habemu
clobum argillacem unciarum acto perpurrere uno minuto secundo horae pedes 
Ut radiis altitudinis prioris ad rudi
ita et percussiones intensep.9t est enor. percussiones
et duobis pedes 60 seu quadrupluF.
sunt potius ut altitudines +) expeerimenta purd R occiolum d. l. 16, n. 1Z. et apro
ehe malilis, hoc cnferrer videntur.
cem altitudinis posterioris
sed hos parum fidendum, quia funiculi distrabuntur, itro jugum flectitur lano qui
est flexilis adde quod pondus non exacte semper cadit in lancis centra; quo majus pondes
Mersennum lom. 3. refler, Pysico
utaque expaerientuu docuit pundus dimittendum
altitudinum, si anctum sit pondus eevandum
tro pervusine retrahim frachium quantum pprsuum; duobus di-
eo major locus flextonisiun
ex allitudine adhnc majori quam quadra
gladiantibus si alter alteri sinistrum latus obvertut, et tam longo ensecitatur ut protecto
attollen
corpore possit manum valde retrahere, vatidisimu sictium infliget cumleliam ex relenitum
praeter conceptura
8
stapsu.
titu corporis conversione aliquis impetus commumiret
inscutorum insu. Eo ictu quem italiquartam vocant aruo valichor vctus quia
conmor motus non in couersione corporis avertitur hosti entinu latus praecise ita, ut
radirum totum extendi queat, et praeterem pars exterior manus deorsum convertitur exquo
propter conformadem juncturamu cubiti et manus ictus evadit durs fere digitot longo
quam non firiet hujus modi magus conversio, demum cum sinistrum brachium in
posterioro projicratur extentur sit ut corpori major impetus in anteriora possit
impricm itra fericulum cadendi brachiu siquide eo pacto in postervora pro–
rectum tonstulo gravitatis, ut gravitationis, centro, servat totius corporis aeglibria
qui popuor equo calcitranti iminus lavitur

## Folio 118v — 00068537:0236
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 119r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
quando fistuca cadente ptali in Terram adiguntur uitro minus elevalus
fistaca, ga uinor resistentia et subri lignam clavum intabulam adigentes, iniho
minore utuntur motio
car 8. Mujisne perculint malleus sio o an sit:  a
a verliculi ad horvontale a vero ub horitontali ad verticale
cap. 9. Mercussionis (vires putat qponi ex mote et nelocitate
corporis perculientis (fenor+
Si corpus loblique perenliat eo validuor
euit ictus quo corpus punctum ictus alinea directionis spercentum gnravitatis
corpora, vel gravia sponte mota, nel ab externo impuls
hhabentcentum impetus. putut si corpus homogeneum id idem esse cum centra lungu
pausemile abest.
tudinis fqu, et plana corpus aequaliter dirdentia dicidere et ipsim in
aquales impetus ( error quid enim si nullum sit centrum magntudinis 2)
sin partes aliae rarae aerae dens a, tunc ut non idem centum gnravitalis et ma-
omendims (+ imo id nec alias +) na nec idem centrum motis et impetus nom qua
evrra minorem impetum concipiunt et centrum impetus impressi assumi potes
adem ac punctum illud quoed in motu naturali esset centrum gravitatis (dt) silinea
airectionis untus centum impetu transiens s incidut in punctum
percussionis validissimus est ictus, quia  aequalis ubius impetus, in nulla
in verbere Groliorcesica discipliaa maror
arietes non planafacie sed convexa commmiinter aut acula constituebantu
partem declinare pt
quia hrabem perro armatam e fumbs sussensa non plane hortontalis 
sduo lancea ucurgunt non aesti
mande percussio ex solo impelu tancec sed et eo quem nulilis corcori im-
sed quasi circulanter movebant
ariuit equus et ipsius eus impetus. Centum non in lapcea, sed cortore mititis
non procil ab equo hinc idilihandu lancen,
corgitionis
eit quamnmum recedat a linem
cnr acitus tertum apabrachio emissa puam
amentatis hastis usi, quas loris retratrebant
Mulliplepratio: vola manus cum hasta obicem offendit, ob molertie cdit,
relentu unde verberes
eb mill melam doloris non ita libere pecutimus etbrnchium quasi revocumis
quando corpus in arcu speciem perentit validissimus ictus non sit in ex tremitate es
iti scelenimus sit motus. ut so AB morcatur circielentium B, si recta descenderet foret percussio
vulidissima in D. nunc tum Aliqusit motu sit circularis, non omnium partum
aequale imimentum, sed majus versus B, invenenta tant in rave distantiarum A.
ab A. adeoque progressione Arithmelrca. Hoc modio in aequales partes
insequabitur in Z possito L cadere inter NC, Et H. posilo AG. 2 et AH 3
(sed rectins poterat Fm ABC dividere in duaspartes aequales ALM aequ: ABC, ergo
Ecurat
necesserio AL aego YE AB), MM malleo et securicavendum ne centrum percussionis
cadent extra terrum, in pacteapeli manubricem Methodus chysica pro inve-
strgando centro percussionis; purtem quae manuapprehendiumr exclavo immobili suspende
ut cireneum libere moverivaleas, suspensam clavam vibrari permitte, tum ex subtlissm
filo aereus aut plum bequs globulus pendeat, qui pariter vibret, ac filum produce aut decurta
donec fiat vibratio ejus isochiona vitrationi clavae, et longitudo fili non temere
pronuntian notes esse distantia centri percussionis a summo, polerperinde
enim esse debet, ac si clava ex suo centro percussionis esset suspensa 
quia tamen iglobulus levior clava, et grarius plures vibraiones eodem tempore
perficit, quare centrum momentiorum seu percussionis ab est adhuc paulo longius.
is adde quod si manum perculias centrum s quasi sus pensionis seu motus
non sit  mitio clavo, sed in cubiti aut humerijunctum, prant cubitus aut tolim bracehiu
Hinc mallei  bibliopegarum brevioris manubrii quia extento
cap. 40. deresistentia corporis percuss vehementior percussio quo major est
sive Elistica sine non.) Hoc enim corpore manente superfici ibi relment ejus superficico
resistentia
nentes innituntur duobuscyathis vitrers; circa medium valido fuste percussus flectie
quod non facit aqua, quae circunfluit
et in flexione declinans intra tis integris frangitur. Corpus etiam durissimur ex
Hodie Galeae et thoraris aliterac olim durandi, Colium
sufficiebat durittes, ne mto mucionem admitterent vel aciem, Evdre ferrum molle esse
Atu
pereutitur et contremiscit,
si corpus percussum minis grave, ut marmirea statua
parum essicietur, sut et si nimis leve, nam globus eburneus percussus malleo longiqus
oportet ne ictu dissiliat
ibit, quam halbulum ex copresso aut gallam exquereu perculias. Si percussu
rerutrat percarienti fortur est percustio.
Aecritantem ex altitidiue non modem
brachio percutiunt, ot fabiorum ferrariorum mallei, bipennes et caetera quae
movetur
ideo extendere nequimus.
Mollia cedunt induemer superficiem quaaa, ut cera et lanu
Baculus cujus extremitates in cacumendes.

## Folio 119r — 00068537:0237
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 118v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
lapidem inmexie excipimus si ejus motui ubi manum affigit, exigno minoris velvcitatis 
discrimtur. obsecunde mus. Tale procul dubio, antificium ejus, qui ante aliquor
annis Autinae easem ea dexleritate in altumnoriciebat, ut perpendientaris decst
eret mauu deorsum cun versa mucioie quem eadentem nuda manus vota excrprebat
sed cum aliquando invitus cogeretur ut id noctu experiretur in conclara multes
facibus ulastrato, cum deficienti clarissima et constanti diuma luce, quam
trem uta et inconstans facium multorum flamma imitari non potest
x ita exacte assequeretur descendentis gladi motum, manum trajectam
retulit, in perculiente consideranda moles motus velbetas, in percusso recede
eifficultas tam a mole quam asustentaculo in utroque positio, et temperatio
seu durities, a percussionis ratio ert in dationehorum composita
quomodo expercussione determinetur reflexio. sopius contings forte semper
ut aliqua sit in altentra sallem viporum coleisorum compressio aut distractio
cart. 1
et novus impel ex pestitutione. ferrum comprimitur, plumbum deprimitur nec se
restituit. Fo usorius ostendit vim compressionis et restitationis. Reticuliin
sphaeristerio mervi melius peperculiunt quam e acillus ligneus considerandum
planum tangens in puncto reflexionis. Angulus reflexionis idem qui
determinatus
effexio ob valde inaequalia momenta cilea, centrum gravitatis. Si vicidentia
Valde obliqua minus minuitur impetus incidentis, et fortius perubit reflexione
use parielem eupler reflexio altera
opesi
a parimento, altera a pariete. Si longe absit parvin paries lineam curvam
quando pita cadit obliqui in pavimentum
in reflexione describit, si prope absit fere rectam unde in secunda reflexioris altru
assumit pita quam a pavimento distaret apex lineo curvoquae ex primarefecione
quando reticulis
ut globi bombariam majori elevatione emissi
todimus non rato reticulum movetur in plano aliquo horrfontali aut valde inclinato
itati dicunt. tagliare co trinciare una palla, unde motum accipit simul circa
suu centrum, utague nisi pilam excipias aptequam parimentum attiusas, frusta deinde
caltum expectubis juxta regulas reflexionis. idem fit si pita leviore affrictu
minoribus abiculis ludentes (forte
Sngiesiit +) ylobum quasi pendentem ex manu tenent dumque illum projicunt
funeu perstringit, unde saltus fallit
nano ei motum circularem communicant unde ubi globus terram attigerit vel
spit sese si derectio peripheriae ad motum circularem est aequalis directioni centri
ad motum restum, vel tardius conmavetur quam si solam haberet centri directionem
pront directio centri major direstione peripheriae quae cum primum terram attinusit
ponamus
duos globulas tanto impetuactos ut possit uteque reflesti. si globus Rincidat
ipta est sua conuersione retrahere centrum versus pjicientem
in globum V directione AE, resistet globus V tantum secundum directionum
quam metitur linea RF perget vero secundum eam quam metitur FE
de communicande impetus in percussam, putas
noe impetum inigrare ex percutiente in percussum ex toto vel
parte recipere autem impetur perfussa prout motus sunt capeccia. G lobus aequalem
Mira ausoris sententra cap. 12
molest glagitate directe perculiens cconsistit in loco ubi perculit et percussum globum
vehementer escartis in At inquies impertum non accidens non migrare
ec subjecto insubjectum ipsi scholarum parietes clamant. Respordet
multa istinsmuli dici in scholis verum non satis examinata De
batetur sed secir esse he absolutis
asibi tndhur stra concedi
Et sicet
de alias id nalumliter fieri negetur, hanc tamen impetus videri esse praero
de modis quillem
Mosacidentibus.
galivam. saepe balistom globos argillaceos excutres sine arcus dethrimentum sed
utraque manu apprehensa linctamus longiora habent manubria, quia brachium qualitatibus certe divina nirtule a fieri
idem si globus incidut in
plapum, quod in puncto. At si hastu oblique in rupen jaculeris vix fiet
incidentiae, quia is solus
describeretur
d
non sine incommode aliquuolres vacuuum arcum dimittes, impetus enim prissiti
ex si manu vacua te lapidem jactare
accidet (C hor non probat translatione accidentis)
consumitur in ipso areu
cunsue rescubitur singulare coeaque machine tale: verte a moveatur
ncntiaris id non sine dolore
acylinder bc circa axem is secum circunaget affixum Triagentum Glp.
obtusugulum circa p, quod apice l, deprimet in q circulum 9f
globulo e incumbentem et simul deprimet, embolum hn in a
antlia a elevabit oppositum embolum im in antlia m
inprimendus
deprimet biciruulum, et contrarium efficiet
it possunt esse emboli amusmodi plures sub ciiculo futerum
translattf
madituae totius red infixum solo, circa e globo sum ubi circulum
sustinet ad coniem ibi cylindrum be sustinet, cntinder in summo 
parsus a
capiBh. inter psus
madiima maveas
perpendicular
t
in
s 0 A
51
n

## Folio 119v — 00068537:0238
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 118r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
eclanicorm Liber d de cophlea est omnum efficacissum laeceris
paribus Huc auter non spectatt arhi medea ad aquam eveheulam
vulgatissim
en
situta.  illa pilse spriae hoc semper aequalis
err pressione (p et pro conuuctione, dum clavoruum loco utiamu cochleis ad s
nem firmitate neque enm revelli aut ex culi potest cochteaut, clavus. Sed eatem
non exercent vin facultatis mephinicae quat. cntinent (sed intio quatem com.
timunt) prorsus ut cinet seu subsindes inter corpora adactae. Ad imagures
sallicae lamnae citia percussionem imprimendas, super solido plano erectis et
infix y adperpendiculum duolus ferreis pedibus serreo pariter hinnsversario firmatis in quo
ex cuvata cochleae conginens an atrix fypus anter, damniam et cylindum coeterjectu,s valioe
urgetur ex cylindii conversione. Si radii lonsitudo ad spiramm intervallum, ut
C∞ ad 1. erit potenti circuli diameter est coor perpsera 314 et potentio motus
ad motum typi prementis ut 314 ad 1, hins si  homo possit so utras movere
esdem conatu aget ut pondus 2a400 libram
interv alli rad inter proximas
spiras pendet ab. inclinatione seu obliquitate spiram Hunc cohleae virent. t
in coctenpeculiare, quod int refert colinder an matiio moveatur. Cochtea priqui humors
siregmate inungenda, ne
nimis atteratur. ut si unatantam esset sura vel paurae
lares quia sprrae et pondus sustruent, et congrimunt parte
stitatue utile duas esse aut tres si plures sporae libus paraetelae, non ipsam
facilius laben patietur quam si
insiderandum intervallum, sed unius
tanta spirae a seipsa cum replicatur
ad motum reddendum promrbitrio tardum quod nam
ita utile hoc ad tentem ventarem in tubo movendam interdum
cap. 2. ullis et cochlea interdum
in di versis ejusdem cylindri partibe duae cochleae opposita, ut durcorpora ase dissungant
vel sibi adjangantur. sic ante annos e0 cumnon arrideret vulgaris tunc apud artifiles
effici hon posset
circinorum forma qui interjecto elatere crura divaricant, inflexamantem in arcum cochleam
allericurum infixam et per alterum trujectam moderatur artifex jussi mihi parari circim
Esue allo elatere, quem ditutarem priaibitrio aut contraherem cochleam hanc cuertens
Lempe un mota cylindri, matlices sibi pecedunt, aut a se inicem removentur. Verle
etiam instrumentum id frangenda dt Ailabandi ferrea clathra.
Idem
limen efficiet unica quoque cochlea, et mcgore vi, quia minor motus qui in dugilici
N
in circimcratibus etram et melius quidum efficere
e cardinibus
nca cochlea erit enim motus duplo tardior: si u
umentes alicui cap. 3. Eocilea cum vecte, si revellendo autro
duplus. et iita potiussem idem
angentes cilicuius basilicae ut reficiantur sit verreus vectas. Extre
mitate A subjiciendus ponderi is in B excavatus in matricem, in eo ope
manubrii circumagitur cochlea  quae est mnisitur laminae ferreo
(ne insistere cogatur pavimento) deprimetur B, circa centrum F. licet
parum attollatur semel pondus subjicienddi erunt cunci ne recidat.
in patra mea genus praeti vulgare prasertum in cocis moritanis ubi facilie ingentes
capides suspetunt, hoc ex uvae jam calculae reliquiis Tortivum nustum exprimitur.
Roberis quo ad fier, poles consissimum truncum una cum imo caudice assumunt, et ranis sita
Groliant ut tamen bifurcum relinquant quatenus bifidae illi extremitati aniti atque connectivales
malrix cochleae, quae convertatur circu potum ingenti subjecto lapidi insistentem sed
carae ut demumi et lapis attolli queat truncum illum qui praeli munere fungi
debert praeter extremum caudicem crassissimum dedolant, us inter binatigua, himi et hinc
in alvi lateribus ad perpendiculum erecta interjactum praetum attolli et deprimi possit
etra impedimentum quod alio qui rudis aspentas pareret Tigna ilea bini erecta aut ex
adverso rotundis aliquol foraminibus perforant quibus admitti possit crassiusculus culindius seu
ferreu vectistant illa incidunt patente crena, cui inferi valeat repasulum, eo consilu
ut alterntra prati extremitas pro opportumtate prohibeatur ne ascendat aut descendat
quare cquoluta cochlea attitert unatricem et opposita praeti extremitas amotis
omnibus subjectis repasulis sensim descendit, ubi autem en venerit, ut non absit b
altitudine estum quae in forculari calcanda insunt, immultitur superius repasulum, ne
cum praeli extremitate
quonium eliqua exeremitas attolli nequit, obstante repagulo premunti
simpliusattolli valeat. Cum revoluta in conhrarium cochlea matucem
uvae, et in lacum defluit mustum ubi demum adeo compressa fuerint vinalem, ut
facilius sit lapidea cochleae annenum attollere quam ilea magis coprimere ex cochteae
conversiare attollitur lapis, quem ad mediociom altitudinem elevatum pendere
densum trahit
dontius permittunt ut lapidis gravitate deorsum anante a pralo exprimatur, quaque
tutumcuuue musti aihuc in est. sed quia non ubique habentur tanti Capides et tam longaehibore
Communiter univer si labor vectaris incumbit cochleam unam aut alteram ves santo
duo cochleae advaposita torcularis latera constitutae malicem habeant in praelo exca
sin unica cochlea, ut in cyspognaphorum
conulis transversae trabi. Superiori immotae interitur per ex cavatas congruentes strias
valau quod sua conversione deorsum tridrunt
codilea, quae in conversione depressa calcat plunum ex solidis aseribus vinuceis
impositum
cap. 4. decochlea
infinita