# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/38327/text
# Catalogue record: 38327 — Dialogus
# Incipit: A. Si filum tibi daretur, quod ita flectere debeas,
# Date: 1677-08
# Akademie-Ausgabe: AA VI,4 N. 008
# Other printings: -Raspe S.505-512. -Erdmann S.76-78. -Gerhardt, PhilSchr 7 S.190-193. -Buchenau, Hauptschr. 1 S.15-21 (dt.). -Perissinotto, Luigi : Logica e linguaggio in Leibniz e nella filsofia del XVII secolo. Torino 1989. [ital. Übers.] S.35-41. -Leibniz, G.W., Schriften zur Logik und zur philosophischen Grundlegung der Mathematik und Naturwissenschaft. Hrsg. v. Herbert Herring. (=G.W.L., Philos. Schriften, Bd IV), Darmstadt, 1992. S.26-37. -Leibniz, Pensées sur l’instauration d’une physique nouvelle (1679); in: Philosophie Nr. 39 (1993), S.3-26.103-107. -Leibniz: Variaciones sobre la ciencia general. Textos, Hrsg. B. Orio de Miguel, Madrid 2021, S. 696-702 (span., teilw.) -Leibniz: Trudy po filosofii nauki, Hrsg. G. G. Majorova, Moskau 2021, S. 65-69 (russ.) -A. Andreu [Hrsg.]: Methodus vitae (Escritos de Leibniz) 2, Valencia 2000, S. 138-143; 2. erw. Ausg. Madrid 2015, S. 135-139 (span.).
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=38327&katnr=41574
# AA VI,4: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068616
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 5, 3
# Folios: Bl. 1–2 (from the shelfmark LH 4, 5, 3 Bl. 1-2): 4 pages, canvases 1–4, page ids 00068616:0001 to 00068616:0004
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068616&page=1
# Lines: 205 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.91
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 1r — 00068616:0001
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068616/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
Diclogus intum
August. 1677
A. si filum tibi daretur, quod ita glictere debeas, ut in se redeat
et quantum plurimum potest spatii comprehendat, quomodo id
flecteres. B. in orbem. ostendunt enim Geometrae circulum esse
capacissimum figurarum ejusdem ambitus: et si duae sint insulae una
ratunia, altera quadrata, quae aequali tempore circuiri possint,
orbicularis
orbicularem plus agri continere. A. Hoccine verum esse putas
etiamsi a  te non cogitetur. B. Imo antequam vel
Geometrae id demonstrassent, vel homines observassent. A sed
veritas non nidatur esse nisi propositionum vul atrem coritationum
veritattma
A Pate in rebus, nerim in cogitationibus falsitatem esse putas
reo.
ita sane
Q. in cogitationibus Dubito quid nocpondeam.
A. An res aliqua
falsa est, B. non res puto, sed cogitatio vel propositio de re
A. Nomnc Itaque falsitas est cogitationum non rerum. B cogor
fateri. A. Nonno uorum est fatretas eorum etiam est veritas
B non capio hunc quaestionem, quomodo enim idem simul verum et
a
falcum m A. non non nalu sed anmnon idem sit eunc ramum
ejucdem
et veritas.
ect nitatis et f A. Nonne ergo
B. Videtur, subdubito tamen an valeat consequentia
iquaestione
A. Nonne proposita aliqum
ertus sis antequam
sententiae certus sis dubitas verumne aliquid vel falsum sit; B. certe
A agnoscis ergo idem esse subjectum veritatis et falsitatis capax, donec
alterutrum ex re naturn particulari quaestionis natura constet.
B. Agnosco et fateor si falsitas sit cogitationum, etiam veritater
esse cogitationum non revum. A. Sed hoc illi contradicit
le
quod supra dixisti verum esse etiam quod a nemine cogitetur
perplexum me reddidisti. A. Tentanda tamen conciliatio est. Putusne
omnes cogitationes reva quae fieri possent, reapse formari vel ut
claris dicam putasne omnes propositiones cogitari. B. non puto.
A. Vides ergo veritatem esse propositionum seu cogitationum pos
sed possibilium, ita ut illud saeltem certum sit si quis illo artum hoc
aut contrario modo cogitet, cogitationem ejus veram aut falsam
fore. B. Recte nos expediisse videris ex lubrico loco. A. Sed
quoniam causam aliquam esse necesse est cur cogitatio aliqua vera
de Connerine
cater rer et
2

## Folio 1v — 00068616:0002
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068616/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
aut falsafutura sit hanc ubi quaeso quaeremus. Anin copitantis
an in genitatiatur an in uteaqe B In natura veritatis et cogitationis.
A. Recte. Enianam ergo verum esse putas, Vel potius unde
cognoscie aliquid essi terum
1s
Ex er, quod ite mahatur argumento
lenitim A sed si probandum est exaliis etium vonis mrobandum
ist. Unde ergo haec fiis vem esse si eodem rursus modo respondes
eodem rursus modo interrogaberis. B. Video ad quaetam veniri
vera quae probari non possunt. Sed ea hos loco explicare pauto
difficilius esse cerseo A Recte Consec naa id hoc loco agimus,
unde
a
raliaua derirantur
Sed posites jam primis veritatibus
 e natum sogitationis roctua quae certa quadam ferma proi
atur. B. In natura
prapad et ea nte
eea
rerum puto, A. quidsi ea oriatur ex nntura tua.
Ectiu Certe non ex sola. Nam necesse est et meam et rerum
de quibus cast naturam tatem esse, ut quaendo ta methodo legitima procedo
aliquid veru colcunde nocessarie reperiam propositionem de
qua agitur veram ae reporiam. A. pulchre respondes
sunt tamen difficultates. B. Quaenam obsecro. A. quidam
viri docti putant veritatem oviri ab arbitrio humano et oriri
ex nominibus seu characteribus. B. Valde paradoxa haec sententia
est. A. Sed eam ita probant. Nonne definitio est principium
demonstrationis. B. fateor, nam ex solis definitionibus inter se
junctis propositiones aliquae demonstrari possunt. C A. At
defritio est ex arbitrio sumu Mutur Talium ergo propositionum
veritas pendet ex definitionibus. B. concedo. At A A
definitiones pendent ab arbitrio nostro. B. quid ita. A.
Nonne vides in arbitrio esse mathematicorum uti voce circuli Ellipseos,
ut significer figuram quandam. Et in Arbitrio ma hominum
Latinorum suit voci Circulus impouere significationem quam exprimit
definitio B. Quid tum cogitationes fieri possunt sine vocabulis
I. At non sine aliis signis. Tenta quaeso an ullum propositionem
Arithmeticam calculum instituere possis sine signis numeralibus.
B. Valde e perturbas neqe enim putabam si charcters
e
Characteres aliquos vel signa ad ratiocinandum tam necessaria C
aliqua
A. Ergo veritates Arithmeticre signa seu characteres supporum
Tconcludam seu
cum DEys calculat et
cogitationem exercet
fit mundus.

## Folio 2r — 00068616:0003
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068616/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
B. Ergo pender B..  sed inde sequeretur rapendore ab intitrio humano. Quod
B alsundum videtur. fatendum est. Ergo pendent ab hominum arbitrio
B. Videris me quasi praestiguis quibusdam incantsse circumvenire.
A non mea haec sunt sed ingeniosi admodum scriptoris.
Adesne quisquam a bona mente discedera potest, ut sibi persuadeat
veritatem esse arbitrariam, et a nominibus pendere, cum tamen
constet eandum esse Graecorum Latinorum, Germanorum Geome-
triam. A. recte ais interea difficultati satis faciendum est.
Nec video quomodo a vnom characteres sint necessarii ad veritatem
B. Hoc unum me male habet, quod nunquam a ne ullam veritatem
cognosci inveniri, probari, animud verto nisi vocabulis vel aliis
signis in animo adhibitis.
A. Imo si characteres abessent
ninquam quicquaem distincte cogitaremus, neque ratiocinaremur.
quis enim unquam in animo so B. At quando figuras Geometriae
inspicimus saepe ex accurata earum meditatione veritates eruimus
A. Ita est, sed sciendum etium has figuras habendas pro characteribus
noque enim circulus in charta descriptus verus est circulus neque. id
opus est, sed sufficit eum pro nobis pro circulo haberi. B. Habet
tamen similitudinem quandam eum circulo. eaque certe arbitraria
non est. A. Fateor, ideoque utilissimu sunt sigura ad excitan
characterum sunt figurae. Sed quam similitudinem esse putas
inter biiu denarium et characterem 10. B. Est aliqua
relatio sive ordo in characteribus qui in rebus. inprimis si characteres
snt bene facti A inventi. A. Esto, sed quam haebent similitudinum
cum rebus habent ipsa prima Elementa verbi gratia O cum nihilo
B. cogeti, admittere sactem in his elementii
go
nulla opus esse similitudine. Exempli causa, ut lux signisicet quod
vel a cum linea.
in lucis aut ferendi vocabulo, tametsi compositum lucifer aliquam
relationem ad lucis et ferendi vocabula habeat ei respondentem quam
habet res lucifero significata ad rem vocabulis lucis et ferendi
significatam. B. At Graecum 800680p05 eandem habet relationem
ad gcos et GEpC. potm paeci alia non hac A. poterant Graeci
B. Ita est, sed hoc tamen animadverti
chur si characteres ad ratiocinandum adhiberi debeant possint
non hac sed alia voce uti.
in illis aliquem esse situm complexum, ordinem, qui rebus convenit. Et
hunc ordinem variatum quidem in omnibus linguis quodammodo respon
saltem inearum dere. Atque hoc mihi spem facit exeundi e difficultate. Nam etsi
+si non in singulis
vocibur (quaquam
et hoc melius foret)
compefitine conjunitione et flexu

## Folio 2v — 00068616:0004
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068616/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
characteris sint arbitrarii, eorum tamen usus et connexio habet quiddam
quod non est arbitrarium, scilicet retatia em quandam thar proportionem
quandam inter characteres et res; et diversorum characterum easdem
res exprimentium relationes inter se. Et haec proportio sive relatio
est fundamentum veritatis. Efficit enim ut sive hos sive alios characteres
adhibeamus, idem semper sive aequivalens seu proportione respondens
prodeat. Tametsi forte aliquos semper characteres adhibesri necesse
sit ad cogitandum.
a. B
A. Iu tusi Euge: praeclare admodum
te expediisti. Idque confirmat calculus analyticus arithmeticusve. Nam
in numeris, d odem semper modo res sucedet, sive denaria sive ut
quidam fecere duodenaria aritm progressione utaris. Et in
culculis explicasti analysi, uti et si diversiimodis characteribus diversae appareant facilius
aliade maturia remum habitudines. Semper tamen basis verilatis est in ipsa inter
connexime atque  collocatione characterum, ut si quadratum
ab a, dicus a. t pro a ponendo  + B. habebis quadratum
+b + 2bc. vel pro a ponendo bc d-e habeliis quadratum
e
+C habebis
+d = 2dc. priore modo exprimitur relatio totius a
ad suas partes, pta b. c. posteriore modo partis a, ad totum
d, ejusque supra partem a, excessum e. Rem autem semper eodem redire
apparet substituendo. Nam in aequatione in formula d+e- 2de
quae aequivalet in locum ipsius d, substituamus ejus valorem atetunc pro d habebitur
eea v + e + 2ac
A
ergo in unum addendo:
et pro - 2de habebitur - 2aC - 2e.
+ a aqu. a + e + 2aC
2
+e aequal.
=2de 4qual
a
+e
e
=20 = 2aC
ante.
vides utcunque pro arbitrio sumantur Characteres, modo tamen in eorum usu
proctibit summa....-c
certus ordo et modus serverur semper omnia consentire.
Quanquam ergo veritates
necessario supponant aliquos characteres, imo aliquando de ipsis characteribus
loquantur, (ut demonsto theoremata de abjectione novenarii ct agentia)
non tamen in eo quod in iis est arbitrarium, sed in eo quod est perpetuum
relatione nempe ad res consistuntdem semperus verum est sine ullo arbitrio
nostro, quod positis talibus characteribus talis  ratiocinatio sit proventura,
et positis aliis, quarum nota ad priores relatio  alia quidem; sed otiam
sit
relationem servans ad priores ex prino characterum relatione resultantem.
Finis
quae substienendo vel comparando apparet.
= et postia
quod diversimodo
in granulis
numerabili
exequaris
semper enim
idem proveniet
ipsi a
Hisdersccsischo
lunvesbioiioite
SIannOVOI