# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/29146/text
# Catalogue record: 29146 — David Christiani, Th.L.Hannekenius, Kil.Rudrauff: Ad Consultationem Chr. Rojas de Spinola... de reunione Rom.-cathol. et
# Incipit: Approbatio Responsi
# Date: 1684
# Akademie-Ausgabe: AA IV (assigned, not yet published)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=29146&katnr=47168
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068374
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 13
# Folios: Bl. 266–337 (from the shelfmark LH 1, 13 Bl. 266-337; LH 1, 14 Bl. 295-302d; LH 12/1 Bl. 72-109): 144 pages, canvases 533–676, page ids 00068374:0533 to 00068374:0676
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068374&page=533
# Lines: 6,004 recognised on 144 of 144 pages, mean confidence 0.86
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 266r — 00068374:0533
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000533.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 22 lines, status machine
Ad d
tationem
pore Roias de sinola
p2SCOpE de Thina
ennione Romano-Catholicorum et
s
rotestantuum
Annotata
vis Chribiani S. S. Theol. . et
Prof. Oro. in univers. Siessensi
p. J. Jacultatis Theologicae ecane.
Aut Sapicta, aut Non-Christianus. Mel chion
Cornaeus. Aut sapista, aut satanista.
Atnton Sossevinus. Aut Catholicus, aut
Haereticus. Dellarminus lib. 3 de Laicis, Cap. 1
Roma reformata retormal mundum. Lroma
homadeformata deformat mundum.
Sudieate nunc Matrem vestram, judicale, quoni
am ipsa non est Uvor mea. Oseae =. V. Z.
s
PXL
Dav

## Folio 266v — 00068374:0534
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000534.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
Aprobatio Responsi.
ir maxime Reverende, Spectabilis Domine De
cane. Selectiosima est haec et plurimae apparatu
Eruditionis referta Consultatio vestra. Caeterum consultu
es
existimarem, convenire nos, apud spectabilem Dm. De
canum et examinare concise illa episcopalia Thinensia
dequibus Luaestionem in Aula nostra, etalibi esse reor.
Salv.
S. L. Hannesienius D.
Sir maxime Reverende, Spectabilis Domine Decane
Annotata vestra ad Consultationem Thinensem, laborem
sistunt pretiosum, oruditionemgue aestumatissimam.
Sed quia jussi sumus 1) Communi nomine 2) unice adme
e
thodum et Regulas propositas respondere, nostraeq
facultatis ferze ad illas suffragia, repetoOm Docto-
ris Hannehenu Notum. Salv.
Kilianus Rudraus. 
Approbatio Extractus.
3
Sir maxime Reverende, Spectabilis Dm. Decane
Ego neroosum hoc et firmum per dio. veritatem cri
se
ptum approbe, eiqe subleribo. Deus porro benedicat issi
S. L. Hannehentus. D.
Repeto R. Rudrauf cum illo Heshusu praef. 600
e ppru.
Si quis revelato nune Antichristo et patefaita
Romani Pontificis turpitudine, non ex animo odit
et detestatur Pontificem, ut hominem peccati
et Adverlarium Christi, necesse cum nullum pre-
fatis quotum percepisse

## Folio 267r — 00068374:0535
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000535.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
re
2C
G
De Porcheto Spinola ex ordine Minorum re-
sert flavius Blondus ex Platina et Petrurcha
Dec. =. lib. 9. p. =54. cum Jacobo de Voragine
Archiepiscopo Genvensi furcessor sublectus fuisset
quod contirmandus Romam arcesserit, quo die fron
ses cinere signantur; provoloitur ad Pontifi-
cis pedes post alios complures Sorchetus, fron
tem aineris cruce signandus. Sum honisarius VIII
Papa (: Benedictus Cajetanus antea vocatus, con-
tra jus sasque Pontificatus sedem adeptus:) cum
a sacerdote die cinerum dici tum soleat:
Momento homo, quia cinis es, et in cinerem rever
teris, mutatis quibusdam verbis diverit: Memine-
ris, quod Sibellinus (: Emperui Cliens:) es, At eum
Sivellinis in cinerem reverteris: Acineribus
non in caput, ut mos est, sed inoculos conjectis,
Archiepiscopatum eodem die ipsi abrogarit, illumque
contumeliose exauctorarit.
Noster Christophorus Rojas de Spinola, et ipse
Vidcus franciscunorum epricopus de Phina, an
C
ordinu
multum sibi de sede Pontificia polliceri posset,
eiquam gratiam sit aliquando relaturus, merito
dubitamus, dum in srojecto suo et Medus paris,
ubique ejus potestatem illibatam non vindicat; dum
patitur autoritatem illius aliquo modo in discri-
men adduci, aut disputationibus exagitari
dum Prolestantibus offert Coenam sub utrague
specie et Ministris Ecclesiae Conjagium; dum

## Folio 267v — 00068374:0536
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000536.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
concedit, respectu Protestantium, toui omnem duqui-
sitionem, omne Anathema, omnemgus ad Tridentinas De
cisiones obligationem; dum Protestantibus et aliis
quibusois relinquenda esse concedit hodierna bona et
lesiapica etquacvis dura quae possident. Emo
declarandum esse, quod ad reliquos episcopatus, Trin–
cipatus. Praefaturas et Praebendas, aeque ac aliae
Romanensium familiae deincepseligantur; dum de
nigus ut possibile et sperabile sapponit, plebem ho-
manensem ad ccclesias et lova Protestantium
peroenientem, et vive versa, a locali Pastore pabu-
lum verbi Dei Saoramentaqu absque conscientiae scru-
pulo accipere, ac in cunctis sacris cum reliquis
locit sidelibus. Christiana fraternitate unionem
exhibere posse, etc: Haec, ut et mucta alia, null
ratione conciliari possunt cum canonibus es
decretis iuris pontifieu, desuitis et detis, e
lingensibus, aliisqe Pontificus, qui existimant
Haereticos s: quales Protestantes vocant:) odio ha-
bendos, ideoque sugiendos, et persequendos esse, qui
censent, Emperatorem. Regem Romanorum est
status emperui non posse tollere Canones, et dura
Romanae Ecclesiae, Apostolicae Sedi dudum ad-
quisita, nec Confersionistas ullum omnino jus
in sacris collegiis, Monasteriis, Ecclesiis et Bonis
Ecclesiasticis habere, eose violentam e injustam
uscrpationem; quiq omnem omnino communio-
nem cum hacreticis, quoad corlesiasticam. et
L

## Folio 268r — 00068374:0537
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000537.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
9.
e
a
civilem, aut etiam privatam conversationem; cum
illis orando aut benedictionem addipiendo, cum ma-
gis sint malediotiones, quam benedutiones; cum
prohibitum sit, Catholicos sepelire hac retivos, a-
deoque vel in morte illis communicare; simpliciter im-
probant ac prohibent; qui denique judirant, omnem
inter catholicos ac Hacretivos Reunionem et con
u
ciliationem esse impossibilem, et autheranos, tan
quam transfugas, servos fugitivos, rebelles, apo-
statas, ab Ecclesia Christiana alienos, et Christia-
ni nominis et Ecclesiae hostes intensissimos, uti
appedantur a Scioppio Maldonato, Bellarmino
non posse absque satisfactione in ecclesiam Catholi-
cam recipi, nec restare ullum tergiversandi ex-
cusationem, aut meliorem ineundae concordiae ra
tionem sperari posse, quam ut omnes, qui acternis
flammis excruciari nolunt, suum intellectum Con-
cilio Tridentino, cou universalis Ecclesiae craculese
scujus decreta in disquisitionem non revocanda
sint) obsequenter submittant, manvipentqus, ut
obedienteo silios adderet. Ac.
Numinis divini humiliter invocato auxiliol Historica
Venit superiore anno ex Hungaria ad Saxonicos
electorales e Durales, aliosque Germaniae Prin-
cipum Theologos, scademias et consictoria
Reverendissimus Dnus Chripophnus Rojas Spi-
rola
episcopus de Thina ordinis francisci, ad
era-
narratio.

## Folio 268v — 00068374:0538
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000538.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
tractandum et transigendum de causa toti Ccolesiae
Christianae communi, atque ad componendum dis
idium, quod autheranos pariter et Romano-
Catholicao ultra seculum exagitavit, et venit
quidem, quod nos sciamus, nullo homani sonti-
ficis vel emperatoris diplomate vel consentu et
mandato speciali sufficiente et omnibus numeris
completo, omnigu carente delectu, atque instru-
mento legitimo s: quibus ad moliendum opus tan-
tum vel maxime indigebat) nullo consilium pro
mittente, nullo apud Germaniae proceres Evan-
gelicos sollicite urgente, nulla autnoritate et
potestate publica, tanquam oluobus actionum
humanarum principiis ita conneais, ut alteru-
tro deficiente actus alioujus validitas corruat.
Legitimalio Nomine ecclesiae Romanae cum autheranii a
gendi et transigendi, nullo idoneo probegus delibe-
rato ac sufficiente parificationis et compositionis
medio instructus, nulla sufficiente zuarantuia
ab ipso constituta, perquam Pontifex et cardina-
lium Collegium onstrumento autheutico prosi-
teantur. Sese omnia approbaturos, quaccunqeu
episcopus in hoc arduo Pacis Coclesiartione
tractandae negotio tractaturus sit, per quam
etiam imperator utrigqus Catholicorum et Pro-
testantium parti securitatem promittat, ut dogmate
illa
Episcopi.

## Folio 269r — 00068374:0539
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000539.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
10
et
a
ata
illa, quae ex sacris literis demonstrari non porsant
rejurant, contra vero recipiant dogmata, quae
ex Scriptura clarius probari nequeunt, atque ut.
emperator, si sontitex et Eclelia Romana partas
serrare nolit, videat autem, protestantes victoriae
palmam reportare, eos ad paota servanda cogat.
atque sic ad expedienda nomine omnium Catholivo
rum minime paratus, nec voto universi coetus
ipsi resignato.
Itagus cum ex mandati defectu procurandi hanc
pavem, maxima oriatur nullitas in pro hoc et lau-
dabili studio atque negotio paris et concordine tan-
tansdere in scripturis nobis commendatae, ne an
cassum laboret eprriopus, quod de Johanne Duraco
paciticatore Angeioo seribit Johannes ractue com
pend. Histor. universalis pag 766. nec aliquando
habeat, quod conqueratur cum erarmo inter syn
cretistas primas occupante epist. Lib. 1. Epist.
ad Barbirium pag. 5. nac ego pracilarum operae
prdetium fero, quod utrinque lapidor: nec quiiquam
contra praejudicium aliorum rectius sentienti-
um et salubriora consulentium, nec totum .
procopi negotium Lutheranis surceptum et
concordine impetrandae spes omnino dubia
eristat, nec deniqus et a Romano Catholios
et Lutheranie eposcopo illegitimatio, quam
vocant
26

## Folio 269v — 00068374:0540
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000540.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
vocant, sbjiciatur, meritoqe ab eodem nec media.
ta vocatione gaviso, ne immediatam aut a
postolicam legitimationem suae personae et cau,
tionem de rato requirimus, ut noc a sontifice
imperatore, omnibusque Ecclesi Romano Pon
tifici addictis imperret, sine quorum nutu et
consensu, quaecunque vel ossent vel promillit epi
scopus, irrita esse necesse est, ut quam ille
moderationem iniverit, eandem sontisca et
Ecclelia Romana Catholica nunquam velit
in dubum voratam. Cui enim foret usui, aut
de pace, ipsuis possibilitate, gustitia, necessitate
utilitate et modo, consultatio, aut inita cum
epesiopo, in religione consociatio, si, quae
exisropus probaverit, Ecolesia Romano- Catholica
vel Pontifex improbaverit: Luaecungu proinde
aut molietur, aut geret, semper improbari
poterunt ab ea porostate, cui est subicetus.
Atque sic totum hoc negotium tanto molimine
inchoatum, et quidem cum aliorum praejudicro
citra omnem fructum tandem in spongiam
incumbet, nec universalis conciliationis scopum
adsequi poterit, ut fieri solet in actionibus pa
ticularibus, cirea negotium universaliter
totam Ecclesiam concernens
efficit solus, quod sacit solus. Itaque omnie
par

## Folio 270r — 00068374:0541
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000541.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
ca
et
a
ec
nticularis actio improbanda, vel maxime cum pericu-
lo gravioris Schirmatis atqe novarum litium conjuncta
Luod moderatiora oliim ingenia, qualia Georgu Carsan- heorus lassan
dri et Andreae Fricii Modrevii, aliorumque, in comunione
Romana, Melanttonis inter Reformatos, sub initio
Schismatis concordiae consilia tandem suaderent.
mirabitur nemo; led hodie frustra sit, qui in ve-
teri ulcere speret, quod in novo ad huc et crudo vul-
nere succedere non potuit. Luid Romae cum Marro Mareus An-
C Zhoncus d
Anthonio de Dominis Archcepiscopo spalatensi, Dal- Dominiis.
matiae et Crontine Primote, taliae quaepiam agi-
tante actum fuerit, toti, curopae innotuit, nimi-
bobpuo
rum Asapos voli dioncoo ab ipsis Pontificiis, ad
quos spe syncretismi promovendi redierat, retulit.
.
Probamus tamen, quod episcopus media Pacis reli- Media pa-
giosae acquirendae illegitima et ad pacem restauran
dam irreligiosa. Tyranniva et conserentiarum co-
activa, Acatholica primaeques Ecclesiae consuetu-
dini contraria, Atheismi inductiva, ab ipsa ex-
perientia illusa, Fraudulenta scil: et sanguinolen
Ja non arripuerit. Neque enim Christus perar-
matas legiones, sed per Doctores et Martyres
de orbe triumphavit. Ideo Concilium soleta
num 1V. can: 56. diserte decrevit, nemini ad cre- Atglus Epircoa
dendum vim inferendam esse. Neque etiam otgluo qupopt
improbare possumus, quad episcopus, cum de
pace consilia capersit,
Syria maria, quod dici-
tur
Anor. Sricius
Melanekton

## Folio 270v — 00068374:0542
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000542.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
tur, non moveat, nec Aylo Lycambaco, sed Theo-
logivo et candido omnia peragat, parifico, omnis qe
rancoris eaperte, atgue de prenico deliberans, omnia
ita moderetur, ne quenquam laedat, vel un arengn
provocet, ne erenicum fiat polemicum et dum
ciejono vult cudere, oudat reiv.
Scopu episcopi. Scopum ipsius quod altinet, manifertum curgus
projectum et media ipsius accurate consideranti. illum
non tam concordiam Ecclesiasticam intendere, quam
reductionem protestantium ad sapatum, suirqs, He
poticis consiliis, quae concordine inter Christianos
Terruminandae speciose praetectu disseminat, non
alio spectare, quam et sua Romanae ccclesiae ru-
ra maneant, placita Tridentina omnia aliquo
melle circumlita recipiantur, et Jyrannidi ac ido
lolatriae papali inflictum vulnus, justa ac ne
cessaria secessione Protestantium a sede Romana
voluntario ipsorum reditu ad pedum Papalium
osculum, cicatricem recipiant, ipsique vencam sctiir
c
matis humiliter deprecentur; evangelui doetrs
nam, quam eourque prefessi suerunt, ejurent,
et in sontificits ac conciliorum ejus verba ju
rent, sontifici adulentur, ut ad illius obsequium
deducente ac proxencta Ericopo redeant, irtaque
denique iniqua pare Protestantes
subjierantur, non et amcei jungantur. Roma-
C
1d

## Folio 271r — 00068374:0543
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000543.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ca
n
a -
no-Catholicorum non esse alium animum, satis pa-
tait ex nupero colloquio Thoruniensi, inquo Vil-
nensis episcopus in suo programmate invitabat
dissentientes Thuronium, ad docendum et proban-
dum, quomodo illi animas diversarum nationum
et regnorum pretiose sanguine Christi redemtas
falsis et perversis suis dogmatibus a vera, sancta,
Catholica homana Ecclesia abdurunt, et ad ba-
rathrum detrudant. etc.
aua disimus, manifesta sunt exillis, quae C
piscopus in projecte suo et paris motiois dispu-Contenta
tat de Prolestantium ad Ecclesine sune latinae et Projecti epis-
pristini Patriarchae unionem et obedientiam re
versione; de Regiminis ecclesiastici forma, concili-
orum generalium necessitate; scripturae per convilia
oecumenuca interpretatione publiva, concilui sri-
dentini aurtoritate, Romani Pontifieis in con-
eiliis praesidentia ac Directorio, Mllorumque convo-
catione, Romani Pontificis Anti- Christianirmo
omnipraesentia Christi hominis, quam improbat
eucharistiae, sive sumatur, sive servetur, in plui-
de vel oiborio conopeo permanentia et duratione
communione dimidiata, sive sub una specie, trans-
suostantiatione, genufleaione un cucharislia
et adoratione ejurdem, mirsis privatis et solitari-
is, de duplioi cultar religioso, summo et re-
spectivo, imaginibus carumqu oultu, oratione
copares.

## Folio 271v — 00068374:0544
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000544.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
prodefunctis, sve Marra sive salutatione Ange
liva, invoratione sanctorum, peregrinationibus
potiois, poenitentine sacramento, confersione ar-
cana et sacramentali, indulgentus, bonis cole
scartiois, Catholicorum in etclesui protestanti.
un communione et vive versa, absque conscientiae
scrupulo, conjugio sacerdotibus relinauendo
saltem usque ad concilu devisionem; quae dogma
ta et articulos controversos epircopus partim
approbat emollit et extenuat, partim improbat,
partim approbat, et dogmata pleraque omnia 
novis colorum pigmentis incrustat, viam ad
sapismum, quo nos revocare conatur, compla-
naturus.
restantiumt vero in hoc tanto negotio nossenso pede pro
grediamur, et exoptatissimus obtineatur scopus
Deia nimirum prapolentis gloria, Evolesive at
si
flictissimae recedificatio pariter et consolatio scan
dalorum noxiorum remotio, piae ac Christianae
tranquillitatis restitutio, orrantium in viam re-
ductio, complurimum tandem animarum aeterna
beatitudo; nec Majores postmodum turbae, gra
viora dissidia ac pericula insequantur, Requlae
Protestantium qua dam et postulata circa Romano Catholicam
requlae et p0-
Dulata.
et Protestantium coclesiasticam reunionem et con
cordiam spiritaalem, tam a sacra scriptura
quam ab universali eoclesia et Augustana confes
Sione
escs
Ci
ta
a)
se
at
t
Se
la
s
do
se

## Folio 272r — 00068374:0545
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000545.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
et
sione praesoriptae, nobis hic sunt atcendendae, qua
sSi negligantur, non polert non in opere oriri diffi-
cultas invincibilis.
Basis, Eynosura etamussis fidei Catholieae
et Christianae concordiae nulla aliasit, quam veri-
tas divinitus patefarta, Scriptisque propheticis ex
apossoliois veteris et novi Testamenti comprehen-
sa, atque sic nullus sanciatur syneretismus et
Neutralitas, nullusque ad Christianam admittatur
unionem, qui ad omnes verbi Dei veritates et Nu-
mines speciales revelationes, quac sibi sufficienter
propositae fuerint, admittendas esse, sese paratum
non declaraverit.
x
Hace primas hic obtineat necadthronum He
rocrilicum admittenda erit humana traditio aut
autoritas, nec patrum scripta, nec pontificum decne-
Ja, nec conciliorum canones, nec ccclesiae auto
ritas et judurum ultimatum, nec praxis et con-
suctadines rationabiliter introduitae, oiutirsimaeq
observatae, nec denique ratio naturalis et reve-
lationes Angelorum et animarum coelitus manise-
statae, quae omniu inter fidei prinoipra in so-
mana Ecclesia receruntur.
Religio et Fides Catholiva consistit in atomo elin 3.
divisibili, imo vel unius atomee accersu vel recei-
su periclitatur, non palitur accersum Helero-
geneum
re
e
ae
2a
as
ac
ea

## Folio 272v — 00068374:0546
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000546.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
geneum ac facilius coclum et orcum. lupos
et agnos, undas et stammas Romano- Catholui
in unam conslabunt specificam andividuamq na
furam, cum Joctis Tragelaphos et Hyspporen.
a
tauros condere aggredientur. Luxatae uno ar-
ficulo, luxantur omnes. Aut totum, aut nihil
inquit Jregorius Nazianzenus. Luvunqu enim
vult salous esse, ante omnia opus est, ut tene
at Catholicam fidem, quum nisi quirque inte
gram inviolatamq. servaverit, absque dubio
in acternum peribit. thanasius. Una est
cirlesia vera, ejusque una fides; una autem
sidei
sides non est, ubi non est in omnibus carticu-
lis concors confersio. Sannerus S. I. Nnatom.
Demonst. 11. 5. 70. in quem sensum dacob Haais
in scripto contru sossanum quae s. II. Cap. XI.
pag. 112. Cort vil dunch din glanbunt arati-
ant vollommunterie netnnunt wenilan, in
ancunu sin Onnlioenit Atavenitui, var nimuut
nimgen Religiono. artient, miht begeat gibt.
Deus valt per omnes fidei antieulos plenarie
cognorei, nec cuiquam conferre Salutem, qui
vel ab univo fidei articulo discedit.
Conciliabilitas proprie significat habitudinem
et qualitatem intrinsciam dogmatum contro
versorum et potentiam parsivam admitendae
Co
C
Ge
si
tit
a
r
at
st
A
rc.
e
e

## Folio 273r — 00068374:0547
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000547.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
a
2
ciliationis. Carrum non potest fieri rectum; id
quod non tantum de impossibilitate morali, sed
etiam naturali intelligendum est.
Sequestratio dogmarum hactenus contraversorum 5.
et conniventia un non controversis, non ess conci-
liatio: Non controversa non indigent convilia
tione,
Schisma et fomes ejus non tollitur, nec radivi-
fus evellitur, si vel maxime consensus soret in
articulis fidei fundamentalibus. Cur enim Chri-
stas, dportoli et primitiva eoilesia contra
parisacos, Sadduineos, ebionitas. Nicolaitas
.
dgmenaeum. Arium disputarunt? Cur in fun-
damentali consensu non acquieverunt, in caele-
ris Synerelirmum couverunt? An quod essent pten-
tores vitilitigatores Hojonaxo aruleones. Cariones
netas et basphemum cogitatu, nedum dictu
Dissidentium partium coctio, non conviliatis
dogmatibus, non est concordia, sed tolerantia.
Convorcia et pax muta inter Protestantes et la -8.
tholicos salva veritate et dissidentium illaesa
confoientia non potent conlesrere et stabiliri, nec
dissensus tolli per consensum in dogma aliquod
tertium ea duobus hactenus dirsidentivus con-
landum.
Sacem et concordiam bonum illud diuo omnium pi
orum

## Folio 273v — 00068374:0548
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000548.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Saetelt
quii.
orum suspirus desideratum, et Prolestantes vo
lunt, quaerunt, eaoptant: Ex esto igitur Mud
morosum autheranorum nolo, et parrs odcum
virorum et principum animis instillata persua-
sid; concordiam quaerunt omni Atudio et conten
tione, non striminensem, sed evangclcam
uno veritatis spirctu calentem, uno veritates
vinculo ligatam, uno charitatis soedere con-
firmatam, duobus quasi lmitibus apentium
Doctore circumdatam, si fieri possit, quantum
in robis est.
Non solum frustra, sed etiam contra rationem
et conscientiam fuerit, si quis voluerit suadere
Meolvais Augustanae confessioni addictis, ot
cum Pontisicus concordiam et reunionem ar-
ciant et confirment, quam dii hi persuase
sunt, illos errare in fundamento et eise hac
reticos. Hacreticus est, qui vel un ona con-
troversia ab ecclesia Romana dissentit, Nicolaus
sansenius, Hacretici et Protertantes sunt syno-
numa, stapelonus. Hacreticus est, qui nune
concilio Tridentino repugnat, Gretfcrus.
Non sufficit in hoc parificatorio negotio, conatum
esse laudabilem. Quca non omne, quod aliquan
cdabile
do larite est, etiam simpliciter hic et nunc
tale est, pacem quaerere, omnino laudabile

## Folio 274r — 00068374:0549
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000549.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
Ma
2
est, per media legitima et adaequata, atque ejus.
modi viros, qui ad hoc negotium ab omnibus;
quorum interest, legitime sunt rovati.
Utile quoque foret, imo neceosarium, summa 
diligentia ab utraque parte Catholidorum
et siotestantium, conseribi et publicari plenam
claram et per,picuam confessionem de rebus
omnibus hactenus controversis et agitatis,
remota omni ambiquitate et flexiloquio, in
quam non tantum compromittant et consenti-
ant, quotquot aliquando ad sgnodum sint vo-
candi; sed omnes etiam absentes et coclescarum
redificationi interea operam praestantes. ut
constet, quae sit communis omnium, sive Catho-
licorum sive Protestantium, quoad Christianis
mi Theoriam et praxin, hoc est, omnes sidei
et pretatis articalos sincera constans, et inva-
riabilis confersio et doctrina publica, cuili-
bet hac ratione quoqe constabit, quac sit do-
etrifna publua, quae privatu.
Z.
Iaud minus necessarium erit, el epircojur 13
ab ecclesis Romano Catholicis in Germania
hallia. Etalia, Aispania etc. impetret, ut
quem ipse in articulis controversis. formave-
rit et ficerit controversiae statum, hunc
velint agnoscere, quaertionis statum, genu
num

## Folio 274v — 00068374:0550
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000550.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
num, et quam ipe inierit moderationem, eandem
punquam velint in dubium vocatam.
Sestulatum srolestantium omnino acquum est
et episcopus ante omnia apud homano. Catho
licos summo studio et conatu laboret, ot consensus
fiat in omnibus articulis fidei cardinalibus e
fundamentalibus, nullo omnine excepto, et ut
abolitio fiat, omnuim errorum et idololatriae
a parte Catholicorum hactenus propagatorum,
qui vel fandamentum labefactent, vel demoli-
antur et destruant, vel ad ea lacdenda et con-
vellanda dirigantur.
Ostendendus est modus utilis, media pia et
christiana, tante operi perticiendo idonea pari
ter et sufficientia.
Si vero episcopus laborioso conatu in in-
cepto pacificationis negotie pergere voluerit
hac et non alia via illud succedere poterit, ol
videlicet ostendat, sua quoqe pia sollicitudine
ac prudente moderatione efficiat, ui eoclesiae
dogmata siomani Pontificis in hunc urqe diem
scoutae, revocent ai damnent omnia illa scri-
pta, quibus Protestantium ecclesiasi peri
culosiosimarum At damnatissimarum Haere
seon arquerunt et postularunt.
Denique et hoc observamus, orthodoros nun-
quam cacodoris et hacreticis communionem
G
C
N
la
sta
Sa
Ct
c
9d
de

## Folio 275r — 00068374:0551
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000551.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
et
ac
et sraternitatem obtulisse. Sed contra hoc illis
quandoque etiam non sine precibus; Marcion=id sibi
rolebat, occurrens Solycarpo, et dicens: agnos
ce nos. Atriani excommunirati ab Alcaandro,
Alexandriae Episcopo, sese in coclesiam recipi
petebant.
Idem ab Athanalio deside-
muullo
rabant, qui tamen multo modo ad id facien
dum induci poterat, sedomnino recusabat.
Prolegomenon opera postquam defuncti
sumus, operi ipsi nunc manum admovebimus.
Magnorum argumentorum enim magna esse
convenit etiam proemia, inquit, Philo.
Nonsolent ad unquem grandia sine mora lustrari
nec facile est, proinciarum longitudinem et
latitudinem in momento transcurrere. Res
magna sucoincte quidem a sapiente interdum
proponitur. sed nunquam perfecte subangu
stia sermonis nimia explanatur. Quid autem
in humanis rebus majus est religione, quae
fundamentum et columna est tetius Reipubli-
cae. Stasse sola universa hominum constat
Sorietas, hic murus aheneus, hoc propugna
culum, hoc tutamen est.
Luaerituritaque: an Christianorum o status.
reuxiso
mnium ecclesiastica sit possibilis. Rerpon-
det episcopuo: est possibilis ac per se cuili-
bet statui ai personne temporaliter ac spi-
nitee

## Folio 275v — 00068374:0552
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000552.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
ritualiter otilis, ejusdemque procuratio a Deo
a natura a recersibus emperu quata oujus
vis vires et occasionem ac pro quovis lempore
cuilibet Christiano praecepta.
Serio deside. Nolumus hie dubitare, an Episcopus et homa-
no- Catholioi serio reunionem desiderent. Sa-
ne Joh. Saulus Windeck in Prognostio sutu
ri status cceles. deliberat. de hacresib. extir-
pand. pag. 338. ait:
Cum controversiae satis a concilio sriden
tino sint disceptatae acdevisae, supervacuum
frodersiarum est, semel decinita denuo in dubium revocare.
Nam hoc esset, non concordiam quaerere,
sed dircordiam plantare, et perpetuo de ve-
ritate fidei hacsitare. Idem pag. 385. dit
putat, concilio sriclentino nihil esse ad
dendum aut detrahendum, et an expediat
sectarios absque satiofactione in erelescam
Catholucam revissi
Agnotum quoque nemini eise porest, desui
tas et detas Dillingenses in compositione
pacis: quo libro nihil protuerunt ampluus,
quam ut ostenderent, quantum nobis in tur
banda porro pace Catholiio Romani oblu-
turi sint : cap. 2. qu. 13. pag. 41. opcrose hoc
agere, ot doceant, Lutheranos, quos ita
vocant, ab omni probatione sententiae
sicae
retur.
Reunio an
A3
Concil. Srident.
Korma con-
Compositio
paces
s
s
e
no

## Folio 276r — 00068374:0553
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000553.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
et
suae  de rebus fidei ex sacrarum literarum fontibus erse
arcendos: esse cum ipsis proxedendum exre judicata, et
si inventi fuerint, aliquid docere contra publica et
recepta Rom. ccclesiue vel emperu statuta et decreta
illico camnandos.
est hoc postulatum JC. et desuitarum contra son = Resp:
tificum veterum judicium, imperatorum et Regun
Christianorum placita, synodorum processibus repu-
6.
guans, antiquissimis datribus contrarum, denia con-
tra Religionis colloquia un amperio autoritate pu-
blica instituta vel instituenda, contraque pacis religi-
osac autoritatem.
en optativo convenimus utringue, neque nobis per- Pavis notum
Suadendum est studium paris et concordiae inter Pro-
testantes et Catholicos desiderium. Difficultas tota
en Indicativo haeret, cum ad media ventum es
ac nisi vera illa media adhibeantur, quae in a-
s
eris literis sunt consecratae, non solum diffiile nobis
videtur scopum assequi. Sed et moraliter impossibi-
le, spes omnis decollabit, nec unauam contesleru-
tio et infide concordia obtinebitur.
in adiaphoris et cuemonus, quamdiu in regione
adragoeras manetur, facile transigetur, et nemo
non laborabit, ad regni Christi promotionem.
Abusus autem quoties quantitate et qualitate Et dyjus
verum excedunt usum, et publua doctrina defer
duntur, et legitimus Dei cultus, fuint hacre-
sis et plane abrogandi sunt.
Itaqu
Adcapha

## Folio 276v — 00068374:0554
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000554.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
Syncretismi
Itague Synoretismus iste praetensus optandus quidem
et sperandus impossibilis est praestitu; obstat enim
PPraejudicium codicis sacri et divinae Majestatis
interdictum, esaiae V. Z0. VI. =0. X r. 2. ZI. Eccle rast.
1. 15. Matth. V. 18. 10. 1Cor. X. Z1. V. 6. Z Cor. 11. 17
VI. 14. Seq Gal. 1. S. V. Z. Zim. 11. 17. sit. MI. 10.
Z doh. V. 10. et 1.
+
1) Sotilitas inter affirmativam et negativam
quae nulla omnino ratione conciliari porsunt,
nisi appositio exspiret.  Duo enim contradictoria
non possunt esse simul vera, et inter contradic toria
nullum datur medium, cum sola contradictio verum
a falso accurate et adaequata dividat. 11I) Ob
stat multiples papatus idololatria, Mariola-
tria, Angelolatria, dagialatria, Lipsanola-
tria sive sceletolabria, Artolatria, staurolatria.
IV) Vacemus justificationis articulum, in quo
salutis nostrae proxa et puppis consistit, ejusque
corruptionem et eversionem, aliaque dogmata, igni
purgatorii figmentum, indulgentiarum mer
cedem, Missarum Nundinationes, peregrina
tiones volivas, et c. V. Obstant praeterea salutis
etvitae aeternac media adulterina, quae papatus
siac Apostoliine et primitivae occulta, Nova, hu-
mana, fallacia et superstitiosa. CV. Ecclesia
Romana errat in fundamento, tum per addi-
tionem
impossibilitas.
A

## Folio 277r — 00068374:0555
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000555.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
Ad
M
e
e.
e
m
tionem, Tum per Subtractionem: seradditionem, dum
prolubitufidei articulos affirmatiros multiplicat,
paleamen restipulam pro cardinalibus et fundamen-
talibus doctrinis, sub Anathematis poena accipien
dis, conscientiis obtrudit, Se. Mlissac sacrificium
sapae primatum, opera hominum satisfactoria
et meritoria, ignem purgatorium, aliaque dogma-
la proponit, quae cum articulis Christianae Reli-
gionis fundamentalibus plane sunt abosala et a
bopnacosa, illaqe per immediatam et dlirectam con-
sequentiam evertunt evidentissime. J’anc ilaqe
aolo nalanechor deportet esse cardinalem Armandum
Richelium, quando Lussonensis asue episcopus con-
tra ecclesiae Parisiensis reformatae ministros Cap. II.
scribere non veretur: Pontificios non aliam salutis Re
gulamt admittere, quam scripturam, nec aliud caput
Ecclesiae universalis, quam desum Christum, nec
aliud pecratorum purgatorium, quam ipsius san-
quinem, nec aliud sacrificium propitiatorium,
quam passionem ejus, nec aliud coram Deo me-
ritum, quam ipsius obedientiam: qua sane
confessione nunquam conciliabit convilui sriden-
fini aecreta.
Per subtractionem, dum negatur autoritaset
persectio scripturae sairae. Rejicitur satissa
ctionis et meriti ad justificationem nostram co-
jam Deo imputatio, aufertur Laicis calix
cucharisticus. VII. Cauia Ecelesine Bemanae do-
tiina

## Folio 277v — 00068374:0556
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000556.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
trina inse est incertissima, dubietatum et lu
bricitatum plena et omnino inepta ad tranquillan-
das et sedandas anxias miserorum nominum et
peccatorum conscientias, eorumque animos eri-
gendos, siducia salutis, fiduciam suam reponen
do in sanctos, quos quodammodo etiam nostros
redemtores esse asserit Bellarm. aib. 1. de endula
cap. 1W. Omnia hic suspenduntur ex infallibilitate
ecclesine praetensa, nec tamen adhuc constat inter
partes, penes quem illa resideat, Pontificemne
an concilium? VIII. Somana ccclesia imitatur
et interpolat hacreses veleres in primitiva ccce-
iia a sanctis Patribus rejectas et conciliis oecu
menucis camnatas.
rectus
1a  Denique syncretismus ille plane est fusce
, quia dhetoricationibus potius, quam ar-
gumentis, verbis, quam nervis practenditur
et militatur, medis fraudulentis et sanguino
lentis suadetur, et non tam gloria Dei, omni
pace superior, quam Calus externa, mundana
et temporalis felicitas queri videtur. Apparet
interdum etiam sincera, sed quam vere proprii
commodi, honorisque circumstantiae viliant. Pa
cemquarimus, quam non imperat metus, non
conciliat sallavia, non emit utilitatis tempora
riae spes, non chartac et cera duntaxat conser-
vant: Sed quam animorum unione et contensu
Deus
c
a

## Folio 278r — 00068374:0557
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000557.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
Deus ipse, Deus pacis, praecipit, perficit, confirmat. Naci
qu sola vero par est, sola in parem coelestem manuduitio, quae
vetat habere inimicos interris, quos habiturus es cives
in coclis.
res sunt viac, quibus finiuntur etiam conflictus averri
mi, et bella longissima. A) Cppressio et extinctio par
tis alterius, 11) Transitio vel deditio. 111) Transactio.
Alic 1V) addunt solerantiam mutuam.
M) Ut pars una, relicta dissensionis causa in alterius
sententiam, doctrinum, rituo et regimen absolute
transeat, ct in unum corpus cum ea coaleorat. Ita
post catholiorum conationem cum Donatictis, cujus
Kistoriam suse describit Baronius ad A. C. A11. mul-
ta millia ex plebe Donatistarum, et ex us, qui oir-
cumcelliones duebantur, ad unitatem corlesiae redie
runt, oti liquet ex argumentis L. 1. contra vaudent.
cap. 29. Ita A. C. 1599. Christiani vulgo dicti S.
Thomae in Jndia: cum jam paulo ante se subduris
sent Patriarchae Muzalensi, cui antea subeuerant,
transierunt simpliciter in communionem et obedienti
am sontif. Rom. et refert Poereuoodius. de Ling.
et el. c. 20. Idem refertur ibid. Cap. 25. de Mar-
cirnitis. Ita etiam reliquos donatistarum se con
junxisse Vandalis Arrianis in eerieu, commemorat
Baron: ad A. C. 439. in Epist. Sp. 6. 2) It
admodum in physiva compositione qualitates ele
mentares se mutuo refringunt, ita par les antea
des
lqu
E
e3
sus
Viac tres
parificatio
nis

## Folio 278v — 00068374:0558
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000558.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
dissentientes remittant aliquid etringe de suis vel dog.
matibus vel ritibus, quo ex duabus antea distinetie
religionibus Tertia, quae exsurgat, quae prius discre
pantes vel opiniones vel ritus sie attemperet, misceat
ac cmolliat, per formulas consensus ambiauae et lu
bricae significationis, et parti utrigu vedeatur sa-
fisfieri. Eospectasse constat Concilium Eriminense
ex Hicrongm. Dialog. contra Lucifer, et zenonis
edictum Henoticum relatum evagrio l. 3. c. 4.
et de quo vide spis Bharon: ad A. C. 41Z. n. 3. et
quo, quam non omnino abluserit. Interim. Carolo
c leca.
V de quo suse  l. 2. et sstoria Concil. Trio.
l. 3. nemo es, qui nesciat.)  duin aulqum
3) Ut parte utragu perseverante in suis dogmatibus
et pitibus, inter eas nihilominus conveniat de se
mutuo pro Crthodoris agnoscendis; et non obstante
aliqua diversitate ita christiane tolerandis, ot neutra
pars alteri dicam haereseos scribat, aut communio
nis coclefiasticae et fraternae vinculum cum illa
abrumpat. Hhoc modo conciliabulum tlorenti
num reconciliatum hraecos cum Romanis delini-
erat in azymo sive termentato pane triticeo
corpus Christi veraviter confici, sacerdotes que
onun
in altero ipsum L corpus conficere debere, u
numquemque soit. juxta suae coclesiae, sive orientalis
ive
12
b
2
S
es
en
Si
Na
IM

## Folio 279r — 00068374:0559
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000559.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
es
1s
te
rn
sive Cccidentaris consuctudinem.
desaitae Moguntini in daenico Catholico contra Ca- Mogunt:
siitum S: 1. Cap. 3. p. 39. hac via incedunt, Sc. In-
viet
vdissimos imperatores Carolum V. et serdinandum l. cum
Principibus et statibus imperii catholicis in Ratis
bonensibus comitus A. C. 1557. IV. modos sive meda
praescripsisse, quibus controversias religionis com
poni et concordiam ecclesus Germaniae reddi posse,
speserset; nempe Generale concilium Nationale,
Comitra vel conventus imperui, colloquia.
Inter
haec media, desuitae concilio, ui absolute optrme pra
rogativam deferunt) +
Nos varias istac concordiae
sarciendae vias hoc ordine examinabimus, ui con-
tet lectori, quaenam ilarum sit expeditissima.
Jia 1. eppressio et extinctio Partisalterius. Haca Mal. op
3
ratio plerisque ex Pontificies, imprimis ex desuitis, qui ectinitio
Partis adce
bus et propria laus et vicloria fere melle gratior est.
maxime probatur, hinc variae ubiq cuduntur consi-
lia, quo modo internecione protestantium tandem
regnum suum possit conquiescere etamplificari: quan-
do Protestantes Lanquam servos sugitivos Pontifex, ceu
Tharao mysticus ad ergastula pristina retrahere, omni
ope, multo saevitiarum genere; plurimagu mortis
imagine, annititur; tanquam proditores et trans
rius.
fagas, ut illos vocat Maldonatus in Luvam: c. g. N. 55.
pag. 104. Tanquam rebelles, perjuros, parrsque Religrosae
incapaces
Casparo a Seioppio Judice tanquam homines
WV. media
3. Aab
nv
pressio es
Pontificio
rum catum
niae in du
theranos.

## Folio 279v — 00068374:0560
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000560.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
3
Dus alienis servientes, statim interficiendos, quo
nomine illos appellat idem Scioppius un classico
belli Sacri cap. 2. Christiani nominis et catholuve
sidei hostes perniciosissimos, ita his nominibus in
3
signientibus, Anthonito Possevino, Paulo Lagman
no et Andrea Tabricie in epist. dedicat. Ttarmon.
Aug. Conf. ad Imp. Denique tanquam Zezanca evel-
lendos ac tollendos suadentibus, Maldonato et Am
brosio selargo dominicano. Verum victoria haec
vere cadmaea est, ubi amiius amicum, fracter fra
ter fratrem jugulat, cum nulla intolerabilior sit
sgrannis, nec ullum gravus pecpatum, quam do
Chorssuo
minari velle conscientiis, nec  perarmatus leqi
enes, sed per Doctores et martyres de orbe trium
phavit, nec ulli pio provari porsunt. Pousiridea
inquisitionis pontificiae tribunalia, danienae et
Carnificinae sanct: Bartholomaeanae et Albana
sanguinis consilia, perquae Abericae Sgranniois
Ministri multa hominum millia letoris manu
pruvidarunt. Unde conciluim soletanum WV. Can.
56. relatum fratiano can. de dud. dist. 45. nemi-
ni ad credendum von infecendam esse, diserte, san
civit: Hit enim proceditur à pennis ai bipennes
am
ab atramento ad armenta, a verbo ad ferrum:
id testantur hestoriae et orcta superiore sevulo
inde a primo Reformationis tempore in Hispanca
Gallia
d
1.
cu
re
nu
91
lid
Ne
ta
3L
On
et
eoa
B
tu
Eu
Con
tire
En
am
n0
Res
im
au
ae
ses

## Folio 280r — 00068374:0561
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000561.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
hallia, etalia, Belgio, Anglia, Termania, aliisque r
provincius et regnis. Consideretur dnquisitio Rispaniea:
cui una cum armis castellanis, desuitae acceptam ferunt
religionis Catholicae conservationem:) Carnificina et da-
niena Parisientis in hallia, conjuratio pulveraria in An-
glia, videantur Rogi Martyrum. Ecilia confessorum, et
liquido apparebit, quod crudelitas ista major sit, quamullius
Neronis, Domitiant, Caligulac aut Devii, vix enim hi
tantum Christi sanguinis profuderunt.
Deditio et Transitio: quando pars una, relicta dissensi- Mane-
onis causa, in alterius sententiam, doctrinam, Ritus tio et tran
Regimen absolute transit, accum ea in unum corpus
coalercit.
Trustra et hio hujus scissurae Sarturam caspecture juben-
tur Protestantes. Ecquis enim vere prus et bonus,
qui rem cum re, causam cum causa absque praejudivio
contulerit, in conditionem tam uniquam vellet consen-
tire? Ecquis vere pius et prudens, qui statim non
intelligat haec episcopi, Pacis christianae sequestri e papatu.
imaginarui, Meroieriigu caduceatoris consilia Henotica
non reconviliandis bona fide pantibus, sed evertendac
Reformationis et dissipandis Protestantium crlesus
imo Principum et Magistratuum reformatorum
auctoritati per hos ouniculos evertendae proprie
destinari? etane maiores nostri justissimis de cau-
sis e papatu non exivissent ex Antichristianismi
commentis et tricis animam in libertatem et veri-
tatem
sitio.
Resp.
Desecessione
Lun Eocles.

## Folio 280v — 00068374:0562
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000562.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
tatem vindicassent, erroresque pudendos, abusus innume-
ros, corruptelas infinitas abjurassent? Dua prudentia
illud jugum subirent, quod etiam excuosum optarint
etiam Pontificii prudentiores? Qua conscientia pos
sent de iuribus divinis transigere et partam sibi liber
tatem multo Pracderessorum suorum sudore et san
ouine superstitionis capistrum denuo induturi ab
jicere. Luibus oculis denuo in Papatu abomina
tionem, in lemplo ddolum, in Republica syran-
nidem, in seligione Contagium intueri possent.
Cum enim excommunicati, ejecti, sacvissimae per-
sequatione expositi essent, non potuerunt pretio
conscientiarum suarum, homanam communionem
redimere erroribus ipsius subsoribendo, et eos pro
sider articulis revipiendo.
Necesse Itaque
suit, alium cultum institur, alios coctus cogi, alcus
cathedras crigi. Non tamen per hanc reformationem
instituta est nova ecclesca, quae antea non esset, sed
ea quac jam erat, restituta est un melius. Neque Pro
testantes Eclesiam deserverunt, sed Ecclesia deseruit
Sapatum, exiritque, e Babylone, magis etiam fugata
quam sugiens, cum hace medicam manum refugret,
et ineos, qui illam sanatam volebant, omni per
sequationum genere saeviret: Curavimus Babylo
nem afsectu, stadio, conatu, at non ext sanata
derelinguite eam, et abcamuo quisque in terram su
a ine
a
Sa
e
se

## Folio 281r — 00068374:0563
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000563.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
a
les
am; nam pertingit ad coelos iudicium ejus et elatum est
usque ad superiores urbes ferem. 51. N. 9. Exite e Baby-
lone Apoc. 18. Sudicate matrem vestram, judivate,
quoniam ipsa non est uxor mea, juata mandatum Dei
Dos. 2. V. Z. Viderunt deniqu per quandam avliNEeIsa-
hio ineies Pontificiam superstitionem accrescere, ni-
hilaz Romae remitti de clanculariio illis consilus pro-
pagandae fidei destinatis, quibus sontirea profligatam
suam aurtoritatem recuperare, nutantem fuloire
sartam augere posset. Verbo uno: Non licuit ipsis
esse ontificus ai edololatris: Luae enim Pax eum
dezabele Romana, quam diu illius stupra et veneficia
continuabantur et defendebantur? Melius est dis-
sedium pretatis causa ortum, quam vitiosa con-
corora, Nazianzenus Orat. 1. de pace
Sea III. Transactio: nec hac via et modo interspo Via HI.
ee
festantes et Romano- catholivos concordia ecele Transactio:
siastica uniri potest, ut in controversis capitibus
partem decumanorum suorum errorum emendet,
partem in illa Protestantes tolerent et condonent,
non enim est in transigentium potestate, remitlere
aliquidde sententia revelantis. Es. 8. N. Z0. ad le-
gem et ad testimonium, conf. cap. 30. V. Z0. Matth
5. Y. 15, 19. Gat. 1. V. 8. Idque ob mandati divini
delertum, Dei interdictum, Deuteron. 23. Y. 3 ZCor
6. Analogiam communionis pelitiine Exod. 34. t.12
Sc4. 2 Chron. 19. 4. 2. et 3.. 1 Cor. 5. A. I. Sit. Z. N. 10
2
Joh

## Folio 281v — 00068374:0564
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000564.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
Z Joh. N: 10. et 11. Denique ob adversariorum contu
maviam. Conr. compolatio paris Dillingana, as
par Sciopprus in consult. de causis et modis compo-
nendi in S. R. Imp. religionis oissidiis. Pontifex
homanus nunquam remittet vel minimum de erro
ribus suis. Aliquorum enim emendatio et retor
matio racitam haberet confessionem se errare po-
tuiose. Non permittet nobis templa et caltum
publicum sine Invocatione sanctorum, Angelo.
cum et hominum, Ministrorum conjugium
communionem sub utrague specie, libertatem senti-
endi, proletendi, docendi receptas sibi sententi-
as de justificatione, merito operum. Transubstan
tiatione. Missa et similibus, refutandi, schola
publicas erigendi, in quibus haci dogmata acque
livere doreantur, ac in aliis catholicis Academus
Tptifuciorum controversiae aliae agitantur inter Thomistas, et
Seotistas, danfenistas Molinistas eluvallios et Ri-
geristas, Hicrarchicos, et desuitat aliose Mona-
chos. Amo quu quid pontifex hac in re permillet
vel Largietur. Suspertae et sublestae lidei soret,
vi axiomatis illius detemimi, quod tam saepe Roma
in praxin deduxit, et pro Articulo sider habitum
a Mayerhofero in peculo praedicant: pag. 54.
C
Fomissam haerctiois sidem servare non debere.
Nallo
disfidia.
C
E
e

## Folio 282r — 00068374:0565
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000565.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
Nullo, nullo, nullo modo sidem haeretivis servandam eose
etiamsi juramento firmata sit. Saepe id monitum scri-
bit Simanca, episcopus Pacensis de Cathol. Instit. Cap46.
num. 52. Necesse est lamen un cessabiliter iterare et lam
diu non tacere, quam diu paris istius nomen obtenditur
Rursus cum hacretiois nullum commercium, nulla parre
Catholicis esse debet. Suffragantur Conradus Brunus
de hacreticis lib. 3. c. 15. pag. 305. ubi late desputat
quod fractio paris nulla possit eos offendere, cum quibus
nulla communio est, quosque leges banno etiam Imperi-
ali subjiciunt, et impune ossendendos offerunt, quos
omnca divina et humana jura eatinctos volunt
Sucrinit Molanus lib. 3. c. 27. Obj. 1. et 6. docens.
Regulam sontificiis generalem esse, sidem hacretivis
vel non dandam, vel non esse serrandam, si illius data
sit super libero religionis suae exercitio. Lua secu-
ritate itaqe et fronte Protestantes possaul pacisei
cum sioma, cujus purpura Martyrum suorum sanguine
rabet potius, quam Murice nitet, et cui nihil anti-
quius axiomate praedicato?
An paterentur novas sibi obtrudi formulas, consensus
annuas atque menstruas de Deo fides decerni, et six
potius fides temporum, quam evangeliorum? et per
subdola pontificiorum dogmatum interpretamenta
ea sibi ingeri, quae ne Martyres nostri reciperent
nullum tormenti genus refugerunt? On quamvis
tranquillitatem et quietem, quae etiam in summa servi-
Tute
282

## Folio 282v — 00068374:0566
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000566.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
tate et corruptissimae ecclesine statu esse possit, pro
pace christiana susciperent? An non Boma in omnibus
suis concilus colliimat ad Prolestantes opprimendos, non
vere ad illam cum nobis rcunionem et concordiam resar-
ciendam:
Jia 1V. Solerantia. Solerantia Christiana, ouerquam
sartibus dissidentibus nihil devedat de ea veritate, quar
prositeatur, vel utragus pars se in eadem communione pa-
tienter toleret: Ejuoque modus, et nec opinioni, nec pro-
fessioni notoriae, nec publione doctrinae contradicatur
sive a Magistratu civili, sive ab ecclesiae Doitoribus
non potest haberi pro conciliatione et concordia, prout
sic evenisse divuntur Paulinus et Meletius in sede An-
tiochena apud Baroncum ad A. C. 375. num. 10. et
C
revera Tharisaci et saduraci sese invicem tolerabant, ma-
nentes conjuncti in eodem cultu externo ac corundem
sacrorum in templo frequentatione, prout sic etiam in
quibusdam rebus publicis Christianis Judaei toterantur.
Atgus sic animorum fraterna et concors conjunctio nec
concilium hac ratione erit speranda. Inter paris et reunionis
resarciendae media Episcopus quoque inter alia refert Con
cilium Oecumenicum et liberum a Papa et imperatore
c
simul congregundum, in quo sit Pontifea Praeles. Quoi
vero tanta contentione ac vehementia convilium hoc tem
pore urgctur, sratestantes haud sine ratione dubios fa-
oit, Romano- Catholicos de sua doctrina omni
certitudinis Nstneo cocia destitui et desertos esse
Num
Medium
Pacis
generale.
e
+
est

## Folio 283r — 00068374:0567
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000567.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
e
r.
Num vero integro sesqui seculo(: inprimis post habi-
tum convilium Tridentinum, quod ad eatirpandas hae–
reses convocatum: quo certamina ecclesiastica satis du-
riter ecclesias nostras excrouerunt, tot in publicum edi-
tis scriptis ac voluminibus, quae nedecem quidem plaustris
ad tertium uoqe Lapidem ejus provchere possit, Ro
mano Catholiri sententiam suam non satis aporte
ac sufficcenter explicarunt; sed in arcano aliquid re-
tinuerunt, quodnunc in generali demum convilio pro-
ferri, examinari atque determinari debeat.
Anne in colloquus illis publicis et solemnioribus Re-
ligionis controversuo definiendis consecratis ab. Empera-
Jore et statibus universis, stugustano, Htagenvensi
Wormatiensi l. A. C. 1540. Ratisbonensi 1. 1541. Worma-
tiensi 11. 1557. Ratisbonensi 1. 1546. RatisbonensiMI.
1608. Sasiliensi 15. Possiacenci in hallca 15b1. son
Lanoblaudensi 1600. Thorunensi 1646, et in ipsis
comitus omperialibus A. C. 1555. et 1556.Dogmata
Romano- Catholicorum non satis acrurate et suftici-
enter sunt cognita, ventilata e judicata? Sin vero
ipsorum causa non satis est disceptata, metuimus, si
vel maxime totus orbis Ehristianus commoveatur et
convovetur, eventus istorum arbitrio ac nutui omne
ea parte respondeat. et cur Rromanenses hactenus
ad concilu Tridentini dccreta provocarunt, et ex
illo tanquam principio dijudicandae hacreses, hacre-
fui confutarentur?

## Folio 283v — 00068374:0568
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000568.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
Prolestantes sane de doctrinac suae certitudine etiam
Sine Concilii generalis declaratione ac testimonio sibi per
spectissima, vel latum unquem sesc demoveri non pa-
tientur, interim vero concilium legitimum, liberum
et Christianum, ne forum declinare et arenam subterfu
gere videantur, minime vel dissuadere vel subtersu-
gere, libere et candide prositeentur, patienter pro
inde expectantes, num epircopus tale concilium, in
quo procurando jam haud exiquum tempus esegot,
vel tandem sit impetraturus, prosua persona quogus
Protestantes testantur, siquidem magistratibus suis
visum suerit. (: in Jncologorum onim idnon est po
testate:) et inter magistratus de conoilio convenerit,
sese in eo conventu citra ullam tergi versationem prom
tiosimo animo comparituros, officiumqe suum omni
ex parte sideliter facturos, non duntaxal ut convilis
Assessores. Sed etiam paratos Fidei et scriptorum suo
rum coram omnibus rationem reddituros esse. Neq
est, et ex nostra parte vel gladios et fuctes, ot in
Chalcedonensi Oecumenivo; vel ignem et Rogos, ut in
Constantiensi conciliis factum, Romanenses exti
mestant, modo nobis ex ipsorum parte satis liber
ac tutus congressus concedatur.
Ansgnodus. Sed quis credet, Episcopum serio expotere et non
nunc cospe potues semulare synodum, latebras potuus quacrere
tanda.
et Protestantibus imponere, metuentibus, ne in
ane
s
et
Qu
7

## Folio 284r — 00068374:0569
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000569.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
e
re
2
ane glaucoma oculis suis objiciatur, subito evanitu-
rum. dum concilium exspectatur maxime ? obstant
enim adhuc validae remorae et non pauvae difficultates Difficul
quae impediunt, quo minus hoc nostro tempore vel conci-cilu.
lium occumenicum cogatur, vel etiam ex eo celebrato
fructus speratas ad Ecclesiam univerlam redundare que
at. Luantum enim hoc temporis requiret, quam im-
mensac molestine, obstabunt labores infiniti, ingentes
sumtus? quot annorum erit synodus? donec utrius
partis sententine et rationes audiantur, examinentur
et ponderentur. Luinam eratorum et Legatorum
ab officiis suis tam dii poterunt abesse: quis intereas
2o. tamgus immensos sumtus suppeditaturus: quis
non ausit asferere statu quaestionis vix formato
imo una controversia mondum aut vis ventilata
et absoluta, mox convilium abruptum iri? quod
vero tum fiet, quum reliquis haud minus arduis ac
difficillimis, quae inter Catholivos et Prolestantes
sunt, Controversis? Silentio lubentes praeterimus
et consideranda relinquimis aliis, alia praejudicia
de Asscssorum qualitate, de definiendi norma As
chitectonioa, de exequendi modo, de non speranda
abrenunriatione semel adsortorum et defendorum
negue futura vibratione anathematum in prolestan-
rium capita, ex quibus omnibus ejuscemodi conci-
lu pacificationis practensi medu efficaria vel ma-
Cime
tates con

## Folio 284v — 00068374:0570
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000570.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Concilii dime elevaretur. Lus vero concilium convaent.
Nn sontifex? An umperatos? an conjunctim? an
disunctim? an Magnates, Electores et Magistratus
Non sonti-alii? Non sontitex, quia non est dominus totius or
ad
bis Christiani, nec habet ullam mere temporalem du
risdictionem jure divino, nec potest covore omnes
Epiocopos graecos, Moscovitas Acthiopes Christia
nas, Indos, Persas, germanos omnes, Danos, sueoos
Anglos, Sobtos, Nbernos, Relvetios, Belgas 
us
auid? quod nec nostro hoc seculo homanus episcope
cogere possit omnes episcopos. Ad concilium Tri-
dentinum halli Episcopi non accesserunt, quam deu
virit Henricus 1. et Franciscus 11. tandem et vce
alibpnon tandem permisit Carolus sic illos concilie, jamgu,s ad
receptum.
exitum properanti adesse; unde nec receperuntillui
nec canones ejurdem in secta sua unquam retule
runt, et observandos publicarunt Christianissimi
et primogeniti homanae erclesine silu, Reges
Galline, Htenricus I1, Tranciscus 11. Carolus 1X.
denrious MI. Henricus 1V. Ludovicus XIII. Nec Re-
ges Angliae Henricus viI. Eduardus vI. Nec Salliae
sarlamenta etalii quidam Reges, Principes Proviniiae
e Theologi Romano Pontifici addicti, ejus canonibus
et Decrctis steterunt. imo in singulis Artioulis
a multis et magni nominis Episcopis Ecclesiae Roma
nac, ei est contradutum, et quod notatu dignis
imum
Se
Ho
a
e
2
ha
ret
de
(0
Co
he
al
N
Ata
set
ret
ad
p
een
tant.
Conviluim
srident.
non fuit gene
rale.

## Folio 285r — 00068374:0571
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000571.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
e Simum, autheranismus aliquot cardinalibus, Achiepisco-
p2s, episcopis et Voctoribus impactus est, card. Conta-
reno. Card. Reginaldo Solo, card. Carolo a Totharin-
gra . Card. Castilianaco etc. aliisque multis, qui prophe-
rea hacreseos damnati atqre concilio eicti sunt. Nec son
ifici omnes Christiana toto orbe subsunt, nec in illos
habet imperium, quoad potestatem conctivam, sive quo
ad civiles s. quoad ecrlesiasticas actiones. Usurpation.
ris est, non jus legitimum, quod sibi supa vindicat.
Luid. si nullus eoset Papa, vel P’apa hacreticus, schis
matious, captirus, in officio suo negligens, dubius, qui
habetur pronon Papa, insanus, mortuus, aut Papatui
renunciasset, num ideo concilium non convocari, vel
de pare erclesiastiva cccletia sollicita esse non deberet?
et
sistoriam Ecclefiasticam, evolval somas
conciliorum, serutetur Monumenta Patrum, S depre-
hendet, imperatores Synodos convocasse, qui etiam rus sibi
tribuerunt; non solum Moderatorem politivum constituen-
di, sedinsuper ipsum quoque Praesidem coclesiastioum
deligendi, qui in quatuor illis celeberrimis ac famosis
Nicaeno l. Contra Arium, Constantini M. tempore, Con
stantinopolitano, contra Mecedonium Sneumatomachum
Sub Theodosio seniore. Ephesino. imperatore Theodosio
inniore, adversus Eytychen, Chalcedonensi, praecipice
adversus Nestorium, sub Marfiano: in quibus episco,
pus Romanus nec conctor nec Prueses suit: Nicaeno
enim prasuit Hosuis Cordubensis, Constantinopolitano
Nectarius
ed
ad
05

## Folio 285v — 00068374:0572
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000572.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
Nectarius Constantinopolitanus: Ephesino Cyridlus Ale
Kandrinus: Chalcedonensi Patiiru et Comites Martiant
eratoris.
Omp=. Vec dubium, quinsi Magistratus sit fidelis)
convilio indictio ab ipso proficisci debeat. Hinc
ex historia ecclesiastica manifertum est, Episcopos ho-
manos petiisse ab omperatoribus, illorum aurtoritate
ac potestate concilia convocari, literis et mandatis suis
locum et tempus designasse contra Pontificum volum
tatem, ipsas synodos quogo testatas semper fuisse1 se
convoratus autoritate imperatoris. An vero empe
An Ampe-rator concilium indicet? Protestabitur Pontifet, unde
rator.
in concilio Zaleranensi sesf. 1. et in bulla inductionis
dulius 11. inquit, videbunt, hujusmodi concilia a
Solis Romanis Pontificibus esse indicta, et aliler
inorota rata non fuirse, vim enim et facultatem
cogendi convilia occumenira non ad imperatorem
sed ad Pontificem pertinere, apud Pontificios in du
bium non vocatur, etpote qui s: emp. sc. :) cirra
causam religionis nullam habet potestatem aut furis
dictionem, imo vana sunt et irrita, quaecrnge prin-
oipee et potestates seculares de rebus spiritualibus et
ad formam coclesiustiram spectantibus statuunt, et si
summa ratione, imo et necessitate nitantur, idqu
sd test
propter defectum neceesitatis et durirdutionis.
de Parifica Unde Pacificationem Partaviensem, qua et Augustanae
Confessioni et Pontitioice religioni liberum in imperis
Romano exeritium conceditur, rigidiores Pontifivii
tione Parsa-
viense.
4.
Ca
Ar
n
to
tio
Co

## Folio 286r — 00068374:0573
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000573.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
e
et desectae improbant, et Carolum V. in conitus illis
parum considerate promisisse contendunt, quod nihil aliudsit
quam Christum negare. Nec omperator omnes episcopos
in toto orbe praeceptive et iusta auctoritate, ume vix unius
provinciae poterit cogere, teste Bellarmino et stapletono
quia nullus imperator totam ecclesiam unquam habuit
subjectam.
Non coget Epis copos Sallos, Italos. Nispanos, qui ompe-
ratori non subjiriuntur, sed habent. proprios suos Reges
In Nicaeno convilio Porsae et Scythae, teste Ensebio, in
terfuerunt quidem, in quos tamen nulla Constantino M.
suit autoritas.
Non conjunctim, Amperator et sontisex concilium convo- non con
cabunt, quia amperator Pontifici, et n Pontifeadn
peratori est suopectus. Pontifex de facto, imperator de
punctum.
jure Concilu indicendi potestatem sibi vindicabunt, uterge
hoc privilegium penitus ad se spectare praetendet: Non Non dis
Junctim.
disjunctim concilium oecumenirum cogent, et jam demon
stravimus Nec Ptincipes et alii magistratus oecume
nirum convilium indicent, illi enim potius obstaculo
forent, quo minus conveniens eoalitionis medium sar
tium dissidentium tandam aliquando adprehendatur.
et enim si per horum tristuim temporum motus bellivos
concilium commode posset convocari l’oti modo non po-
test:) Magnates, electores, et Principes nullum tale con
cilium unquam congregabunt, si non aliam ob causam
saltem et plurimis sumtibus metuendis parcatur
 Seen
C1tC5.

## Folio 286v — 00068374:0574
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000574.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
e quidem merito, ne Majestati et aminentiae impe
ratoriae hac in parte quioauam praejudicetur: Necce-
gum eaterorum potestas et iurisdictio hoc in negotio
in omperio nostro germanieo locum habet, nise de privi
legus et libertate sua patria nostra velit periclitari
Neque prevario et quasi per subsidium regum extero-
rum Auctoritas hic efficere potest, quod iure nequit.
Sic itaque Concilu incertissimus erit effectus, tacemus
tot diversissimorum populorum in una quadam ger-
maniae civitate imperiali conventus incommodita-
tem, intestinagu dissidlia. Nec Theologi ipsi proprio
dacti consilio convenient, prohibendi erunt illi, quod
conventus agere sit connexum juris dictionis politione.
Petuo proinde est, ne frustra exspecletur hoc dissidio
Aautgu rum concilium sc. remedium et absque fruitu, spe inani
huc usque lactati fuerint Protestantes. Praesidemes
rases cond cirectorem convilii solum Pontifiam tanquam universa
Resp.
lem dastorem, designat eprscopus. Sie non volet pri-
vari jure suo praesidendi, in cuius potestate jam fuerit
per M. DJos annos, et cuius illa perpetua fuerit li-
centia et porentia. Verum praesidentiam et Directo
rium in concilio oerumenico cum papali Auctoritate
et Monarchcia conjunotum potestate, cujus senten
tiam omnes assessores sequi tencantur, et qui, tan
quam
lit
Qu
e
sc
1
M
ded
reg
ne
s

## Folio 287r — 00068374:0575
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000575.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
e
lio
TM
no
ei.
ier
a
e e
cc
10-
aMC
quam supremus et intallibilis hude omnia moderetur,
non concedunt Romano Pontifici vel ipsius legatis, Pro
testantes; quia Romano Pontifict jure divino non com–
petit potestas in omnes episcopos, et quia Papa est pars
pectus
litigans alque ideo susets, cap. =. requ. 41. de Appellat.
spectuo
dudes non sit susceptus. Et pars litigans non potest esse
Judex can. 1. nullus unquam I. Caus. 4. qu. A. Jmo, quod
merito miramur, Sapa per se convilus Orientalibus nun-
quam interfuit, quibus tamen imperator, aut aliquis ejus
legatus, semper interfuit; et nullus Papa in octo conciliis
generalibus, personaliter praesedit, leste cardinali. Johan
ne de Surrecremata. Verosimile quoque est, Pontisicem,
si non ipse concilio huic personaliter praesideat, missu-
rum eum tamen legatos de sententia Apostoluiae feces
ea cum conditione instructos, ot, si concilium consenti
at iudivio sedis Apostoliine, decretum formetur; sinmi-
nus, decreti formatio differatur, donec Pontifea consultur
respondeat. unde nec Episcopi in Convilio judices cssent
necsuffragia libera essent. Unde etiam si plures essent
episcopi Protestantium, quam Catholicorum teneretur sapa
concitu Preses, in decretis faciendis Cprcoporum partem
majorem sequi. At judice Bellarmino lib. 1. de conci-
liis Cap. XVII. 8. obj. = da Ad falsum est, cum dama-
sus irritaverit acta concilu Artiminensis, quibus
Mquos Eepiscoporum pars consenserat.

## Folio 287v — 00068374:0576
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000576.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
concilu ad De causa Concilu materiali seu ad sessoribus internos et
episcopum non ita facile conveniet: Concilur in primi-
tiva ecclesia celebratis non soli epircopi, sedetiam Prinvi.
pes, Presbyteri, Senatores, Judices aliique aaivi non dunta
xat interfuerunt, sed etiam sententias dixerunt, subsori
pserunt et aeciderunt. Nunc vero in Conciliis non omnes
habent suffragium consultivum, et decivisivum, sed
tantum ordinarie soli epircopi, ut Principes habentes
ecclescasticam durisdictionem, nec non Graclati Majores
ac Archiepircopi, Patriarchae ea privilegio et con
scetudine, quin etiam cardinales, Abbates, Crenobi
archae, Priores et ordines generales, qui arcto juramen
rumjura 7o Romano Pontifici sunt obstricti. Capitulo ego de
mentum
jurejurando, oujus tanta vis, et per id nequidem in causa
puota et veritatis defensione episcopis liceat Papae ad
versari. Hoc juramentum impedit, quo minus Epis-
copi liberas linguas habeant, quogue sacramenti ad
toti nesu sese Pontifici Romano ita devinaerunt, os
vitam et sanguinem malint, quam vel tantillum de
fide Romana de perdere, ubi loquuntur desuitae Mogun
tini in Vindioius Cathol. Seet. 1. n. 10. Tormula jura
menti prefessionis fidei, quodea Su WW. praesoripeto
praestatur, eatat apud gerardum conp. Cath. acb. H1.
P. 1. art. 1. c. 2. pag. 95b. in Append. p. 1049 Cali
itum in responso contra Moguntin. part. 1. 5. 113.
et 12 6.
Hino Aeneae Sgevu dictum: quod si epis
copus
Seosores.
scopo-
6
72

## Folio 288r — 00068374:0577
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000577.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
n
212
ta
es
es
per
sc
eusa
d
es
an
113.
copus Papaecontradivat, etiam vera loquendo, nihilominus
contra juramentum, pontifici praestitum peccet. Duum
et Caliatus Sapa decinvoit dist. 1Z. Can. 1. non devet:
omnino esse necessarium. et quemadmodum Dei Tilius ve-
nit, et faciat voluntatem patris sui, ila omnes episcopi
licet in generali concilio congregati, impleant volunta
tem Eiclesiae Romanae. Facogu qui hoc non fecerint, non
concilium, sed conciliabulum celebrare, a sapa Pelagi
pronunciantur Can. 5. Multis dlenuo S. dist. 17. et An
toninus Cardinalis Florentinus affirmat summae l. 3.
tit. 2Z. e. 6. p. =Z. Sapam posse mutare statuta san-
torum Patrum in conciliis generalibus edita, aut con-
tra ca diopensare. Unde in bullis suis a Papis suis haec
solet addi clausta: non obstantibus constitutioni-
bas et ordinationibus Apostolicis ceterisque contra-
ris quibus cunque. Ninc etiam in Concilio Triden-
tino episcopis non solum judicuum devisivum est adom
tum, sed et potestas proponendi et disputandi, quan-
do decreto de celebrando concilio Se  17. et 25. c.
=1. haec clausula inserta est: ea tractanda esse
quac proponentibus legatis et praesidentibus apta et
idonea visa suerint. vid. Status Protest. in causis
 recusati convilu Tridentini caus. 3.
Sol. 22. et Segq. At vero de causa communi etad
omnes omnino pertinente est tangente Christianos
qualis est, Sidei in medium consulere, quidni omnibus. 248
siL

## Folio 288v — 00068374:0578
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000578.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
.
sit liberum? Omnium enim coclesiasticorum et pl
licorum, Episcoporum, Presbyterorum, Imperato
rum. Principum, Senatorum, Laicorum et virorum
doctorum, non ranquam consiliariorum et defenso
rum, sed etiam ut judirum citra alterius cuinscun-
qu jaramenti aut obligationis violatae periculum
sollicita opera studioque indefeoso res omnis prudenter
pre et circumspecte agi oporlet, ne quid vel per im-
prudentiam, vel caloram nimium, aliasque adfectuum
inordinatorum irnitationes in Ecclesiarum fraude
et veritatis Catholicae committatur, si enim soli
Episcopi vecem decisivam haberent, id demum fa.
ctum iri putes, quod nationi italione placet, quaeo-
mnes alias nationes solo numero episcoporum
aut superat aut exaequat. auomode ergo vel es
hoc processu reunio expectari peterit
Nec de causa Conciliorum finali illorumque pecessi
late, quae prolixe disputat et contendit Episcopus
quirquam ad Rhombum syncretisticum faciunt. Hac
reticorum enim hoc est proprium, ot quande totum or
bem Christianum inficere nequeunt, saltem concilium
perpetim efflagitando, eum commovere possint
conamqu fine concilia potissimum non celebran-
tur, ot cogmata hacreticorum demum ventilen
Lur
Conciliorum
causa fina-
lis
tu
s
n
se
a
c
e
C
t
C+

## Folio 289r — 00068374:0579
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000579.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
le
0
M
e
tur et damnentur, sedut purior doctrina publice et
a tota ecclelia confirmetur, et hacretivorum opiniones
tota corlesia consentiente rejiciantur, et sententiae dem.
natoriae jamante contra hacretiios per Orthooxos latae
solemniter approbentur. Su a Cyrello Nestorius
ante synodum ephesinam soriptis, contra ipsum edi
tit, refutatus et damnatus suit, inqua signodo etiam
postmodum, sententia hacc a Cyrillo de hacresi Nestorii
jam pridem lata, solemniter suit consirmata. Si ergo
tanta esset solius Papae autoritas, quanta totius
concitu plene et recte congregati, frustra tantus labor
sumtusqe tanti pro conciliorum congregatione insu De con
cilioram
meretur. Esi concilia adeo sunt neceisarca, infal-nevssitate
libilia, et conscientine convictiva, cur sapa convilia
occumenica vel pronincialia non convocat? Pontils
ces olim confugerunt ad concilia, nunc suguunt
concilia. In Concilio Nicaeno decretum est, quo-
tannis convilia provincialia debere institui. Con-
cilium Basiliense desnvoit, singulis decenniis con-
c
silia esse celebranda. Jnnocentius HI. decrevit, non
debere convilium generale celebrari, nisi semel intar cursa
50annos. At cur Papa intra seoulum integrum cildanon
non convocavit conciluum generale? Causa est
in promtu, quia concilium metuit, cum ipsi
statu
tuM
M
Aer
M
M
des
Lo
te
1
em
paCon.
convocet.
289

## Folio 289v — 00068374:0580
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000580.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
statuo de superioritate mooetur. Clemens vu. con
cilium solitus fuit dicere eousque esse utile, quoad de
autoritate Pontificis agatur, ea vero in quuestionem
vocata, nihil eose perioulosius. Paulus Joonis No
vocomensis, enscopus Nacerius in vita Leonis X. at-
firmat: nihil onagis esse invisum, aut luspectum,
aut periculosum ac formidabile homano Pontifici
quam nomen Concrlu. Puis 1V. in literis ad Caesa-
rem conqueritur, rocari esridenti in cubium, an
caussa.
ipse sit universalis? ecqua ergo salis rustanonti
sicem impedit? quo modo dicet Papa. forma otpo
stolua: visum est nobis, qui nunquam in conci-
lus visus est. Hine Pestrus de Aliavo Card. Came
racensis lib. de reform. Eccles oblato primoribus
Ecclesiasticis in concilio Constantiensi in fasvic.
rer. expetendarum et fugieniar. fol. 204. destatur,
quod Bomana curia ideo convilia fieri neglexerit,
et posset ad suve voluntatis libitum plenius domi
nari, et jura Ecclesiarum aliarum liberuus usur
pare, atqu ex hac conciliorum omissione et negle
tu infinita processiise mala, testatur Franciee.
fabarellus Card. Horentinus et dctus. Net hic
practereundum, quod inter postulata 3A. a sal-
Licis oratoribus, Regis nomine legatir tradita,
altimum
a
a
M
V
st
C
s
l
Su

## Folio 290r — 00068374:0581
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000581.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
c
2
ent
ent
cum
et
nt
na
tres
ultimum hoc est: ut decerneretur, singulis annis celebran-
cas esse synodos dixecesanas, tertio quogue anno provinciales, et
inter concilia occumeniea, ubi non intercederet impedimentum
decenne solum intervallum esset. Vide sfortiam Sallavioi-
num des. et Card. in histor. Concil. Trid. P. 3. l. 19. C. M.
pag. 308. et in Apparatu c. 10. Setinebant ): Pontitices
inquit Pallavicinus d. l. memoria effatum praectarissimum
illius Patris s: savianz. in epist. ad SS, ad Procopium:
Nunquam sine perioulo alqu offensione sacerdotum haberi
conventus: ubi enim plures adsunt mentes et plura
corda, ibi semper aliqua inest sententiarum appelitio-
numque discordia: Porro discordia contentionem parit:
contentio vero tam in corporis, quam in animi tempe-
camento corruptionis orige est. Obversabantur animo
satis recentia Basileae incommoda: intelligabunt
cunctorum esse principum regulam, generales ordines
absgus summa necessitate non esse cogendos, eti. Exi-
stimo pariter, et libere loquar, non illis omnibus Pon,
rificibus, quorum aclate de cenvocando cossilio agi.
tarum est. plaruisse, ut nonnulla ipsorum facta
in huiusmodi cheatrum prodirent, ai praecipue pro-
pensio erga proprium sanguinem, in eorum nonnul
lis plane immodira. Erat etiam timendum, ne im-
portuna quaestio revirisceret, de pracrogativa inter
Concilium et Pontificem, quaee ob eorum dissidia eos
cogeret ad conciluim dissolvendum cum gravi cocle-
siae ossentione.
A.3
o

## Folio 290v — 00068374:0582
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000582.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Bellarminus de hac conciliorum generalium celebran- bla
dorum necessitate, sive simplioi et absoluta, sive quo
dam modo, ita dioputat aib. 1. de Eicte. c. 10. 5. 1. c.
13. 5. ult. Lib. 1. de Rom. Pont. c. 3. 5. contra: nam
praeterquam. Primis trecentis annis caruit ccclesia
concilibt generalibus, nec lamen percit. Luimad
moium enim annis illis CCC. Ecclesia sine convili.
is generalibus incolumis mansit, sic etiam potuisset
sine dubio aliis CCC. et rursum aliis DC. atgue aliis
Mille permanere; nam non defuerunt illo etiam tem
pore multae hacreses, multa schismata, multa vi-
tia et abusus, quae tamen omnia Ecclesiam Catholi-
cam, tametsi conciliorum generalium praesidio desti-
Jutam, opprimere non potuerunt.
At, quue hujus rei causa alia, quam quod emporato-
res, penes quos polestas convorandi concilia oeuu-
menica, adhuc fuerint ethnici: Inter causas, quare
Haeresis convilia sint necessaria, a Bellarmino quoque revensen
lova, an
t
copciliacontur, hacresis nora nunquamante judicata, sunda.
vocandi causa mentum salutis et articulus fidei, adcoque caput est
jugulum Christianismi concernens; un de Athanasius
Arianismi patronos otimini Seleuviae congregatos
nullam probat habuisse legitimam causam, sgnodum
convorande, quum a concilii Nicaeni rempore nulla
nova haeresis prodierit. Manifestum hoc est omnium
beas
2
date
ta
Cto
COs
et
l et
os
nos.
Mo
ari
Je
nec
keic
Ma
tuo
Met
ab
Ma
se
res
cca
es
Ca

## Folio 291r — 00068374:0583
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000583.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
Tan
10-
c
Ran
en
et
te
Ao-
ate
est
ec5
es
m
lla
et
blesphemiam Arrii, qui Filii Lei aeternitatem nega-
vit; congregata suit synodus Nicaena; contra samo-
Sateni furoram, qui Christi divinitatem necavit, cou
ita fuit Synodus Antiochena; contra Macedonianorum
impietatem, qui negarunt spiritus sancti divinitatem
convocata fuit Synodus Chalcedonensis. contra Nestorii
velaniam, qui communuationem odiomatum impugna
vit, congregata suit Synodus ephesina; contra Euty-
Ectis phantasiam, qui negavit duas in Christo naturas
post incarnationem, coacta focit synodus constanti
nopolitana. De reliquis concilus oecumeniors idem de
monstratur, quorum nullum, nisi ob causas et res val de
arduas, maximiqus momenti unquam congregatum suit.
Jerum errores plurimi et hacreses variae, quas Epipha-
nius, Augustinus aliiques recensent, sine concilu generalis
keiber et decreto dijudicatae sunt et damnatac. Simon
Magus, Alexander, Dhygellus, et Hermogenes, Phile
tuo, Nicolaitae, ebionitae, Diotrephes, Cerinthiani
Menandriani, aliique multi in primitiva ecclesia
ab Athanasio Arrius; a bregorio Nazian zeno
Macedonius; a Cgrillo Alexandrino Nestorius; a
flaviano, Episcopo Constantinopolitano. Eutgihes
resutati damnatiu, sunt, prius etiam, quam conci-
lia instituerentur. Et ponamus tale conciluim, quale
episcopus postulat, nunquam a Proteatantibus et
Catholicis celebrandum, num ideo autheranorum
peli

## Folio 291v — 00068374:0584
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000584.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
religio falsa erit, aut hacreticorum damnatio illegi-
Anreligio tima existet? Neque Lutheranorum religio est nova,
nec sutherani sunt schismatici, nec hacretici: reli-
gio Autheranorum non est nova. Nobis antiquitas
est Christus aesus, quam nolle audire manifestus est
interitus. Mlla est vera antiquitas, quae respioit
antiquum illum dierum Dan. VII. 13. Sd verius, quod
prius; id prius, quod abinitio; id abinitio, quod ab
Apostolis. Et Judaei Baalitae, samaritani gentiles
Tharisaci ad antiquitarem provocabant. Si eoclesia
nostra est nova, cur desuitae et deti Dillingen-
ses un composit: Pacis, Sistorius S Gregorius de
Vatentia illam accusant, quod omnia sua ex seve
veterum hacreticorum hauserit? Antiquitatio po
tius simulacra sunt, quae jactat composit: savis
Cap. VI. p. 161. Sem,la scit. altaria, calices, missa-
lia, instrumenta fundationum, de alendis sacerdo
tibus, celebrandis anniversariis aliusg. missio, quae
ante 100 annos an germanca constituti sunt.
Moguntini desuitae Animadvens. in Anti Becanum
Crocii Controo. Xvm. Sect 1. p. 494. addunt Turres, colum
nas, cippas, obelisios. Amo, si rem proprius aspiciamus
Sapa antiquitatis larvam externo schemate induit,
in rei veritate Papa novus est. Christi tempore Judac
orum Pontifices schemate erant antiqui, novi vero in
rei veritate, Christus contra Pontificibus Sud acorum
erat
era
Sed
nutm
aut
Sict
ret
adn
No
tur
Sug.
eos
nec
ret
les
fle
sit.
cuc
Vil
16.
du
San
N
ba
cec
Sic
Latherano
rum nova.

## Folio 292r — 00068374:0585
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000585.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
tas
s
et
00
ab
iles
esca
ce
um.
sc5
dac-
An
erat homo novus, quoad doctrinam in veritate antiquissimus.
Sichodie Papae Lutherus est novus, in veritate quoad doctri-
nam antiquus.
3
autherani non sunt Schismatioi. Non movemur ponti- An authe-
siciorum rigidiori contra nos judicio, quod longealiudso-
ret, sicharitatis et prudentiae Christianae Libellum hii
adhiberent, nec adfectibus suie supra modum indulgerent. De seces
Non deservimus ecclesiam, sed Ecclesia deseruit Papa- sione au
theruno.
tum, exivitqr e shabylone magis etiam sugata, quam rum epa–
sugiens, quum haec medicam manum retugeret, et in patu.
eos, qui illam sanctam volebant, omni persequutio-
nem genere saeviret. Non quaelibet scressio in rebus
religionis est vitiosa, et saepe non expedit tantum,
sed oportet omnino sccedere abaliis, non tantum ne
gative, cum illis non communicando. Sed etium po-
sitive, habendo coctus ab illis separatos, si aliud do–
cuerint evangelium, et fidei fundamentum con-
vulserint. Conf. Apoc. N1. 6. 15. 16. Z Cor. VI. 15.
16. 17. Non sccessimus ab coolesia Catholica; Non
discessimus ab salesia Romana: illa antiqua; Mlla
sancta, illa Catholiva, illa Apostolica, sed neoteriva,
Antichristiana, apostatica, Tridentina, quae A. C.
1530. cum confessoribus et Patribus nostris litiga-
bat. Non creaimus templum contra templum,
altare contra altare, h. e. Ecclesiam contra Eoile-
siam. Non deseriimus fidem Ccclesine Catholcine
no M
rane sent
Schismatia

## Folio 292v — 00068374:0586
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000586.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
non Ceremoniat a Christe ejusque apostolis acceptas.
Sed nec insolidum ab omni Ecclesiae Romanae doctri
na discessimus. Tenemus ad huc; quatenus Catholi-
cae Ecolesiae doctrinam retinet, imo maneremus
nisi ab eadem eacommunicatione arceremur. Reces
simus dolenter, non sponte, postavam aures nobis
praecluderentur, et nihil magis in votis habuissemus
quam ut ipsi quogue Romanae Ecclesiae adseotae veri-
latis angnitae lucem mospexissent. Non potest itaque
Roma nostrum ad se reditum. urgere, quin potius
ostenderit, Schismaticos esse, oti praesupponunt
qui Sontiliois obedientiam et iurisductionem de
serant; quum illi, qua Ecclesine capiti visibili, oti
falso se fingit, nulla debetur obedientia, durisdictio
nulla competat, et Schirmate peccetur in unionem
Christianam, non in obedientiam mere Canonicam.
sed qui temere et injuste abaliis, qui sunt vel dasto-
res vel fratres in Religionis negotio secedunt et cum
illis communicare detrectant, illi schirmatis cri-
mine sese implicant. Sed salva conscientia et veritate
divinitus patefacta, redire non possumus, quum
nihil eorum un Papatu videamus emendari, contras
quae Majores nostri sunt prolestati, et quac re-
fagerunt per mille mortes et supplura, srustrague
hactenus totus orbis Christianus Romanae Sy-
naquaae
In
au
gna
nos
Sine
Nc
Atra
est
ad
Ser
cu
dec
dio
scel
rat
eso
Sen
r
n0
Ac
a
sic
Car
qu

## Folio 293r — 00068374:0587
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000587.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
e
s
nagogae reformationem in capite et membris deside-
ravit, stentque concilu Tridentini Anathematismi
in Christi voritatem, et capita nostra vibrati, non
est, cur cogitemus de Romana communione repetenda
aut illa convordia spirituali cum ista fornicationum
matre resarcienda, vel objicienda ea libertate, quae Patrum
nostrorum sanguine, supplicus, laboribus tantis, non
sine speciali Dei benedictione nobis comparata est.
Nec autherani sunt haeretici. Si enim Eoclesiarum no-
strarum ooctrina adfirmative et absolute consideratur
est purus Christianismus; si negative et comparative
ad dogmata Pontificia, quae rejicimus, hacretiva cen-
seri non potest, quia illa dogmata annumerentur arti-
calis fidei, simpliciter ad salutem nevessariis, inseri-
plura saera sundatis, et qui semper, ubiqus et ab omni-
bus Catholicis sive veris Christianis tali loro habiti
sint. Duam facile vero schismatis culpa nos dibe-
ramus, tam bene hacreseos crimen pari adfectu nobis
a Ponti sicus impactum refutamus. Pellarminus
nos passim vocat hacreticos, Catholiiorum et Chri-
Atianorum nomine indignos.
stapletonus scribit: Tacretiri et Protestantes sunt synonima.
Gretserus et Gregor. de Valentia ad huc strictius nacretivum
definiunt cum, qui Concilio sridentino repugnat. At
sic hacretici forent Reges. Salliae, Angeine, multi
Cardinales, Principes provinciae, episcopi et Theologi
qui partim Concilio Tridentino contradiaerunt, par
tim
ec
c
+
tio
An authe
rani haere
dici.

## Folio 293v — 00068374:0588
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000588.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
s
tim Pontificem concilio subjecerunt. Jam vero nullus
t est fider Catholiine articulus, aoquo recedamus, aut
haccenit
quem impugnemus. Gracci (: qui Romanis semper fu-
erunt asndcoo Eo o(das nois:) a Pontificiis unius Jan-
tum hacreseos accusantur, cirea Processionem spiritus
sancti, et tamen adem nobiscum negant Romani son-
tifiris Primatum. illum errori obnoxium esse dovent,
Transubstantiationem damnant, Missas privatas ne-
sciunt, utrumque speciem commendant, Purgatorium
rejicrunt, confessionem auricularem negant, etc.
dequibus Nilus, Archiepise. Thessaloniensis, Micha.
et Anihiali, Georq tranza, deo Allatius. Amo
s
Satriarcha Antiochenus : qui sub se habet 340 ec
clesias, 153 Episcopos:) consentiente Germano Arihie
pircopo Constantinopolitano sapam cum tota Bomano
codesiu et curia ex communicavit, practendens, se esse
Romana erclesia excellentiorem, eoquod Beatus Setrus
Apostolus primo coclesiam Antiochenam cum summo
honore eveaerit, potestatemque ligandi et solvendi, li
beraliter potius Ecclesiae Graceorum constulerit, quam
Rhomanae, quam simoniae et usurae, avaritiae et
aliorum facinorum maculis consect sordere, teste Mat-
th. Paris. Histor. Angluco in Henrico I. pag. 465.
Unde patet, hace cogmata in nobis non esse hacretica
quae talem notam in Graccisa pudipsosmet sontificia
non incurrunt.
soire
Se
aut
bit
Do
Con
eo
ad
de
4
Ba
sa
Co
lec
2
Sa
7
ae
se
et

## Folio 294r — 00068374:0589
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000589.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
ses
et
e
us
a-
us
am
scire quoque desideramus, quaenam concilu huius soret De con
cilii hasas
auctoritas, quod ita nobis Episcopus depingit et desori-autoritate
Cd
bit, quod sit conjunctim a sontifice et imperatore con-
vocandum, in quo sapa solus praesideat, et in quod
congregandi s Protestantes, non solum ut lestes
consactores, sed etiam ut definitores et judices: an De ma-
Mud Concilium supra Pontificem: an vero sonti- soritate
Consilii
sex supra Concilium. Nec enim quaestio hacc est suprasa
adhui definita in concilio generali, ut decretum si
de catholica tenendum, Teste Sannero et forero
quum tamen contrarium, concilium. esse supra Pa-
pam.
pam, in  concilus sontificus definctum sit: Si-
sano, terrariensi. Constantiensi, Basilcensi et in
comitiis Moguntinis A. C. 14 38. sub Alberto ce-
lebratis: unde a supa ad Concilium Occumenicum
eo
provocarunt Academine: Pari siensis, Coloniensis, ao,
vaniensis, viennensis, Cracoviensis. Definiri de
buisset in Concilio sridentino, concilium esse supra
Sapam, contendebant Hispani, Galli, itali, Im
peratores, Reges, Principes, episcopi. Necullam
rationem humana mens ercogitare possit, qua ex
hoc dabgrentho in viam reduratur, in quaestione
de Majoritate supra Concilium: Aut enim Ponti-
sex, aut Convilium, vel conjunctim, aut vel divisim
controversiam illam dirimete. Non disgunctim
quia
at
5
cu

## Folio 294v — 00068374:0590
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000590.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
quia neuter illorum hanc litem determinare potest, quam
diu enim non constat, eter sit Eoclesia vera, quae erra-
re non potest, neuter quaestionem hanc judicio perem
torio et infallibiti decidere potest. Semper altera pars
alteri erit suopecta. Non conjunctim, nam si al-
teruter jus suum tradet alteri, non tantum indignum
commilteret sacinus, sed et contra ieniet omnibus con
ciliorum Decretis, inquibus aut concilium supra son-
hificem (aut Pontifex supra concilium esse statuitur.
Andreas Duvalius Serbonista dicit, neutram opinio
00
nem esse de fide: num hoc toti vojolitarum genti pla-
cet? Suis WV. hacreticam vocavit; ante Mum Pius II.
G0
vocat diabolicam hacresin, in epist. ad senat. Norimb
concilium esse supra sapam, Bellarminus non aperte
hacreticum vocat, talem tamen, quac merito hacreti-
episcopi ca sint censenda. Nec hic praetereundum est, Pon-
tificem in Concilio multos Epircopas. Aaseclas suos,
conduitetu. 
variis artibus sibi beneficus, metu, speallectos et ob-
strictos, et bonorum et recte sentientium consilia lana
sic vel ipsio horum clamoribus oppressurus. Si judivi-
um decisivum in solis epircoporum suffragus sonti-
fea colloeat, habet ille catervas sibi famulantium et
exisropi ipsius veneno infectorum ac praesertim mere situla
utoirti-rium. Utopicorum, absolutorum et Nallatenensium
tutati, nul
lateren ses
episcoporum absqe curatis officiis, qui ne ordinati quide
suerunt, quod Cardinali Ridolti Calagoritanus epis-
copus objiciebat. An quorum ordinationem graviter
EM
27
mo
ne
T
t
Sia
el
Su
L
si
C
a
20
O
n
AC
e
ea
e.
cet
f.
CC
C0

## Folio 295r — 00068374:0591
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000591.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
am
ed
a
m
est
M.
e.
a-
1d
ab
te
di
na
n
1d
invchitur in Concilio Tridentino episcopus Guadicon-
sis, dicens: eam esse Curiae inventum, sigmentum hu-
manum v.g. episcopum Hierosolymitanum, Htebro
nensem, Philadel phiensem, qui Ecclesias nec habent, nec
merentur; tales sunt sponsi sine sponsa, Mariti sine
uxore. Nautae sine navi, épiscopi sine ecclesia; su-
erunt in partibus infidelibus eclesiae illae verne eccle-
sine, sed jam non sunt; ubi enim fideles non sunt a ibiec
clesia non est; aut si sunt, pauci sunt: aut, si mulh
sunt, episropum tamen aut habere, aut alere, aut re- Episcopi
tinere non possunt. Non habent hi epioropi apud. Titulares
infideles. Htierosolymis, Hebronge, eti: Collegas
So Presbyteros, nec ullas in publieo conventu orati-
ones concipiunt, nullas ibi conciones habent, nulla
sarramenta administrant, nullo paterno adfectu po-
pulum ibi degentem amplectuntur, pronullo incola
orant, cum nullo homine agunt, neminem incredulo-
rum convertunt, exorbitantes non redurunt, aegro
tos non visitant, adflictos non consolantur. Ergo
nec ordinarie, nec extraordinarie sunt vocati epis
cope. Sates in concilio Tridentino duo fuerunt
ecclesiarum nunquam visarum Archiepiscopi, in
troducti, claus Magnus, losaliensis, in suecia
ei Robertus Venantius in Hybernia. Das Pastorum
larras, umbras et nuda sine re nomina, practen-
dit Papa ad Compam, ac quasi varuas Pharma-
copaci pyxides Litulorum ludibrie turgenteso-
stentat
295

## Folio 295v — 00068374:0592
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000592.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
stentat in officina Romana. Ab his partim factiosis,
s
partim fictitiis Episcopis nihilaliud expectandum, quam
ut nutricem illam, cuius lacte nutriuntur, sedulo foveant,
ai quum adeo multi sint, bonos longe superent ac obru
ant, ubi decidentium numerantur, non pensitantur
Sutfragia. At non respicit Ecclesia in concilus suis sus-
fragiorum numerum, sedpondus: nec respivit, quae sut-
fragia data sint, pro aliqua definitione, sed quam bona,
quam recta, quam scripturae et antiquitati conformia.
Atque ita res transigitur curialium hominum, avaritiae
et ambitioni deditorum, regulejorum, imperitorum
multitudine, ineptorum srepita et male affectorum
factione, contra jus divinum, coclesiasticum et pra-
Nin Ecclesiae Apostolicae. His patribus superbivit
concilium Tridentinum his Praesulibus, episropis
partim indortis, rudibus et imperitis; de aeriensi,
Pacensi aliisque egusmodi conqueritur Archiepiscopus
Granatensis, quod sint de numero perditorum, qui
u
Cd
tanquam muli olitellare se sarcinis sapae venerari
patiantur, et numerum tantum implere apti nati sint.
Claudins Espenpaeus quaeritur, quod episcoporum nemo
concilissri- Turante Convilio concionari cognitus suit. Didacus
stella in Luiam c. 6. in haec verba: caeci duo; scribit.
Epiocopos secum adduxisse doctos Theologos, qui illos il
luminarent: subjungit autem: In hase quidem re non
potui mihi a risu temperare. Illi epicopi meliuo
Secissent
Co
Me
Sec
piscopi
indocti in
dentino
sec
dio
re
eu
Sole
tia
i
at
CTc
ta
Sac
vin
7
C2
as
27.
net
2d
Suc
S
si
cud

## Folio 296r — 00068374:0593
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000593.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
m
ac
in
a
as
ucc
no
et
s
ent
sucrosent, si suos episropatus his Theologis tradi-
dissent. Janquam grammaties imperitos a Renalde ter
rerio Legato halline Regis Caroli 1X s: dequo suopirie suit
cum fuisse Nugnottum, cumq,s dum sarro interesset, legere
solitum libros duviani, ideot, Athici, Scriptores teste sor-
ria Pallavicino in Apparatu Histor. coni. Trid. pag. 15:)
alse perstrictos fuisse, constat ex Sesf. 21. etide digni
auctores testantur, episcopos sallos. Nannetensem et
Taramontanum ne prima quidem  Theologine rudimen
la gustasse. Praedictus terrarius in. Apologia sua divit:
crauthorandos esse tales eprocopes sieut ab Honorio
factum, qui Eppiscopum Calvinien,em dignitate priva-
vit, cotantum nomine, quod futeretur, Grammaticam
se non didicisse.
aud exigua quog oritur difficultas de sustragus un con-Desus
1))
cilio, quae saepe numerantur, non ponderantur, s Fragut in
concilio.
appenduntur, ubi major pars vincit minorem; sn
concilio Tridentino episcopi Etali fuerunt 187. Hispa-
nc 31. Salli =6. Gracci6. Germani Z. At hi vix uni
secessioni intertuerunt, oti patet ex Binu catalage
ingularum scstionum. Sive iraque in hoc concilionu
merentur vota secundum capita, sive serundum na-
tiones, quod an concilio Tridentino petierunt, Praesiles
hali c. Hispani, semper Catholicr vincent Protestan-
les. A Protestantium) parte stabunt germani, danc
sueci, Norivegi. ACatholivorum parte itali. Hi-
spani. Salli ausitani, oungari, Soloni, Veneti
siculi, Graeci Hyberni, ftandri, creati, Moravi.
Mllurui

## Folio 296v — 00068374:0594
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000594.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
Aulgrici, Heloctui. Luantue provinciae. Quot regu
a
Conqueritur de susfragus non numerandis sed appenendis,
-
Andrcas Dudithius Cpiscopus Duinqueccrlesiensio in
Epest. ad Maximil. H1. his verbis: Quid profici potuitin
eoconcilio, in quo numerarentur, non suis momentis pon-
derarentur sententine: Si causa. Si ratione pugnandum
suisset, si pauci quidam sorû nobis adfuissent, vicera-
mus, quamvis pauci, maanas copias ad versariorum.
sed cum numerus tantum prodiret in aciem, quo longe
inferions futuri fuissemus, in optima causa victores
discedere non petuimus. Singulis nostrum contenos
de suis Papa potuit opponere: ac si centeni parum mul.
si viderentur, repente mille creare potuit, quos suis
saborantibus subsidio milleret. Itaque videre erai quo
tidie tamelicos Aegenos Episropos, ex majore parte
barbatulos adolescentes, luxuqe perditos sridentum
volitare, conductos ad sententiam serundum Papae
voluntatem dicendam, indoctos illos quidem et stoli
dos, sedtamen impudentia.  audacia utiles, etc. De
suffragus percapita an pernationes numerandis. vid
Sallavioinus part. 1. lib. 6. C. 11. s3. 589.
tu et salvocon Sed et de commeatu et salvo conduitu = ut Protestantiles
caveatur, omnino necessarium foret, si ad concilium ac
cedere debeant. Etenim salvus conduitus Tridentino
rum, sect. 16. emanans, dolo erat consarcinatus, canti–
osus, saepius immutatus, nunquam suit validus, nec
ab ipso concilio datuo, nec sigillo cucuspiam muni
tus, nec satis sufficiens. Patres enim saltem promille
ban.
6
ductu.
bo
25
e
U
Se
Ca
St
s
C0
n
Ao
s
Y
Ce
1s
Sy.
CM.

## Folio 297r — 00068374:0595
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000595.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
na
1s,
en
in
N
m
bant liberum acvessum et recessum, quantum quidem ad
ipsam Synodum spectat, apud Binium Tom. W0. Convil.
Trt. 11. Solio 309. Sleidanum Lib. 1Y. pag. 7=0. ob hanc
GS
limitationem visum est Protestantibus decommuni ad.
sen su huic fidei nequa quam fidere aut se commiltere, sed
cautionem ejusdem modi, qualis a Concilio Basilien-
Si Bohemis fuerat concessa, eodem prorsus tenore
exposcere. Vide Petrum Soavem Solanum Hist. Concil. De sal-
voconduitu
Trid. ~ib. A. pag. 310. 331. 235. 377. Edit. horiche
erationes et responsa Synodi 1569. Venetus exousa. Legan
Thuanum lib. 8. ad A. C. 1551. p. 687. Legati duvis Warten
bergiei
Wurtenbergui 1558. postquam Tridentum venerat,
offerunt principis sui confessionem, Massarello Theo-
logorum venturorum spem facientes, petuntu cautio-
nem, qualis Bohemis un Concilio Bascliensi convessa-
At ipsorum postulata s: dequibus fortia Pallavicinus
Hist. Coneil. esrid. 21.:) Crescentius Cardinalis, aequ-
tus Pontisicis, cum indignatione reicoit, dictitans
si quid difficultatis occurrit Protestantibus, modoid
modeste proponant, neque sese difficiles ad salutarem
doctrinam addisiendam praebeant, Synodum ipsis in-
stituendis non defuturam. Se cete nunquam concesse
rum, ut Patres ad eorum doctrinam recipiendam convo-
centur. Theologi WW Wurtenberniri et i Argentinenses Theologi
Wartenber
postquam advenissent, exemplaria confessionis suae, scri-quoi et Ar
ptis comprehensae, distribuunt, cupientes confessionem dentinenses
sgnodo ofserri, sed cardinalis Tridentinus, Ludovuus
Madratius eam negu adspicere poluit, causatus, uni-
quum esse, ui i doctrinae regulam et modum synodo
pracseri

## Folio 297v — 00068374:0596
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000596.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
praescribant, quos simpliciter obtemperare oporte
Compellant de inde Theologi de impetranda a synado
audientia, Hugonem, comitem Monfortu, Caesaris oia
Maurita torem, rursus Archiepiscopum soletanum adeunt, at
electons sat. pondum audiri potuerunt. Mauritii eletoris legati et
ipsi audientiam a Patribus postulantes, nihil potuerant
apud superbam gentem promovere. Itagu nec Cacsar,
nec Reges, nec Principes a Synodo obtinere potuerant
donec discedentibus electoribus, Moguntino, Coloniensi
et Trevirensi, diffluentibus etiam huc illue Patribus, quum
aliquoties repulsam a Colloquio, eamqus ad minimum ter
passi essent, ipsi sibi metuentes, magno silentio re
infecta sridento abeunt.
Jucum ilaque esse, qua de concilio legitimo intituen-
do episcopus jartat, quis dubitace potest. Annon
scrupulus movebitur de locolegatis Principum adsi
guando, et an ipsi, ac Principes ipsorum honor
ficis titulis sint compellandi, eo quod hacretcoi
sint, et cum talibuo nullum commerrium habere
liceat, nisi vel ad instituendum vel ad condonandum.
haeretici itaque sine contrahendi sunt, uti loquitur
Scroppius in scaligero hyperbolim. Pag. 3=1. Ergo
Si Protestantium doctrina denuo subjiceretur examini
sontificem, qui per os Lconis a. pridem eam condemna
vit, concilio subcici, ut et eosit inferior, et sedia
Apossolicae autoritus constrovertatur, arquit et ra-
liorinatur
legati.
elc
ead
ant
dec
nu
pac
2MG
alli
N
CC
eo
nu
Cdi
(a1
sa
In
lis
Co
eo
Sec

## Folio 298r — 00068374:0597
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000597.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
nac
cem
ba
ac
e
bc
as
ratiorinatus est Olemens vi. et ipse Papa. Itaq, quum
a Zeone. . doctrina Erangelica proedamnata est, et hac-
resis, hoc est, repugnans dapae placitis, cui bono adhuc
concilium indicetur ab Onnocentio 21. uae cum
ita sese habeant, cuivis facile apparet, quae sit insidi-
ia crypsis concilui, ab spiscopo praetensi, quod sub prae-
tectu primarii linis, nimirum Rreunionis Romano-
Catholicorum cum Protestantibus, doctrinam sonti-
ficis simpliciter stabilire intendit. An hoc non est
Christiano orbi illudere, fucatum concilium prome Here
indicere, et tante cum strepitu pompaqr celebrare
itaque merito Protetantes Concilio huic sese interfutu-
ros, negant fructumgs, otilitatem ac saustum exitum
omnem denegant, idem de eo, quod Gregorius Ma, 2can-
enus de multis habitis conciliis, judicantes, quando
scribit: Ego, si vere scribere oportet, ita animo adfectus
sum, ut omnia episcoporum concilia fugiam, quoni-
am nullius concilu finem lactam faustumqe vidi, nec
quod depulsionem malorum potius, quum accessio-
nem et incrementum habuerit. Epist. 4Z. ad Procop.
opse Sfortia Pallavicinuo in Apparatu Hist. Conc. drid.
pag. 26. et 27. id probat non tantum lestimonio .la-
tianheni, sedetiam exemplo concilu Micaenil. Con-
stantinopolitani, ephesini, Chalcedonensis; do-
lanus quogue pronunciat, ab eventu concilu delusas
fuisse, piorum hominum spes de statu ecclesiae con
Atituendo, et Eclesiae discordiam potius red ditam
ubu

## Folio 298v — 00068374:0598
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000598.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
a concilio inplacabilem. Luam ipse itaqe C piscopus
sidem faciet Protestantibus de suiressu hujus sui depi-
Ai concilii lacto et fausto
Cur Prote Luod vero Protestantes, qui immerito a Bellarmino et A dam.
stantes con-cont en accusantur, quod judicium ccclesiastuum fugiant
eront.
et conciliorum auteritatem vilipendant, quam modestis
sime precati fuerint sgnodum, et ad illam provocarint
in praefat: confessionis, ex eo non sequitur, debere
Confessionistas acquiescere un in unius Romani Episco-
pi tanquam Pracsidis iudivio, idenim esset contra di
vinum, humanum et naturale jus, contra prasin
ccelesiae omnium seculorum usque ad natos inorbe desui
ras, imo pertineret ad characterem seu adfectatam Dei
tatem Antichristi, et contra decreta conciliorum, Con
stantiensis et Basileenses: Epsum concilium sridenti-
num Romanum episcopum prosupremo Judice= in cau-
sis fidei nunquam agnovit, si a concilio abstraherctur
ipsigs contradistingueretur. Sestquam enim Pontiti-
eit Subinde de concilio generali, in quo Protestanti
um doctrina publice et solemniter damnanda et ex
sirpanda esset, georiarentur, istisque vel solo hoc, tam
quam Atjacis clypeo obverso formidabiles eose metum
incutere vellent, dortrinam vero nostram ea scriptu
ra confutare non possent, gladio rem agere coc-
perunt, et sunditus illam tollere conantes, pluri
mos crudeli supplivio afsecerunt, omnibusque Eicte-
siis nostris excidium intenderunt; hinc suctum
ut.
ren
ren
eose
sict
de
e
se
Sc
cilium peti-
uc
e
C0
5
ida
C0
ap
Sc
fin
ruo
tin
car
can
lit
CCK

## Folio 299r — 00068374:0599
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000599.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
s
0
C
ut stotestantes interca persequutiones quiescere roga-
rent, et adconvilium liberum et legitimum provoca-
rent, ne causce suae difsi dere voderentur, in quo parati
essent, sesc haud invitos neque gravatim comparituros
sidei et confeasionis sune orthodoxne rationem intrepi
de reddituros, eamque per Dei gratiam indubitatis
scripturac Lestimoniis amplius confirmaturos;
econtra Pontificiorum salsa dogmata in apertant
lucem producturos esse, maxime cum nossent. om-
peratorem ipsum, penes quem solum potestas erat
concilium oecumenceum convocandi, a Pontilicio.
cum partibus stare. De hac concilu pollicilatione
vid. Apologia libri concoriiae Erfordiana cap. 15.
pag. Z25. Suppliratio Electoris saxoniae in ipsis
comitus A. C. 1520. ad Imperatorem dic Z1. Zul
apud Chytracum Elist. Aug. Conf. pag. Z07. =10. ZII.
Responsum universorum imperiu statuum, Adrianivi.
Rom. Pontificis acauto Francisco Cheregato Vicen-
fino datum, in ipsis comitilu Norimbergensibus A.
C. 1522. apud Sleidanum L. A. ad A. C. 15= 3. Quthe
rus ipse in sctis cum albento Archiepiscopo Mogun-
tino acone X. Sylvestro Prieriate et colloquio cum
Card. Cajetano, ad Ecclesiam, concilium A sapam.
provoravit, sed ex et scoundum scripturam rrovo-
cantem, de quo Pallavicinus Hist. Conc. Trid. part. 1.
lib. 1. c. 12. p. 15. Hine scribit ad durem Brunsoi-
censem apud sccidanum aib. 12. p. 3A7. Curcon-
cilium

## Folio 299v — 00068374:0600
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000600.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
cilium modoflagitatis, modo promillitis, modo suspen–
ditis, modo recusatio. Luod si Tancta est ecclesia vestra,
quod ita sivi metuit a loncilio, quid opus habetemen-
datione? Quodsi opus habet, quomodo sanctum divitis,
num sanctimoniam quoque vestrum vultis emendari
Nosquidem ut Ecclesiae nostrae reformentur, nunquan
postulavimus Loncilium, nam verbo suo cur jam
pridem sanctificavit eos, et sordes omnes Pontijici-
as capurgavit, et veram doctrinam nobis restituit.
Concilium autem copetimus; ut crclesine nostrae palam
audiantur, et ut doctrina vectra Christi doctrinae contra-
ria damnetur, etabea revocati homines verum Dei cubium
cognoscant et sequantur. Annon itaque Episi opus et qui cum
ipsofariunt; concilium generale postulando, ipsimet pro
pria vineta cedunt, propriam tupitudinem producunt,
et non minimum negosstium sui frenui partem impri
denter refellunt. Infinitae itague in hoc negatio parifira
tionis occurrunt difficultates, quao non putemus supe
rari posse, sive Romam ipsam et Pontificem Romanum
sive Eoclesiam Romanam, sive Imperatores et Principes
Christianos, sive concilium sridentinum, sive desuitas et
reliquos Pontificios, sive denigus Protestantes ipsos spectemus.
Romacoe- Domam aliquid de suo supercilio vel privilegus et axiomatis,
iuae sibi vindicat, remissuram, degue erroribus suis quippiam
non immutatio emendaturam, quis sperabit, quum se extra omne errandi
toma immuvericulum huc usque constituerit: mallet procul dubio
suam autoritatem in eo, quem pertendit, intensionis
grada, Sartam tectam conservari, quam si ad plures,
se
Sec
eat
ra
lar
eno
Ca
dic
Vd
qun
in
me
da
cos
Sid
s
Se
et
con
Cm
Cht
Sea
s
Diffii ultate.
cumtransibit
dolitione suc
ne; sienec
ratione sed
abolitione.
no
va
CM
rec
c
de

## Folio 300r — 00068374:0601
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000601.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
et
m
1
em
sed limitata et intra cancellos veterum canonum coupetata
eatenderetur. Pontificem de suis erroribus quiiquam emendatu-Pontifex.
rum, Concilui sridentini Anathemata revocaturum, abusuo sub
laturums: percutiat capa sanctuarium suum et a Domo sua
encipiat, inquit Claudius espenzacus Paris. Theologus in
cap. 1. ad Sit. Ligress. 11. fol. 430) quis sperabit ? quum se
dicat esse infallibilem et indefcetibilem. Sonstilex semper
volet esse Pontifex, aut Caesar, aut nihil: Et dimidium
quo fruitur, absolute praeferet toti limitato. Ideo Roma
in omnibus suis concilus collimat, ad Protestantes oppri-
mendos, non vere adullam cum illis concordiam in eun-
dam, resarriandam et confirmandam. Trustra itat ad
communionem Bhomunam et concordiam cum Pontisieus
Potestantes invitantur, quandiu initium non fit a Pon-
difice nec conscientus nostris, eti parest, satis fit.
semper enim a Recormationis initio Contessons nostri,
Electores et principes protetati sunt, separatos redere ad
communionem domanam, si Roma vellet redire prior
emendatis foedissimis suis erroribus, ad communionem
Christianam. Solerat Roma Judaeos blasphemos et in sinet
sovet, permittit illis synagogas, tolerat illorum doctrinam
Tharisaicam, cu doctrinam hominum, abs datre coelesti
non plantatam. Mosi non credentem, Dei mandata prue-
varicantem, Metsiac regnum inundanum judicantem,
Christi deitatem blaspheme negantem, Christi miravula
Diabolo auitori tribuentem, adorum animas ducentem
nec illa poena blasphemos duvacos coercet vel etiam ac
casat. Sed vibrat in Prolestantes Anathemata sri
dentina, aqua et igni interdicit Protestantibus
se
s
us
dt
res

## Folio 300v — 00068374:0602
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000602.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
qui adversus errores suos devamanos vel mutire vel pro-
testari ausint. Cessent Susiridea inquisitionis Hispanicae
fribunalia, lancenae et carnificinue sanctae Bartholoma
anae et Albana sanguinis consilia.
Gs
omana  Romana coclesia, qualis quidem sub sontificibus fuit
puribus retre lapsis seculis; et qualis adhuc hodie est
sive particularis, sive conlectio Ccclesiarum, Sontific
Romano adhaerentium, sola volet esse mater et magistra
universalis omnium coclesiarum matria, radia, caput
sesacraria omnuum nejnnAioo = Ecclesiae, sola infallibilis
et indescetibilis; hinc nec parem admittit, nec prote-
stantes superiorem poterunt agnoscere; Romana se
gravari putabit, nisi dominetur; Botestantium vero
jugum illius ferre nec volet, nec debebit; Rromana le
ges feret ut domina, non accipiat, ut loror et sovia.
Non poterunt itaqe Protestantium Ecclesiae = Romanae
deatram porrigere, eamque pro sorore agnoscere, cum io
ma ipsa viam, quantum inse, omni reconciliationi prac
dludat. Verbum Dei in dubium passi sunt revocari
Romano- Catholioi, at non Ecelesine suae, id est, Son-
ificiae autoritatem, tanquam principium avaerdlo
supposuerunt. P
2
Accedit, quod Pontitea sit pars litigans
tensae prac Praeses concilu, ideoque jure merito Prolestantibus su-
pectus, qui solus habeat cathedram, cujus sedes est
sedea Dei, uti ertat in ceremoniali aib. 1. tit. I. cot. 7.
ue
Solus Doctor orbis et rabis, solus scripturae interprex
infallibilis, Controversiarum sudex supremus, quique
a nomine potest judicari, negu ab Augusto, negrab
omni
ecclesia.
apre pra
ragativu
Ced
ed
2
ac
ge
ne
cest
acc
Gla
did
et
nn
hoc
Aa
no
+0
s

## Folio 301r — 00068374:0603
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000603.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
ica
uct
10
ec
lor
es
c
omni Clero, neque a Regibus, nequ a Spulo: ad quem
ceu ad caput, omnes appellationes fieri debeant, ab omnibus
Ecclesiis atqi episcopis, exomnibus mundi angulis, omnillus
Eorlesiae membris, ab ipso vero non liceat appellare:
Qui solus habeat potestatem, vim et durisdictionem co–
activam et vonoiesii et possit leqes condere, quae obli-
gent in conscientia, qui in his, quae ad fidem pertinent,
nullo casu errare possit; qui universalis écclesiae Prin-
ceps et Monarcha, jure plane divino, nei homines voce
aut Ersroporum consensus aut Caesarum voluntate, sed
Christi Domini mandato, Deique oroinatione, qui uctrumque
geadium habeat, spiritualem et temporalem, jure quidem
et habitu, quamvis nonactu et usu, nisi in certis quibus
dam casibus, qui eoercere possit omnes Christi sideles,
ctiam Principes, cui soli dictum est, su es Petrus, soli.
Rogavi prote, ne deficiat fides tua; soli: Pasce oves
meas; caui solus Petri successor perpetuus et legitimus
loco, ministerio auctoritate apostolica, dignitate, Pole-
state, confessione, officio: Cui non vel Rex, vel laesar
non Sopulus, non Clerus, non generalis synodus, non
tota denig. Ecclesia dicere porest. Cur ista facis. Uti
scribit Claudius Espenzaeus in sit. Cap. 1. digress. 11.
Lui denique Verus Christivicarius, in quo Christus ipse
summus rerum opitex et conditor, ac humani aeneris
Redemtor adorandus; non tantum hace ad Marestatis
sontiriciae firmatam celsitudinem cumulant canoni-
stae, legistae, Sed et Theologi, deluitae et alii in regno
a
pontificio: unde Franc. Sanigtralla ord. Minor. post
ea

## Folio 301v — 00068374:0604
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000604.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
epses. 4. 5. postea Episcopus Astensis ad doc. Eph. A. N. 5. p. 1. aect. Z.
pag. 40. Quid hic divitis Calvinistae? Verum est, agnoscen-
dum esse nobis unum Dominum, sed Dominum illum esse Dege
aut desum ehristum. Omiseri, quantum fallimini. Ergo
Sapa est ille unus Lominus, de quo loquitur S. Paulus. An
Sapahisaxiomatis et Praerogativis sese sit abdicaturus, et
e
Theologi in posterum de eo melius et molius docturi epis.
copus nos nondum secit certiores. Vident lamen omnes,
u quibus ocali non lippiunt, illum idnon sacturum esse 
Imperator sid. peratorem Romanum quod attinet, urgemus episcosoum,
dicat sincere, candide et pra mente: si omperator nostrae
Religioni esset addictus, etiamne tantopere laboraturi es
sent, ut haec causa ipsius Tribunali et judivio committe-
retur? Si imperatoris offieium respiciant (: ut quide m
videri volunt:) illud non est aliud, cajuscunqe religioni pa-
sona faveat, quae ipsi pracest. Sin minus, I: quodipsa est
veritas:) adeo emperatorem cupiunt dudicem, ut Religco
nostra orthodora et causa juscissima Reunionis et pavis
Ecclesiasticne praeteatu per vim imperatoriam supprima
tur. Judicet sane de hac intentione, qui novit, quidcon
cordia et candorsit, imo quid Christianismus? Itaque tm-
perator nec concilu convocator, nec Praeses, nec fudea
esse potest in causa hac Ecclesiastica, sine Sapae consensu,
qui Bellarmino sudice Regum A Frincipum leqes con
firmare et infirmare potest, et cui soli Christus duris-
dictionem Ecclesiasticam immediate contulit, quiqe im-
e
peratorem confirmat, et ideo ei emperator juramentum
fidelitatis praestat, oti disputat Boellarminus de
sontis
manus.
lo
a
m
nt
ra
co
Lat
Ca
car
na
ad
Sic
sa
CC
7
Lid
l
A

## Folio 302r — 00068374:0605
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000605.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
n-
es
ees
cd
2a
n
CM
Pontif. Rom. aib. 5. cap. 8. Hine Sontifex in concilu sri–
dentini decreto caoit, ne Legati ejus quemquam de au-
foritate Romani Exisco pi quicquam proponere permitterent,
et Deus 10. in diteris ad Caesarem conqueritur, vocari Tri-
es
denti in dubium, an ipse sit universalis. Luid non tenta-Detrand
eos
actione Jus
tum suit, ut sanctio pragmatica Passaviensis infreperetur
Saviensé.
Apenitus aboleretur? Sium non Seus v. R. S. cum inco-
iitus Augustanis 1566 de religione agendum foret, Ma
cimiliano Augusto denunciavit, si id passus esset, se illi
Imperium abrogaturum: verba sunt deoratio sursellini
des. Histor. Lib. 10. pag. 487. Luid non ausus fuit prosa-
nus scribere calamus. Unde nonnulli ex rigidioribus son
tificus dirputant, pacificationem Passaviensem Impe-
ratori fuisse per vim eatortam, apontifice nunquam
confirmatam, per concilium Tridentinum itorum sub
latam; Imo quidam desuitae non vecerentur adscrere
Carolum v. imperatorem ATerdinandum regem, Paviti
cationis huius Auctores primarios adhuc facti hucus sui poe-
nas un purgatorio luere. Undle Emperatorem s: penes quem
alias solum generalem convocandi synodum, et in ea prae
sidendi potestas erat:) in haec henotiva conlilia, ad re-
sarciendam concordiam Ecelesiasticum, con sensurum et
conspiraturum, haud temere est caspectandum et spe-
randum. Santum enim, et divimus supra, de sonti-
ficis autoritate decedet, quanstum ad Imperatorie au
toritatem accederet, ut quantum solorum alterattol
litur, tantum aiter deprimeretur. Unde Carolus V.
autherum liberum dimitlere voluit, ut esset, quem
Papa

## Folio 302v — 00068374:0606
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000606.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
sapa metueret. Itaque episcopus, priusquam designaret
omperatorem Romanum, vel Conciliorum convocatoram,
vel negotui huius parificatoria boveczov, consulere debuissel
Romanum, Pontificem, etiamne in hoc ipsus postulatum,
si juresuo, officio et auctoritate salrus:) consentire vellet
ac posset? Siquidem res omnis nititur Themate Ecclesiasti-
co, de Pace et concordia Ecclesiastica inter Christianos resar-
cienda. St talia tractare Pontifex Magistratibus civilibus
non permittit: C. decernimus z. de Judivus C. Catis evi-
denter C. si emperator Dist. 96. C. non placuit caus. 16. quas.
7. Unde staptetonus contrarium docentes appellat Laivo
Cephalos, et ipsam doctrinam indigstat, aauo-Cephaliam.
0
Itaque hanc heligionis Jacem nec indulgendam, nec se-
rendam esse, consent desuitae et deti Dilling. Melch: Cle-
Selius, Riba de neira, Conradus Brunus, imo nullam
esse paris fractionem, eosossendere, cum quibus nulla com-
munio est, quosar deges Banno etiam emperiali subii-
ciunt, et impune ofsendendos afferunt, quos omnia divi-
na et humana jura eatinctos voluns.
Erincipes Principes Christianos, tum Catholiios, tum Prolestantes
christian in consilia hacc henotiva simul ac semel serio conspera
turos haud temere exspectandum. Nam perhaee Christia.
norum partim bella, partem infidam pacem, nihil hoc
tempore autoritate publica in hoc negotiopromoveri
posse, quis non videt? Tavilius inter horologia, quam
inter illos conveniet. Exspectanda meliora tempora, quae
forte daturus est aliquando Pontifex aliquis aut eximie
pece
bonus, qualem via est, ut fupremus, aut carmie malus
quales
q
ge
In
alo
Si
En
C
ina
2a
ta
v0
7re
ac
mo
e
eo

## Folio 303r — 00068374:0607
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000607.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
St
et
est
en
sec
re
ees
quales aliqui ante hac fuere, qui Principibus injecerunt
necessitatem curandi eam partem sui muneris, cujus negle-
An tantas poenas dederunt, et, ni fallimur, dabunt. Un-
de Petrus a Soto in Adsert. Cath. si Princeps conatur definin
dubia de religione tunc merito avoit: vade post me satana,
Scandalum mihi es. Baronius = Principes, qui res corlesia-
sticas attingunt, ubique maledictis incessit, ausus etiam Re-
ges veteres Francorum eam ob causam comparare latronibus
in Sgevis a. c. 855. Nec sperandum, ut vel pessimus sapa
aliquis omnes simul Principes in se concitet; multo minus
et consirent omnes in sapae auctoritate amplianda per
Protestantium cum sede Romana Reunionem. Nollent
Principes vel maxime sontilioui, nullos superesse in orbe
nc
Gotestantes, Cleri Romani avliceo 8s, quorum ope illius
ambitioni sibula imponatur. Protestantium Principes
instar Agaque Amalenitarum Regis in frusta convidendas
esse, icqu in honorem Dei; scribit Caspar Scioppius in
cassioo belli sacri, firini ediffo. c. 2. Adem scioppius
inter alios flosculos emperatorem Dei verbis ad Mosen
parverse adductis, compellat: Tolle cunctos principes po-
puli, et suspende eos contra solem in patibulis, et aver.
tatur suror meus ab dsraet. Postea cunctos evangelieos
vocat Dei ac Caesaris perduelles divino ac humano jure
mori jussos.
Sed ne quioquam hie lacessit episcous noster, ut me-
dicam malo illi, discordiae sc. ecclesiastione ad hibeant
manum Christiani Principes. Si enim sapa sit ne
aessario, schirmatis validi vitandi ac unionis vel re-
tinendae, vel reunionis resariiendae gratiat, in pleni-
potentia
is

## Folio 303v — 00068374:0608
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000608.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
polentia sua admittendus, absque illius nutu Principes nec
audebunt mutire, quon statim schismatici, turbones, hac
retici et transfugae habeantur. Vl vero Pontitex suopte
ingenio his morbis serio mederi velit, abjectoque annulopis-
catoris ad illius retia et paupertatem redire, tam expectari
potest, quam alocico antidotum sperari. Gratiani codexet
Canones veteres ideo tantum supersunt, ut sint leges, qua
abisto ea lege violentur. Interim vero ut quamdiu ecclesia
Romana nulla in re emendatur, sed fit potuis in dies dele
rior, quid consulit episcopus? An ut ad Papae obsequium
ecommunionem Pontificiam turpiter deficiamus? Absit.
06 ovrb insignem et dulcissimam lectugu dignissimam
ad Principes Christianos, qui exossicio ipsorum proprio te-
neantur super Ecclesius etiam et Ecclesiastiva invigilare,
legimus apud Marc. Ant. de Dominis de Rep. Eal. lib. b.
c. 5. n. 175. ad finem. Nuam quaeso immensos sumtus multo
jam tempore secerunt Magnates in res ludricas et manes,
in neque utiles neque necessarias etbi, plus nimium notum
est, quantos, proh dolor, in bella profuderint necessaria
non- necessaria, est qui expenoeret, vel obulum incom
moda Religionis, aut aliqua illius sollicitudine tangeretur
nemo fuit. At thema hoc Politicis deliberandum dicudi
candumque relinquimus.
oniclum Nec Concilii Stidentini autoritas talem Reunionem intes
Tridentinum Catholicos et Protestantes sanciendam esse evinvet. Con
cilium sridentinum surcipiendum esse, ut pax hermania
reddatur, dioputat Adamus Contren des. Pol. Lib. 9. cap 4Z.
43. et 44. et in libro de Pace Termaniae ab. 2. Cap. 3Z.
pag. 744. 748. pacem inquit, omnes Amperu conventus
omnes Dictae, omnia comitia poscunt, pacem maxime
urbes
ec
lu
ba
cest
Con
et
Spe
qul
Cg
nu
Li
A0
Ca
ult
c
cit
ta
MI
mo
te

## Folio 304r — 00068374:0609
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000609.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
rec
1s
C2C
la
m
n
ia
M
lat
2
1L
as
ne
urbes et Principes, qui bello crescere nec sperant nec vo-
lunt, pacem etiam praetendunt, qui non nisi turbatis re
bas se Utos sore confendunt.
At non, nisi Concilii Tridentini approbatione atque ac–
ceptatione pacem polilicam vel ecles iasticam impetrare
ee
poterunt. Tluius itaque receptionem viam ad pacem esse, concilu
contendit desuita, et nunquam halctum fuisse concilium Triden
in quo vel doctius, vel modestius, vel prudentius actum
sit contra hacreses, disputant Bellarminus, Campianus
Sorerus, Hieron. RagoZzonus Venetus, episropus Nazians.
Unde Christianus Withelmus Marchio Brandenburg. in
spec. veritatis part. 1. Motiv. Z. Pag. 12. 6. et pag. 19. a. en
quit: vab concilium zusrient minit vin quonzn Carsoli.
sihn Eirchn, jo vin guaze enonet imonirnignat an:
Cujus vox= Ecclesiae Catholiine vos salutatur. Bellarmi-
nus aib. 5. de gratia et aib. arbitr. c. 13. Cui omnes
x
libenter oleditit, et qui non obediunt, inter Catholivos
non numerantur aib. H. de amiss. gral. c. 15. quodomnes
Catholivi ut Magistram sequuntur aib. 1. de dustrf. c. 15. 5.
ult. Cui Catholivi omnes ingenia sua atqus judivia sponte
subiiorunt a. S. de Justif. c. 3. 8. sed. Concilii Tridentini
testimonium, etiam si nullum haberemus aliud, deberes
Sufficere. Lib. 2. de effectu Sacram. Cap. 25. 5. ult.
in hoc concilio Pontiliciorum res adeo firmatae sunt.
ec
ut illis ne pilum hunc cedere liceat, aut dare locum veri
tati catholione tot diris cascerationibus et anathematis
mis a Pontificibus Paulo I. Julio H. Marcello 11. Pauloi
Pio 1V. ob anno C. 1545. ad 1563. excommunivatae, multa
minus ad autheranorum castra transire. Hinc Pacclus
Johannes
sini enco
mia.

## Folio 304v — 00068374:0610
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000610.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
Saulus Winden in Pregnost. Futuri status Eccles. deliberat.
de Haeresibus exstirpandis pag. 338. 339. Cum contro
versiae statim a concilio Tridentine sint dis ceptatae ai de-
cisae supervacrcum est, semel delinita denuo in dubium
revorare. Nam hoi esset, non concordiam quaerere,
sed discordiam plantare, et perpetuo de veritate fidet
paesitare. Idem pag. 385. disputat: Concilio Tridenti
no nihil esse addendum aut detrahendum, et an espe-
diat, sectarios absque fatisfactione in Ecclesiam Catholi-
concilium eam recipi. En tibi celeberrimos Patres, inquiunt,
sridentinum congregatos Tridenti, qui pro veterum Jutrum fide de
lsd.
pugnarunt. Eere cardinales, eprscopos, oratores, ibi,
Doctores plurimarum gentium actate compartos, solida
apientia, dignatione Principes, eruditione admirabiles
undique confluentes, italos, hallos, Hispanos, ausorano
es
Selonos, Sungaros, ollyricos, dlandros, hermanos
Croatas, multos e Britannus et Hibernia, Graceos
denique; quorum judicio acquieverunt, et indi et eteri
et Asiani et daponu et qui sunt in America Christi
ani et Chinenses et vartari et Abyssini et Regyptui
et quotquot pertotum orbem schismatum integri, hac
resiumq puri vivunt.
erum rectius de eo judicat Claudius Cspenteus
gres. 11. 1. imoth. fol. 179. Scribens: concilium triden-
Eitram tinum Decnetis suis tantum effecisse, ut decretorum
Concilii Tri Specie Reformationem poscentibus illuserit, imo Ecle-
dentini.
Baae. siam adhuc deformatissimam reliquerit. Tacemus jur
contentio- gia, rivas et contentiones nationum de Praerogativa,
nes
Prae
e
decumeni-
cum
se
Ci
5
2
Se

## Folio 305r — 00068374:0611
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000611.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
Praesulum disputationes, litigia tantis Patribus indigna
variasque dissensiones de Catalogo aibrorum scripturae, de
Residentia, de peceato originali, de Indice librorum prohi-
bendorum, de poena infantum, de ententione saverdotis
de institatione Exiscoporum, de pluralitate sacramento
rum, de necessitate absoluti ab baptismi, de pluralitate
beneficiorum, de qualitate etconditionibus Epircoporum,
de Excharistia, de praesentia Chrissi un cucharistia, de com–
munione sub utraque, de oblatione Christi in prima Coena,
de Sacrificio Mirsac, de catrema unctione, de poeniten-
tia de Materia poenitentiae, de ordinis sacramente.
de purgatorio, de cultu imaginum, de reliquiarum ve-
neratione, de sanctorum invocatione. Atc.
10
Silentio deniqe praeterimus Derretum Tridentinorum
cothurnos seu generalitates et ambiguitates in multis do
etrinae capitibus. Atgi ita etiam in ipso Papatu conci-
lu huius vel fructus nullus, velcerte valde exiquus emi-
cuit, et si quae salutariter constituta videri potuerunt,
ea conniventibus dapa et Episcopis, in nerrum haud eru-
perunt; imoinde res a concilio in pejus vergere visae
sunt.
Praclati, Praesales et Epircopi Bomani quoque omnibus
ne
paris inandae rationibus oberunt. Hisacramenti vol. et placsa
d
neeu sese Bomano Pontifici devinxerunt, vitamque et san-
quinem malunt, quam vel tantillum de fide Bomana
perdere, oti loquuntur Moguntini in Vindicat. Cath.
les
Spet. 1. n. 10. Notum est Juramentum Professionis duramen
sidec
Episcopi
tum iorum
305

## Folio 305v — 00068374:0612
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000612.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
D
fidei, quod ex Su 10. praescripto praestatur: formula
extat apud Gerhardum Confess. Cath. a. Z. p. 1. a. 4. c. Z.
pag. 956. et in Append. pag. 1049. Caliatum in Respon
se contra Mogunt. part. 1. 5. 113. ∞t 126. Hini Aeneae
G
sglvii dictum: Luodsi episcopus sapae contradivat,
etiam vera loquendo, nihil ominus contra juramentum
sontifici praestitum peccet. Unde et laliatus Papa
desinivit C. Non decetI. Dist. 12. omnino esse nevessari-
2
um, ut quemad modum  ci filius venit, ut fuiialvo
(10
Luntatem Satrissui, ita omnes episcopi, licet in generali
concilio congregati, impleant voluntatem Ecclesiae Bomanae.
desuitae desuitae, qui penes se literarum imperium esse, quique secum
natas, secum morituras literas clamant, quorum acies po-
fissimum contra autheranos est ordinata, uti censet Urba-
nus. vIu. in Bulla Canonifationis sgnatii Lojaae, quac
ancipit: Rationi congruit, etc.
Hi uti alias tantopere a concordia ecclesiastica abhor
renti nihil aliud quaerunt, quam ut Protestantes larvata
Sacis illiciae inservitutem, quovis bollo deseriorem,
attrahere moliantur, etad unam visi bilem ecclesiam sub
uno item Pastore et capite homogeneo congregent. Hi
verentur, ne velut edentuli et ignavi canes, osse et
ossa priventur, et nulla nova collegia, nulla opulenta
monasteria, nulla uncta patrimonia posthac sibi
conficere possent, nisi velut furiosi molossi mordicus
alios invadant. Htinc nihil moderabile suadent,
nihit
re
Cc
ita
te
Ca
tr
in
n
on
at
qui
nc
3c
st
la
Sse

## Folio 306r — 00068374:0613
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000613.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
a
e
ea
bi
.
es
a
la
nihil pacificum spirant, sed potius paradona sua, quam
longissime possunt, divulgant. Sunt enim novae Theologine
Hercules,  bellorum pacisque arbitri quorum tessera est:
Unum Deum, unum Pontificem, unum orbis Christiani Regim. desuitae
Unde haud immerito abs Pontificus reliquis acrusanstur, quod pars turba
O
sint turbatores paris. Ita enim judicat sorbona in judivio dar
lamento Parisiensi dato A. C. 1554. 1. Dec. illam sorietatem
videri in negotio fidei periculolam, paris cectesiasticae
perturbativam, Monastiine Reliaionis eversivam et magie
ad destructionem quam ad redificationem.
Atuitor deliberationis de compescend. desuitar. conat.
deillis pronunciat, quod parem Religionis ita fraducant
ut ram dartaricam et Mahometicam perlidiam nuncu-
pent. Non paris interpretes, sed seditionis bucvinatores
aurupium in religione quaerentes. Et ut Protestantes
ab emperii pare exoludant, eos acversunt injuriarum et la-
sac majestatis in emperatorem, electores, Sroveres et sta- Papae Anti-
Jus Catholivo homanos, quod Papam appellent Antichri mus
stum, adeo ot D. Nicolaus Jlunnius superint. Lubevens.
scripto publiae debuerit adserere Innoientiam Eutherano-
rum, in puncto injuriarum exdserto Romani Pontificis
Antichristianismo, in Romanum imperium, amperato-
remac status Catholiios redundantium, nec non violatae
Sacificationis religiosae, contra dasuitarum delationes, ac
Gu
nominatim adversus compositionem sacts detorum Dillin-
gensium, et Adami Tanneri des. Antichristum prosiri
ptum. In hoc scripto Hunnius merito accusat impo-
sturam et turpissimam Dillingensium nodoncar nobboqu
qui cirea parificationis sensum nonaliter agunt, ac si
is
2sc
Jores.
chrestianis

## Folio 306v — 00068374:0614
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000614.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
ipsi essent totum Romanum dmperium, aut certe ab illo
Protestantibus praefceti Dictatores, pro norma capitis sui
a
statuentes omnia. Restringunt par religionis ad illa dogma
siasticae à, quae in Augustana confessione explivite ponuntur. 2) Ad
ea, quae per legitimam consequentiam ex ea deduruntur.
3)auac confessioni Augustanae et Pontificiae communia sunt,
econtra pronunciant, quae sunt practer illa, a Pave cum suis
Profissoribus et doctoribus omnino eacludenda esse. C’ompositio
paris 5. 170. pag. 647. a. 5. 171. p. 648. a. 6. At sine ulla proba-
tione tantum pro sue beneplacito omnia. Confer. Ernestus de
Ensebiis injudicio, quod Theologirum vocant, super quacstione
illa: An pax, qualem desiderant Grotestantes, sit secundum
se livita?
Missonarii, Missionarii, Monachi et Regulares plerigs omnes reunioni et
Monacti, et concordiae huic semper obstabunt. Hi sentiunt, quod schismate
Regulares.
Se vonis
sublato, nulli amplius asui cosent Reipubliine Christiande, un-
de facile venirent in contemtum: Hi subol faciunt se ab episro
pis et ordinariis s: uti exdissidio Acerarchicorum cum Mendi-
cantibus constat:) quibus valde sunt exosi, facile in ordinem
antiquum redigi posse. Notissimum enim est, quam male
ecclescasticis
non aliter, quam (ibona essent seudi vel patrimonii, haud alites
dilapidentur, quam si ad procundendum, helluandum, able
guriendum et semel devorandum Eclesiae Christi relicta pro-
rum patrimonia constituta essent. Status Monachalis hodi
ernus nihil minus est, quam status paupertatis, cum ne
mini vel securius vel opulentius prospectum sit, quam cho-
nachis, sive fundos et census annuos, ul Benedictini et
desuitae, possident, sive ex mendicitate vivant, sive
miati generis amphibu fuerint. Luantis divitiis opus
Pavis Ecole-
 restra
ctio
Na
des
i
a
M
120
et
nu
20
Ma
que
90
M.
C
en
da
es

## Folio 307r — 00068374:0615
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000615.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
re
alendae Millioni Monachorum mendivantium, qui in XX XWV. Ordd. oleu
ordines distineti sunt, reputet, qui voluerit cum Camusio e dicantium
piscopo Bellucnsi demonstrare, illam multitudinem qua
tannis insumere centum milliones coronatorum aureorum
praeter sumtus, qui in aedificia, Templa caliaque ejusmodi
insumuntur. Verum si Reformatio Ecclesiae instituerctur,
sumtus.
vel Beunio sanciretur, Monachi non ita otiose vivere, vel ex 
au
pauperum sudoribus ita delicate pasei possent.  Botestantes srolestan
denigu quod attinet, qua quaeso conscientia, qua prudentia
qua securitate et cronte possent pacisci et reuniri= cum s0
ma cucus surpura suorum manturum sanquine rubet po
tius, quam murice nitet, et cui hoc principio, ceu fide
articulo, nihil antiquius: Pacreticis non esse servandam
fidem, etiam si juramento confirmatam, si illis super libero
celigionis suae exereitio data suerit:
An pateremur nobis novas obtrudi consensus formulas, an
nuas atque menstruas de Deo fides decerni, ut sit potius
fides temporum, quam evangelicorum, et per subdola doq
matum Pontificiorum interpretamenta ea nobis ingeri,
quae ne Martyres nostri reciperent, nullum tormenti genus
refugerunt? An un utroque pede olauducaremus. An
quamvis tranquillitatem et quietem, quae etiam in sum-
ma seruitute et ourruptiosimo Ecolesine statu esse possit, pro
Christiana pace susciperemus. Nolumus sub specie pavis
c
insidias nobis strui, non facile admitlemus soabi vel du
dae oscula praditoria. Nec ideo vivimus ex schesmate.
00
Ed melius conveniat desuitis cacteris, nuper Monathis,
episcopo lam amicis, quam sunt in ulcere unques. Non
so
licet nobis cerum videre in dapatuo abominationem,
2n
Les

## Folio 307v — 00068374:0616
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000616.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
in templo duolum, in Religione contaguum, in Republiva hy-
rannidem. An ad ea migrare vellemus castra, ubi contra desu
gloriam militatur, abcaqe fide deficere, cuvo auctor solus
Christus, Apostoli praciones, Eclesia primitiva propugna
tria, prisc illius doctores desensores? Nolimus, nolimus ig
res
fatuos pro Castoris et Polluois faustis luminibus intrac Europae
tempestate sumi; nolimus pro Rachele aeam, pro Denelope
Helenam, taustinam pre aucretia nobis altum stertentibus ob
trudi.
Non immerito Johannis evangelistae et Theologi exem
plo, qui cognito ebionem Hacresiarcham, juota epiphani
um, vel Cerinthum, juata frenacum et Eusebium, vel u
trumqi junta Baronium ad A. C. 71. n. 3. In balneo esse
quod forte fortuna subierat, circumstantibus diait: testi
nemus hinc egredi, ne cadat balneum et percamus cumisse
hacretivo propter impietatem illius. Absit a nobis, et clau
dicemus ab utroque latere, aut pro genuina lingua Canann
Asdodice loquamur.
sngratissimi essemus in benedictionem et gratiam
sivinam, injuru in cineres et sanguinem sanctissimo
ram Martyrorum, contumeliosi in labores Patrum nostro
rum, quibus hanc, qua nune fruimur, libertalem nobis
pepererunt, sccuri nimis conseientiae, veritatis, salutis,
Numinis et ipsius posteritatis, si post fruges civinitus
concessas ad illas glandas contificias reverteremur et
inserviturem Balyloniium rediremus.
Std Pacem redintegrandam. si acquis legibus et con-
ditionibus vocati fuerimus, parati sumus accedere. Sin
et reconcilipis alitet res ceciderit, servitium jugum, quod excussimus,
eva
concorie
nspbetetu
ad oincula
e
es
ad
tu
ag
c
ei
an
M

## Folio 308r — 00068374:0617
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000617.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
es
ce
si
10
et
1d
s
evasimus, trahimur, bellum esto. Bellum pacetali melius
schisma unitati tali anteponendum longissime. Quis enimne
soit, Romanum Pontificem imitatum spartanum aysandrum
qui Vulpinam pellem Cconinae ad scebat, per desuitas et Missi-
onarios suos eam proponere sacificationis viam, juata quam
u
sua sibi tanta mancant, Tridentina ducreta omnia = aliquo
melle circumlita, recipiantur, et Tgrannidi ac ddolola-
trige savali vulnus inflictum, iusta ac nevessaria Luthe-
ranorum a sede Romana secessione voluntaria ipsorum re-
ditu adpedum Pontificis osculum cucatricem recipiat. Nisi
ascha celebretar in azymis veritatis et sinceritatis, terto inter–
d
e
∞
esse non possumus. Bene cessit Abrahae nothi dissidium: in
regra hinc illi obtigit lactea ac mellea Palaestinae regio, quam
S.di
alioqui forte dimigatam possedisset.  Ditabunt nos s: Dei vir-
fute) lites isfac magno foenore verilatis et gloriae. Ita fiat,
agite negotium hoc viri Eutherani, et erit Dominus vobis-
6d
cum 1. Sarab. 2Z. 16.
rastra itaque episcopus animum appulit ad Henosin inter son-
dificios et Protestantes instituendam, et quidem conditionibus
eousque iniguis, ut si illis stetur, nihil aliud Protestantes debe-
aut, quam in obedientiam Romani Sontificis redire, et schis-
matis ac errorum Juorum veniam humiliter deprecari. Sl-Ryport
Lud porro demonstramus ex Hypothesibus et suffraguis Pon-ses et sufra
tificiorum et desuitarum.
Istatuunt, autheranos esse transfugas, apestatas, rebelles, schis .
matioos et hacrelicos. Haccetioi et Protestantes sunt Synonima. Aacretius
Stapletonus de princ. docttr. controv. 3. Tib. 7. c. 15. Ari-
tucssdefiniunt hacreticum eum, qui nunc convilio Tri-
Qs
dentino repugnat; Eretserus et Gregorius de lalentia
ad luc
gia sontife-
ciorum.

## Folio 308v — 00068374:0618
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000618.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Et
Alic, inter quos Robertus divertius, qui nullum inspiritualibeus
caput recognoseunt. Pontifex et canonistae eum duvunt hac
relicum, qui non in omnibus et singulis Papae decretis obtem
perat: Elacretious est, qui vel in una controversia ab ecclesia
Romana dissentit. Hl sic haeretici forent Reges Salliae Chri
stianissimi et Primo geniti Romanae Ecclesiae silu, Henrious a
Franciscus 1. Carolus 1X. Henricus M. CSIV. audovirus XWI Re-
qes Angliae Fidei Dusensores Henricus vm. Cduardus vI. hal
line parlamenta et alii quidam Reges, Principes, Provinciae
quae concilio Tridentino contradixerunt, contra illud prote-
stati sunt, nec unquam pro concilio oecumenico habuerunt.
Mastas con haeretioi forent mucti Praesules, Cardinales, Archie pis copi
ealio contia episcepi, Theologi Romano etiam Pontifici adduti, qui
ejus canonibus et decretis plane non stelerunt, sed eidem
contradiaerunt: mo autheranis mi accusati suerunt ab
Italis Card. Casparus Contaronus, Card. Reginaldua solus
Card. Carolus a Rotharingia, Eiscopi, Vesulanus, Oicensis
Segliensis, Sr. Aatonius Marinarius, Jacobus Naclantes
De ruthe Tornelius Mussus, Bartholomaeus Carranza 1 postea
Archcepiscopus (soletanus, in carcerem conjectus est, quoc
de autherancimo suopectus esset, libertate ac proventibus
spoliatus, teste sfortia Palavicino del. et Card. Histor. Con-
cil. Trialent. part. 2. lib. 14. Cap. B. pag. 548. Carolus
Carafsa Card. in Carcerem itidem conjectus, ipsig, mors
illata Pallavicinus d. 2. c. 15. N. 5. x p. 576. Si Haeretia
sunt, qui a Pontifice, Romanag. Ecclesia dissentiunt,
haeretiri fuerunt Solycrates, drenacus. e alii orienta.
lis Eoclesiae Epricopi, in controversia deritu celebrande
aschatos
Hlaece
Sicsp
ece
cti.
ranismo suspe
ea
d
sei

## Folio 309r — 00068374:0619
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000619.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
itcus
E
5
sit
es
ce
Haereticus Cyrrianus et totum Conciliorum episcoporum
57. ex Mrira A. Numidia congregatum, in controversia de
baptiimi iteratione. Ohacretirus Athanasius, qui exunione
cum Rom. Pontifice non mansit. Haeretici Eierongmus,
Ambrosius, Augustinus, ecclesiae Graciae, Britanniine
Moscovitiine, Prulemiine, Aleyssinae, Armenune, Syria-
cae, quae se di Romanue sese nun quam submiserunt, nec Rom
Pontifici obediunt.
11. Cotendunt, Religionem miscellam, tanquam erclesiae dis
ons 
solutionem et errandi libertatem, in re omnium periculosissi
ma a Magistratu non esse tolerandam, sed solam Catholivo-
homanam, quam episropi Catholici et praecipiee summus son
difexdoret, esse tenendam, quamque solam et unite Catholiiam
veram et salvificam esse volunt. Compositio Pavis Dillinque
Bellarminus, Antonius Possevinus, etranc. Burchardus
Joh. Paulus Windech. Conradus Brunnus, Becanus ete
III. Disputant, omnem Regem hacreticum simul esse
licum, sed hacretivum, tanquam syrannum verum et pro
prium, populotolerare non esse livitum, suaret, Bellar
minus, Rossacus; imo subditas posse contra Magistratum
suum ordinarium infurgere, adversus eum arma capessere
bello eum anvandere, deturbare, ac clanculum e medio
tollere, Mariana, Gregorius de Valentia, Molina, Bel-
larminus, sanderus, solctus, Costerus, Becanus
VV. Practendunt, Pacificationem Partariensem sine Ponti- IV.
st
ficis; tanquam Coclesine capitis et Patrisfamilias, con
sensu inctam, esse irritam, vi injusta eatortam, eise
ca
309

## Folio 309v — 00068374:0620
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000620.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
en
Diaboli inostum,
crcistellionatum, semen serpentinum
contra jura ccclesiastira et divina pugnare, esse invali-
dam et irritam, atque per Concilium oridentinum sublatan
ac proinde minime servandam, vel tanquam morutorium
dilationem et tolerantiam usque ad iudicium et tempus conci
su dridentini suisse concessam. Antonius Possevinus, R
badencira, Melchior Cleselius, dranc. Burchardus, Cons
Brunnus, Malionatus, Cornel. a capide.
V. sentiunt, cum hacretivis non esse communicandum
nullamge cum is pacem ineundam. Conrad Brunus de ha-
reticis lib. 2. cap. 15. p. 305. scribit: Fractio parrs nulla
potest eos offendere, cum quibus nulla communio est, quo
leges banno etiam imperiali subjiciunt, et impune ossen-
dendos offerunt, quos omnia divina et humana pura ectin
tos vicunt. Amo Card. Parnesius, Pontificis apudCaesa
remlegatus, iudirat, Protestantes Christo esse inimiciores
quam surcas, quando inquit: Non facile est discernere, qui
Christo magis adversentur, Protestantes, an sureae. Hos enim
corpora servitute premere, illos corpora et animas exitio devo-
vere. Soavis Elistor. Conc. Trid. lib. 1. pag. 80. cum hacreticis
nullum commercium, nulla pax Catholivis esse debet. Simanca.
VI. Vocent communiter, Haereticis non esse servandam
sidlem, Atiamsi juramento confirinatam, si illis superlibere
Religionis sune exerritio data fuerit. Nullo, nulle, nullo
modo scribit Simanca, Episcopus Sacensis de Cathol. Inst.
c. H6. n. 5Z. Sidem hacretivis servandam esse, etiam si ju
ramento firmata sit. Saepe id monitum, necesse essta
men, incessabiliter iterare et tam dui non tacere, quam
diu
e
ne
C
C
le

## Folio 310r — 00068374:0621
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000621.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
diu paris estins nomen satenditur. Suffragantur Conc. Con-
G
stant. Sesf. 29. desuitae drevirenses, card. Mosius, Lagmanus
Toletus, Adam Reller, Robertus Schrvertius, Menochius,
clarus, Cornel. a capide, Wwindek, Burchardus.
vI. Statuunt. Hacreticos esse ad Religionem corporaliter co
gendos, minis, mulitis, poenis, carceribus, equuleis, inedia
cailis ustionibus, sectionibus, igni, ense, laqueo, bellorum
vi et impetu; fine mora, nullo obstante contractu, etiam
juramento confirmato, quandoquidem primo mandatum
fit. Dicite invitatis, ut veniant, deinde introduoite, de
11.
nique compellite intrare. Compositio Facis Dilling. Lagmun
t
unuo, Atdamus Konzen, Secanus, doh. Saulus Mindes.
ices
VIII. Contendunt, Haereticos simples, qui nullo se alio conta - VIII,
ess
minant scelere, seditione, blasphemia etc. ut animarum oc
cilores religionis causa et vindicandue libertatis sauc tori
tatis Rromanae Ecclesiae ergo esse opprimendos, ocridendos et
excindendos esse. Itaque apudillos est articulus fidei. Censu-
ra Coloniensis Gregor. de Valentia, Bellarminus, Possevinus,
Costerus, Stapletonus, Maienhoferus, Crussius Ribadencira
Maldonatus. Hinc Historia teste, intra annos 30 sua acta-
de diversis in locis, omnis aclatis, seauo et conditionis, varus
suppliciorum generibus et surialibus carnificinis, clanculum
et palam truoidata esse 150000, teste Petro Paulo Vergerio
episcopo dustinopocit. et in Germania duorum Pontificum
legato. Ant Anglia intra biennium supra 5000. sen
belgio sub derdinando Alvarez duce Albano 18600.
Parisiis tribus diebus supra 10000. teste Dinotho. In
Gallia menstruo spatio plus, quam 100000, teste Beus-
nero, Thuano, Camerario. Abidem intra ZZ anno
rum

## Folio 310v — 00068374:0622
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000622.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
rum spatium g00000, interquae nobilium 40000.
IX. Tandem Pontifivii et desuitae suffragantur nobis, scilitet. Re-
Pontifi. unionem autheranorum cum Pontificus plane impossibilem esse
Bellarminus de Laivis lib. 3. Cap. c9. 5. potest. Scribit: non posse
qe
dutheranos cum Papistis conciliari, quia in ipso sumbolo non
conveniamus, c. g. in articulo de descensu Christi ad inferos
de Ecclesia, Sanctorum communione, quol sint sarramenta, de
remissione peccatorum. desuitac et Cardinalis hujus testrmo-
nium non polest elevare episcopus, ob insignem ipsius in Ro-
mana Ecclesia autoritatem, de quo dacob Reller ses. in sapatu
Cath. Jom. 1. art. 1. C. 1. [. 15.
Bellarmi van sochnnnandta Corrnal Bellarminus, ob mnlitit Has.
9.
nimen allen ihr fradeanten ziltent, nnun ihr nur wol.
e
eat batnuunu: quem Prosper etarinacius sract. de haeresi in
larissimum, haereticorum formidolosissimum fulmen, sa-
pientium omnium, qui fuerunt unquam aut in praesentia
sunt, spectatissimum coryphaeum, qui hoc cum elogio a
d
C
ClementerI. Sapa, Cardinalis nominatus. Itunc eligimus
quia non habept parem ecolesia Dei quoad doitrinam, et
quia est nepos optimi et sanctissimi sontifieis, nempe Mar
celli 1. Adamus dannerus, des. Antichrist. proscript. prae-
Script: Z. pag. 17. scribit: Colligitur, inanem esse quorundam
persuasionem, aum existimant, posse inter Catholcios et
autheranos aliquam concordiae et pacificationis rationem
es
in hunc modum et hac mutua transactione iniri, etc. Hhoc
enim nulla ratione fieri potest. Obstat enim judicium co-
desiae, reividentia, ac ipsa Lidei nostrae Catholiive veritas
ac catitudo, ob quam non minus autherum, Calvinum
eroingli
ciorum sur.
fragio.
Bellarm:
um.
Adam Jan-
nerus.
ac
e
e
en
rec
de
el
et
ex
E

## Folio 311r — 00068374:0623
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000623.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
winglium, etc. quam strium, Cunomium, Nestorium,
aut Eutychen etchaeretieos divere compellimur. et qui negu
ret, Lutherum aut Calvinum etc eorum asseclas pertinari
sadio ab Ecclesiae Catholiiae Fide dissentientes haeretivos ess
is hoc ipso non bene de Lide et Coclesia Catholiva sentiret.
edem sentit Tom. II. Disp. 1. quaest. Z. Dub. 3. 1 75.
desuitae Moguntini in drenivo Cathol. Caliato opposito
Part. 1. c. =. p. 29. Manifestum est, recte dosephum tallum
scripsisse Romam irreconciliabilem. Nam Chaos magnum
inter nos, s: Catholicos:) et ies ): quoslibet sectarios) sir-
matum est, et hi, qui volunt hunc transire advos, non
pessint s nisi almittendo totam sidem Catholicam, quae
proxime et formalissime  in atoma illa enfallibilitate Lec
et coclesiae fundatur:) neque inde huc remeare ete. Nullibi
quies fira, nisi in centro Catholiva veritatis. Didem cen-
sent, conatus illos s: Sc. Concordiae studium:) non minus esse
absurdos, quam si quis stammas et undas, aupos etagnos
in unam conflare naturam, aut cum Poetis. Trage aphes
∞2
et happocentauros condere aggrederetur. Atem: fatuum
esse, aliud de Protestantibus sibi pollicere, quam apud con
pacem esse non posse, qui paris jura nesciant. (D. Grego.
mus ederus in evanget. Enquisit. P. 1. 1ag. 169. 170.
a l
in Anligionb: dochan, und sonderlich zwischen solchen far.
n
dhaian walche in iha soupt. aatitaen ifars hnil Esnists
e
glvinbnab, win win Eatharischa mad Porxistisiha minden
nmondaa sind ind streiten, da dan nunmase aufar risti-
nout
gen tdervammis misto nonhantahen noch gegaben wer
dan, unch ant ant kein ander hreistal stocet haben,
nnn hin oben aus dim trexhuten elia ningefih ant wor
ilaa
Ns
Gregoruis
Ederus.

## Folio 311v — 00068374:0624
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000624.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
dua: Est der Tynan gort, so folgat ihnd noch; ists aber
Baat, so folant dumhalben nach.
. Johann Saulus Windeck in prognostivo Luturistatus
coclesiae episagmate 1. pag. 382. Non restat ulla lergiuer
Sandi exousatio, aut melior neundae concordine ratio sperari
potest, quam ut omnes, qui aeternis Clammis exoruciari
polunt suum intellectum concilio sridentino ceu uni-
versalis Ecelesiae oraculo, obsequenter submittant manci-
pentqrs ut obedientes silcos addecet. Idem Eepisagm. I1.
pag. 385. quaerit, an expediat sectarios absqu satiifatione
in Ecclesiam (: Catholicam:) recipi, etan concordia cum us
constitui queat? Respondet pag. 357. Xidem non habet,
nisi qui omnes Articulos fidei recipit, et qui totum sym-
bolum recipit, negat autem peccatum originale, aut ali
ad a Concilio sridentino devisum, is insua fide, 1: quae
aliud non cet, quam opinco) salvari non potest, tantuma-
01.
C
best sin libertate cujuscunque posetum sit, concilui decreta
surcipere, nec ne. Et pag. 358. Qui ergo haeretias ita con-
descendunt, ut eorum erroribus, ipsis de ficle aliquid re-
miltendo, consentiant, hi non condescendunt ad subveni-
eadum, sedut cum ipsis ad inferna demergantur. Et quaes
quam concordiam cum hacretiois conciliare expedit?
Cum ipsi ejus legibus teneri nolint, et perpetuas vigere
optent dissensiones. En comitus Polonicis coram Requ
desuctaa- Majestate A. C. 1596. desuita pro concione dixit: Se
nonymus.
ligionem erangelivam surcira pejorem esse, et se malle
cum Surcis in religione confirmari Auniri, quam du
Card. fai-Theranis. Cardinalis tarnesius Pontilicis apud Caesarem
legatus
leqs
Cas
rest
T.H C
dur
2Pp
me
gu
ang
C
Pac
du
tas
Erg
get
dp
Car
fra
vel
logue
ade
se
cen
Nis+
loc
c
Winderk
et
nescur.

## Folio 312r — 00068374:0625
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000625.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
S
legatus, autelia Pariscorum cum eo in Belgium profeetus,
Caesari Terdinando = et Consiliarus exponit, saepius cum sro
restantibus de concordia actum, praesertim A. C. 1530.
incomitus Auqustanis, nihil tamen decretum aut defini-
hum. duod si ratio fortasse aliqua concordine inveniatur,
irritam futuram et infructuosam, quod dudicis opinionem
metuent, nullam certam doctrinam sequantur, ab ipsa cu-
gustana coctrinae suae confessione dicesserint, et instar
anquillarum lubrivisant.
Melchior Cleselius Episcopus Consilcarius Caesareus, de Cleseluus.
inglcripto
Pace Hungariae erioro ad Matthiam Austriae antuducem
Luia lux et tenebrac inter se conciliari non possunt, veri
tas cum mendacio, Pharisaci et scribae cum Christo, talis
ergo promissio paris hacretivis facta ipso, jure nulla et.
Duum Wurtenberqii Ducis legatus Theodoricus Slenin-Cardin.
gerus et doh. Saulinus per Cardinalem ETridentinum srident.
s
Principis sua postulata crescentio Card. acgato communi
carent, Postulata illorum cum indignatione rejicit, prae-
fracte dictitans: neutiquam tolerandum esse, et vel ipsi.
vel alii Protestantes doctrinam suam scripto offerant, mul-
as eoque minus, ut eam propugnare cogitent. Synodum quidem
adeos instituendos paratam esse, sed nunquam se induci pos
se, ol Patres ad eorum doctrinam recipiendam, convo-
centur, Polanus Histor. Concil. Trident. lib. A. p. 376.
De Prolestantium legatio scrupulum Atiam morebat Archie
piscopus Panormitanus, an scilicet ut pole hacretion, honesto
loco collocandi, honoridicisque titulis compellandi sint?
et scouta de eo Satrum Protestantione ostendit, quo
loco
as
cer
2
nt
o
ce
c
a
on
re
ta
e

## Folio 312v — 00068374:0626
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000626.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Leeo Protestantes fuerint infulatis his statuis, nimirum
damnatorum jam haereticorum monstrorum, cum quibus nul-
tum omnino habere commercium sus sit.
manca. Simanva Episcopus dacenses de Cathol. Inst, c. 46. n. 5Z.
inquit: eum hacreticis nullum commereium, nulla pas la
Freglerus. Tholicis esse debet. Christoph. ereglerus stutgardianus sori
bit: Suajor essem, ut omnes Cleriei et deroti, omnes Mo-
nachi et Canonici, et quicunqu per vires possent, convun
porent, et uno impetu Warlenbergam invaderent
resistentes contrucidarent, et sic illorum templa et scho
las inhabitarent.
C’aspar scroppius Eques etrancus in classivo belli sacri c. 2
. 20. Scribit: Iniquiosimum est, Lutheranos Catholicorum 
terras tenere et iure du Caesar auditum facies fremitum pra
s
des, possidebuntque Catholivi, ac subditionem suam reci–
gent cos, qui se prius possederunt. Autheranismus
in transmigratione duoctur, siout ex Germania ex
terminabitur, Pracdicantes ejus et Principes ejus simul.
idem cap. 1. esse Proteotantium Principes instar Agaque
Amalenitarum Begis in gruota concidendos, idqu in
sionorem Det.
Adam ConEandem impossibilitatem reconciliationis non tantum
ezen.
moralem et ethivam, sed etiam naturalem et physicam
Mlariana satentur. Adamus Conzen des. Blit. lib. 9. C. 18. et 19.
Ribadeneira. Mariana lib. 3. c. 17. Ribadencira lib. 1. de Princ. Christ.
Marcelliur cap. 2. Sequ Konricus Marcellius  es. Prof. Acad. Bam-
berq in sapientia parifica filiorum Dei. Disquis. ait. 5.
propos. 4. pag. 43 Seq. Si omnes aperte dorent, ver, re ne
via
Q2
Cor
C
bilo
es
dco
Ge
Ja
COn
ma
M
Qua
c
bur
et
sed
2n
sed
e
rio
et
Pa
est
Scroppius.

## Folio 313r — 00068374:0627
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000627.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
quidem ficri posse, ut Catholici et Protestantes in unum
corpus seu Rempublicam parifice couleocant. Et qu’a con-
scientia autherani, cum Materiae conditio sit irreconcilia,
bilis, poterunt aliquid remittere de sententia revelantis,
Cs. 8. N, 20, C. 30. N. 21. Sal. 1. 8. Si enim istorum dogmata et
disrrepantes sententine conciliari possunt, nihil impediret
quo minus reliquarum sertarum omnium et singularum
Jam inter, se, quam cum autheranis controversa dogmata
conciliari, ingu unum conslari possent; prascindendo
majorem vel minorem discrepantiac noxam, majorem vel
minorem necessitatem sciendi veritatem de hoc dogmate
quam de illo, eti accurate concludit Z. N. Et ulseman-
nus in Calvinismo crrecontiliabili ad qu. 1. n. 10. p. 1b
aleat ergo Roma. Valeat Romana Ecclesia.
se
Saleat Papa Romanus Valeat shoma:
Contenta sit illa sais coclesiasticis et secularibus Axiomatis
Privilegiis et Praerogatiris, satis insignibus, quae olnha-
vuit, quac partim neque in evangelio sunt expressa, partim
ea Evangelio evidenti consequentia non possunt deduoi
sed a Traditione, imperatorum statutis, conciliorum
et Putrum, decretis pendent, quae sola usurpatione ut
introducta, atque ita sublata usurpatione aboleri pos–
sunt.
uit illa olim solium pelestatis coclescastione et empe
rialis, Caput emperuu, totrus pene terrarum orbis vi-
etria ac Domina, qua occasione illius Ecolesine facta
est Metropolitana, Patriarchalis, atque adeo inter
Patriarchalea prima; auod emperialibus fuit corro–
borata
et
E
313

## Folio 313v — 00068374:0628
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000628.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
borata legibus, ditata, vel potius privilegus exaltata.
auod suit tutissimus Religionis et communionis Eccle-
scastione portus, confugium, praesidium, : ob ampe-
ratoris Christiani curationem et defensionem: illis, qui
hacreticorum persequutiones declinarent; Quoi hospita-
litate quondam insignis et ad prolegendos adslictos obvia
epricoporum praesertim, cb Lidei Catholuvae processia
nem extorres; Quod deniqe posterioribus seculis ex
imperatorum, Regum. Princisum, sive dono, sive
permissione s: ex delo sorte praepostero, ipsisgi donato.
ribus tandem gravi ai pernivioso: dominium crvile
non contemnendum est adsequuta, multarum scit. urbi-
um ac provinciarum satis amplarum, imo Regnorum
Srincipatum, ita ot perditiones Ecchesiae Romanae pro
prias a mari urguad mare se iam divat dominari.
paec quidem omnia non jure orvino sed partim ea
sola consuctudine, partim iure humano positivo,
tam ecclesiastivo conciliorum, quam laico emperato
rum, propter Romanae urbie singularem, sed scoula-
rem potentiam et Bomani imperatoris praesidentium
Jam vero olugenda Roma, quae nostris majoribus
clara Patrum lumina protulisti, nostris temporibus
mon strosas tenebras, suturo seculo sumosas effudisti.
Nane facta sedes bestiae, hoc est Ecclesia perversa,
cujus Regnum ess tenebrosum, onus ecclesiae c. 19.
8. 6.
Osons, unde omnes abusus manant. Carc. aot
ringius apud suavem Histor. Conc. srid. Lib. 7.
Valeat Romana Ecclesia
a
illa
niht
Lon
Her
Uni
M
S2t
lan
vid
at
de
el
au
ad
Sac
1
An
Ten
Sa
no
90
9

## Folio 314r — 00068374:0629
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000629.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
a
n
t
Eit
te
er
is
Illa neoterica errorum schola et hacresces Templum
sd
Tranc. Petrarcha epist. 5. et 14. Sit contenta veris, genui-
nisque suis privilegis, quibus olim superbiebat, hodie vero
es
gloriari nequit, videlicet, quor suerit Ara religionis, fons
doctrinae et sedeo, ocvasio et commoditas fidei Christianae
dilatandue, quae multos ponulos sceptro cravis Christi
subdidit, quosarmis suis ita non oomuit; Quod fue-
rit canonum custos, vindex et observatrix praeorpua.
Quod Apostolorum Principes, Coryphaei et Antesigna-
ni illam fundarunt, excoluerunt et sanguine suo cxor
narunt, a ruibus puram doctrinam hausit; uuod
foccunda mater fuerit, eaqe nomine multas viderit fi
lias absequio pio ac derotissima revenentia sibi obstri
itas, honoremque deferentes; Quod Episcopum habuit
nobiliosimis privilegui exornatum; iuod doctrinam
Apostolicam sinceram ac puram per aliquot secula con-
serravit; Quod verbo fidei et exemplo plurimum
Ecclesiae universali prosuit; uod ex illa longe major
numerus corlesiarum est disseminatus, quam ex ulla
alia sede apostoluca:
Roma reformata reformat mundum,
et nunc
Roma decormata detormat mundum.
rudicate nunc matrem vestram, judicate, ouoniam
ipsa non est uxor mea. Oseae Z. N. Z. Non est mater
nostra, sed fornicaria et prolicida, quae jus materni-
fatitis amisit, quaeque non parum in morum et dirci-
plinae

## Folio 314v — 00068374:0630
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000630.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
plinae integritate, quin etiam indortrinae senveritate
abantiqua illa dissidet, sacta apostatica a sponso Christo:
e
suis nobis det, videre Eoclesiam Dei, siout in diebus antiquis,
quando Apostoli laxabant retia in capturam, non in captu-
ram argenti vel auri, sed in capturam animaram. Uti
nam non a religione ad superssitionem, a fide ad infideli-
tatem, a Christo ad Anti-Christum, quin aDeo ad Epi
curum vel ad Sythagoram declinasset. Scum du dacio,
ethnccis et haeretiois antiquis conspirasset. Atque sic Ro-
mana Ecclesia facta est perfectissme schis mariva, qua
se a corpore Ecclesiae universalis tunc abserdit, ut de
proprio naturali spiritu vivit, quando membrum ipsi-
us esse recusavit, et caput se contra Christum, qui solus
et verum, certum, infalcibile ac perpetuum coclesiae
suae laput est, constituit, toti corpori vult pracesse,
agus formam dare, aquo ipsa et motum et vitam et
formam sumere debeat.
10.
Taleat Pontipea Bomanus
sufficiant illi, quae jure humano ac consuetudine 6c
lescastica atque canonibus supra alios epircopos habuit,
privilegia ac praerogativas. Quod Patriarcharum
primus et summus suerit. Quod totuis sui Patriarcha
tus concilia convovarit; aupd in Sutriarchatus sui
conciuiis generalibus primas tenverit; Quod empera-
foris fuitus potentia longe facilius corlesiae necessita-
tibus occurrere potuerit, ubi hacreticorum excresce-
rent insolentiae; Quod in Primatum ondinationibus
partem interdum habuerit; Quod Metropelitanos
ip sos
s
rc
se
Ca
Vo
at
dc
tur
ces
sio
op
t
C
dre
Co
ae
Et
as.
d
bit
es

## Folio 315r — 00068374:0631
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000631.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
et
L
et
est
ipsos conserrarit; (auod pallium sibi subjectis Metro
politanos, illud petentibus et possulantibus concesserit,
qui actus jurisdutionis et superioritatis suit; Euod
Metropolitanos ipsos a sarris legibus canenibus vel lese
divina deviantes corripere est in officio continere poruerit.
Quod controverlias inter Exiscopos exortas composuerit
Mlorumque ad Bomanum epincopum tanquam ad sacrum
anchoiam conluqientium caulas interdum audiverit
et deciderit, et laboranti Eclesiae sucourrerit et sux-
petias rulerit.
At nunc hierarchia Romana turpissime turbata ac de-
turbata virea Patriarcharum, Cardinalium, Archcepis
coporum, Episcoporum et Abbatum electiones, Ordina
tiones, Conseorationes, Conciliorum convocationem et
praesidium, cujus ambitio et avaritia et consuctudinem
optimam, optimis legibus introductam, stabilitam et
confirmatam; et leges Ecclesiasticas, et jura ipja, non
minus divina, quam humana pervertit, persum dedit
conculcavit, cum gravi summagu ac manifesta totuis
Eiclesiae injuria, et sacrarum Regularum continuique usur
ad postrema secula tyrannica conculcatione et simoniaca
apertissima venditione.
d
G3
Nunc Romanus Sontifex in se solo sapatum vult plane
constitui, nec quenauam alium immensae illius atqe intracta-
bilis potestatis ulla in parte consortem admittit, ecclesi-
am Romanam a Regimine separat, non Episcopos in
consilium adhibet, non synodos recte et frequenter liberis
suffragiis terminandas convocat, sed cardinales etiam ex-
teros
Exiscopos titulatos. Nullatenenenses et Absolu
Las

## Folio 315v — 00068374:0632
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000632.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
tos, per summam injuriam substituit; solus : sevundum
Bellarminum L. Z. de Concil. C. 17. obj. 3. et a. Z. de Rom
2c. Z). obj. 11.:) omnia nomina, quae in scripturis tribu.
untur Christo ( non sine blasphemia et sacrilegio:) quaqu
aliis etiam episropis et Coclesiae Dortoribus communia
erant, sibi vindieat, quod sit sponsus Ecclesiae (: nomet
Lkorocorlor, sic enim Romana corlesia erit pellex et me-
retrix, quae alium sponsum praeler Christum agnoscit:)
G
solus vult esse Christi vicarius, Potri suocessos, sapa, uni
versalis Eoclesiae Papa, Pontifca Christianorum, Pater Sa-
trum; summus et maximus sontifex. Caput Eoclesiae
Pundamentum, Episcopus universalis, beatissimus, san–
etissimus, Monacha totius Ecclesiae, Deus ab hominit
non judivandus etc. Solus Epercopos eligit, confirmat,
judieat, absolvit, transfert, ponit, damnat, destituit
degradatos restituit, quae omnia de Metropolitanorum
manibus erepta, sibi contra jus et fas usurpat, ut itu
in dies indiesque magis magisque Monarihiam stabiliret)
ac ipse soluo sit supremus iudex, hubernator et Lo.
minus omnium Episcoporum; solus Religiones ap-
probat, confirmat, reprobat; solus bona Erclesiae
alienat; Solus Bullas, Annatas et munera, immen
sague Bullarum pretia in suam Corvonam colligit;
soluo omnium totius mundi episroporum Dominui
solus sanctos canonizat; solus vota et juramenta
irritat, commutat, dispensat. solus dispensationes
et canones concedit; soluo leges coclesiasticorum pro-
mul.
n
e
10
es
lum
no
o
c0
ut
s
e
e
duo
pel
eo
bys
nr
no
Mo
ret
6D

## Folio 316r — 00068374:0633
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000633.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
ces
a
res
ro
mulgat, et auctoritate praescribit; solus indea universalis,
ad quem appellationes fieri debent: solus regna distribuit;
solus indulgentias distribuit: solus legatos Aporrisiarios
et novos Apostolos miltit, et c. Atgreita Romanus Pontifuca-
tuo, quasi extra sacerdotii fines egressus, factus est meruster-
renus ac secularis papatus, Principatus et Pontificum illa
non dico. maxima, sed sola fortasse cura est, ut dilentur et
dominentur. Cbruta est navicula aquis, et abserpota vor-
5
ticibus hujus scculi, facta est Roma id, quod fuit insuis
exordus; vid. Glossa in C. quoo translatum de off. leg.
Gregorium VII. in Dictatibus suis Registri aib. Z. Epist. 55.
apud Binium Concil. Tom. MI. part. Z. pag. Z97. b Mar
Anton. de Dominis de Rep. Cccl. Lib. 4. C. 9. n. Z0. ppag.
1.
9
585. 656. Edit. Lond. Edit. Acidelb. pag. 453. H54.
s
Sudeat quaeso Dominum savam conseientiae suae, propi
deat famae, et honori, et saluti ecclesiae. Joh. Sarisbe.
rensis Episcopus Carnotensis circa At. C. 1150. in Exist.
Cd
ad Joh. Episcopum Sictaviensem apud Baronium Tom
XII. A. C. 1167. n. 63.
Quoditaque Theologi Hatsnienses Johanni Duraeo, Pres
e
Cs
batero Anglico, sacie inter autheranos et Calvinianos. Dimisso
a
sequestro imagensrio Mercurriqe eudureatori. Dimiiso num epiro
si.
rium tradiderunt, sercoque monuerunt; Luodsi in in-
cepto parificationis negatio peraere voluerit, hac et
non alia viu illui succedere posse: et videlicet Resor
mati dent Deo gloriam, et retractatis manifestis erro-
ribus fundamentalibus, iisque damnatis, ipsam veritatem
evangelciam in verbo Dei tribus Ecclesiae symbolis

## Folio 316v — 00068374:0634
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000634.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
invariata Confersione Augustana expressam sincere et or-
thodoxe secum agnorcant, stilum et linguam ad hypothesin
sanorum verborum accommodent, et hujus suae sive confessi-
onis, sive verae consessionis sumbolum aliquod edant, et
.em
publivam confessionis consoribant, in camque omnes Refor
mati et inter sese conveniant; odom et nos abs Romano-
Catholivis postulamus: Abuiciant prius, si Protestantibus
concordiam fraternam cum illis inire fai esse debet, dagmata Tru
fidei et salutis fundamentum evertentia et devoratoria.
Qa Pacis Unira haec ad Beunionem et Concordiam Ecclesiasticam
et concordia via erit: Concilui Tridentini Canones, Anathematis mi
Decreta Bulla in Coena Domini, coeteraeque, istins generis
formulae in Protestantes conditae una litura inducantur
sufficiat Romano- Pontifici esse urbis Romanae Episeo-
pum et Patriarcharum occidentalium primum ac pracer
puum; Contineat se intra fines canonibus veteribus illi
constitutos: Deserat aut Apostoliius Dominatum, aut
Dominus apostolatum; nihit sibi amplius vindicet, quam
Prrmatum ordinis et Metropolitani in Eclesus Voviden
talibus, idque ex instituto duntarat humano, non divino
Renunciet omni potestate in emperatorem, Reges
et Principes, atqu gladu utriusque combinationi; resti-
tuat doctrinam veritati, cultum puritati, tunc exe-
demus, Antichristum verum illum et germanum de suise,
et spiritu oris Christi confectum esse atque debellatum
dinguae ignotae ac peregrinae usus a sacris arceatur;
restringatur desuitarum in Termania, Aripania
Etalia, Belgio etc. licentia. Loctrina antiqua de
majoritate pet praceminentia concilu supra Papam, re
ducatur
du
La
d
Sac
se
Cd
et
M
2
e
Se
Se
Ro
d
Sa
Ml
et
mi
dest
vi
A
Sid

## Folio 317r — 00068374:0635
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000635.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
0-
ta
et
duvatur Aboleantur eacommunicationum fulmina. Arto
latria, Mariolatria, Angelolatria. Staurolatria, Lipsa-
nolatria, ddololatria, Plagiolatria omnis remooeatur.
In Eucharistia communio subutraque specie restituatur. Mis–
sae privatae, solitariae et clanculariae cessent. Meritorum
propriorum glorcatio. Indulgentiarum nundimatio, caborum
scrupulosum descrimen, et delectus, Coclibatus jugum,
Transubstantiationis monstrum, surgatorii sigmentum,
Confessionis arvanae Aauricularis tortura cersent; Abu-
sui notorui eliminentur. Amoveantur scandala, emen
dentur errores, desistant Bomano-Catholiei a nobis
cargere, vel taiite vel expresse earum propositionum et
dogmatum prosessiones, quibus per conscientiam ad sen-
tin nequimus: riberentur Protestantes in omnibus con
fessionum suarum capitibus, sapismo oppositis, crimi-
ne et surpicione hacrescos etc.
c
Haec et similia quetandis Protestantium conscientus ab-
solute necessaria ubi fient, tuni sanc Reunionem cum
Romano-Catholieis inibimus, sanciemus confirmabinius
et ad Romanam illam antiquam vereg. Catholivam Eccle
kam, ita deducente ac Prexeneta Episcopo, redibimus
illiusque communionem ambabus ulnis amplectemur, si illa
prius redierit, emendatis suis erraribus faedissimis ad com
munionem Christianam ac Catholicam. Ita consrientus Gro
restantium satis fiet, qui semper alaeri animo parati fuimus
vitam et sanguinem profundere, ad istam scosuram quoad
nos resarciendam, qui alias contre mirerimus, ad nomen in
Sidiosum Reunionis et unitatis, quod cum veritate non
concordat.
7

## Folio 317v — 00068374:0636
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000636.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
concordat. Verum cum illam desiderare sit facilis, quam
sperare a Romanensibus, frustra invitamur ad pacem et concor
diam, necquidquam efficient vel centum convilia, nihil tot spe-
rata pacis commoda, nihil omnes Rhetorum linguae, nihil
quiiquid habet orbis et orcus; nec aliud Epricopus facit sub
specioso sicunionis et paris Eoclesiastiine conquirendae no-
mine Babylonis ulcera incrustans, et dogmata impia ex
cusans, quam nobis pedetentim viam struere ad plenam
apostaliam.
con Concludimus et compellamus Romano= Catholuios
verbis S. Cypriani: Lib. 3. Epist. =. pag. 75. idqu si opur
erit, submissis genibus: Luia nos ecclesias: sana scil::
derelicta foras caire, et advos venire non porsumus, ut
Jos magis ad erclesiam Matrem et ad nostram fraternitatem
revertamini, quibus possimus, hortamentis petimus
et precamur.
CDa Pacem Domine, indiebus nostris  Amen.
ei
Laus Deo Patri, Deoparis, Eloria Christo, Principi paris, du
Honor Deo, spiritui sancto, vinculo Pacis
Metoria veritati, Hacresi bellum, Pas Ecclesiae; seruritas
evangelio; salus animabua
Reunio schismaticis, Reversio apostatis, Confusio hac-
e
reticis
in instiam lolleit. Artorum Reuni
One
r
Xc
e
22
Fa
c
a
et
Tec
de
pe
12
Qu
da
et
ex ongu
il

## Folio 318r — 00068374:0637
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000637.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
C
l.
5
es
responsio Christiani in compendium redacto
In nomine desu Orristi sacis verae Princisis.
C’ommodissime ad Romanam Ecclesiam Neoterivam
Siomanosq. Pontifices accommodari potest gravissima ser
vatoris querela Joh. 15. V. ZZ. Si non venissem, et eocutr
fuissem eis, peccatum non haberent, nuncautem excusa-
tionem non habent de peccuto suo. Secratum non habe-
rent hoc est, tantum, quantum nunc habent, vel ingra-
ritudinis et incredulctatis, quae nimirum Deum maximo
offendunt, exponente fero. h. l. Nisi totius Romani don
tifices de Reformatione moniti fuissent; nisi errores, ea
delium nitore suo spoliantes adoculum fuissent mon-
strati; nisi fraudes, imposturae, impietates idoncis con
virtac fuissent testibus; nisi commoda Religionis emen-
is, dandae et concordine atque unionis coclesiastune suppedi-
tata fuissent subsidia, ignorantiae practeatu Ecclesca Ro
mana pecvatum ignoraret; Jum vero toties moniti, to-
ties regati, toties refutati, quam elabendi et in nupero
die cersorio se purgandi inituri sant rationem, ipsi vide-
rint. Concordia Christiana quidem et pace corlesiastica
quae Christo non minores, quam sanguinis pretio setit, et in
terquaestiones velatas, jam per sesqui seculum locumre-
perit, nihit carius, nihil antiquius habendum, nihil in
quod vehementius omnes ingenii nervi intendendi; nemo
nisiquem et praeteritorum fugit memoria, et praesentis
dacdet felicctatis, inficiari posest. Pai enim sacer Codox
nihil impensius urget, Christus nihil majus legavit
123

## Folio 318v — 00068374:0638
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000638.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Angeli nihit libentius gratulati, +postoli nihit carius
habuerunt, antiquitas primaeva Atudiolius nihil adseruit
hostis humani generis, nullum alias movens lapidem, et
Tyria, quod dicitur, concitans maria, persuadere nihil cer-
ravit obnocius.
suavissimum est illius nomen et pulcherrimum, sed paris
serenae, sole institiae irradiatae, firmae, petra Christo ne
xae, sanetae, mysteriorum illibata puridate munitae
pacis, qua est Christi, et sine suvo apertue. Alias enim ni
hil grande est, voce pacem practendere et opere destruere
aliudniti, aliud demonstrare; vorbis sonare concordiam, re
caigere servitutem. Sic meluis est dissiduim, causa pie-
tatis ortum, quam vitiosa seu furata concordia. Abso
et
falsa, simulata, insidiosa pax, odiorum callida dissimulatris
in occasionem ultionis intentata malitia, ignis suppo-
situs cineri doloso, periculum ingeniose tectum, inimivi-
Line officii ostentatione blandientes, umbra foederum
discipula Machiavelli, filia Epicuri, pestis humanae so-
cietatilis, mori pretatis. Adplicemur haec ad presens
Thema; auestio proposita à Din. epircopo de Thina in
eo versatur; An hac praesertim methodo et via, quam Decer
e
srojecti ipsius regulac commonstrant, unio vel rennio sive
concordia, quam parturit episcopus, Romanenses et Pro
destantes inter factu et prasoitu sit possibilis et necessaria:
Dm. Epircopus adfirmat, supponens identitatem in funda-
mento doctrinae, adeoque in veritate convenientiam, Nos
vero negamus et brevissimas soledasque rationes damus:
Obstat Syneretirmo Aunioni isti Codicis sarri praejudicium
et Majestatis divinae edictum et interdictum Severissimum
esai.
sc
Cor
p
E
solu
Hg
in
er
Suc
Aa
ut
net
sar
ru
2s
s
du
Cu
qei
ac
a
Ci

## Folio 319r — 00068374:0639
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000639.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
c5
ne
nc
re
Esai. V. 20. VIII. Z0. Ec les. 11. 15. V Reg. avIII. Z1. 1 Cor. X. 21. Z
Cor. 11. 17. VI. 14. Gal. 1. 14. V. 9. d 1. esit. 11. 10. 2 dok. W etg.
Apocat. III. 16.
Repugnat Christi, Apostolorum et primitioae Ecclesine exem
solio. Cur enim contra Tharisacos, Saducacos, Nivolaitas
Dymeneum Cerinthum, ebionitas, Arium disputarant. ? Eur
in consensu fundamentali non acquieverunt, in cacteris syn-
cretismum inierunt et sanciverunt.
Suspectus est; cum non tam gloria Dei et convordia ccclesia.
Aica quaeritur, quam reductio Protestantium ad Sapatum, et
ut sua Bomanae coclesiae jura et rura maneant, et syran-
nidi atque ddololatrine dapali inflictum vulnus iusta ac necs
saria Protestantium a sede Romana secessione, voluntario ipso
rum reditu adpedum papalium osculum cicatricem recipiat,
ipsique veniam schusmatis humiliter deprecentur. Aperte don
Scutus Windec K in Trognostiro futuri status ecclesiae pag. 385.
concludit et disputat, Consilio Tridentino nihil esse adden-
dum aut detrahendum, et an expediat, sectarios absque satie
factione in Ecclesiam catholiram recipi: suspectus certe,
cum hetoricationibus potius, quam argumentis, verbis
e
quam nervis pro Rennione episcopus militat
WV.) Haerclcius: exemplo eudoxu Episcopi Ariani et ho
thorum, apud Theodoretum lib. 4. c. 32.
trustrancus; conteratur Acta Henotuia, Comitia. Collo-V
Cod
quia, deti et desuitae Dillingus: in compositione sacis.
Religio consistit ev acnco et inlivisibili, non patitur
accessum vel recessum heterogencum, imo unius atomi
acressu vel recessu periclitatur.
Pseudo. Apostoli vni
cum duntaxat sidei caput de justificatione labefacta
bant
se
ie
si
s
m
c

## Folio 319v — 00068374:0640
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000640.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
bant, excludebantur tamen ab Apostolo, damnabantur et
Anathemate perculiebantur, voto addicto; utinam exsoindan
tur, qui vos perturbant.
7. Augustanae Confeosioni et lobris Protestantium symbolicis
quibus fidem jurisjurandi religione adstrinximus, e diame
tro contrarius. Augustana confessio propria Romano- Ca
tholicorum dogmata in plurimis rejicit, ac damnat Artivulis
11. MM. V. X1I. XII. XMX. Conserantur abusus, ceu dogmata
Dei mandatis contraria, in menita Christi iniuriosa
Evangelio repugnantia, impia et dacmoniorum dogmatqe
Apologia Augustanae confeosionis Pontificiorum Ecclesi
am negat esse Ecclesiam. Regnum Antichristi constituere
Ca
pronunviat, adseritaue, ees cultu saalitivo deditos. de srac
human. p. 208. Articuli dmalcard. part. Z. de papatu p.
314. 315. 318. Papam dirunt esse ipsum verum Antichristu
et sieut Diabolum ipsum non possemus adorare, et pro
mino et Deo colere, ita nec ejus apostolum sapam, seu
Antichrissum in regno ejus, ut caput et Dominum feire
possumus. Luare hic non sunt cxosculandi nobis pedes
ejus, nec divendum. Gratiosissimus Dominus es Ato.
Et parte MI. de Eoclesia p. 335. nunquam larqimur ipsis,
quod sint Ecclesia, quia revera non sunt ccclesia etc. Cuo
modo itagu ad communionem ecclesiasticam erunt admitten
di. Item p. 248. Hac quum ita sint, cavere omnes
christiani debent, ne fiant participes impiae doctrinae,
9
blasphemiarum et injustae crudelitatis P’apae. Ideo sa
pam cum suis membris, tanquam regnum sentichristi
deserere et execrari debent, sicuti Christus et daurus
habent, etc. Corpus dulium Pontifici, ceu Romano Ante
christo
72
nit
S
tc
na
trce
il in
vilo
con
M
Qis
tia
coc
Co
oec
rac
Ec
et)
aest
CtC
es
rileo
se
No
eto
Suc
ma

## Folio 320r — 00068374:0641
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000641.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
et
Ca
lis
a
AAi
Ao
christo tribuit, quod omnis generis falsis doctrinis duolola-
fria, superstitionibus et Abusibus meseram Eoclesiam turba-
rit et seduxerit.
Obstant varii Romana Ecclesiae et multiplices Abusus, super VII.
3
stitiones, supercluitate, conseorationes, crorrismi, Ritus
magici, edololatria. Mariolatria, Angelolatria; Atrtola-
tria, Hagiolatria, Sceletolatria, Staurolatria, signolatria et
impossibilis plane factu et praestitu non tantum impossi- 1a.
bilitate politica et morali, sed et jami physiia et naturali, nec
conscientis nostris imponi potent.
Nulla enim pars ab alia in fundamento Religionis et dogma-
tis ad salutem necessariis dissidens, eum altera salva consiren-
s
tia et veritale divinitus rerelata, in syneretismum potess
coalescere. At Protestantium et Romuno-Catholicorum
confessio in Religionis fundamento est dissidens Ergo eti.
dnfinitae itaque et magnae in hoc sacilicationis negotio
occurrunt Difficultates, quas non putamus superari posse,
sive Romam ipsam, sive Romanam curiam, sive Romana im
Ecclesiam, sive Romanum Pontificem, sive emperatorem
et prinvipes Christianos, sive Concruum Tridentinum, sive
desuitas et reliquos Pontificios, sive Protestantes ipsos, e-
clemus. Romam aliquid de suo supercilio vel Privilegiis
et Axiomatis, quae sibi vindicat, remissuram, deque erro-
ribus suis quidpiam emendaturam, quis sperabit, quum
se extra omne errandi periculum huc usque constituerit:
Non patietur sese intra vocum canonum cancellos cour-
otari. Coclum Transibit abolitione sui, non immutatione
Sic Roma non immulatione suc, sedabolitione.
Romana ouria quamvis variis seoulis magnum Refor
mationis et concordine ecclesiastione studium prae se tule-
nit
32

## Folio 320v — 00068374:0642
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000642.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
rit, spes tamen usque ad praesens hoc tempus ita decollavit
postiustissimas magnorum virorum querelas, expostulationes
auditas, ut nec Doctrina deinceps deterior sincerior, nec vita
a
purior, nec sontificis totiusque Cleri electio emendatior, nes
relie
offieii vel Requla vel cura gliosior a Romana Curia easpe-
ctari potuerit aut impetrari. Consulantur Acta, Comitu
Colloquia, Historiae.
Romana Ecclesia, qualis quidem sub Pontificibus suit
pluribus clapsiis seculis, et qualis ad huc hodie est, sive par
ticularis, sive collectio Ecclesiarum, Romano Tonti sivi adhae-
rentium, sola volet eose Mater et Magistra universalio, omni
um ecclesiarum Matrix. Radex, Caput, Thesauraria omnium
Elinodiorum Ecclesiae, sola infallibilis et indefectibilis, haec
nec parem admiltit, nec Protestantes superiorem poterunt aqu
cere. Romana se gravari putabit, nisi dominatur; deges fere
ut Domina, non accipiet vt soror et socia. Stolestantium ver
Eoclesia ipgum illud ferre nec volet, nec debebet.
Romanus Pantipex an de suis erroribus quii quam
emendaturus, janc tuarium suum percussurus, Convilu
Tridentini Anathemata revocaturus? Auis illud spera-
bit? Malum avialor uit, quum omnem aliquam diu
Pontisices respuerint medicinam. Studium quidem parji
magnum prae se tulerunt, quamdiu spesibi vota et susra
gia obsequiosa fincerunt. ea vero obi decollavit, sine
rubore et percricta plane fronte prodiderunt, non corte
ac
sed suo se litare honori et commodo paratos esse. Itaguenes
xcclesiae Concordine, nec animarum saluti, nec conscien
consuluerunt. Hine Lutherus praef. in Artie. Smalvald
gravissime scribit: Multos Pontificios ossendi merito,
ac inde favile colligere, malle sapam interitum totius
Chri
CAr
sule
ula
A
Sallu
S
roc
be.
A
det
Cta
Etr
Ret
G
se
tere
Con
caus
e
anc
dene
belle
oeco
Fac
Cnat
Aga
idgus
non

## Folio 321r — 00068374:0643
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000643.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
e
e
Christianitatis et damnationem omnium animarum, quam
sui et socorum vel exiquam saltem reformationem, Aquam syran-
nidi sune modum praescribi patiatur. Sontisea semper et
salus volet esse sontifex, aut caesar, aut nehil. Solus scriptura
interpres infallibilis, dud ex criminalis, eoclesiae caput,
sponsus, Christi vicarius, Petri successor, Ecclesiae et Apo-
Aolorum Monariha, idque jure divino.
emperator Romanus Ecclesiasticis trantatibus prohi.
bentibus id Canonibus et sontificibus, sese non immisrebit.
Hinc Pius V. S. R. cum in comitiis Augustanis A. C. 1566.
de deligione agendum foret, Maximiliano Augusto denun-
ciavit, si id passus esset, se illi amperium abrogaturum.
Urgemus Episcopum, dirat sincere: si emperator nostrae
O
Aicligioni essetaddictus, Atiamne tantopere laboraturi essent
sontifices, et haec causa ipsius tribunali et judivio commit-
C
teretur. Dubis proeul adeo emperatorem cupiunt vel concilu
convocatorem, vel dudivem, ut Religio Protestantium et
causa justissima Riennionis et Pacis ecolescastime praetertu,
per vim emperatoriam supprimatur.
Principes Christianos, tam Catholiios, quam Protestantes
semel.
inconsilia haec Henotica simul ac serio conspiraturos, haud
remere expectandum. Ntam per haec Christranorum partim
bella, partim infidam sacem, nihil hoc tempore auctoritate
prblioa in hoc negotio promoveri posse, quis non videt:
Faciluis inter horologia, quam inter illos conveniet. Espe-
clanda tempora meliora. Potestantium Principes in spar
Agaque Amalexitarum Regisin frusta concidendos etse.
ideus inhonorem Dei, scribit Carpar. Socoppius.
Concilium Tridentinum Reunionem illam exirropi
non admottet. Nam in illo Pontificiorum rei adeo firma
tac
e
u
rec
re
V
ea
Ees
eo
il

## Folio 321v — 00068374:0644
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000644.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
tac sunt, ut illis ne pilum cedere liccat, aut dace locum
es
Veritati Catholiiae, tot diris Execrationibus et Anathema
lismis a Pontificibuo Paulo MI. Sulio. MI. Marcello 11. Saul
IV. Sio WV. ab A. C. 1545. ad 1563. excommunicatae, multo
minus ad autheranorum castra transire.
Aperte Arotunde scribit Adamus Contren des. Solit. lib
s
9. c. 4Z. A3. AA. et in libro de sace Germaniael. 2. C. y2.
pag. 24A. 748. Concilium Tridentinum suscipiendum et se
ut sax germaniae reddatur. Et Windek c. l. Pag. 338. 33
disputat, Concilio Tridentino nihil esse addendum, nihil
detrahendum, et non expediat, sectarios absque satisfactione
in Ecclesiam Catholicam recipi l. Ergo Reunione Empehan
non poterit, sine Concilio Tridentini approbatione alqe
acceptatione: Verbo: Bevocatione.
defuitae, novae Theologiae Hercules, bellorum parisque
arbitri, quorum tessera est, unum Deum, unum Pontilicen
unum orbis Christiani Regemi horum acies potissimum
contra rutheranos est ordinata, uti censet urbanus vuI
in Bulla canoni zationis ognatui aojalac. Ni nihil
moderabile suadent, nihil paviticum spirant, imo tanto
pere a sace eoclesiascica abhorrent, et nihil aliud quae-
rant, quam ut Protestantes larvatae Pacis illivio in
servitutem, quovis bello deteriorem adtrahere moliantur
Unde haud immerito a Pontificiis reliquis accusantur
quod sint Pacis turbatores. Tester sunt fallia, Anglia, so
Lonia, Venetia, Jungaria, Germania. Quid? quod
Pacem Religionis ita traducant, ut eam Tartaricam et
Mahometicam percidium nuncupent?
epircopi, Missionarui, Monachi, Regulares pleriqu on
tes
Beunioni et Concordine huic semper obstabunt. Hisentuin
queded
e
M
Gla
lo
20
ns
ac
n
2
p
e
Se
Ec
32
et

## Folio 322r — 00068374:0645
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000645.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
quod schirmate sublato, nulli amplius asui essent Reipubla d.
Christianae, unde facile venirent in contemtum. Subol favi
unt se ab episcopis et Ordinibus (: uti ex dissidio Hierarchi
corum cum Mendicantibus constat: qui bus val de sunt eaosi
facile in ordinem antiquum redigi posse. Verentur, ne velur
edentuli et iguavi canes osse et offa priventur. Protestan-
fes, qua conscientia, prudentia et fronte polerunt pacinr
etreuniri cum Roma, cuius surpura suorum Martyrum san
quine rubet, cucque hoc Principio, ceu sidei articulo, nihilan
liquius: Haereticis non esse servandam fidem etiamsi ju-
ramento contirmatam. An patientur novas sibi obtrudi
consensus formulas, annuas atque menstruas decerni fides de
Deo. An in utroque pede claudicabunt? An admitten. Joubs
vel dudae oscula proditoria ? An iterum videbunt in Papa
tu abominnationem, in semplo idolum, in Religione conta
gium, in Republica Fyrannidem? An ignes fatuos prola-
storis et Sellueis faussis luminibus, aeam pro Rachele, Hele-
nam pro senclope, Faustinam pro ducretia sibi actum ster
dentibus obtrudi patientur. Bellum certe Sace tali melius
Schirma unitati praeponendum.
suffragia contificiorum denia non sunt noliis praetermitle
da, quibus expresse fatentur, Reunionem. Protestantium
cum Romano-Catholicis plane impossibilem, nullibi quie-
tam, sivam, nisi in centro Catholieae veritatis esse, dose
phum stallum recte scripsisse, Romam irreconciliabilem,
nam Chaos magnum inter Catholicos et sectarios quoslivet
dirmatum esse, uthi, qui volunt hinc transire ad illos, non
possint, nisi admittendo totam fidem Catholicam s: qua
proxime et formalissime inatoma illa infallibilitate Dei
et Ecclesiae fundatur:) neque inde huc remeare. alta unionis
empos
Mo

## Folio 322v — 00068374:0646
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000646.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
possibilitatem aperte concedunt Bellarminus de Lacois lib. 3.
cap. 19. 5. Potest. Adamus Tannerus des. Antichrist. proser. praser.
L. pag. 17. Vdem Somo MI. Disp. 1. quaest. Y. Dub. 3. n. 75. Mognn-
70
ini des. in orenico Cathol. Caliato oppesito sart. 1. cap. =.
pag. 29. D. Seorq ederus in evangel. anquisit. Part. l. pag.
169. 170. Doh. Sautus Vindersi in Prognostieo Cuturi status
Ecclesiae episagmate 1. pag. 38Z. Episagm. Z. p. 385. 387. 388.
Melchior Cleselius Cpise. et Consiliar. Cacsareus, de Pace Hun
gariae, in soripto ad Maithiam Austrine Archiducem. Card.
Srident. in Conc. Trid. apud Palanum Hist. Conc. Trid. Lib. 4.
pag. 3=6. Simanca episc. Sacensis de cathol. anstitut.
Cap. 46. n. 5=. Caspar Secopprus in Classieo belli sacri cap. q
pag. 20. Aedamus Contren Pelit. lib. 9. Cap. 18. 2t1 9. MMari
ana lib. 3. cap. 17. Ribadeneira Lib. 1. de Princ. Christa
Cap. 2. Henricus Marcellius des. Pratersor Acad. Bambera
in sapientia parifica filior. Dei Disquisit. art. 5. propo-
Cl. A. pag. 43. scque.
Ut autem per omnia Dm. Episcopo satisfiat, respon
demus ad singulas ejus hypotheses, Media Pacis, et Requ
las non- Regulas, sed potius cothurnata prae supposita
lummarie, saveinite, et clare, quoad lieri in tanto negolis
poerit.
Trimum autem merito quaerimus, an episcopus Reu
pionem meditetur praescitu et consensu sontitiois hodierne
innocentua _I. si sit, Pontilea non manebit sontifex, sed
de statu suo deturbandus erit; sin absque consentu, ne gotius
omne in vano erit, et spes Rreunionis decollabit.
a
At
am
lib.
d 1. Reunio est impossibilis et spiritualiter saltem perniciosis pluo
sime, adeoque voluntati divinae contraria, nec naturai
cac
Cac
Seba
L10
22
qua
mu
n
t
7
fiat
aq
otd
do
en
Ect
den
Met
nec

## Folio 323r — 00068374:0647
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000647.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
it
ys
Ed
is
cui nihil de Unione spirituali notum, aut Emperii Reces
sibus praccepta, uti jam supra a nobis abunde demonstra
cum est.
Omnis unio sine veritate estaut hacretica mintura, aut A Adn.
theirmo polluta colluvio. Conf. Zachar. 8. Negienim cum qua
vis Religione licet parisci; secus sanctius erit pro Deo bellum
quam pax an terris cum jactura coeli. Extentis brachus opta-
mus amplecti, quisa nobis dissident, si modo non abnuant in
sidei unitatem redire; siqui calcitrent, valere sinamus; qui a
nobis nulla, ip nisi cum filus ei fraternitas.
Omnis verctas, quae audit Articulus cidei, est fundamentalis, doM.
licet grada diverso. Enterdictum sanguinis escarii ad subs
lia
fiatia synagogae, subonere ceremoniala satigatae, pertinuit,
a quo cum honore dudaei erant u emovendi. Nol. 15.
Colosf. Z. Itagu esemplum hoc ad suasionem silentu inter partes
es
dissidentes, impertinenter produritur.
en annatis etiam non fundamentalibus vel ritualibus ni-
Eil admittendum est, quod vel evidenter contra Scripturam
C
s, vel in scandalum cedit et infirmorum offendiculum.
Non datur conventio implicita fidelium, circa omnia reve-Ad IV.
lata, citra exp. icitam, idest, citra consensum verbi praedica-
fi; a quo ordinaria est conventio fidelium interna. Sides
implicita sapistarum, sine explicita cognitione rerum ex-
dendarum, ignorantia est et erisia, eti ipse Bellarminus
idem proprie sie dutam
melius per ignorantiam quam per notitiam definiri. am
plicita enim fides ne primas quidem rei credendae notio
nes requirit, sed divit occultationem et delitescentiam
Olejati
2o
CT.
es
X∞
20
e
s
ee

## Folio 323v — 00068374:0648
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000648.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Objati implicite crediti, etiam in Caicito plane disparato
Geterogenéo et cnsin iminie codi a re cognoicenda lona
remotissimo. Spiritum sanctum ad intra agere et Verbum
Dei ad extra, Protestantes non docent. Sed spiritum janctum
agere per verbum, ot organon suum. Concreditur equidem
Ecclesiae aliqua scripturas interpretande potestas, sed limi
tata et restricta adscripturam, et scriotura per scripturam
et ea scriptura nanciscatur interpretationem, seoundum men
tem et intentionem spiritus sancti perscripturam ad non
loquentio, tanquam Epistolam omnisolentis Dei.
AdV. Regula ista bene habet, si explirité convenire in doctrina
et Ritibus est convenire externa Doctrinae professione et
Rituum usurpsatione, non qualicunque eorum subtili non
applicabili, privata et cothurnata explicatione.
De Walen burguis notum est, illos multa ex fide orthodor
didicisse, in Articulo. dustificationis hominis peccatoris
coram Deo, quibus nec sapa, nec multi fidei illorum socie
possunt adsentiri. Cuae alias Cpiscopus prosua senten.
tia falsa veris mircendo, disserit, de tollendo idololatria
seandalo, deque aliis controversiis, illa nec Papa, nec alii
Pontifieri de sensu ecclesiae esse agnorcent, itague neque habere
poterunt rationem pacis nobireum incundue.
jue de aliis Dogmatis, bonis operibus, fidei soluus justifi-
catione huc diiserit Episcopus, si huni consensum a tota
Ecclesia Romiana impetraverit, erit, de quo Ecclesiae la
tholine gratulandum sit.
AdHI. Vera Ecclesia tantum vere excommunicat poenam me-
rentes, idge est ejuo ossicium, quod non potess abdicare, quo
usque uibetur obviam ire pravitati et confutare reluitantes
Ai
Por.
0r
bia
En
Ao
Un
et
st
lio
el
Sti
gra
ut
rae
pect
gu
ra
ar
set
e
bi
de
te
a

## Folio 324r — 00068374:0649
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000649.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
to
ona
1
am
men
5
a
et
dt
eii
tria
e
beri
e
ta
a
C
Quo
les
ed-
Adseritur huc una Regiminis ecclesiastici forma unus modus, AdV
unicum omnium ecclesiarum caput, absqe tamen tyrannide
et derogatione turis territorialis, quod debetur cuique princi-
pum in suo territorio, quartm alias nulla dare posset conci-
liorum congregatio vel auctoritas; quod Episcopus putat
a Nostratibus in articulas smalvaldicis concedi. At praeter
Shilippum nemo id concessit, sed potius contrarium omnes
qui subseripserunt. dale unum caput nec a Christo insti
tutum unquam, nec possibile est, impossibilitate natu-
rae et moris, indecorum et injuriosum, illi, qui solus Ca
put est, novum aliquod caput assoccart et succenturiare.
enterum Regula haec nobis hoc solidissimum praebet A
m
gumentum: Luiiunque coctus hactenus conscientias sy
duce
rannidem egit et Principcs regnorum mundi regno suo
pevavit, ille non suit sub vera zegrminis ccctescastioi
forma. Adsumatur itaque forma, quae verbo De et concili
orum auctoritati conformis est.
De praerogativa Romani Pontificis, ot primi Satri-
archae episque decisionibus humanis credibilibur, quac ad
feruntur, contrariantur toti Papae statui, quem per
contraria omnia Domini coircopi opinioni conatur sta
bilire Gregorius de Valentia totis Libris Analys. Didei Cathos
Acceptamus tamen, quod Supae non attribuatur Dufalt
bilitas et impecrantia, nec concedatur, vel in nos, vel
e
in laros alios Tgrannis, nec potestatis exerritium absqu
domini territorialis consensu.
Bitas et consuctudines, quae ea doctrina ipsa vera de Ad VIII.
unt, non possunt per conscientiam et propter adversario
omitti. Luae ex falsa deducuntur, vel superstitiosi

## Folio 324v — 00068374:0650
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000650.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
et idololatrioi sunt, deposito errore, intermittentur
en
dIa. Sistantur ex communicationis fulmina et schirmalis cresura
a Romano-Catholivis; at non pariler a Protestantibus omit
Tendum officium elenihtirum, quod esset contra Z Tim. 3
Praeterea concessa nobis amplectimur, scilicet, Plebi relin
quatur usus calivis, Principibus dura cclescastita, Presbu
testas remitlendi pereata concedatur. Nos vicissim ad o-
mnia praestanda nos offerimus, quae salva fide et pietate
et illa sa conscientia fieri possunt.
Caterum lidei insignis est inconstantia in us Dog matiu
e
s
quae hactenus Religiones has componendas magnis limitibus
dicemerunt, velle contranere persuasionem rei creditae
et ad fururi concilu devisionem, quod ob causas satis evi-
dentes hoc rerum statu, vt le gitimum liberum et oerume
nicum sporari nequit, rejuere. Un controversis Antinsa
pesticis satis sumus confirmati, atqe de doctrinae. nostrae
certitudine, etiam sine Convilu generalis declaratione ac
festimonio nobis perspectissima vel latum vagnem nos d
movere non patiemur; nec lure divino ad sedem satre
archatem, nequidem dure numano antiquo Ecclesiastivo
remiltimur.
subjectionem sub episcopatum unum, et quidemcum
respectu suris divini, juxta sensum sapaeum eaplicandi
nobis non persua debit Epicopus. Quac de Ruribus e
plis
(id
Bonis Politito. Protestantium Magistratui, aliique pos
sersoribus relinquendis, disserit Episcopus, illis tanqua m
lenovino non ducuntur Protestantes; absit spesluiri
mundani, per quam decollat spes luori coclestis.
ruac
Ad X.
G
(s
0
370
ic
en
suc
qui
Eu
et
quo
qua
vel
un
reo
ug.
et
67
de
Sc
bio

## Folio 325r — 00068374:0651
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000651.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
ra
et
10.
3
et
sa
ale
Luae de Concilus movet, it illis plane non est consensus, oti
Epircopus nobis persuadere conatur. NNam 1) concilium generale
legitimum et liberum, hoc rerum praesentium statu, sperariant
desiderari nequit, infracta posentia, auctoritate et volun
tate ejus. penes quem antiquitus dus fuit Auctoritarqu
concilia convocandi. 1) Nulla Concilu generalis cogendi
comparet necessitas. 1) Enfallibilitatem ejus, quam Episco
praetendit, non largiuntur Protestantes. 11) Concilia in Doq
tibus essentialibus et fundamentalibus saepe errarunt, oti
a
Romano-Catholiei multi et Loctores Sorboniei Mud de lon
cilus, sridentino, Basiliensi et Constantiensi concedunt
na
1.) Notac Conciliirum legitimorum allegatae non geminae
sunt nec sufficientes. VI) regitimum non es convilium, in
quo capa Romanus praesidet, tanguam sudex et Director
quum dars sit, cuiau omnes Adsersores, legati et cratores
harejurando sunt obstricti, et in quo ad potentioris partic
arbitrium decreta et Canones cuduntur. Vu) Obstant
quoque adhue validae remorue et non paucae dificultates
quac impediunt, quo minus concilium generale cogatur,
vel ctiam ex eo celebrato fruetus speratus ad ecclesiam
universam redundare queat. Cuantum enim, hoc tempe
ris requiret, quam immensae erant molestine, quanti
uiq infiniti labores, ingentes sumtus, quotannorum it
orit? Quaenam hic sese offerent praejudicia de asseu-
forum qualorate: de defincendi Norma archicectoniia
de exequendi modo; de non speranda abrenunciatione
semel adsertorum et dilinitorum, negue futura vibra-
tione Anathematum in Protestantium capita. vuus
quis convilium istud convorabit? An Postifex.
A
u
d
et
325.

## Folio 325v — 00068374:0652
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000652.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
An emperator? An conjunctim 2 An divisim. Non pon
tifex, quia dus illud ipside jure divino non competit, nec es Do
minus totuis orbis, ut porsit cogere omnes episropos. An
9d
C
omperator? Protestabitur Pontifcae. quod imperator cirea
causam religionis nullam habeat potestatem, aut duri
dictionem. Conf. Concilium aateranense, sess. 1. et Bulla
Odn
dtionis talii 1. Non conjunetim, quia uterque hoc pro
vilegium penitus ad se spectare praetendet. Non dios unotu
otiam demonstratum.
1X). De auctoritate deniges Con
cilii huius, quod ita nobis depingit epircopus et descri-
bit, quod sit conjunitim a sontifice et emperatore con-
vocandum, in quo sapa solus praesideat, et in quod con
gregandi sint Protestantes, non solum otsestes, consultora
sed etiam ut definitores et dudices; scire desideramus
quanam illa foret, an concilium illud supra sontificem.
an vero Pontifex supra Concilium. Nec enim adhui quae
stio haec est definita in concilio generali, ut decrctum fide
Catholica tenendum, Lestibus Tannero et torero; quum
tamen contrarium, Convilium esse supra Papam in 10.
C
D.
concilui sontificiis, Pisano, derzariensi. Constantiensi
Basilcensi est in conitis Moguntinis A. C. 1438, sab
Alberto celebratis, delinitum sit. Cluroquid hic nobia
Ersropui concedet, quiequid Protestantibus promiltet
certe suspecta erunt omnia. Siscator ictus sapit.
Vestigia nos terrebunt. Duomodo Protestantium Theolua
regati et oratores saconcoi, nustenberqui et Argentora
tenses in concilio Tridentino fuerint retati, quo lopo
habiti, poteritne epiiropo esse ignotum? Cum legati
duvrs Wurtenbergioi principii sui confessionem Mas-
Sarello
de
et
Ac
se

## Folio 326r — 00068374:0653
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000653.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
ela
pre
c
on
de
con
Sarello offerrent, ipsorum portulata s: de quibus Sfortia sal-
lavicentis des. et Card. Histor. Conc. Trid. lib. 12.) Crescentinu
d
C
Cardinalis. Legatus sontificis, cum indignatione rejecit, di-
s
etitans: si quid difficullatis occurrit.
modeste proponant, neque sese difficiles id salutarem doctrinam
addiscendam praebeant, synodum ipsis instituendis non desu-
turam, se certe nunquam concessurum, vl satres ab corum
doctrinam recipiendam convocentur. Wurtenbergici et 
gentinenses cum cuperent, confessionem suam synodo osserre
.
0
Cardinalis Tridentinus Ludoricus Mudrutius eam neque a-
spicere voluit, causatus: uniquum esse, et à Doctrinae
regulam et modum synodo praescrivant, quos simpliciter ob
temperare oporteat. Amo nec lasar, nec Reges, nec Princi
pes a synodo obtinere potuerunt, ut Prolestantes saltem
ad Disceptationem admitterentur.
Quis ergo credet, Episcopum serio expetere, et non potins
simulare Concilium, latebras potius quaciere, et Protestan
linane
tibus amponere metuentibus, ne ane glaucoma oculis
suis obiiciatar, subito evaniturum, dum Concilium
expertatur macime.
Serva nos Domine in veritate fua.
d0a Y CO GLa Z3A
lictoria Veritati. Htaeresibellum. Paa ecclesiae.
Securitas evangelio, Salus animabus. Amen.
en
Phis. Ludov. Tannesitius.
Kilianuo Rudranf. ~.
David Spristiane. C
 auographot
in D. Christiani Collectione.
on
Do
s
Ca
tot
s
cen
qua
redle
m
1V.
e
al
secs
e
bgr
a
oco
ta
2)
o

## Folio 326v — 00068374:0654
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000654.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Nio 124
Lannesienu responsio.
sub devota auxilui divini invoratione.
Repetita lectione pensiculavi meditata et Acta henotiva
us
Domini Griscopi Thinensis, de quibus oti Rescripto gratio
sissimo pie mandavit serenissima Nostra, summarium suc
cinctumque, Sed, vispero, clarum et sol idissimo fundamenta
superstructum hoc meum est tudricum.
in Sracliminaribus 1. subit mirari Virum in ad vecsa
Religione ab incunabalis innulritum, et ad insignem
munerum sacrorum praerogativam evectum, posse medi
fari Unionem illorum, qui, ceu ex praevisione Prophericu
obstinati et condomnati Haeretivi, singulis annis Bomat
diris dejoventur, et variae occasionis inquisitione, varca
laniena, et Canctissimum Numen sub futurae compensatio
nis gloriosiisimae visione et destinatione permittit, tantum
non conficiuntur. Si ille agit isthac praesoitu Pontificis ho-
dierni A NNoc eNos 34XI. non mansurum Gontificem, sid
statu suo exiturum, credo.
sin absque consensu autem illo haec tractantur, omne negoti
um hoc in vano est, nihil velimus intentionem bonam do
mini epircopi excipere, qui forsan ad exempla plurium pris
Go
rum intra sapatum excitatur, ettestis veritatis, multa
ee
incepit videre in sua Religione non conformia voluntati di-
vince, et pariter in nostra multa observare, ob qua tyran
midi Papaeae simui subtra hendi. Eta hactenus sub diluculo
veritat versans nec deserere prorsus noctem gestit, nec totur
se ingresturo lumini committece.
3
Dabo methodum optimae compositionis, unde mucti
a vero avorsi, ad mysticam fidelium unionem dedurantur
Praestent
Au
vis
les
aW
Ct
insi
C
pe
Si
c
ides
et
Sac
cato
ines
ac
2et
de
CC.

## Folio 327r — 00068374:0655
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000655.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
e
e
org
et egrtte
oblata, quae vocant, media Rreunionis sune sapaeae, adferant
s
instrumentum savis religiosae, omittant Erccrationes suas anna
les adversum nos, aboleant barbaras fidei Inquisitiones, habe-
antqu olugustanae confessionis socios profidelibus, saltem imbe
cillibus, qui non ferro et cruce, sed spiritu Christi, mansucto st
informatorio sint adducendi, et sub plumbo fido pertotum m
perium literis illa publicentur, tum et ancinus nobis fiet est
confirmabitur, optime de Reunionis auctoribus sentiendi
et multa accessione augebitur communio spirctus, quae nunc
perniciosa ignorantia et pestilenti rancore a semet dissidet
A dilaceratur. Omnem atiam methodum inutilem esse,
etimprudentem, imo immam judire. Caterum illa priorpes
Rationem status sapaei, iuxta Prephetias admundi usque
destructionem duraturi, non concedetur nobis igitur omne
cogitatum Reunionis illius esse inane, habeo certissimum
st a pio pectere nunquam recipiendum. Ceure praemissa
facie nobis praestabunt Judicium Regularum Domini Episco–
piphinensis, quas ut plurimum non pre Regulis sed cothur
natis praesuppositis habendus essecenseo. Inde noto
d
Salvo statu dapaco, Graculis divinis Prophetae Danielis ett Ad Req
orpocalypsi Johannii manifestato et perlibros nostros symbo
litos assensu, salva itidem nostra veritatis coelestis agnitione
impossibilis est Reuxio, et spiritualiter saltem perniciosissima
adeoque divinae voluntati contraria, nec a natura aut Be-
cessibus imperi praccepta. auidenim natura humana
in se scrat de Unione spirituali 2 C) Beressus Imperu
desiderant Unionem, salvo Religionis, sapaeae praesez
tim stata non imperant, instigant se Partes dissiden-
tes ad reventum Communionis, nil sibidemandant.
Omnis unio sine veritate est aut hacretuia mixtura, aut sil Z.
A Jheirmo polluta colcuvio.
ea
es
ca
a
L
tio
ec
eo
di
an
cla
Eut
tur
et
Cmnes

## Folio 327v — 00068374:0656
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000656.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Id. 3. Omnis veritas, quae Articulus fidei audit, est fundamentalis,
licet diverso gradu accessione. Prudenter aliquando non manifesta
Turetiam fundamentalis veritas, modo in tempore non taceatur
nec sinatur oppugnari. Interdictum sanguinio escarum ad sub
stantialia synagogae prireae, sub onere ceremoniali faligatae
pertinuit, qaquo cum horrore erant fudacisemovendi. In dulse
runt etiam Aposteli imbecillibus Judacis muctum per fole-
rantiam abstinentia a sanquine perq ecus smasionem ad tempus
intergentes; non tacuerunt omnino liberationem ab illo onere
et satis constat ex detor. 15. Colos. 2. 5. quod exemplum imperti
nenter adsuasionem silentu interhas partes dissidentes existi
mamus produci. Nostrae enim doctrinae articuli non nove
producuntur, sed et jam ublive dudumstabiliti et recepti.
Non datur conventio implicita fidelium, citra expliortam, id
est, citra consensum verbi predicati, a quo ordinarie est con,
ventio fidelium interna. Hicles autem implicita sapistarum
sine captrecta cognitione, rerum credendarum ignoruntia est
Narisia. Nec datur in Regulis quibusdam explicitis gene
ralibus unio interna, sed in omnibus Requisctis jundamen
talibus saltim, ne negentur. eiquaedam possunt ignoran
simplivi neserri vel non penetrari ratione incapacis talenti
1d
spiritum sanctum abra agere, et d’erbum dci ad eatra
non docetur apud nos, doccturautem, spiritum sanctum
agere per verbum, et organon suum. Anterpretatio verbi
coclesiastica suum locum etiam habet, non autem eum,
ex quo sen sus verbi soripti neressarit est desumendnt
In his omnibus multum admodum et a sapacis es Refor
matis identidem dissidemus.
S. Bene habet Regula, si explioite convenire in doctrina e ri
tibus est convenire externa Doctrinae professione et rituum
usurpatione, non qualicunque eorum subtili, non applircabite
privata
Eigi
ellor
At
cena
arte
hen
Doc
dion
20t
des
rat
u
Iriu
Orta
Lecn
Nc1.
acs
a
S
200
lum
ino
Suro
de
Lut
run
no
det
Ve

## Folio 328r — 00068374:0657
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000657.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
eg
e
sti
nove
ee
on
rur
est
ene
ReM
M
et M
terba
ri
cum
oite
ta
privata et cottrurnata explicatione. Luales vero omnium
articulorum explicationes sub hac regula aelegatorum depre-
henduntur eise. Atd fertenim Dm. episcopus aut privatorum
Doctorum aliorum, aut suum ad praestandum schema Concilia
zionis arbitrium, contra quod Warenburqui, et meritodis pulant
non esse controversiarum auducium et particularibus Doctoriles
desumendum. Cum certe inepie cum aliquo sententia conse-
ratur, prasertim adaliquam sanciendam dissiclentiuum Compo-
sitionem, qui non habea. Sanciendi potestatem, cururque arbe
trium ciscussioni subjaccat superioris. Aliai in artioulo
instificationis peceatoris coram Deo didicerunt multa ex
ortaodosa fide Dm. Wallenburgu, quibur nec Papa, nec mult
illorum talei socu, desuitae praesertim, possunt per Rationem
tatas adsentiri. ta ipse etiam Dominus Gicopus de tol-
eendo scandalo Zdololatriae per declarationem, convenientes
lene, non tamen sufficienter pro Othodoxia; pro sua sententia
dislerit, et et de aliis erurmodi controversiis, sed quae nec sa
pa, necalu Papaei agnos cent de sensu Ecrlesiae esse; imo quun
falsa veris misceantur, non possinit haberi pro ratione lavis
nobirrum incundae. Sin enim declaratio non tollit scanda
lum autabsurdum, illa praesertim, quae actu suo se magi
involoit triois, et cui dogma et praxis est contraria, qu’alcu
sunt, de avoratione sanctorum, de Transsubsantiatione
de Missa Papae, quae non potest cum nostra componi, neo
Latherani nei aliique doctores nostri genuini. allegatisa
D. Episcopo locis, de communione sab una spevie, dorce-
mortuis, de praesentia Christi an S. Coena sunt, ot solide potes
demonstrari.
Vera Ecclesia tantum vere ex communicat interentes poenam
stu
stur
lis
le
ss
ese
2
ex
9

## Folio 328v — 00068374:0658
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000658.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
ioque ejus est officium, quod non potest abdicare, quousque rube
tur oboiam ire pravitati, et confutare oblatrantes.
Ad. J. ex hac Regula sequitur: Aui coetus hactenus Lyrannidem in
s.
conscientias egit, et srincipes regnorum mundi privavit suon
re illum non fuisse sub vera Regiminis ecclesiastivi sorma.
Quod solidissimum est argumentum. Optamus iactur, par
mamadumi, quae est nosra, quae verbo dei scripto et
conciliorum autoritati est conformis. Cuae hic de prue
rogativa contificis Romani, et primi satriarchae, et
ejus decisionibus humanis vredibilibus acteruntur. toti
statui sapaeo sunt adversa, quae percontraria omnia d
Episcopi opinione conatur stabilire Gregorius de Valentia
otis libros Analys. Sidei Cathos. Nec sapa hic consentiel, nisi
cum morte statue sui.
e
Ad. 8. Ritus et consuetudines, quae ex doctrina ipsa vera defluunt
non possunt per conscientiam et propter Adversarios omit
si ita, quae ex falsa acducuntur, nunquam niside
posito errore, intermitlantur. Intermissio autem dabit
documentum agniti errores.
Ad. 9. Insignis, nequid gravius duam, est inconstantia fides
iniis dogmatibus, quae hartenus Religioner has compo
nendas magnis limitibus diremerunt, velle retrahere
persuasionem rei creditae, et ad futuri convilui devisionem,
quod ob causas satis oridentes hoc rerum statu, et leqi-
timum, sperari nequit, rejaere. Nos pergratiam divi-
C
nam in Anti- Sapacis controversui, omnibus et singulis
ita sumus confirimati, ut nec hanc, nec illam porsimus
an surpenso relinquere, cum et fidei exereita Hacenbia
eus modi
pitc
c25
dlen
Sa
Jan
sere
re
cta
5o
seyso
iua
acc
tar
huc
desse
etic
C
neca
Est
lcd
lar
est
erc
Un
ter
sat
leot
e

## Folio 329r — 00068374:0659
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000659.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
e
si
eret
net
de
eet
sec
s
les
ciurmodi lubriva sua natura aversetur, iuata dutum Hebr. 5.
Iour illam surpensionem sarciperenus? eum ture divino
nec ad sedem Satriarchalem, nec ad universalem Vivarium C.
pircopatam, imo nequidem Lure tumano antiquo Ecclesi-
stioo remittamur. Cessante autem hoc fine, quem uniium du
Epircopus tota suca concordiae lusione intendit, et de quo des
Carminus lib. 1. de Pont. Rom. docet: Primatum sontis
eis Bomaniesse summam rei Christianae, nihil attinetam-
plius attendere ad illum dedacentia adminieula.
1V.1
Subjectio sat Epiicopatum unum, et quidem cum respectu
eum
taris divini; incta senlum saparum expluundi, et con–
sccentiae, gravissimo et praesuntionibus innutrcto erro-
re laborantis, omnia illa, quae hu subconspectum et de
clarationem Regulae veniunt, quaenam scilivet Jura et
Bona, Solitico Prolestantium magistratui aliisqe pos
serforibus relinquenda, non sinit valere. Deinde magnae
illa Protestantibus faitae promissiones irritae fuint per
ducreta Papaea, quae Menotiers, quos autumant MMi,
opponentur; sed Protestantes Tali lenvernio non ducun-
tur, absit spes ruori mundani, per quam decollat spes
lucri coclestis. Su illis, quae de concilur à Dm. epirro
disserantur, non est consensus, ut autumat, aut jure de-
frectat. C1. Emoa nobis sperari aut desiderari concili-
um legitimum, hoc derum statu, nequit, infraita po-
tentia aut voluntate ejus, pener quem antiquitus dus su
it, auctoritasque ea convorandi. 2) Nulla necessitas com
paret nobis concilia cogendi. 3) Infallibilitas ea conci-
liorum a nostris non docetur, quae visa est m. Epis
copo.
dn cssentialibus enim et fundamentalibus Doque
matibus

## Folio 329v — 00068374:0660
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000660.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
matibus saepe ea erravisse, proh dolor. Hestoriae Catis lo
quantur: et novit, quid de concilio Tridentino, Basileense
Constantien si, dudum nostri scripserint, ne longius abcamu
G
imo quid ipsi multi de illis celebres sapistue, et de primo
praesertim, Sorbonivi Loctores. 4) Notae legitimorum
conciliorum allegatae, nec genuinae sunt, nec sufficrente
ut alibi nostri doruerunt. Et non potest fieri, et legit
mum habeatur, in quo Romanus Papa praesidet.
ex his existime patere; quid ego qu’asi de summa
totuis causae hujus henotione Leneam, caret soilicet au
toritate inanis est, est perniciosa et impossibilis.
DEVS autem dirigat mentes alienatorum a velo
ad lamen intelligentiae, est nobisrum illus trati A salu-
tis compotes fiant aclernae, cui sit Laur. et honor et ma
jestas in sacculorum saccula.
spectabilis maxime Domini Decani Censurae limaqu
omnia deventer submitto, provotomeo absgs
praejudicio.
ex apograptio 
Thilippuo Ludorivus an
netremius.
splani in ecuo Collectione vi
iechidicio.
Q.
en
Co
et
ta
0
De
ve
90
ed
na
ter
da
Cut
tan
s
na
dis
po
e

## Folio 330r — 00068374:0661
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000661.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
123. . Kiliana Ludraustii responsio.
en nomine desu, Pacis verae Principis.
suavissimum est paris nomen et pulcherrimum, sed paris
serenue, sole institine irradiatae, firmae, petra hristo
nixac, sanctae, mysteriorum illibata puritate munitae
paris, aune est Christi, et fine tuvo apertne, ne parem con-
queramur eum Casthaginis deletione. Hunc parem, quae
et Christi, si Reverendissimus Dominus Epirropus de
Thina Dm. Christopherus Rojas de Spinola profitetur
et ad indulgendum Ecclesine Chriti sanguistitium, eam
Poti Curopae Christianorum orbi conciliare nititur,
summopere audiendus et marime laudandus est, si tan-
cn
tum antecessum certiores nos reddat in duobus, 1) Se
esse instructum, qua id, quod agit aut proponit, agat ea
consensu Papae totinsque Ecclesiae Romanensis voluntate
ne in capsum eat omnis in hoi studio collocandus labor
2) ea se amplexurum media, quibus nihil quiiquam ho-
nori aut veritati divinae derogetur. Hoc posterns
lariori irradiari nus exissimamus luce, si primum
status quaestionis exillis, quae legimus, Medics, rote for
matus; praemittatur.
ruastio ergo praeposita, quantum antelligi poteps
C
in ed versatur, secundum 10. Projecti Regulas, a Om.
Eprscopo delineatus; An hac praesertim methodo ac
via, quam sequentes 10. Requlac commonstrant; Unio vel
Redunio Romanenses inter st Protestantes porsibilir sit
Sactu e
Reg. 1. Si (: supposita tamen utrinque veritate; Reg. 11. De
et
s
ed 
sclisa.
Eprscopi.

## Folio 330v — 00068374:0662
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000662.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
et maxime fundamentali; Reg. M. cum conveniamus im
plivite circa omnia revelata aut credendorum principum
Reg. 1V. detestemur utrinque omnem idololatriam, ad eo, ot
non nisi solus Devs summe colendus sit; Reg. V. Si inquan
ex communi conventione Dcirra sacramenta eadem ubiq
in omni ecclesia usurpanda uniformis et aperta commendetur
s
Instructio; Reg. VI. AYH Forro 2) eadem admitlatur Regi-
miniscrlescastici forma, adeoque unum externum omnium
Eclesiarum honoretur caput, non absolute gubernans, sed
limitate, alsque tyrannide et cum approbatione cuiurge do
mini territorialis, neque in spiritualibus prosuo arbitrio
jdicans, sed ex consilio et fide Ecclesice: Reg. WII. udemqu
3) obserrentur ubiqus ejuscemodi ritus, qui absque omnimoda
Turbatione Lom Ecelesiae omitti nequeant; Reg. VuI. Onterea
autem 4) relictis et sepositis rigidis et horrendis utriusqu
partis censuris, exccrationibus et Ercommunicationibus
nec non Anathematismorum Ahacretivirmorum fulminibus
concessisque in Termania praesertim, Laivis usu Calieis,
Srincipibus Protestantibus duribus ecclesiasticis, sacerdotibi
conjugio, Presbyzeris potestate ordinandi, remissio fiat in
dogmatiers ad casdem fidei fundamentalis Regulas; et ad
eundem ministerialem Judirem; Reg. 1X. tandemq in illis
punctis credendis, in quibus exuctior et ulterior desidera-
tur diiudiratio, ad legotimum liberum et generale con-
cilium, interea facta qualicungs Ecclesiarum contesse
ratione posulus totus Christiani nominis, sub suo Principe
frui posset pace publica.
et bonis, nec non duribus ecclesiastiors habiles sint et finot
siant
qua
ex la
rectre
tum
es
Trac
At
sies
(30
doque
CL
tho
e
C702
con
a v
sas
mo

## Folio 331r — 00068374:0663
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000663.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
fiant ad dignitates et Principatus ecglescastivos, Nobile sad
adq
Traclaturas et Episcopatus, lerus  Abbatius et quas
cunque sibi per canones competentes aut concessas eminen-
tias.
Reg. A.
Negatur Aucestio, ex illis, quae sequuntur, ad Regulas re- RN
sponsis, inquibus ab episcopo supponitur odentitas in
fundamento Doctrinae, adeoque convenientia in veritate, quae
falsiosima est.
Sraemissis his respondetur ad Reg. 1. qua Reunioputatur Ad Res
Eaclesiarum non possibilis saltem, sed et necessaria Atc.
Reunio ad sapatum tanquam ad colluviem monstrosorum
dogmatum impossibilis est, Deoqe abominabilis. Beunio
Ecclesiarum evangelivarum ad Ecclesiam Apostolivum Ca-
tholivam non potest desiderari; quia ab ea nostrates nun-
quam fecere dircessum, nec exeo hacreseos (unt arguendi
de quo semper protestati sunt coram Caesare et statibus. Viu
Epilogus post Artic. Aug. Conf. Apolog. pag. 141. Seq. quin
Gd
contra it sapistae apostatarunt ab illa antiqua Romana
a Paulo redificata Eorlesia pag. 119. de quo peculiares
extant evidentissimae Demonstrationes.
Cc
Reunio ad sapam ratione Loctrinae coincidit cum
Rcunione ad sapatum, et infra revurrit pluribus, ra-
tione regiminis v. quatenus Papa sibi arrogat hrima-
tum furisdictionis occumeniene, et quidem fure divino
supra omnes epircopos, et utrumque gladium absolutum
sic, et hoc credendum sit de necessitate salutis, quemad-
modum practendunt ex vohann. 2Z. extravaque. C.
unam
ahe
a
ea
et
las
et

## Folio 331v — 00068374:0664
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000664.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
unam sanctam, super omnem crcaturam, illa nec factu
est possibilis, nec conscientus nostris imponi potest. quod
demonstratum ant. Smaleuld. de potest. Sapae p.  40. eto-
Reunio tandem quarumcunqe Eccuesiarum errantium
in fundamentatibus fidei capitibus ad antiquam Aposto–
lico- Catholivam, ad obtinendam credendorum harmo
niam et consensum, vel est inter omnes ecclesias, vel
saltem intertres illas potiores, Papisticas, evangelicus
et Reformatas. Inter omnes et quarounque Christiani no-
minis Ecclesias capectandam esse harmoniam A concor
diam, non quidem absolute et de se, ast moraliter im
possibile est, quousque oportet esse haereses. Inter illas
tres potiores facilius quidem promittitur tandem se.
cundum divinam gratiam in fundamentalibus narmo
cus
ma, ast media, quibus ca impetrari possit, defuereha
clonus, et adhui desiderantur in epircopi methodo.
Aodeg. 1. De veritate cum pace conjuncta. Ds recte sese habet
convordia ex Lach. 8. cum veritate conjunita. Negue enim
cum quavis Religione parisei luvel, sedeum ea Eclesia
quae verilatis est columna et fida custos, secus sanctius
erit, pro Deobellum quam pax in terris cum jactura
Coeli.
Ad Reg. 1. Cucus summa est: Non omnes veritates inannatis scil:
et non fundamentalibus doctrinis neversario esse mani
sestandas, neque honores ministerii circa illas dissentientis
esse prostituendos
Ex. Regula satis obscura est, Jesamen distinctio inter
sundamentales et non-fundamentales fidei artirulos pe
se salva est, conveniamus saltem in illis, et soire luical, qui
nam
na
dat
me
L
ne
m
las
au
FM
na
gen
m
m
vc
nin
Aa
ra
a

## Folio 332r — 00068374:0665
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000665.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
ta
e
ees
et
ec
1s
C
m
nam sint illi omnes, qui fundamentalium et vel non-fun-
damentalium numero comprehenduntur, ne pro non- funda-
mentali caponatur, qui maxime fundamentum tangit,
Deinde 2) Etiam in non fundamentalibus et ritualibus
nihil admittendum est, quod vel evidenter contra scriptu-
ram est, vel in seandalum cedit et offendiculum infirmorum.
Ubi requiritur, et partes conveniant implicite circa o- Ad. heq
mnia revelata quod fieri dicitur, quando casdem Requ
las fidei fundamentales admittant. Rs. Regula haec
aut parum aut nihil conduoit ad principalem copum.
Implicita enim convenientia, quae sustinet fidem carbe
nariam, non sistunt. Non sufficit circa scripturam in
genere convenire, quod ea sit verbum Det, sicut pero-
mnia revelata intelligimus totum scripturamS. quae
omnino ubiqus ab omnibus, et verbum De7 deonveorov ad
mittenda, sed insuper etiam finis scripturae recte est
S. theorctive et practive respiciendus, qui est, et ex ca
veritatem hauriamus salvificam. Negu enim 2) dicendum
quod spiritus sanctus loquatur intus, verbum autem ad
extrae loquitur enim spiritus sanctus per verbum, et huie
nihil tribuendum, quod non proveniat ab illo. Deinde
3 conceditur equidem ecelesiae aliqua interpretandi pote-
stas, sed limitata et restricta ad scripturam, ut seriptu-
ra per Scripturam et ea scriptura nanciseatur interpre
rationem serundum mentem et intentionem speritus san-
cti, per scripturam ad nos loquentes,
Omnem vult abolere idololatriam, tum a doctrina, tum Ad De
a dictibus, et simul omnia, quae suspicionem et appa-
rentiam Jdololatriae forent algus sistunt, aut quoquo
modo

## Folio 332v — 00068374:0666
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000666.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
modo derogant merito Christi.
Pis. Begula rusta est, et inse nihil habet, quod redargur
possit, at in applicatione valde aberratur et murtis mo-
dis in anneris iluraliis,
Adduntur huic Regulae tres aliae, quarum 1ex Synodo
Carentoniensi cirva Christi praesentiam in Euinaristia
Erra
collecta hunc in modum. Omnis error  doctrinam 
sti admirsus, qui formaliter, directe et immediate, nec sub
tantiam Christi nec proprietateo tollit, negue pietati accha
ritati seutonon ded opponitur, est tolerabilii, non unas
sustinebit instantias, ab omnibus illis doctrinis, quae non
quidem direte, indireeté tamen et per consequentiam,
vel contra substantiam vel proprietates, vel statum ali
quem, vel officium Christitendunt, vel commune ex offi
cio Christi solatium, et sic porro tollunt, I: utpote Errer
Nestorianus, negans, Deo Merse passum, non negat im
mediate et formaliter substantiam (eristi, non proprictates
quas potius videtur distincte salvare; nec concedent Nesto-
riani, se immediate et formaliter tollere honorem DeY, pre
tatem autcharitatem, quae omnia voluerunt magis ma
gisque entolli et efferri, quam negari aut diminui, et ta
men non est error tolerabilis. est enim contra ejus os
licium Christi mediatorium, et consequenter ac indircite
contra honorem Dei, quia est contra honorem Christi, et
est contra solatium ex passione Dei conceptum.
Regula Z. est, qua putatur, praxin Qdololatricam tolerari
posse, si saltem congrua, eaque publira fiat decharatio
depellens Jdololatriae rationem; quae fallit. Si
enim ea praais per se est idololatrica, et scandalosa
at
No
pEt
ren
v2s.
or
ido
dis
ma
a
liu
Scit
et
ali
res
vit
Sa
Si
et
s

## Folio 333r — 00068374:0667
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000667.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
aut notorie pugnat contra scripturae veritatem, aut divini
nominis gloriam, non est ferenda, etsi qualicungue coloretur
pictura aut declaratione.
Regula 3. taliter sese habet: In quocunque caltu vel reve-
rentia religiosa salvatur summus efcultus, adeo pl eo
respectu et relatione hic inferior praestetur, ille est tolerabilis.
sis. quae non potest simpliciter admitti, quando cultus inferi.
or ille est contra voluntatem es, fictitius temerarius
idololatricus, superstitiosus et institutus pro impetran
dis bonis Aavertandis malis, derogans honori e caisti-
mationi summae DCF. Proinde non sequitur, si Primatus
civilis vel Magistratus, vel alia quadam divinitus in-
stituta in veneratione habentur, ergo livet invocare et
adorare sanctos, vel adorare DCVM per Jmagines. A
liud est religiose aliquid colere, invocare e adorare divino
scilivet cultu, eoque proprie sumto, pro impetrandis bonis
Navertendis malis, quod soli debet Deo, et non sanctis
aliud est, reverenter habere, et in sancta veneratione
respectu Det, sine adoratione, vel adorare exteriori ci
vili adoratione, ot quando Magistratum, Verbum Des
Sacramenta reverenter habemus, sed non adoramus, ni-
si magistratum civiliter.
Groinde 4. consequenter viae pacis universalis nondum
sunt omnino planae sol ipse putat, neguadducta dogmata
sontiticu per illas factas moderationes aut declarationes
ex omni parte exculpari, vel absolute approbari possunt.
Nam 1. Error invntioulo de Justificatione sccundum
doctrinam Valenburgiorum, nisi nobis concedant o-
mne
sf.
333

## Folio 333v — 00068374:0668
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000668.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
mnes nostras Propositiones, in hoc Articulo eose latholi-
cas, Romanensum vero acatholicas, adeoqe nostras iniu
stea Concilio Tridentino riectas et damnatas esse. Duunt
Walenburgu et cum illis Dm. epircopus, Propositiones nos
inter et Romanenses controversas esse scholasticas, ut pote quod
vita aeterna sit merces bonorum operum, et bona opera esse
de
meritoria, ex se et sua dignitate, sive congruo, sive de condigno
ac
Zuo
qui
No
sta
Gra
scumsatis sit doceri, gradus vitae acternae mercedem esse, et di
mercedem constitui ea promissione divina, in gratuita DC4
cud
bonitate fundata, uncta nos et illos quaestionem de condigno sen
esse indignam.
Item Z. quodbona opera non sint necessaria ad salutem
quum sufficiat dicere, esse neceosaria salvando. Et 3. quod si-
des sola salvet, eo sensu, quod sola illa meritum Christi ap
so
prehendat et applivet, et sola fit bonorum operum radix.
sotam ecclesiam ita dicturam esse. Si impetraveritL
e
epircopus huius consensum a tota ecilesia Romana, erit
de quo Ecclesiae Catholivne gratulandum sit.
Deinde Z. progrediens ad exculpandam adorationem panis
cuchariffici et coram Amaginibus, ex eo, quod etiam in Ay
glia, in Polonia et aliis loris Protestantes flexis genibus
Bas
percipiant sacramentum Coenae, quod nihil aliud sit, quam
oru
adorare et venerare Kostias, vel coram eraturas re
ex noptra confersione. Cuod tamen caousetur apud nos
ex eo, quod cultus ille summus non dirigatur in creatu
ram, sed creatorem. Idem autem divi apud Romanen
ses, ergo horum caltum pariter esse exvulpandum, Ats.
jucta Romanensium doctrinam corpus Christi etiam
oliutius permaneat, quam S. Coenae usus perduret,
adeoque
nor
a
s
n

## Folio 334r — 00068374:0669
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000669.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
int
es
ad
gno
adeoque et estra usum, magis et minus non variare speciem.
Luae exculpatio maxime fallit, et longissime a vero recedit
quum nostra et illius venerationis sit maxima diversitas.
Nos 1. habemus exprossam literam, quod in dacramento Chri-
Atus singulariter praesens, sit praesentia gratiosirsima, eusu
non habemus in smagnibus, quoc etiam tam speciali
gratia velit adesse. 2. Exprisse hunc cultum coram 3.
et  maginibus  evs vetat et prohibet, nostrum autem
s
no
cultum, quem in sacramento pruestamus Christo prae-
senti, praecipit, quicquid sit de externo ritu, sirestan-
do, sive procumbendo, sive genua flectendo, sive alia
eateriori ceremonia percipiatur sacramentum.
Inter externum elementum et corpus Chrissi intra
usum sarramenti datur unio, ast inter Det M et lapi-
des vel ligna ad cultum prostantia, non datur unio, sed
Sed aversatio. Dexeratio autem Cornoris Dominivi extr
usum sacramenti praesupponit notorie falsum illud Trans
substantiationis dogma, ergo sallit, et inde obortu
veneratio.
Pro colorando Transsubstantiationis figmento varia
sunt, quae sibi componi non possunt, et dum asfertum
Mud nititur exculpare, statim it inficias, apud secd
firmari, quod panis per transsubstantiationem fiat
ipsum corpus Christi, quac abbrala sunt negare et
afsirmare idem.
Articuli Smalvaldici de quaestione Cophistiva male
sinc vitantur, tantum divitur, quod cirea communio-
nem sub Una sophisticentur adversantes.
et
2s.
S 33H
n

## Folio 334v — 00068374:0670
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000670.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
H. H. In tolerandis Smaginibus in Eclesies dist inguitum
Cihoronorlar et cdoslericar: hac nulla ratione exousatur
SOrare pro mortuis et invocare moptuos, diversa sunt.
Hoc deropat honori DEs et gloriae meriti Christi. Suud non
prohibet Apologia Rug. Conf. pag. Z7H. Pednec mandari
suadet. Judirium de Aerro Apologine Aug. Conf. e. x pag.
271. ancongrue adducitur. Nostrates enim cum Aerio nihil
commune volunt, quia adhuc dubitatur, qualis fuerit ille
3
quum apud quosdam intor hlaeretivos non ponatur, apud
quosdam autem Arianiomi accusetur, apud quosdam
quod nullam admitti voluerit sanctorum commemorationem
idantem quod dixisse foratur, preces pro mortuis esse in
atiles, sed dimittere dirunt. Quod autem Epis copus
decenter velit inculcari populise hanc Orationem. Scilivit
mortuorum, non esse praeceptam, non sufficit, nisi ad
datur, et prohibitam esse eandem. Reliqua oitroca-
dunt omnia.
 Non excusamus nos dici, Christum solum spiritua-
liter. praesentem esse in sacra Coena vel in Ecclesia, unde sus
nec adplicandum erit Romanis ad Missas suas.
7.) Ncqu ea, quae Nostrale profitentur de Missis suir
prodesse possunt Missis Pontificis, sigmentum transsub.
santiationis supponentibus. Nego ea quuestio de solo
nomine erit ad scholas remillenda.
). Acceptamus equidem 1. In speire, Laicis in illis lovis, obi
Romanenses Protestantibus sunt comminti, vel vicini
usum calicis esse convedendum, ast toti Ecclesine eunoa
restituendum esse, divini Testamenti postulat ratio, citra
omnem
C
inter
5.
om
alo
er
vo
su
n
ed
es
Sprr
ui
di
n
MM
720
tat
de
nat
tat
de

## Folio 335r — 00068374:0671
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000671.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
et
le
ruc
omnem vel limitationem vel exceptionem, vel quamcunqe
aliam conditionem.
Se
Noceptamus 2. Nostratibus Ministris concedi potestatem
remitlendi peccata, quam nec Romanensibus derogari
Z
volumus, si saltem absit ab ea sndulgentiarum, propria–
ram satisfactionum aliarumque sraditionum merctoria
opdinio.
Acceptamus 3. Confessionem, erationem apudnos pro
montuis, nec condemnari, nec approbari; Romanen
ses faciant idem, si consensum ament.
Duod tandem praesentiam veram et realem spectat cor-
poris Christi in S. Coena, non sufsieit divere, Christum ades
spiritualiter, qui ita adest substantiali sua praesentia,
ut vere a communi cantibus percipiatur, dignis et in-
dignis. Negualiter Romani docere possunt.
C
Decommunione Sacramentorum.
In sacramentis Ad Regvi
non potest dari mutua communio vel admissio, nisi pri-
mum fuerit in doctrinat fidei fundamentalibus consen-
Scco.
Hiae adseritur una Regiminis ecclesiastici forma, u. Ad heg.
nusmodus, unicum omnium Eclesiarum caput, abrque
tamen Fyrannide et derogatione furis territorialis, quod
debetur cuique Principum in suo territorio, quum alias
01
nulla dari possit Conciliorum vel congregatio, vel auc tori
tas, quod putat, a Nostratibus in Articulis smalcal-
divis concedi.
C
Sedpracter unum Thilijpum Melanchtonem nullis
e Nostratibus idconvessum suit in Articulis Smalval
divis. Neg. possibile est, tale unum caput negs à Chri - 2535
No
cem
5d
e
ce
s
ba
tra
me

## Folio 335v — 00068374:0672
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000672.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Ato institutum est unquam. Acceptamus autem, quodda
pae non attribuatur Infallibilitas, nec concedatur vel in
nos, vel insuos - a - Tgrannis, nec exercitium potesta
tis absque consensu Domini eterritorialis.
De Bitibus usdem.
Conceditur, quod Rituum eorum requiratur sdentitas,
qui non possunt absqr omnimoda conturbatione Ecclesiae
omitti, et perse non sint superstitiosi aut idololatrivi:
Ac Reg. De eodem modo abstrahendi, tolerandi, et ad easdem
Regulas fidei fundamentales, et ad eundum sudicem re
mittendi.
G
Ubi 1. a parte Pontificiorum, si voluerint Protestantem
one
se
novum convilium conceditur, sic tamen, et vice versa sa
Protestantes idem amplexuri sint.
Rresp. esse hoc altioris indaginis; et nisi constat de
specialiori modo, resolutionem aut Responsionem sus
pendendam, de quo plura ad Regulam 10.
2) Sontificui abstineant abomni excommunicatione
et schirmatis censura; et Protestantes a lensura Idololatri
hareseos et erroris fundamentalis, ita nec publire coram
populo puncta controversa, fidei fundamentum attina
tia, ventilanda, quum hoc unioni daversatur: sevus
in non-fundamentalibus.
Resp. Ea communicationis fulmina equidem si stenda, sed
non pariter officium elenchticum, quod esset contra seri
pturam Z simoth. III.
3. Neautem silentium plebi videatur suspectum, signi
ficandum erit, tale vel tale tractandum Logma adhus
controverti, sucnt quaelibet pars promiserit, sed id ample-
curam
au
ere
Ero
tc
s
Jon
e
Pas
o
S
N
Dec
sa
Ad Reg.
ViII.
l
Cc
es
M

## Folio 336r — 00068374:0673
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000673.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
nuram, quod Apostoli et tota Christiana Ecclesia semper
crediderint, facta remissione ad ultimatam Concilu Devisi.
onem.
Rresp. Ministri Eoclesiae modeste quidem et prudenter
tractent Dogmata in publico, non tamen ita omnino ab
Atineant.
4. Et paris ergo plebi relinquatur usus Calicis, srinci
nibus tura ecclesiastica, Presbyteris conjugia horumgs
ardinationes confirmentur.
Resp. Concessa nobis amploctimur, amorem etiam offerimus
sapae; ast ad obedientiam reverti Papae praestandam,
non est peneo xnos, qui obstricti sumus Majestratibus
summis, sura Episcopalia sccundum scripturam et vigo
rom Transactionis Passaviensis, rite administrantibus.
CAd Reg. a.
Liuae madime agit de convilio, cui submittendu
sunt, quae restant dissidia.
Resp. Concilium institui liberum, ibique nostros audire concilu
Nostrates nunquam fiere aversati, quin potius devota conditione
pietate desiderarunt, non minus publice quam privatim,
su tamen, ut
O1. In eo non habeatur norma, nisi vex spiritus sancti
eiqus soli submittantur omnia, ad prarin et exemplum
primarum occumenciarum synodorum, quibus in medio
positum erat erangelium.
Neque 2. Adsessorum, qui ex utraque aderunt parte, tan
numerentur, quam ponderentur vota. Ast concilium,
cui praesiclet sontifex, ui dudex et director, quum pare
sit, cuiques omnes Adseosores Romanenses sint, jurejurando
En
Ata
ac
n
em
es
ni
se

## Folio 336v — 00068374:0674
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000674.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
obstricti, liberum appellari repugnat, negue nunc, negi
tunc melioris et it expeditionis, quam si quis praesumse
rit, in aere navigare, itive exstruere propugnaratum.
Si vero cordi fuerit Principibus Christianis, prout honor
cuc
requirit Christi et glorca regni ejus, nec non propria usq
salus acterna, instituant ad id collegium, aliquod solemne
et sanctum, ex Theologis, non moderatione minus et
pietate, quam eruditione, iudicuque sublimitate instructis
s
qui negus sapae, neque ulli hominum, sed soli veritati solique
Deo religioso sacramento obstricti, totum vitae spatium
omnesque ouras, labores atgr vires huic uno conserventne
gotio, quo continue inquirendo, orando, laborando; et
statis temporibus atque horis conterendo, una tandem pro
coelesti georia stabiliatur et conservetur perpetuo ubique in
ccclesiis cum Pace veritas. Sedquae pra hactenus convo
pit regni Christi dilatatio, ut fastidio fuit mundo, sic
nec huic placebit sevulo, non tam Christi, quam propri
is ampliandis regnis intento.
Cum itaque paris et contordine siritualis fundamen
tum sit veritas, veritas autem iMla, quae non nisi una ets
conciliari non possit vel Transactione, quae in causa Des
ultra facultates est hominum; vel collonuiis, aut publi
cis disputationibus, quae ad tempus institutae, infelicem
fortitac sunt exitum omnes; vel conciliis aut congrega
sionibus ejusmodi, in quibus ad arbitrium potentioris
partis cuduntur secreta atque canones; vel syniretistivis
conspirationibus, commiationibus, conjunctionibus,
aut communionibus, quales non dantur intra lucem
atg.
er
1bc
at
ade
sit
quo
Duce
di
Rat
et
7
La
et 1t
et
in

## Folio 337r — 00068374:0675
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000675.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
E
s
s
M
atqus Lenebras, et passim per totam scripturam damnantur
adeoque nulla omnino spes ex dictis et recensctis mediis aliqua
sit, fructuosior vixadhiberi potest quaerendae paris methodus,
quam quae de perpetuo quodam ad id fundando et consti-
Juendo collegio pientissime non minus, quam iudiciosissime
disseruit Nicolaus Aunnius insua consultatione, quanquam
hactenus pariter ex praevalente mundi malignitate sine fru,
ita aut emolumento ullo.
Res ergo desperata est, nisi Deis potentissimus et supre-
mus omnium rerum Dominator miserrimi hujua status
mi
sertus, minaculosum in modum Heroas ad id execta-
verit, pretate, velo, potentia etauctoritate pravitasti
seculi resistentes, pro quo uno remedio, et ut omnes Chri-
stiani nominis principes in eam inclinentur pacem
Aconcordiam, non restat medium, nisi et paris auctor
et Arbiter summus communi per omnes Ecclesias sine
intermissione satigetur prerum surpiriorumque, devotione.
Slianus fudram
ristiani in ecus Colleitione
mfeanioni:
X a
pho D. C

## Folio 337v — 00068374:0676
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068374/jpgs/default/00000676.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 15 lines, status machine
IIII
et
nt
pa
qua
et
a
sa
Milsit
ED WILHELM LEIBNIZ
IEDERSÄCHSISCHE LANDESBIBLI
: LH 1, 13.
ee
6).
37V