# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/29369/text
# Catalogue record: 29369 — [De partibus orationis]
# Incipit: Pars orationis vel vocabulum est nomen, verbum est particula.
# Date: 1686-04
# Akademie-Ausgabe: AA VI,4 N. 167
# Other printings: Mugnai, Theory, 1992, S.148-151.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=29369&katnr=57246
# AA VI,4: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068653
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 7D, 1
# Folios: Bl. 11–13 (from the shelfmark LH 4, 7D, 1 Bl. 11-13): 6 pages, canvases 21–26, page ids 00068653:0021 to 00068653:0026
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068653&page=21
# Lines: 361 recognised on 6 of 6 pages, mean confidence 0.94
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 11r — 00068653:0021
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 12v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068653/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
vel vocabulum,
pars orationis est nomen verbum
estus vel primitionum vel Oitum, Ortum vel simpleu quod derrvationu voco
et particula; quid in alia similia non resolvitur; vel compositam quod resolvitam similia
Nomen est quod notionem continet
sine assertione. Ver bum quod continet
assertionem; particula notat respectus
quosdam vel notionum vel assertionum.
Nomen duplex est sl  generale
vel speciale. Generale vulgo nonen vorant,
Nomen duplex est vel enim ver e
notionem per se continet, vel pinnuendo
aliud nomen; illud absolute Nomen dici solet,
hoc pronomen.
Ultrumque Nomen est vel substantivum vel
Adjectivum. Substantivum est, quod continet
significatione sua generale Nomen Ens
vel Res; sic Anta Adjectivum quod
non continet. sic Animal id est res
animalis. Rationa id est res rationalis.
potissimum in nomine consiteran
dum est casus, easuum autem
differentiis exprimuntur varii modi, quibus
nomina propositionem aliquam ingrediuntur
vel potius terminum ingrediuntur.
Nominatious est casus, qui se per se
potest subjectum vel praedicatum esse propositionis
ut homo est animal. Vocativus fit
ex nominativo, cum ut pe addita
tantum secunda persona. petre id est
tu petrus.
obliqui sunt, qui alium requirunt
ad quem referuntur, ut propositionem
ingredi possint. Potes cute Hi
possunt fingi plurimi et tot quidem quot
praepositiones, nam ex praepositione
m et nomine in unum contractis
potest fieri casus. possunt tamen praecaeteris
aliqui designari notabiliores maxime
modo
usurpati in linguis; et hoc esu obliquus
erit vel generalis, vel specialis
obliquus generalis, sic satis respondet
genitivo. o ut scilic et adhibeatur
hic casus in oblaquo exprimenda obliquitate
in genere generaliter relatione relatione
termini ad terminum per quem propositionem
ingeditur, ut manus petri, virtus homins,

## Folio 11v — 00068653:0022
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 12r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068653/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
effectus hominis causa hominis; homo
albedinis homo vortutis, une un homme
de vertu, nin manu non  tugrud
non rath. vir mortis. Deus fortitu
dinis. Utilis esse potest hic casus ad
compendium loquendi, quando non volumus
spectalius explicare speciem relationis
itaque cum nomen simpliciter regit
aliud nomen, nec modus regendi peculiaris
exprimitur, adhibetur genitivus.
Cum ex nomine cum verbo
fit aliud verbum, nomenque illud
rexerat prius genetivum, casus
it genitivus nunc tran is casus nunc
a verbo rectus transit in accusativum
verbi gratia: sum aDeus est
amator hominum; vel Deus est
amat homines. Rex hominum regit
homines. sunt tamen in his aliqua accuratius
epplicinda consideranda, ut phoebi sacrificator
peroebi non ideo sacrificat phoebum. nisi
ut vulgo interpreteris quoad phoebum.
Satius ergo erit non hic habere nos respectum
a nobis non curari bingmc casus linguarum
usitatarum, sed pro genito venerali
obliquo ram respectu nominis pers
per se positi quam nominis cum verbo
coclescentis adhil eri particulam, ut.
diceremus: manus respectu petri, vortus
respectu manus pertinens ad petrgim
munus relata ad peerum; virtus relata
ad Alexandrum; homorelatus ad vortutem
facerdos relatus ad phoebum, sacrificans
relatus ad phoebum. Jamarte relatus.
homines, et hic erit casus generatissimus nullisatis
nulli respontens prorsus casui in linguis notis
et cum dico Manus petri, hamo mortis, causa hominis, deas fortitudinis
vir
ad
 consilii intelligo; manus pertinete
ad petrum ad mortem, ad consilium ad hominem, ad fortitudinem
ad consolium. Hoc est petrum mortem
hominem, considero ut multet habentem
ortitudinem
quae ab ipsis reguntur, seu ab ipsis saltem
quoad nostrum modum cognoscendi diriguntur
manumvirum, causam
e
ex quorum numero dicicmt
Deum. idem est in adjectivis
et
fe
lix animi dives
imo et
se adjectiva sint recta
adtila c alpa vel puuinus eruditotum, esia malorum
neprea

## Folio 12r — 00068653:0023
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 11v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068653/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
plerumque autem vitetur adhiberi ad
restrctionem notionis, et stare genativus
loco act adjectivi. Ensii Evanduus
seu Euaudri homo mortis,d est mortalis
seu morituras. Deus fortitudinis id est deus
vel
fortis, quan quam hic notio non restitugatur
tam notio sunt tamen casus, ubi succedit
mulatio genitivi in adjectivum licet nulla adsit
accedat restrictio, verbi gratia Deus fortitudinis
id est Deus fortis,  lac albedinis id est lac album,
apud poetas inprimis Graecos quando scilicet fit.
notio pleonastica. Sunt contra alii casus
ubi succedit restrictio notionis non succedente
verscone genitivi in accusativum, ut causa
hominis, unde lamen non bene fieret causa
humana. Sed forte hoc fit hic ex eo quod
humani ubueo ut vocem aliter ad hibere
sveti sumus, nec fortasse in epte dicenetur:
causa hominalis.
a Quid dicemus
de illo valini, arbores salicum, id
est salices arbores, scilicet poterant etiam
ubi minus locum habet relptio cum
eadem  huc sit arbor et salix nisi forte velimus
adhibet relationem non rerum sed notionum quae hic
q se habent ut genus & species, forte inde
exexcusari potest haec locutio, quod possumus fortasse
dicere arbores salica salicales. Quicquid ejus sit,
sit. Peculiares casus sit genitivus maxime accedit
ad casum generalem a me supra explicatum, nisi quod
a verbo regi non solet, meus vero casus generalis eliam
verbo adhi adjici potest. Sic non possum dicere
sacrificat phoebi, nec sacrificat phoebum.
recasus possumus casus speciales varii
fieri possunt exempli gratia peculiaris capus
esse posset pro designando correlato, verbi
gratia causa huminis,  respectum hominis,
id est causa cujus homo est causatum
filius respectu davidis, id est filius cujus david
sperisitator necud sit
antrenra
huc pertinerent actiones et passiones sic
sacrificator pecudum, hoc est cujus saerificata
sunt pecudes. sacrificatio. sed quoniam
haec correlato essentialem videtur
hic sufficere casus generatis, cum omnis relatiam
corpelati admoneat Sic primus eruditorum significat
primus quatenus est eruditus; sed cant Interim saepe
oserio
pr. 
el
eriorem eruditis, forte timen hasc coeiliantur
 fons aequarum id est sons
+ non tamen succedit in usu communi
prior Titii id est prior quatenus litius
est posterior  quod tamen
anglogie consentaneum videri
posset. Qui
et
e
pro
cum virgilio.
arte peniaris casus
licebit ne dicere sanctiu
cunqe id
san
en
canctus DEuc si
et sit prior
acili
erit hoc
evisare
aliu exuditis scilialis

## Folio 12v — 00068653:0024
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 11r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068653/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Accusations  solet adhiberi
a Latinis, sine ulla praepositione
quando verti potest in nominativum
praepositum verbo passivo. ut.
Laudo Deum, quia Deus landatur.
qua est necesse ut omnia verba habeant
accusativum, amo neutra ut habeant nonsatis
congruum vel certe pleouasticum est, ut  stare
stationem; cam ignificare, si igne m. Nam ignificare
nihil aliud est quam facere ignem, et proin de igni-
ficare erit facereignem ignem. Sic ctare
est habere strtionem.
ille
In universum si qud sit A, B, C, D, ex
quibus A ci Ear A et B sit aliquo
modo causam vel ratione cur ipsi C tribuatur aliqui
aliquod attributum; idque ipsum exprimatur, ut
exprimatur
sum coleus pocum timet Deum C est in accusativo
ut ex A est ratio cur C sit Y, fier A rficat Cm
se vel etiam B Yficat Cm
si vero duae sunt
rationes una p remotior A, sed quae altera propior B
sitque una eademque actio qua C sit Y, Etae poterit
A YI B erit i accusativo et contra si C sit
nominativus fit C Yficatur a BA vel B. ubi
lattui adhibent a A cum B est  causa ageas, et
hio consideratur ut prima. Sede si B sit ratio tantum
sed si B consideretur ut postrema, sit B
unde etiam fit A Yficat B Cm vel C Yficatur B ab A
quae
Jam di ex C facto Y resultet aliui se oriatur
aliquis notabilis effectus in D  quod tamen
hoc loco non consideratur ut b objectum
actionis et passionis, sed ut corollarium seu ut subjectum
effectus remotioris; ei trabuitur vativns.
A. B. C. D. 4 F. G. Y Et quidem
sit A causa considerata ut prima, B ut instrumentum
e
hoc est subconcausa eadem agens actione; C ut subjectum
effectus propinqui, D ut  subjectum effectis remoti
F eum sub concausa agens diversa actione; Gs
G concausa, Y attri effectus seu attributum producendum 
ipsius Y. fiet: A B Yficat Cm D  per F cum G
a
nam ubi ponuntur praepositiones relationem expramentes
non est opus casu. seu Titius gladio Bacchus vino
laetificat animum mihi per te (qui me vino  et r donasti)
Sed frte satias enit Non dicimus. Adamus _ Alexandium
philippo produxit, sed per philippum, alia enim est actio
Acami alia philippi, et diversis temporibus contigere, ut
in unam commode componi non possint.  Nihiominu
putem in nova ligu laracteristica cum compendiis utimur
posse communi nos uti nota pro quavis subcausa
vel subratione et communi alta pro quanis concausa
et ubi est subcausa, et concausa simul qui et quiat
subcausa et conest simul contansa possumus interdum
et sola nota concausae uti, ut Galli tuer avec l’epée
Geamani mit dem caeehot todten; vicissim et nota
Tub causae; ito et sola nota medi; quod non est concausa ut per.
nam pec crumi simul significaret e medium B cducantum

## Folio 13r — 00068653:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068653/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Operae pretium auit rectionis et casuum
specialium causa adhibere tantum praeposi
tiones,  Omnes propotitones signitficant
situm e motum ut rtas TItius gtadro
Titius pecunia domum acquirit domum petfilio
Titius per secuniam ai agit in Domum pro
Vitanda interdum ambignitas ut petrus
filio, vel ad filium
Malcho aurem abscindit Christo, 
hoc fert amalogia Grammatica, Sed non fert
ratio ob ambiguitatem itaque dicendum petrus
olamem abscindit C propter Christum.
a nulla praepositione regitur, quia tacrus est contlactione
praepositiones ex propositione et no et alio easu
praepositiones vel situm tantum exprimunt, vel
si quae situm tantum ea
vel puncto exprimi possunt, vel extensione seu multis sitibus simul
situm cum equ
indigent  extentiona un ic ut circa
vetre capude Ex situ et extensione 
ad incorporea translatis fit respectus et i.
quantitas seu aestimatio quaecanque siu multetudo
inter se convenientium in aliqua Esi autem quantitas
seu aestimatio in universum: multitudo inter se
Quado  pluribus ut A et B tribui intelligitur
convenientium.
idem praedicatum Y, dicetur AA cum B
esse Y. imo et  si duo praedicata tribuantur
eidem subjecto, ut si tam Y quam Z nibuantur
ipsi A dici poterit A esse Y cum Z
Sed d parejositionibus plculiariter
dixpiacus
de casibus nolandum est diossu
nomina quae eodem casu conjunguntur, seu
similatrite se habent, conjungi in recto sin
accusativus
dissimilariter in obliqtintivo
Ex nominativo homo tum est
situ cum
infinitivo hominem esse
si A BC, se habeant, sic ut A sit ad B
quemadmotum B ad C variatione aliqua
opus est ne casus idem bis sequatur,
interdum
ut vecli manus viri Dei, pars partis partis ipsiusA
pronomina nunc videamus. Ego idem
est quod nunc loquens. Tie id est quem ey.
volo audire. Hic es i e qui est vicinus.
Cum hic, isse ille, eo Hic iste vel
ille significant is quem a me significari
intelligitur. cum tamen conjunguntur
serviunt ad distinguendum, hic enim intelli
gitur de propiore, iste de medir, ille de remotiore.
ejustem res

## Folio 13v — 00068653:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068653/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
is et qui sunt pronominum simplicissima et
s
serviunt ad evilandam repetitionem ejusdem
Terrmimi in diversis propositionibus, ut qui
credit serviunt ad idem subjectum indicandum
in diversis propo Enuntrationibus,; ise
verdi gratia qui est credens diversorum
atfribulorum ut qui credit, salvatur vel
Inter sonativa involvunt voluntatem sciende, vel audiendi vel saltem in alio ut conetur dicere
pro
1
is salvatur qui credit.
quis credit: volo scire, volo audire quis creda
onte ut quando non potest, intelligat
eum qui credit. Voco ut tertes dicere qeum quicredit
idem interdum ponitur pro is inteodum
inee quy
n q pro is et qui simu hoc
credit.
modo: idem salvatur d
Meus, si ego s appeller litiss et B dicatur
esse Fitii B dicetur esse megus. idem est
de Tug.  sug:
ipse, per se positum quidam vel, aliquis
etram inter simplicissima est. Possi
Quihabet himo, seu omnis homo,
possis tamen sic inter preari quoddam
AB est. quidam homo
est doctus. id est: homo doctus est sive datur
est B id est
Omne A est B seu quodlibet A est B
et quoddam A non est B, seu quoddam
A est non B, seu A non B est.
Oomne A est B, seu quod libet A est B
seu omnis qui est A est B, seu quicunque est A est B
jam si nee  A non B seu A continet B, seu non B continet non A
dem significat, ac A non B non est, seu
Nullum A est B,  seu Omne A est non B.
non datur
idem significat ac: AB non dat est,
et non
non
Non A non B est seu quoddam quod  e A est B
seu nullum non A est non B
seu non datur
cul ane set nullum non A est sibe  B, et omne
Non A non B non e
et similiter ostenditur omne non B esse A. hoc est
non dari medium inter A et B scilicet exel
l
exclusivum, dari tamen medium participationis
inter A, et B, nic prohibet
possunt similiter plures termini conjungi)
ut Anon B ABC est; A, non B, C non est
quod est brachylogicum unde plares propositiones
duci possunt
nihul tate esse.
vel A revera B est
His paucis omnis forima logien
continetur
si dicam AB non est, idem est ac si dicerem
A continet non B, seu B continet non A
seu A et B sunt in compatibilia,
si dicam A non B non est, idem est ac si
dicam A continet non-non B, seu
A continet B, seu non B continet
non A.