# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/28483/text
# Catalogue record: 28483 — [Über Schisma und Haeresis]
# Incipit: Summum est praeceptum charitatis
# Date: 1683
# Akademie-Ausgabe: AA IV (assigned, not yet published)
# Other printings: D-Suppl.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=28483&katnr=K+22255
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068360
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 7, 1
# Folios: Bl. 11–12 (from the shelfmark LH 1, 7, 1 Bl. 11-12): 4 pages, canvases 21–24, page ids 00068360:0021 to 00068360:0024
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068360&page=21
# Lines: 184 recognised on 2 of 4 pages, mean confidence 0.94
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 11r — 00068360:0021
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 12v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068360/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 123 lines, status machine
summum est praeceptum Charitatis
ita christus, et dilectissimus Christa discipulus
HHtier. com. in cap. 6. Ep. ad Gal.  B. Johannes vangelista
qui etiam in decrepita senectute, ut ex narratione
cum Ephesi moraretur usque ad uttimam senectutem, et vix
inter discipulorum anus lo Ecclesias deferretur, nec posset
in pluta vocema
mroferre collectas i
sa contexere nihil aliud per singulas sole
hoc: filioli diligite
alterntrum. Tandem d
dem
is
hanne seeron sententianiq
domini est, et si solum fiat sufficit
S. Hieronymi accepimus, nihil crebrius ingeminabat. pra
ii
semper audire
et fratres qui aderant taedio affectu tner hoc laqui
dixera sit
ndit
Schismate nihil est nocentius, et qui rens ejus est gravissime peccat
est enim publica dissolutio christianae caritalis
Mida
idemque in Ecclesia quod rebellio li in Republica, nec alit in re fortius loquantur aut manifestius conspi–
Hoc agnoscunt optimi quique etiam inter protestantes
et sanquine ettam suo redemtam etium velle testantur
amabitem Ecclesiae concordiam. Ascribantur verba
Ish. Dallaei Apologiedes Eglises Reformées ch. 2
Eale omnia inquil confitemur Christiands et voluntate
Magistri, et propriae utilitatis ac salutis causa obligatos
sine qua ne Christiani quidem esse possune, ut 
dissolntio autem et divisio maxind e lorum
curo
set gravissimumque criminum; ideo
sedi
eam aut qui favent, non possunt
ctionem quam illis Dominus mille lociminatur
in quo
nec haereditatem adire regui coelest
linitur.
sine caritate quae deest ipsis, nemo
rans sancti putres. Sed non egemus Lestimonio
itau Apostolus 1 ad Corinth.  l. obsecrovo
Uti enim essentia et perfectio coraorum naturaium
consistit in partium unione qua soluia limme na tantum
Sorura exterior ac pulchritudo, sed et vis ac viba perit
ita par ratio est de hominum societatibus, quae com
tratres per nomen dimini nostri jesu christi
ut id ipsum dicatis omnes, et non sint in
contra eos hobis schisme
nulla inquulla ab eis (schismaticis, tanta fieri
pon. Et cum unio ita summam eorum felicitatem
constituat, necessariusque sit effectus al tatis
on
potest correctio, quanta est schismatis
pernicies. Et S. Cyprianus lib. de unita
Ecclesiae etiam marturium, negat schismatio
prodesse: Tales etiamsi i occisi
in confessione Nominis fuerint, macula
paratione quadam corpora appellantur; nam et horum
ista nec sanguine abluitur, inpiabilis et gra
culpa discordiae nec passione purgatur. Esse martyr
non potest qui in Ecdesia non est, ad regnum
erbenire non potest, qui eam quae regnaturim
et dereliquerit. Pacem vobis christus dedit
concordes et unanimes esse praecepit, tilection
et caritatis oedera et inviolata servare mandavit
exhibere se non potest martyrem, qui frateruam non tenuit
curitatem. Sed non egemus testimoniis nam quanta
mon frvanta ex nupero schismate mala orbem sristraa
v nnt quantaque animarum pretioso hrist
edemtarum, quas tot miseriae in omne
peaverant secuta sit pernicies infelici
Aquiseculi experimento didicimus, dicique merito
nec famem nec pestem nec bell
hinc tum est,) nec alia publica
Agnoscunt gravit
natura et excellentia ab unione membrorum pendent
Florent Respublicae quamdium nocinse.
chorent pereunt ubi dissens discordique qui inter protes rantes et
ex quibus componuntur
lvuntur. Nec ullum illis gravius divisione malum anguire etiam si
evenire potest, quod ipsa subsistendi fundamenta labe. tam velle testantur amabilem Eccle
cives concordia
factat, et vitae fontem inficit. Ut proinde gravissimum itaque non extenuant culpam schis
tantum conatur. Quam in rem
ii Rempublicam criminum haud dubre sit saditione
incendia extitire, et rebellionis semina spargere pta
jo3. Dallri Apoleyn Eclesiarum es
tia. Quando quitemigitur Ecclesia est coclestis quaedam et aeterna je su christi
vium abrupta civium unimenat unitate amici.
nisi quia
omnibus societatibu praestantion
unquam vidit aut finxit orbis
mactudendum est ea.
proportione ingravescere crimlium qui Ecclesiam
turbant eadem proportione  concludendum esta
qui hanc turbant partemque aliquam corpolis avellum
crimen  commtere, omnigim
criminum atrocissimum. In quo ita consentimus
omnes ut nihil tantum in tandem unitatis, cet
divisionim odium fictuli dicere possint adversarii
quod non probaturi statim, t si fieri posset, etius
augere dicendo parati simus.
Haeresis est a fide catholica
discedere, schisma ab Ecclesiae catholicu
communione.
Fides autum cotholica est doctrina quam tarquam
salutarem a christo et Apostolis acceptam et per
manus traditam Ecclesia fectis ad nos sue
custos et testis ad nos usque perdxit deduxit
u etiam opsii
mne a le
in posset redem
idiam. Sed
se amolim
tantum curopae
ribere verbu
saatutu cax.
l
ublica, caeteris
admabilior, quas

## Folio 11v — 00068360:0022
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 12r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 12r — 00068360:0023
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 11v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068360/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Fides Catholica estu doctrina sulutaris
a Chricto accepta  ab Apostolis  prae dicata,
ab Ecclesia per manus tradita, ac proinde temporibus
locisque universalis. Et haereticus est, quis quis ab hac fice pertinaciter recedit
ane d Hanc definitionem
contra novatores enet integris velumm.
destndernt
libei desende libris prodiderunt Tertullianus inpresu
opere de praescrptionibus, et in commonitorio
vincentius Lerinensis. A Idemque sensit
Nua quam novis fidei articulos condit Ecclesia
Sed qside cantum etsi subinde ex traditae fidei
analogia quid sit sentiendum dicendumve declaret
S. Angstinus idem jam olim itaque
Nunquam novs fidei articulas condit Ecclesia, neque aut facit aut patitur novitates
sd aantum quid exatraditae fier analogia sentiendum
sit dicendumque declarat. Unde praeclare Cyprianus
Ep. 63. neque ipse Apostolus neque angelus de 2elo
annuntiare potest aliter aut dodere praeerquam
quod semel Chrissus docint et Apostoli lerus
anduntiaverunt. Respicit ad pllud pauli ad
Gatalas 1. Sedlicet vos aut apgelas de coelo Evangelizet
nob praeterquam quod proter id quod accepistis
snathema sit. Et Nem I ad Timott. 6.0Fhim
limochee, inquit depositum custodi veritans profanas
qu cum povitates et oppositiones falsi nominis
scicurae. et Ep. jud vers. 3. decertetis pro fide
semel tradita sanctis. Unde recte dixit Aquinas
cces am non aliis quam prophelarum et Apostolorum
revelationibus nrie
controversias disertamus ex Ecclesiae pronuntrationem
male  obscure imo male loquantur nonnullo
viri pii et docti, quemidundum circa ipsum articulum
saciojanctae trinitatis manifestum est. Itaque Eclesio
 concilio coacto definientis  aliquid testimonio, tanquam soleuu
potisimum standum est.
Ecclesia Catholica est quae et fidem catholicam servat
eut et cum catholicam et commanione sunctorum universaleua
modetabem seat et communione sanctarum universali
et qui ab da secedet Schismatitus est communione secedit, schismaticus est
Notistimum est Sacramentum veri corporis Christi etiam
consatuitur
ab Ecleria ad mystici corporis hoc est Ecclesiae unimm
sevandam satholicae Unitatem  agnoscendam
semper valuisse, et illos si quis nec nisi illum
Ecclesia camolica esse censeri, qui cum illis Ecclesiis
commionisat, quae cum semper ab Apostolicis usque
temporibus in communione fidei cum maecna pate
parte per perseveraerunt, neque unquam b ab aliis
a reliquis Ecclesiis sponte recosserunt Itaque
quicunque culpasua ab Ecclesia sua  separatus est
 sponte Secedit (nisi ad ad aliam Ecclesiam se
s receperit, unde sua discessit) procul dubio
ex tra Ecclesiam est Catholicam esse censetur
quaanquam autem fieri possit ut aliquis non sua
iptaa extra E  communione externa careat,
quem admodum qui injuste excommunicatur, quem
inter ave quadam communione, fini nemo negat,
dgulariter tamen nota est catho ejus
qui in Eclesia est nota haberi debet
externa communio.

## Folio 12v — 00068360:0024
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 11r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).