# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/34467/text
# Catalogue record: 34467 — [Excerpte aus Van Dalen: De ortu et progressu idolatriae und aus Toland: Epistola ad Serenam]
# Incipit: Ant. van Dalen primarij Medici Harlemensis liber
# Date: 1704
# Akademie-Ausgabe: AA VI (assigned, not yet published)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=34467&katnr=K+5080
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-957394
# Title: LBr. 40 · Bayle
# Folios: Bl. 28–30 (from the shelfmark LBr 40 Bl. 28-30): 6 pages, canvases 55–60, page ids DE-611-HS-957394:0055 to DE-611-HS-957394:0060
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-957394&page=55
# Lines: 274 recognised on 6 of 6 pages, mean confidence 0.89
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 28r — DE-611-HS-957394:0055
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 29v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-957394/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
Arit. Iaque daleu primarii Medici partementis liber ee orbu
et progressu dololatriae, inscribi posset: per fecta collectio superstitionum qua
apu veleris paganos, judaeos et Christranos vignere. Edidit de inde xr
de sacris functionibus  paganorum Et nunc motitur confulationem fabulae
Aristeo dexx interps professione tennonita est;
Totandus Eiptistolam suam contraspnosam. ad qdendam scripsit adcurrato enviri
et qui praecaeferis sustema jus intelligere ereditur, isque  e lecta Estistata agnovit
COlaro libro inscrpeo Grand Essau agnoscit p. 74. evidens esse ait motibnem
refectum suae philosophiae
non esse materiam. contra Tolandus in praef eistolarum Motionem esse materit
sub certa consideratione (id aihil est, nam motio non est materia considerata, sed modifica
quid entu si nemo consideret sed est modificatio materiti). (+Zolaudus aseorat perem
dissentientis a Cocuardo, etsi in summa consentire oideantur +)
de Lrigne et vise  judiciorum
predentioacte nativis
Epistolae ad ferenam  de origine et vi praejudiciorum 2. de Historia dochinae de
immortalitalem animae  inter pagiena ((3. de crigine idololatiio et rausis
pagamsmi 4. Estistola ad amicumhatavum, qua ostenditur spinisae sestem at
puncissiis ac fundamentis carere. (. Motionem esse materio essentalem:
Lond. printeo forBernard Lintot at thc Middle Temple-Gate in fllet-
inde jam inclinationes etia metusque iunati. superstrationes obstetricum, Natricum mina
pres
nis (Raco heguand Bloodybones, Bua le abocis, aud Bull deggars) mox
gantibus ne scricet ia fansuli jem amto quo terore volunt coeres
intantulos jam pedum potentes, ne hinc inde obambylantes in puteos aut flumina aut n
aleos fodeas cadan. Pox anculae mira narrant de spectis et monstris, discourses offairus
et de spiritibus irsnod
Elyes Witcherafts, Wdatinus Ghosts,). Scholae pueris daemones nymfas genios satipos, fanna
apparitiones, prophetias, tranfformaves addunt. ita fictione auiri paurimus fimenta
quibus quaecgeete reddult eloquentio iee
e  preticis ormunenlis blandiuntur Mox in Academiis, graviores fabula
hibi osquisque secta praejudicio doctivam accommodat, et docentur juvenes artem res autrane
aquenta 
manum aliquid didicisse videantur. et factionibu, initiantu
manstiis. Ifi Moindicis prae caeleris imbuni onducuntur in omnem vitam
s nobis
e
detista in populos diffundant
tractandi verbis non vulganiaue
ita cum adobotn adulsi humane it hamanatunte un lieatium personam
ut eadem populo cauant ex cathedis, et Academiarum
acturi sumpedimur ita omnes consueladinibus e praejudis et praenotaunibus
occupatos deprehendimus ut pro monstro habeatur, qui a recepto more discedat
ita mul aut caeferos sequi ut cogimur aut omnium odio contenituique exponimur
Nec saglum Theoligi icti crredicit philosophi suas formulas habent, quas mitari
portet sed e Nobiles. Equites, gentiles cal et quicquid cultum affectat
(Themobilitus, conalius gentlemen, jockys, aud Beans have theirseveral (ants)
Mechanicammartim
magisori set vutvulgarissima praecepta velu inustrius verbis celant
et vergator rudis contemnit s hrasium suarum ignarum
Et qui Rerigublicam tractape vide non minus stugas sacas habent quar tumvis arcanas
Bativn inessu ingressem a in rato. inhosum latiocinari omnis restermitet religro
Cum omnia haec tam in veras sententias tam
et necessitate
in falsas dici possint, quodni enim homines de ventate
doctinarum persuasi id ngant, ut a putritia inculcentur apparet frustrane
exlivovum nulla
esse, nisi apudeum, qui ad agit eut omnes religiones evertat. Ventendum ergo
est potius ad criteria veritates, quam quibus ab enore distinguitur, quam
ad communia quibus cum errore confunditur
Epist. 2. Historia scumortalitalis animae apud paganos
ragani eam ab Hebraeis dediei
puste ex scentatendro multas nationes religiones et leges hobuissaute staelitas ratos
fraditione folictur Nuachidau
es philosolsosprimipio aliquo usus materiae addito, Tas Et
nes de dis eespiri
Ex pentefenhonparet, Frustra
c
kas EH. Metas. 1. sed materia X motuusos resecse poesarum, rati
vana de praedicante contbu
Ainstuteles nega
x
vud Aristicuet. 1. plat
vertoll An. Ctem. Alex., hom. 2. Taseb prae
tellas ajebat esse lupides qui
Thomas Burnetres dezauter
ibus. Anaxagoras primus Mentem addidil,
plut. in pericl. 4 plac. sil.
in Archaologia, cognomen Mentis Anaxacgorae datum honorificertius esse quam Asiutici
saeit. in auax
pherecydes
qui ominus cadereat impetu rotationis impeditentur
pherecus Nauds phererusdes oftheisland systus.
quod svelris extet pianum dixit Animos houmum esse sempiternos hanc opraionem
+ Aruba Antipagora prires +) 2B
tut suet
cero stus s caxsi men

## Folio 28v — DE-611-HS-957394:0056
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 29r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-957394/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
TFRIED WILHELM LEIBNIZ BIBI
NIEDERSACHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK

## Folio 29r — DE-611-HS-957394:0057
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 28v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-957394/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
eeeeea

## Folio 29v — DE-611-HS-957394:0058
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 28r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-957394/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 108 lines, status machine
cho suibat Choerili poelae Testrmonio: quidam inquit pumam dixesse ajunt immitar
esse animas, inquibus est Caverilus poeta. Psthagoras etiam praeeri centram docuit
Hec videntur dicticisse a magis persacum cum arma inferrent graeciae, et a sacerdotibus
fermatirum quos graeciadibant ut Anales et plato, pythagoras, etiam guacos eandos
Bspaldaros e jumnosogstas. Figea et Homerum sua ab Aeysitus hansis
Pod. sic. docetilib.)
dionuss Aulereas apudiious. Laert. in Anaxai memorathancsuai doctum aMagincm
esset 20 cnnorum jrvenis quando peroes graecos invasit. Auditor Anaximenis, qui et int
eercht Aegus phurteste Theod noegri iffect serm. 2. Theodor. Meliferiot prooem, in Astro
plan pansanias in Meseniacis. primos novi Chardaei
et indorumMajos une affre affirmantes immarelibale aumam quod graecis spersuale
uriam, tuum Marcell. Lb22.
et impimus platoni filio Aristonis. XEap Hoso Zo os et Teo errei naja.  apudaaero
sed Regypti discrilinatum pateates
plasoni asnd Cieejono solum scip. lab. 1.c. 19. primi soelum metiri ausos ibid: C. 21. Deppllus mater
prooer. Symnosocistas natos ex Magis
artiam Macib lb. 1. c.  Et Herod. lib. 2. primos Aeryalios collegia, pompas et processione
nstihuisse in honorem decrum erius Graecos. Cecrops Aeyprius, et danaus. Et Etensinia ac
Camottraciae sacraisidise osividis cinitamenta. idem ervi addit, primu
menses xdres diis assignasse, et ex ine nativitalis cuiqu
fala assignasse
ate secatos gaeco
Num poetas. Et diofassiqus lib. 37 dierum adiat dispositionem secundum  planetis esse Aegystin
Et Helod. lab. 2. primis Heyptiis 12 majoresideos.  Et luciarie dea sytia Aeuyti
ectum Et si apud divi. sic. Belus filius eptum et ibyae
rna prape c hagratem sede et ipsi Babylom
e epe ertium observant. Et pausan. Messenias
des ad Assyrios pervenisse doctinam d
tenipso in Batyloui
ait. Belum haby loniorum (+ credo deump a Belo Aeyptioe Lybiae filio nomenhaber
ipsi Aegypsi; apud drodor. referunt haldoos trasylonis ex Aegulo venisse tonge ante
ot sie aut
Assprictum Monarchiam sesostris et successorum usque in ladiant e curopam expeditiones
judori et Caustium volunt
sua Aegyptios ab Abramo didicisse, sed nullaerus rei mentioam in stentateacto nec Moses
Neripsos rex Aerypliorum magos ritus doanis
peradoto Teste Arm Aegyrsi; imnur–
Celes immortalitas unime a samolx gois pethagorae
in rebrami disatra s ed Aequption intitutus
srvivit ibs ensa eo scleae  et Teltae, quarum diuides de eo Mervi; lib. A. strab. lib. ch. Mnaseas
et Hellanicus cu Elumot. mam. Porisist in vita pyth. dioqu. unpulaert. Eupus Th.
salibalem anima docuere
gellarur, in transiligravem haberere a Graecis ul literas. Dehis X Bandis (a). lib. 6.
pela lib. 3. c. 2. Am. Marcell l. 15. plin et alii a. Apue Lucanum, sel
animu iunavumest redi larae parcere bilae. Quomo du charon, campl Elgsi Acheram
seus con cmyslicis riibus et Orgpis fictiores inferni
sd Aguerica oitendit, hoc inen populum semper poosulis didicesse
sed perse diversos natura duce invenisse. Discipulus pythagorae Timaeris Locius
ab Aegrplis diod sic. Lib. 1.
transimgrare Tanquam fibulas scripsit it non credidisse Hythagoram appareat sed firxille
Graecos affulit eodem feste
Roetae passum immorsalitatem rrigent, prepitumque Acherontis avari. Addatur ornetirs
seveus in Aetra. plinique quoque lib. Z. c. 56. tanquam credulitali insultat
in Aegypto hormnes ad religiorium incunabula
pervenerunt Amm. Marcilib. 22. N principibus ad Deos (t natura ascendiuu, per gradis
ad perfectiones concipiendas) superstitio instio amptuorum cullu indigetes. Velastissermis,
deorines dololatriae
ans Eptrghamma Gratost Genis in
Tempore cum lapidum suret monumenta vetucta e perire suo
bene merentes, numinibus ascubi Cic. N
Astersuos steclarum:
Cuncta metallasitu; santa suam aeates
ituras CClorum aeternis ignebus historiam
diaci signis asciptis. Magia ex ccedicina plimio ab. 30.
callus deoram david in fatu. vocat 106, 28
ocal facrificia mortuor. A Ab Ecehemero mirties et sepultucaerdecrum demonstrantuur
rum dectans, exffiltoriis
delum numeno genere completum Cicero
de daemonibus a joverralis
(8Aa. Hanc non iuto solot
esse cumen dololatia sed primaum (+ Ego maluo contra naturalia, solem lunam aquas
deco plulariius: EEarC TaDEa
sesiod. Torpihy pinores Est) 410s EtaSia
Armericanorum, neque inte
rrmines menitem veuisset, nisi priusdeos homnes humanum
genus crediditet
Ex Marino discipuloet saccessore discimus proclum licium iavenem cum in arben Athenas
lesc priusculla exemplo collanGermanorum
ingressus esset casu considisse ad te prope socratis statuam L aquam exjonle facro quipure
catuere reas e parere necesse est Atn juval
 Hoc jurisin omnesess illis superos, an
Marinm vila prveli. c. 10.
eilum mperiosadeum, quicuandum copsere quicquid cogitur pxepotest. Ganii verhis
timini datum
sel lib. 6. Cujus compuerequ pa
ta tantum pretatemerentur Au
pa
in Augures apud licer. libust
abent Hoc carmioa
Lrodraic
axagotas hoi ausas est pexaminar
lunaquaque contra, dololatria Minatuo
reg repererat de lua lunae Mutuata
adivina credebant plytarch vita Niciae.
Felix Tertustianu et alii chrstianorum
 nob. lib.2 contra,
ia no quasi notente pdopuli
beules, si simal Cocero, judical
posdam mussitare pbotenda
Deoumentitiru pabulam
cicejonis lectionem everenda paevertend beorum cullur salis esse ag g
ego post cleantnes et Chrysippus,
Apotonistae alicero nesuunt
quod numina vicinorum edit utter
ocus cum solos credat habendos Esse deos quas ipse colis venal. sat. 15.
ide Faror bulgo
per cuatum scriplaems
ediere ladem Tid

## Folio 30r — DE-611-HS-957394:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-957394/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
emptaad amicum Balavum spinosa ndmpratorem
qu Episse 4 Colandi contra spinosam jam a me alior in scheda exaniiane
Epist. G. Motio Essentialis materico. Schripta ad alium Batavum, qui
Mioem Epistolamlenerat. Malera neussario activa ut Extense. Verum est si
usi materia athoia s dagredi ir esentiam materiae definitionem, etiam e
efia pars extensione definita Rockrus soldortate
addit extensconi nos actionem (+ Extensio non sumplicis rei sest sed somposite, in simplre
estentiam exprimere Materio non non nnsi
et princpium passionis seu sodidito, et princstium actionis sed Enteleclia. Extenso at quid
posteriastas, ut haultutudo 1) Matera lbique et semper in motu, et quaevis pars ejli incomprche
patas materiau sunc actione non concipi. sed rectius simae mota man non concistitur a
a motufigurae; colores et caeter annec maa line mota dividi pt. Extensio non melius coputa
adi notio fandata in materiae cractivitate. Vacuvam cunsequentia
The p. 188. The animass. ve destroy contribute to preserve us, tillue are
’estroued eo preserve ether farps. aud become gras et planes detoater, di aip
quam actio
erionea est materiae quiescentis
qon apparet in Hypolhesi eorum qui nateriae cto soliditat sociditatem
Eexsensioni solidbotem, actionem, perceptionem addunt, ulla ratio connexionis, sed
priibile est nullam esse partem materiae hujus
laum attribulorum sed pud me apparet. Matiholiis Prinipium et sbum
extensionem facit Activum
Entele sim vel anina plassivum materia. Hinc tum interna un principio activo, tum
(ratio
Nempe activumet assivum conjungenda sunt, horum multitudo
ee ferra in rtsultante passivor cum multitudine conjuncto +)
me qtia quettim, eadem quae contra indifferentiam perfectam, seu Asinum
Buram quod anversuna bisecari non potest ut circulus et Ellipsis in partes aequales
at simills, quod in essinoficiet ut daretur quies, nam  oia habent impressionem faliant,
dmnia unim
 Elosophi minimii superstitiosi, et qui alhus inspexere inaam
concepissent sed haec mimatio iateriae; nutilis
edidere, quoi materiam velut inactivam ( sed quomodorurt jari jare dicet habere animam
sampsacears et recentires 
panso pne eflxcorie. Huic  sed
strale
est cum materia habeal motuma seipsa.
fylozoici maa partibus vitam dant et perceptionem ed dffcultates removent, quae huc
scipsa, id est ab icopuo recumpt autore deo. +)
ilim Heraclilus hoore spinosa addidere actus refaxt isi conscceitioptas concederetur quomr
edne
rpandum estema et quod si omnes partes
Nec minus fabelosa est
precariae Hypothesi opponuntur nec astendunt
resuscitavit tanquam cuferius ueaus spiritus
facultas juttergens
quod scilicat in quo maa quiescens
diversae parts ratiociuant, conbeniant
homehis in telligunt, una tancum in nobis est
sine sensu et cgilatione sortati praeditum energia et operaione; bA
vis plast ea quam doctissimus suovoorthus
postea mota concipitur, sed mut extensio mataria eadem quae spatii, nec
penebretur
modis a suo subjecto
extensione
quam
sitos enr spatis infinite extensi incorporei
incrum musatiombusde formis ihil aliud
concipienda est extensio extensionem penetrans quasi
si maa actualit infinita non est, oportet causam
imitum eb alii
quam apsum subjecium infinitum i finitis modificationibus abistractum.
Ap, 215.) e Essential Motionofthe Matter bernus alreadus demonstrated thereis no
criri. patium mmobile inseparabile
make pass for th supreme Beinu it self, or et least
non video conrexionent)
for an inadequate conception ot God, as may be seen in the ingenions Mr.
si
nfinte
sisp
affe
pot stuct
reason fy fhro
p.219) Manus have
alprsons quoz ot Real space

## Folio 30v — DE-611-HS-957394:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-957394/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
Er. 40, (60] - 300