# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/30272/text
# Catalogue record: 30272 — De usu impetus concepti in machinis
# Incipit: Impetum conceptum
# Akademie-Ausgabe: AA VIII (assigned, not yet published)
# Other printings: Wolff, Geschichte der Impetustheorie 1978, S. 349-355 (Faks.)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=30272&katnr=55823
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068537
# Title: Leibniz-Handschriften zur Technica LH 38
# Folios: Bl. 216 (from the shelfmark LH 38 Bl. 216): 2 pages, canvases 431–432, page ids 00068537:0431 to 00068537:0432
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068537&page=431
# Lines: 77 recognised on 2 of 2 pages, mean confidence 0.95
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 216r — 00068537:0431
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000431.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
usu impetus concepti in machinis
Impetum conceptum Germanice den Schirunus usum habere in Machinis
Aorologi
debere, indica saepe cogitavi, cum considerarem, pend uli eam esse naturam,
motum in quem
ut (semel  concitatum exigua vi accedente continuet, quam
quae motui illo producendo non suffecisset. Videmus etiam passim cylindiis
fotarum dentatarum, aliarumque machinarum addi rotam nidam erus
sihinunguad, impetui conservando. Cujus tamen usum nullum ego esse.
judica, nisi cum superabumans vis ad est, quam ejus ope in majus corpus detributam
ifserimo
conservamus ut i et in tempus proximus distritutu quae alias nimia
nec necessaria celeritate pensum suum statim transegisset. Tardicor
enim motus fit cum majus corpus movendum est. Geaeraliter autem
tenendum est, cum corpus aliquod habemus quod magnum jam impetum concepit
idque cum int suo impetu concepto elabi nobis patimur, tantunda nobis virrum
amitti. Tanta enim est vis corporis  in motum concitati, sive ille sursum
sive deorsum sive horizontalis sit, quanta est vis ab eodem gravis
ex altitudine labentis, ex qua talem motum concepit. seu quanta opus est
vi ad cylindrum ejusdem, quantus lapsus ille est, altitudinis, ad tantam altitu
dinem quanta est gravis, altollendum.
ed Talis autem amissio virium contingit in rotis aquatiais
manifestum est enim corp aquam quae rotam magna satis celeritate
circumagit, et in imo effluit, non obstante resistentia labore
qui a Machina peragendus est, pluriu ad huc impetus retinere
ita ut sistatim sa in imo alicui pendulo, arnecti posset; necessario
gum
ad aliquam adhuae altitudinem assurgere, et alia corpora secum monnihil
1
attollere possit. Fateor tamen si celeritas rotae non sit nitabilis
parum lucri in impetu ab aqua descendente concepto positum esse
non plus scilicet, quam si aqua laberetur labi intelligatur ex altitudine
qua eum ipeu concipiat quamhabet rota Nihilo minus et si
celeritatem
ille impetus tantum unius pedis esseponatur unius pedis lapsu
quaeri posse ponatur quia tamen Moles aquae magna est, aliquot
scilicet centenariorum, quae quovis secundo minuto perditur. Ergo
quovis secundo minuto perditur vis, qua aquamad tot centenarios
ad altitudinem uniue pedis attollere possit. Craeterea aqua

## Folio 216v — 00068537:0432
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000432.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
illa projicitur quodammodo per rotae tangentem, et cum ex
situla clabitur, pletiu recta fertur  motu composito ex perpendiculam
et in tangente.
um ergo situlae circa a incipiant effundere aquam, et circa b
omnem effuderint, potent supponi cornu cd, quod aquam ex
ab onissam excipiat. Hoc cormo semper plenum erit, et tantum
aquae quantum influit, pondere aquae prementis, parter ac impetu
s.
illabentis expressum, emittet  et ejacutabite in situlam
infimam. Ita partim aquam alio qui arcitem amittendam
 aquae partim altititinem lapsum residuum ab a vel b
usque ad d partim impetum jam conceptum lapsu ab e usque
ad a et lalore circumagendae rotae nondum amissum sucrabimur
aliquid
vaeri potest an ipsius rotae crassities seu pondus ad scciliorem
motum prosit. Et sane quo major est eo difficilias motum accipit
eoqe majorem vim accepto semel motu nanciscitur, quem sine
ulla aqua aliquandiu continuaret. Sed cum is ipsa frictione et
aeris resistentia mox deteratur non diu durat, et tamen
majore aquae impensa redimendus initio fuit, conservatur quidem
facile si nihil agere debet nota, sed si ipsi laborandum est
mox ad eandem tarditatem redibit quam habuisset rota
id est ad eam celeritatem, quam ei continuatio
aquae dare potest, imo ad minorem. Si ea continuatio multo
mminor
minor est quam fluxus initio fuit. primi enim impetus
vis mox deteritur qua amissa jam tantum considerandum
est, quam celeritatem tantae data moli circumagenda et
dato ponderi attollendo, data vis aquae conferre possit.
Causa quod pendulorum motus exigua vi conservetur haec
vinu
est, quod non major requiritur, quam quae frictione et
ad continuationem
ot aeris detritam sarcire possit. Itaque duplicationem
ferreae catenae  ad extrahentam ex puteis Mineram
institutae non magnopere timendam arbitror nec nisi in
a resistentia
quantum frictio in puteo augetur nocituram