# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/28680/text
# Catalogue record: 28680 — [Aus Günther Christoph Schelhammer, De auditu] Guntherus Chrisophorus Schelhammerus de auditu, ecito Lugd. Batavorum 1684 8°
# Incipit: Is axiomate 13 pag. 124 ita habet problema
# Date: 1684
# Akademie-Ausgabe: AA VIII,3 N. 012
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=28680&katnr=38533
# AA VIII,3: its series at Leibniz-Edition Potsdam II (CC BY-NC 4.0): https://leibnizp2.bbaw.de/de/leibniz-online
# In the Akademie-Ausgabe: AA VIII,3, p. 183 (PDF, Leibniz-Edition Potsdam II, CC BY-NC 4.0): https://leibniz-berlin.bbaw.de/fileadmin/Webdateien/dateien/LSB_VIII_3.pdf#page=182
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068530
# Title: Leibniz-Handschriften zur Akustik LH 37, 1
# Folios: Bl. 14 (from the shelfmark LH 37, 1 Bl. 14): 2 pages, canvases 27–28, page ids 00068530:0027 to 00068530:0028
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068530&page=27
# Lines: 84 recognised on 2 of 2 pages, mean confidence 0.93
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 14r — 00068530:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068530/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
suntherus
Christonhorus Schethammeius de
auditu, edco lugd. Batavorum 1689. 5
1s pag Liaa axiomate 13 pag. 128 ita habet
problema quomodo sonus per aerem propagetur explicare
Ex praemissis tactenus colligere licet dum corpora duo vel actu
vel potentia dura ac solita colliduntur, quae productio est soni, tunc
aerem ex necessitate uomcmoveri et concuti, ob eam rationem qua fluida
omnia id pati ostensum est, Apiomate 4. cum vero aer sit corous
fluidum compressum inus elastro praeditum ac in tremorem agi
Eptum, paret non alio modo id fieri, quam quia impresam semel
speciem som una particula in aliam decurpente totaque aere contre
mente per se ipsum idem propaget, ut solida corporaidem facere
axiomate 3. dvenimus  Non secus enim ac vidimus chordam
commoneri ac reciprocis coribus huc illue de currere aer 400q
commoveri totus videtur, hinc una altis particula alteri impressam
speciem perpetro communicat donec ob reactionem Marticularum
vis tandem ac motus omnis elanques cat, et sonys pro pagar desmat
Hoc autem inventum non mihi soli deberi fateor sed magna expunti
Viro ingeniosis simo et varia doctrina et enoditione instruorissimo
I. ceibnisio seren Ducis luneb et Branso. Hannoveran
hoc tempore Consiliam qui pro suo in nos affectu Intetiae
parisiorum dudum nato, cum audiret de auditum mihri disser
tationem sub manibus esse, per hiteras mecum comnunicare
non dubitavit, et de corporum tremore quadam egregia moneque
subolfactum id autem jam oliur fuit eruditis quibus dam
et emunctae naris viris, quamalis non ita distinctim
sed per transennam quod dicitur rem perceperint pro
caeteris vero summo siloso so medico ac poetae Areronu ino
Fracastorio qui elegantisimis verbis id exposunt lit. De sempa
pra et antipathia cap. 4. species soni inquit, si movere
sensum debet, modium poscit continenter densum, non per
admistionem terrae sed vi addensatum, quod in aere accidit facto
ictu. inde enim facta prius distractione et rare factione tam
subita fit addensatio partis post partem more undarum, unde
circulationes conslantur. Quod non aliud est, quam successiva quaedam
aeris addencatio in vibem facta per quam delata specite

## Folio 14v — 00068530:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068530/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
primo profecta sensum dimovere potesti fit autem aecesso
illa aadensatio in aere prioribus quidem partibus subito ac
ad
vi densatis subito etiam se rarefacrentibus ac alias successi
dentantibus.
paradoxon
2
c
sonus per aerem propagatus a principa
finem undique sertur pari velocitate sed viribus remittit
cullus dubito hoc assertum tam a vero absonum plensue videri
ut vix fidem habeant Cum actione et reactione partium
aeris trementium, videatur omnis earum vis frangi debere
nec tantum imminui sonus, sed tardius etiam ferri debere Et vero
nos ipsi etiam in eofuimus errare antequam a Mathemafico ume
isiffimio consummatissimo et rerum naturalium apprime curoso
pauto Heigelio collesa Honoratissimo dubrum ea de re nobis moveretur
Lunc enim experientiam consuluimus, et eodem praeeune
comperti sumus post mille passus eadem celenitate procedere ulterm
esonum atque Recerat in ipso principio. Experimentum tale suit
stationem elegimus in loco paulo paulo eminentiore, ibique
d
a collocata bonbarda majore et relictis sociis explodenda bombardae
mensurabimus ab illio loco perticas 10. H7 Bedem fiximus, et Per–
eendiculo brevissimo, ut citissime ac saepique posset recurrere
sinstructi sigum dedimus minore sclopeto, et ut pimum ignem vidimus
 deflaguantem laxato perpendiculo computavimus seorsim quilibet
quot vicibus recproctar decursionem perpenditutum ab plocret
aulequa ad ames allaberetur sonus. Hoc deaegenter notato
arsus 10 perticis emensis signum dedimus et ut ante instituimus
ocliputationem, idque aliquoties fecimus donec internescere signim
vel ipsum etiam ignem nor amplius potuimus, idue constanter
deprehendimus non Atc Geometrica sed Anthmetica
ptione proportione crescere numerum reciprocationum penduli
Interim sonus ita imminuebatur, ut percipi vio cundem posset. Ego vero
un expettato eventa turbatus de causa rei tam mirae cogitare sedulo
oepi. Et parum abfuit quin subtilitus aere lementum poris ejus haerere
crederem
sed quod haec sententia perquam improbabilis mihi visa esse
Ead stagnum spatiosum non admodum profundum me contuli, ibique patutis signis
deadem distantia ib invicem disidentibus baculis at la pillis injectis, coepi ut antem
nimenta temporae solicito connumerare ,EF vide manifesto circulos istos initio velotu
miaola
remissin postremo loco eecunere per superficiem verum non esus di versum tempare
ab uno spatio e
non a
permanet sed ubi parum processit aliis atque elioue incto spatio ex cotat