# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/36071/text
# Catalogue record: 36071 — Responsum in causa…
# Incipit: Historiae controversiae breviter ita habet:
# Date: 1672
# Sender: Leibniz — Addressee: Mainz, Johann Philipp v.
# Akademie-Ausgabe: AA IV,1 N. 020
# Other printings: Klopp, Werke 1 (1864) S.361-375.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=36071&katnr=628
# AA IV,1: its series at Leibniz-Edition Potsdam I (non-commercial use): https://leibnizp1.bbaw.de/de/edition
# In the Akademie-Ausgabe: AA IV,1, p. 421 (PDF, Leibniz-Edition Potsdam I, CC BY-NC 4.0): https://leibniz-potsdam.bbaw.de/fileadmin/Webdateien/bilder/IV1text.pdf#page=421
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068444
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 8, 6
# Folios: Bl. 5–10 (from the shelfmark LH 2, 8, 6 Bl. 5-10): 12 pages, canvases 9–20, page ids 00068444:0009 to 00068444:0020
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068444&page=9
# Lines: 406 recognised on 10 of 12 pages, mean confidence 0.85
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 5r — 00068444:0009
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 10v); this page is its right half.
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 5v — 00068444:0010
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 10r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 6r — 00068444:0011
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 9v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
s causa apud. mperii fomitia, coram rbitris consensu partium
C
delectis, aegitata, inter egio (HrisTianissimi Plenipotentiarium
nonul
e Eeguro quorundam Imperis Statuum Feuda a bribus
procopanidus pace Westphalica Corona Gallicae cessis, Metensi
Tullensi, ac Verdunensi recognoscentium.
in punco ferationis ut vocant:
sive circa quaestionem au feudorum istorum. Suprematus
sila socierainetas) una cum ipris e juscopatibus in Coronam Gallicam
translatus fit, ac proinde an ditiorus ista feudales, ex matricula
ac Natuua numero expungi, atque eximi debeant
tractatuum Nacis Generalis Nest phalica summa capita publice
agitata: Primum, assertio Libertatis Germanicae, qua P’ad
Celigionis, Principum oppressorum, proscriptorumque restitutio
S
gravaminumque aliorum publicorum medela continebatur
Deinde duarum Coronarum asserentium satisfactio, quae scilicet.
O
Ampensarum suarum rationem. haberi, jam plasquam. petebant.
Plerpotentiaris Francici, Regem. Suum. spolis smperiu ditescere
nalle multo verborum honore praefati, duo tantum. a sepeti
professi sant; alterum, quod eustriacis decederet, cum quibus
potissimum gestum fuerat bellum; alterum quod non decederet
Impperio, sed jam decessisset. Moatia inquam, bello novissimo
c
occupatae cessionem. tuum (piscopatuum jamdudum tranquille
a Gallia possessorum plenam abdicationem.
Flempotentiarii
sasarei, cum duas illas quaestiones libertatis, de satissacionis
separari ex causam soronarum, a causa statuum sejungi posse
12
speracent mature admodum in (gronarum postulata consenserant:
sed cum spes fesellisset, proxtitudinem priorem, oljectarum postea

## Folio 6v — 00068444:0012
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 9r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
difficcitatu noia, ubr ad concipiendas saliet areiculorum formulas
vertum eoat facile comperisavere.  inprimis, ut ad rem nostram
accedamus, alca renuntiationem juris peris imtres (piscopatus, hac
orta quaestio est: Servientius Legatios. Gallicus postulabat cedi
DDX 
prdcopatus cum omnibus in eorum Divecesi comprehensis.
Caesareani pro dioecesi districtum temporalem. Substituetant
serdientius replicat; frudteaneam esse adjectionem temporalis; ad enim
perseapatere, non posse cedi ab imperio, nisi ea in quae Imperio susesset
id est temporalix. Cascreans luis auditis in disprictus vocem per se
Positem, concensere. .Dum darat haec litigatio, ecce Status quordam
Amperis, horm Cipiscopatuum. asallos, de Jare suo intervenientes,
monentesque ne qua vox intersereretar qua ipsis aliquando prava
interpretatione adsibita, fraudi esse possit. An valde consulta fuerit
hac inter ventio, equidem nescio: certe noua controuersia materiam
praebuit, de que antea nemo cogitaverat.
Satius fortasse fuerat.
non logui putlice, sed prucatim negotiari, ut verba ita concisperentur
n
e
quo captio abesset, quod facile fieri poterat, si modo haec aut similis
o. y perco.dk
adhibita fuisset formula. Imperium in id omne quod ad tres sais copatus
pertineret  a (grona Gallica jam levieretur, renantiare. Neque enim
Cdisplicere id Gallis poterat, non noua se ab Emperio, sedtantum jam
S
occupata possessaque flagitare professis sed dum scriptis mutuit
incalescit disputatio, jam Servientius apenté postulare coepit,
ut supremum dominium, non Cppis copatuum tanu, sed  Feudorum
ab Ejuscopatibus le cognitorum Galliae cederetar. Sd vero nones talus
tantum, quorum intererat, querelis, atque exprobrationibus omnia implentes
sed e ipn Legati sasaret, quanquam alioquin pro sbatuum malis, ut
i
func erant tempora, raro excandescentes, indigne tulere, ac non sine
verborum acerbitate postalationem ut nouam, e abomni priore
tractatu alienam, nec nisi paci disferenda comparatam rejecere
Responsum est aliquotis altro antroque sedtamen quicquidetiam
urgeret dervientius, nihit altra actam, nihil in approbata
jamutrinque formula, mutatum est. 
Ita conclasa Pau, oirisque controviisia tuias memoria pene sopita est.
ne in Enecutione

## Folio 7r — 00068444:0013
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 8v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
ne in Executionis quidem tractatibus. Noribergae postea habitis injecta ultra
cedendorum istorum feudorum mentione; donec non ita puidem lis ita
resuscitaretur.
Parlamentum Metente aliquotabhinc
annis Dasallos trium Gjuiscopatuum, quos inter sunt quidam Principet,
ca D
efomitis Imperis, ad praestandum subjectionis junementum citat idque ut
subditas solemus, sub poenio lasae Majes tatis, e confiscationis bonoium.
vasalli, retam insolente conterriti. Statim Comitia, illa ipia salicet; quae
etiamnum durant querelis implent fidem pablicam implorant pacem ministam
+
atrocibas violatam queruntar. Inus Robertus Gravellius Regis Christianissimi
Ptemipotentiarius acta Curia Metensis excusat, verba enim illa, quanquam dura
videantur, non nisi formulas judiciales esse, stylo ut vocant (uriarum consentaneas
Farlamentum autem vasallos Eppiscopatuum, jure Euocasse, quia scilicet
concessis (orona Gallica Episcopatibus, concessum etiam sit dominium directum.
in feuda ab Cpiscopatibus dependentia; concesso dominio diredo infeuda, 
concessum etiam esse jus supremum. (. la souveraineté) in eadem feuda
Galliae ab impetio
quia scilicet in C piscopatus ipsos concessus sit, suprematus, ac proinde in
piscopatuum quoque dependentias. Delecti sunt e de controuersia arbitri ac
disputatum est urinque auriter, repetilis aliquoties scriptis, es quibus diligenter
consideratis, haec erui, pauca quidem, promole eorum quanin eum rem à partibus
dicla sunt, sed tamen, quae ad definiendam controvorsiam ac rem totam in clara
Lace ponendam sufficere possint.
Or
as
 qui a tribus
tolies dietis C puicopatibus feuda possident, e Martenus gure Statuum
immediatorum smperis ust sunt, Statuum scilicet gure Principe
ac somites, quatenus iptarum terrarum feudalium. nomine, volum acsessionem
in soritis habuere Ammediatorum poruilegio Nobiles, qui scilicet alium
Imperialem spitensem
gadicem quam Imperium, id est Calarem, aut sameram, non agnoscunt
aN. (inquam illi reuera subjecti sunt censendi Gallice (oronae, ac proinde
ex matricule Imperis expungendi a Comin
l
aex
intar sabditorum Gallicorum quorumcunque tractande E. Etsi enim Dominu
Plenipstentianus, qua es prudentia salis auerit; ne consequentias istas duras
 atisio dicam liberaram aurium ossensivas, ipse duceret, quod ad exacerbandos
Imperis ordines plurimum poterat; manifestum tamenes t, ex portulatis eris sequi

## Folio 7v — 00068444:0014
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 8r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
Haec quastio aut possessoria aut petitoica intelligi potest. Possessiria, cum idagitur an
ipsiiv asalli sint in libertatis an vero Gallia in dominii summi, seu suprematus possessione.
Pelitoria, cu de Jure ipso quaeritur. Et vero praterquam quodunusquisque quolies res in dubis est
censetur esse liber, ac proinde in possessione quoque libertatis, sunt alia maniferta
indicia, unde apparet, de possessione libertatis ne controversiam quidem vasallis factam
Nam nec ea de re in Dni Plerippotentiari scriptis mentio fit, tempore executionis
in imperio
Noribergensis, quae pro possessoris mensura haberi debet, detota ista re nec somniatumest.
usi sunt illi status sine ulla interruptione juee suo in comiliis comparendi, ne
postularite quidem Gallia, ut, non dicam eiscerentur sed saltem interim vel suspenderentior
ed  contribuisse eas ad. Imperi onera Turcici belli tempore constat, nonnulli etiam
Rhemano foederi, cur ipsa Gallia intererat, velut liberi accessere; Jadicia exproipsis 
in iptos in Comora. Impercali gudicioque aulico exercita sunt, denique, nihil nominari
potest, in quo illi a cateris ordinibus hactenus discreparint, cum ne nunc quidem
ex quo nova illa, inopinataque suriae Metensis pos tulatio emersit, quicquam adhanc
cem pertinens sit innouatum, e hac quidem ipse  ducs Plerripotentiarius sic satis
dissimulando approbuuit.
egudlum
Pelitarii igiturquaectio sola in controversiam vocata est, qua dere tota disputatio ad
duo velut sumora capita redit. quorum alterum est juris, an scilicet summa
potestate, seu saprematus Gure concesso in territorium infeudans seu dominant
Eo Joco n episcopatu e) C
(hoclocoin Exiscopatiu
jeo ipso concessa sit etiam summa potertas in territorium infeudatum seu serviense
alterum facti, an is sit sensus Instrumenti pacis, ut cum summa Guretrium
Cxiscopatuum, cessum etiam sit summum jus tervitoriorum ab Epris copatibus in feudum
recegnoscendorum.
Suastio Juris mnhinihil videtur habere difficultatis, non Germanico tantum, sed e
quocunque Jure; etiam, si velis mere naturali, quod solum inter gentes diversas
a
prolege esse, quibusdam placet: id ei planum fore confido, qui dantum ad ipsa
Juris vocabula intelligenda mentem attenderit. Nimirum quaecunque demum etiam
Eeudorum origo sit, de qua Jurisconsulti pariter historiciu dispatant, constal
tamenhodie nihil aliud esse feudum, quam sus eem quandam immobilem sepotissimum
vero territorium:) possidendi, eaque utendi, atque fruendi, quin etiam prout conventum
uscue receptum est in alios transferendi, trangmillendive, sed sub modo, suceonere
Fodelitatis. Dua conditione violata s. quod feloniam vocant. Isive alioquin
exxistente casu quodam in lege conventionis expresso, aut usu gentis recepto, jus
adem ineum devoluitur, cui fidelitas promissa erat. Juriscontulti dominium
Ecetum vorant.

## Folio 8r — 00068444:0015
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 7v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
sived  ceix nt a
na
avectom vani, hoc ipsum jus exspectationis, spem aperturae, feudu quod scilicet in ip sa proprietate puraac perse,
considerata consistit, etsi ases pro tempore impediatur; dominium vero utile appellant rem
ipram possessionis fructuive praesentis. Dominus vero diretus parcter De utilis rursas
esse potest, aut persona, aut res. Persona, ut si P’rinceps quiquam familiave cuus sit
us
ristndiu
dominus feudi direcus; res, ut si epis copatus, aut Ducatus, aut sgrona, sit pro Domino
feudi, tale enim gas non inhomine, sed ipso territorio consis tit, e cum territorio
de possessore; in possessorem transit. Prorsus quemadmodum Jure sonsulti
appellant seruitutes reales, in quilus pradium pradio seruit, ut cum domus domui
vicinae, lumen, aquam, iter debet. Porro quemadmodum homo liber, imo Princeps
quinis maximus potest trabere in alieno praodium non liberum, uti Regem Hispania
Daniaeque ab in perio feuda recognoscere constat, Imperio vere suodita, omnitusque
territoriorum oncutas subiccta; ita es quoque ut summam potestatem seu Majestadem
in se complexa, ut Coronae possunt alibi vasalli esse, seu, Jura su seudi sine fidelitatis
a
omere possidere, exemplum in forona suecicahabemus, fenda enim Imperialia
Porreraniae Bremaq non familiae Regiae, sed ipsi sornae data sunt. Vicissim
res aliqua, ut territorium, Cpis copatus potest esse alterius territovi ut sicdicam
Dominus direciys, e ficri tamen potest ut alius sit territoris deminantis, seu
infeudantis, alius servientis, seu infeudati Dominus supremus Cum enim etiam
persona aut corona nullum prater Deum agnoscerus superiocem possit habere
feudum quod alium recognoscit superiorem, (:aliud enim est personam, aliud
rem eius jersonae alteri seraire; obligatamque, imo subditam esse:) quidni
Aes alium.
multo magis m agnoscens superiorem, ut est aliquis Epis copatus, ad Franciam
pertinens poterit principatum aliquem Comitatumne, aut aliud in alieno (ut Emperii)
territorio situm, ibique summae potestati subditum haberie. Quod si in alieno potest
habere territorium, potest multo facilius in alieno habere spem alicuius territorii sab
certa contione, ut extinca alicuius familia ver commissa feloniae habendi
delitatem
et per eos tranciae dominium directum seu dum prinapi audam imperis dominium utile
alinihil mirum est idem terretorium expsi causa esse in dominio Suecia, d in mperus
ditione, quia aliud longe est dominium, aliud sunina pates las quam aguelli dominium
eminens appellant, d potest maximus Princeps rem mperta subditam, vel Principis
simplicis gure, vel prccati possidere ita ut ab ipsus sealentius in eaditione non ad iptum
sed ad Imperium appelletur. Quod si ergo feuda illa a tribus Cpiscopatibus pendentia
etiamri extinitis vosallorcu familis aperta, e ipso atili dominio ad bpis copatus vel soronam

## Folio 8v — 00068444:0016
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 7r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
quanquam an hoc fieri debeat alia quaestio sit
Trancicam devoluta forent, possent nihril ominus imperco subdita esse, e ea ratione
tromagium prastare; onera ferre locum in Comitis capere; multo magis nondum devoluta
Rperia poterant subesse; e certe reapse suberunt cum dudum ei fuerint subjecta, nec
tranlato Samma 6pircopatuum Jurem et jam sammum Jus feudorum ab E uscopatibuus pendentium
latum intelligatur
ideo ulla ratione, ut ostensum es transferatur, nisi id ex presse actum fuisse probetur
quod factiest de quo postea dicemus
vium Hinc patet posse idem territorium (: ut seuda
piscopatuum:) alteri, ut Imperio debere subjectionem, alteri ut Francia fidelitatem.
Adelitasenim est longe inferior subjectiare, e in centa quadam honoris sercitiorumque
ratione; promoce gentis viciniaeque limitata, consis tit at subjecti est sua omnia ad
seu summam Potestatem cui subest
Rempablicam referre, qua ei pos Deum eflarius nihil esse debet. Ita &e Suecia Imperio
debet fidelitatem, subjectionem nemo dixerit ). et si Pomerania, quae in huecorum
potertate est, etiam subjectionem imperio debeat: ) in ipso Imperio nihit est tritius quam
Nobilem quendam, umo somitem nomine totuus suaditionis esse Principis cuiusdam
E7
 Det illius ipsius ditionis nomine
vasallum, non tamen ipsius sed Imyperis subditum, ac proinde volum in comitii habentem
id inpace Monasteriensi expresse confirmatam es tod ideo si Epis capatus illi adhuc
Imperco subessent, somiles illi Episcoporum non nisi vasalli, minime vero subditi forent
nec putandum est, eos translatione C,uiscopatuum in Gallos facta, delerioris conditionis
Credditos, nisi id actum probetur. Cumm rationis sit credere, nihil in Galliam translatum esse
quam quod ad ipsos E pis copatusjam olim pertinetat.
His intellectis facile
evanescunt objectiones circa furis quaestionem prolatae ut cum obis citur cessionem districtus
generaliter esse factam, sine nouls illis diytinctionum subtilitatibus, vas allum coram Judicio
Damini Teudi Hare debere, non debere indecorum illis videri forum Regium, quibus placet
Fieudum Regium; dem incorporatam ex natura ejus cui incorporata est, censeri dedere
ac proinde Vajallos bpis copatuum, non es Imperus, Sed Regni Legibus esse Judicandos; nec
C
feuda Coronae distinguenda esse a feudis annexis Oronae;  falsam este atque explosam
eorum seudistarum sententiam, qui doceant Epis copata alienato, feuda ab eo pendentia
iion contineri; Epis copos sapremum in vajallos dominium non habuisse quia eius erant
incapares, quod contra sit in Rege; Vasallos Coronae Gallica seu Episcopatuum
Gallia incorporatorum non posse ampluus Emperii vasallos mediatus, hue subvas allas
intellioi, quia ipsi Epis copi nont sunt amplius omperii vasalli; jam istos vasallos nec-
gura satuum Imperis nisi ut vasallos epis copales habuisse Deniu; foce ut aperto
forte aliquo fludo horum Eriscopatuum, D ad Regem devoluta, ipse Rex cius nomine
Gmperii vasalls subditur ve reddatur, quod scilicet fit abfurdum
Hac scilicet intellecta solida Juris ratione facite diluuntur. Nam etsi cessio sit
generaliter facta; non tamen nisi quod Episcopatuum erat, cessum intelligi debet;
distinctiones autem intor

## Folio 9r — 00068444:0017
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
tenoeiones autem inter Vasallum e subditum, subjectionem B fideciratem, nod sunt noua
sed
argumentis nixae, nec Dominus divectus dasalli Judet compten habetur hnsi verterson
naturam eris cui in corporatur, id est axioma, pescio unde acreptum, nulla certe solida
msis
p.noois
ratione futtum, ut solent sape euymedi dicteria ambiguitatibus, metaphorisque nixa
planta naturum terrae, landus inrititius habitum arboris asciscit, unde scilicet st ait
sed fenda illa ex Gallia succum travere, etramypos Hi cessos episcopatus non puto. Et vero-
non fenda ista coronae sunt incorporata, sed jus quoddam in ipsa competens, quod salicet.
ere
mede
i
pycopus antea competebat. Qus autem quod Corona habet inaliene non leges sorona, sed-
alieni territorii sequitur Mersus quemadmodum arter sequitur forum rei,  jus in rem
locum rei sitae: Cpiscopatibus alienatis feuda aliqse pendentia nom intelligi alienata
nemo viostrum dicit Intelligitur seitesionem ce
nisi forte cessio Episcopatus estringatur ad ea quorum possessionem cepa
ad un utiom pa coparia
compelebet; ac proinde si non summa potertas, faltem dominium durectum (dici potest.
Nec refert Episcopos incapaces fuisse summi juris, Regem vero eiuis esse capacem. Quid-
tum  an deo quid Rex eius capax est; etcam habere debet mo contra successor
vitogai
non ea sua sed antecessoris persona metiendus ett, quan reprasantat. (aterum fatendum
est Vatallos episcopatuum non amplius esse Imperii subvesallor Sadituhit refent, sunt
anim nihulominis Imperis subditi, persont ditionibusde. Subditum autem gperii
esse non pendet a qualitate Varallagisi, sedinec Imperii esserum. Son laterum
eos qui feuda majora imperio immediate subjecta, at ab alis in Amperio aut exta
aftatus esse solere. Deriique apertum auiquando feudum Regem ab smperio recognostere
go feudorum fu ata, a gentum curtenta, ocetris rationis naturalis
avalli, vel territorium alioquim subdita sint. Quod vero dicitur in corporatum sequi
nihil habet absurdi, aut in tra dignitatem Regram positi ut ot es emplis
superest facti quastiae, et si enim concessa suprema in Epis copatus potestate, non ideo
ge a
re
sequotur cessam supremam in feuda ab Guis copatibus recognoscenda potestatem, poruut
tamen fortasse id expresse actum esse, quodan verum sit videamus. prinu ne css est ad
id conficiendum aferri probationes clarissimas: nequenim prasumitur act enatum aut
renuntiatum, cum factisit; sed et constat apud SCtos tantiumomenti ntritoruorum
tatu
audationuem; non conjecturis rationiburque probabilitus. Sed argamentis itrestagodus
aiua esdon
su
esse inducendam; idque sano ratione nixum est, talia enim merentur profecto expressum
ceramgmentionem; Videamus ergo quae rationes afferantur (a vero fateor frigi duyculae
sunt: petantur autem partim ex mente, partem ex verbis tranicigentiu nente
scilicet non videri credibile Plempotentiarios Cesareos, qui cesponem epscostatuum
offecebant ut ditiones Austriacasservarent oblatum ipsosmet suum edtenunsse
1
3a
inc imos
sed prumun ndme Peripotentiariorum (sareorum, nec Casariis ipsivs noeoed Mens pro-
regula interpretationis haberi potest, neque enim pegat, sed imperum torum trans egit, ordinibus
autem talia affingi non possant. Duaneuum nec Casari possint, nam ut taceam nullas ui
C ditconas mistriacas hac otlatione servatas servandasque, cam 8. Atisatiam Galli quam
2

## Folio 9v — 00068444:0018
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Solam Aastriacaum ditionum tenatant, retinorent, hoc inquam ut taceum, constat et acte publicatis
eteripotentiaries (asireos jam tum interpretationes cusmodia serventio prolata acrums quam num ipsi
vasalli scjecisser (ontra satis nams Casurs Ordinuinque apparet retinguie Galiae qua jam tenebat
non noua sinciratione donare. Sem per in obscuris quod mirimuum est seguimur, favor pro-
Deo est, aut obligato, contra actocem, et obligantem. et vero minime. favora bilis est omnis illa
Coronarum satisfactio, ac proinda restringenda potus quam amplcenda Nam initio nihil ex
b
Imperia sese petere, libertatis tantum affertores, oppressorumque ser vatores vecure profitebantur:
Ac proinde et si pax, cujus amore satiffactio concedebatur favorabilis fuerit facienda lamen
inPaxrerat, quanta minimas fieri poterat smperis Jaitara. Paare qua diciturin objectionibus
promissiones interpretandas contra promitlentem; eam egoJuris regulam pusuam invenio contrarium
semper verum credidi: Et vero tum maxime contra abligantem torquenda est interpretatio, cum
ipse contraitui legem dueit, cum cladius omnia concipere pot uit, ut paterant certe duae prona
rerum per Germaniam tunc potientes.Porrd ut ad verba veniamus manifestum est seudoux
cedendorum nullam planei fieri in jnstrioniento pacimentione, neque expressam, neque ulla contequentia
extorquendam; nam si quis solam tani srasin is copatus cum omni fas aistricta esse cessos ad tot
n
esia intat
Lcincipetus, Comitatusque neque caminatos urquam nieq, jam  Gacla atbi Eepiscepatuum districtas
tendos sufficientia esse putat, na ille peculiarem interpretandi artem sibi sinperit
Sedecce aliud rer-
ubacis in hac ipsafenda fuiste et p esestt, cdque in tracatibus Noribergensibus sine
nacdes peem contradictione atcationi datum mo qruod amplis ab ipsa Gallia hac ipsa
raliatie satuest
notlesse
a
ontra, verba suoin ipso costrumento qua conm satis maniferte evincunt. Brimum enim
cum dicitur ejuscopatus cum tuis disfuictioqs aedi reseruatur in illorum ipsorum Epis copatuum
districtu solum dus etropolitanum Episcopi Precurentus; quod argumenta est, districtum Episcopatus
 de ditione cius proprie duta jamtum à Rege possessa, cum omni falicet jure ad eam pertinente
e
iem
faciata causam eorum stabiliendum. Scilicet certe annorunt ul olur ex feudis Gpis apaliba
a
piim quo nihil cerli paterat neseruari praeter sus Arahidioe cesanum. At si tot Principatas
dequibus tune cumarticulus iste concipecetur, nemo somniabat, cessi faissent, nullum est duoium
plucrima alia anretanda, mestringenda, excipienda, fuisse decursara.
nargumaitum efficax, quod ab ipsis diasallis non satis obseuatum miror, cum tamen plarimum
ton
Cu
majortio momenta
non sit, solum Mogenvicum pro cesso hrabendam esse. Ex ceptio erum firmat regulam, in casibus
porr exceptis Respondet Dominus Plenipotentiarus Gallicus. Mloyendicum situm esse in
Thiscopatuum destrictu, Tedrii fallor in his verbis. Intra bpiscopatus districtum esse, captio est. Idhoc
loca dicimux esse intra Eppiscopatus districtiem quod de Cyuiscopatus ditione est, at vere Moyenvicum
xcum quibus nulla Moyenvici comparatio est; fuisse multi magis nominanda quodcum factum
vitiois eret Lalea ingicae, ut expressé dicitur in articula sarolus 62. pacis pyrenace quem locum
 a partitus non obseruatum. At lespandet LO lempotentcatis non semper expormenda
esse potissima, idqe hoc exempla confirmare conatur: in eodem instrumenta paris quatuor exiquas
b
ae desolatas villas ad Brisacum pertinentes fuisse nominatas, at vero tot asatiae e santqoviae
ognastias non fuisse expressas. Sed faculis conjectura est, cur id fortasse factum sit
vlhatea enim e Santgovide inomine,  Dynastiae continebantur, at Brisaci nomine non
econtinetantur villae, est enim ditio ut Altatia nomen juris, sive potius cucusdam durium
dsuucersitatis. At oppidocum municipalium, nclat nempatetam constituentium nomina
non sunt Juris sed locii nisi aliter exprimatur. Aluid enim est oppudum nominare, quod
villas crcumjacentes non continet, altud prae fe Acrascrum cgo vlae separatim. Est  aliud magna
uaqia vasallis argumentum, iscilicet quordam harcimivasalleo hoc ipso Instrumento
ominande
Ea

## Folio 10r — 00068444:0019
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 5v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
restitatiotacta est, ne protestatione quidem ullâ, jurisque reseruatione interporita
Et vero cur Imperium Homburgi nomine. Lotharingo vi ejusdem Instrumenti dacis
satiffacit, si Romburgum cum toto Comitatu sara pontano sorona Gallicae, si Dies placet
portio est. Quare postrema qua restat objectio facile repellitur, scilicet seurentium
Regis nomine haec feuda portulare non destitisse; quanquam ergo Caaratue ordines negarint
cum tamen durante illo litigio conclusa Bac sit, ea pro concessis tabenda. M contra est nom
si duo tractantes de venditione aliqua alioue negotio interse altercentue, Emptor aliquid
rei vendendae adiici contendat, ut domui Gontum vicimem (. domui alioquim fortasse quodammodo
nihilominus
obligatum:) venditor se hoc adjecturum neget, e indecisa lite signetur  contractus nemo
non dicam GCorum, sed ne rusticorum quidem dubitabit, quin sa judicandum pro-
nihilominus
venditore; cum enim indecisa manserit de hontoquattio, contracta de domonsignato
omnia quoad hortum integra, unque prioce stata mansere
t Electorum Brandeburgici, et Pat e
ontra instrumentum paris frustra moventium,
Merpe Vasallorum
exempla huc non pertinent, hic enim, Brincipum particularium nonmodo, sed et
ipsius Caetaris, Imperiique declarationes intervenere, e nihil in contrarium, inArumento
pacis expressam est. Exhis ergo, quae omnuum inter partes disceptatorum vim 
potestatem continere videntur prona conclusio est, nullo juris vel colore, possesstionem
libertatis, qua vosalli bpiscopatuum gucudent, vel Imperis in eos supremam potestatem nunquam
interraptam, ampliis tarbari posse, habea sententia maximum Regem, quiprosua animi
magnitudine ipsi Imperio arbitrium detulit, non videri alienum

## Folio 10v — 00068444:0020
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 5r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
ai tem pni adcnu omiitatetq on tatueoi dotitio
ed dinnd nt vanudus  pa e com p2da st ani non cor 5
tt f.  oit unoros mantaesa ab statinias ator nn mogne dunt p di agotii
uiitu  Copti ontilopus Eiis intinpis lates nux cocodtur unues ooia
inn nibi plosu apro caennpunque opsitquo com madutium arle ind conii Ep. 8
12a0 D C. sa ad iera n eriu a d as d mentua it olsi dureusi nta
la rit, c) aiton etho spentem e topon sumit conqisu arorisan  ita alnit an
vea ed t s empbst  pumis es andaote iuias B, tulii Auo. hsih aba sas 
vermulain
tarei ote) atod stoo e pan m ato t  od aotoa n si cena p. t
a mabumion B.) nunque Podaii uk in linqu lamm 1 5 t mmrod)e ansib aa
ma p oe a  huatrs es cop ot o 3 socruane ale sures iitr e  3.  e
naB aqar
alina
3n
 u ut a eris es it ansc e n sid temiderna d nouex
amanatm rrt e es Hit ces coaidium u darat prs puas puroit spur
 cuviootquib t sto op
p. de
st 1d
onase
cnet  Sradostanis na oltas te o pm sica rudulim saeotam adotrotum
uaupreraet atates maarigus 10s su is qua sur Hbures em linanipd reees none iicus as
nem ersim inopis vamaiet inta ede cesoritant reduum cec
ou od enti coa d aotul aeinitidus vnguis. i onibudiu