# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/37635/text
# Catalogue record: 37635 — Problemata hydrographica. Propositio Machinae Hydrographicae
# Incipit: Machinae Hydrographicae, si perficiatur fructus erunt
# Date: 1673-08
# Akademie-Ausgabe: AA VIII,1 N. 013
# Other printings: E: Gerland, Nachgelassene Schriften, 1906, S.203-207.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=37635&katnr=Cc2+476
# AA VIII,1: its series at Leibniz-Edition Potsdam II (CC BY-NC 4.0): https://leibnizp2.bbaw.de/de/leibniz-online
# In the Akademie-Ausgabe: AA VIII,1, p. 165 (PDF, Leibniz-Edition Potsdam II, CC BY-NC 4.0): https://leibniz-berlin.bbaw.de/fileadmin/Webdateien/dateien/LSB_VIII_1.pdf#page=165
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068537
# Title: Leibniz-Handschriften zur Technica LH 38
# Folios: Bl. 17–18 (from the shelfmark LH 38 Bl. 17-18): 4 pages, canvases 33–36, page ids 00068537:0033 to 00068537:0036
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068537&page=33
# Lines: 256 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.94
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 17r — 00068537:0033
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 18v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
l
Hydrographicae
Propositio Machinae Lamenerentilae
Hydrogradiae si perficiatur
Machinae Limencrenticae, fructus erunt
(1) inventio loci navis
(2) delineatio. cursus navis
imendatio
(3) perfectio Hydrographiae, mapparumquer
nauticarum
(4) mavigatio non in rhombo, sed linea recta, (seu accuratius loquendo non in linea pirali sed circulavi)
quantum scilicet, venti currentes,
litora et brevia permittunt.
a Supplementum impatientiae ignavieque rautarum, pro quibus machma de meandi officium facit
constructio
Requisita
Ut cursus navis quantum fieri potest exacte deline,
(unde catesta sequuntur
etur opus est haberi
(1) quantitatem cursus navis, seu quantam erlon-
gitudinius futura esset choi n
panttnm
stigia ducta. Hanc habebimus non difficulter
Nanc quantitater ata sobbo Ait
ter habebimus Rota conversiones suas
numerante
Numerabit applicatis aliis rotis Deca.
dicis, ut in instrumento Passuum au
Haec Rota non est difficultatis, et jam aliis in minagideme. Sed peculiari et
machina Arithmetisa. assel
2) flexus navis omnes
Ad hos haberdos opus est RC navi, quae veha.
tur navi, nec tamen flectatur cum navi
ita enim in navi vehentibus flecti videbi-
tur in contrariam partem, ac proinde
designabi illis flexus ravis.
Corpus quod hoc praestat una voce ma-
gneticum est. Magnes scilicet aut
acus magnete iributa.
(3) complicationem quantitatis et flexuum
ut scilicet constet quantum iter inter cesserit
inter quemlibet flexum.
Hoc fieri potest vel homine perpetuo anno-
Machina ita comparata esse debet ut
Mo
) Stulgnacus magneticae auctus fuciat
in Subjecta mappa (2) mappa
subjecta sit mobilis propretionaliter
ad celeritate proportionali ad
motum navis, quod fiet si tota Cursus
cglindrum
Construtio Machinae
seu
constabit machina
( ex rota primaria cursoria cujus omnes conversiones
simul sumtae, aequant lineam motus navis
ed enns aecaitio, qutus cme tinie metruitu
dpus est.
sequitur
Quare (6) Etsi Longitudinas inventae
supponerentur, nihilominus summum
hujus machinae psum fore ad Geogia
paiam Hydrogractiamque perfo.
ciendast.
hactenus non observata ine nstria opus est
ad efficiendum ne numem regularitasus
conversionum a ravis cumentibus maris
turbetur

## Folio 17v — 00068537:0034
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 18r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
(2) ex rotis decadicis, quibus conversiones numerantur
Harmm commodissima ratio hac mihi videtur 
trochlea sibi applicentur ad praesens institulum
quae afficitur in adjectafigura, ubi si rota
circumagitur vicibus 1000 rota b. eodem tem
vicby 100
icibu
pore circum agitur semel, e rota C. , 10. et
rota d. una vice Ponamus 75tae
primariae  (964
conversiones esse
4B
3
X1. apparebit
numerus A. in hota a. numerus 2 in rota
b. numerus 3. in xota c. appareb unt
in rotis a b
numeri 
12. ex mappa mobili, quae ad singulas 1000
primaria
(aut 100) ut lubet rotae conversiones amovetur
seu progreditur, cylindis  invol involvente
veterem, evolvente novani.
4) ex stylo ab acu magnetica dependente
qui ducus faciat in mappa subjacente, tum
rectos su tum curvos.
subjacens
Rectos cum mappa ob revolutiones progredi
tur
Curvosi cum ad sensum acus, manente mapra convarti videtur
reapse mappa (ob flexum navis, quae
acupriorem directionem retinente se
convertit) cum navis manente seu
directionem retinente acu, se convertit.
Rd
Iei designant lineas
hi angulos cursus navis, seu lineae
motus.
Difficultates seu objectiones
(1) non satis accurata erit delineatio, quia
puxis nantica non
quia pyxis nauica non potest esse in satis
 multas partes divita.
pexidem enim parvam esse necesse est
alioqui a stylus, quippe a centro
valde remotus, ninus pon derabit
nec satis virium in acu erit ad
eum circumagendum
Su ductus imprimendos vi quadam styli opus
est. Acus autem magnetica est debilis
lactatione navis per jactabitur et pyxis,
ac proinde ductus pertur babuntur
Declinationet magneticae  exactam Cursus
delineationem impedient.
(3

## Folio 18r — 00068537:0035
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 17v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Remedra:
(2) acq potest ita fort fortificatio acu magnetice
utvim acquirat decuplo imo centuplo majorem
Unde sequitur pyx idem posse fieri satis magnam,
satisque accurate subdivitam. Satis utem virium
in acu fesse ad ductus in mappa describendos. Magni ad rem nanticam momenti haec
(2) ductus possunt sutilissio fieri subtiles, levique
attactu
3) Omnis pi acus, utcunque jactatione perturbata sit,
restituit se ipsam in lineam flexumque priorem
veri ergo flexus emergent semper ex porturbatis
In quo acus pendula ea in re acubus sunt inferiora
per turbatio enim in iis semet admissa postea non
compensatur
(4) Quod declinationes attrnet, etsi suppineremus
nullum hic ex ipsa pynide remeorium esse,
constat tamen earum observationem pene quo-
tidianam non esse difficilem, et in longissimis
itineribus Nautas quosdam acus declinationem
singulis propemodum diebus onnotasse quare
nihil aliud eo catu ad rei Hydrogiaphicae
perfectionem restabit quam ut diligenter
observentur declinationas linea declinatio
dicigenter observetur
plurimos eorum
Et
Constat eosqui nobis longitudines
promisere declinationes observari prae-
supposuisse.
Accedit quod declinatio mutatur non per
saltus, sed paulatim, potest ergo continue
error machinae emendari; et quamvis
Uno alterove die non possit observari declina-
tio interea tamen, sic satis aesimati ex prae-
cedentibus potest, evrore postea ex sequentibus veservationibus 
emendato.
16) Emendationis hujus continuae facilis quaedam ratio. Et potest ratio institui, ut machina continue
17
haberi potest, ut pondus quoddam aut elaterium
rotis recte proportionatis applicatum puxidem
tantundem circiter retroagat, quantum acque
emendet cessoam, nullo
intermi ea die declarando processit. ita eodem res redibit, quasi nulla esset declinatio
Est et alias
ntai Emendatione auxiliatrices. Nam
si acu et Navis eodem declinant, v.g. utraque
a septentrione in orientem, potest haberi
ratio determinandi in ipsa pyxide quis
flexus sit a navi, quis ab acu
Cum item ope prxidis inclinatoriae determinari
F
semper possit L atitudo
Machina itidem
et
qualiurcunqu
Latitudinem determinet, collatio Pyxidis inclinatoriae
cum Mactina Hydroegrap hica, dabit rotis quantu
eam
portificama  cerusr invenico sa
Ha Sequitur ergo ex hac machina
sine ulla constituta declinationum Thoorra
universali) id quod hactenus irrito co-
natu quaesitum est, ut solis obser
vatis declinationibus Longitudines
dentur

## Folio 18v — 00068537:0036
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 17r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068537/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
quantum a latitudine aberraverimus. Hinc
autem poterit  calculo satis subtili supputari
quantum et in Longitudine Machina exerravent
constat enim de effectu quoad Latitudinem, constat
item de proportione mutatae longitudinis ad muta-
tam latitudinem. Hinc supputabitur ex dato
ernore latitudinis error longitudinis. semper enim
latitudo et longitudo sunt sibi proportionales id 
complemento ad angulum rectum, ac proinde quantso
minor est Latitudo tanto minor est longitudo, et
Contra. Haec machinae Hydrographicae recti
ficatu est bli unversalis, a coelo et sole.
independens semper in potestate Et si inrma
tronis mutatio continue observabitur calculus
rectificandarum quoque longitudinum ita exactus
erit, ut vix gradu aberrari posse putem
Difficultas Machmae Hydrographica in distan-
tiis ex hubendis ideo magna est, quia aqua non est
stabilis et quieta, ita ut navis in ea feratur,ut currus
in terra. Et aqua saepe persequitur navem, ut
quando ab ejus currente fertur non ide ergo tunc
aqua rotas circum agens discrimen dabit, aode quod
currentes modo adversi modo secundi, modo obliqui
haec omnia curbant. idem est in ventis, nam
et venti sunt aeris currentes. Aestimari posset
instrumentis certis quae sit vis venti in navem data
obliquitate, datoque velorum positu ita aestimcari
posset celeritas cursus navis excalculo; et
fateor danc restimarem diguam exquiri, caetrisque
complipa
tio
addendam. sed tamen curientium cinsideratio rem
perturbat. Posset proiicialiquid ante ravem, quod
in linea cursus, quod assequamur autorelinqui
quod attrahamus. Idque sepe repeti, aut salse
quamdi ex omnibus apparet idem rerum status
semel, atque inde fieri aestimatio. Sed haec omnia
Crediderni etiam cum ventus non fe impellit quod ita tenco. Ante omnia facile fie, adt rota b. possit
per incommoda, atque in certa.
navem, non tamen portare, et ideo rave licet
Secundo vento provehente aeris tamen sibilum in
contrarium esse posse in canali. Sed quomodo mvis
sibitans aer egredietur canali contra ventum: aci
dabimus ei exitum in navem. Hoc optimum. ed
videtur totus aer impelli cum nave, unde et sagitta
relabens Ergo et aqua eodem modo, t super
ficiaria inprimis non nihil sequitur navem. 
Et omnino si navis quodammodo currentefera
Ultud tamen observandum: quando currens fert
navem, ab aere ex aere, quando ventus ex
aqua nonnihil sciri posse celeritatem. Phaesertim
di utrobique machina talis sit ut non nisi motu conspi.
rante feratu. Quod fiet si sit machina in qua
ois actio in contrarium seu reactio rotarum impediatus
eta aperta conmunicaoe, utque F.  ex. g. rata
d accpiat actionem a b et tum si quis impetus agerer
q
 mai nom popis eti
a nonnhil non posris eosi selistam
n
L
et
regadi quidem progredi sed non regredi. Et per consequem
etuo rota a. sed ut rota a nc ire quidem celerius
possit, quam impetus impellit a rota b quod
efficieme
deni
ce modum qui mihri in mentem