# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/38620/text
# Catalogue record: 38620 — [Steno?] für [Leibniz]: Examen Responsionum...
# Incipit: In Responsione ad primam quaestionem... neminem patiuntur falli.
# Date: 1678
# Sender: Steno — Addressee: Leibniz
# Akademie-Ausgabe: AA IV (assigned, not yet published)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=38620&katnr=K+7423
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068310
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 3, 8b
# Folios: Bl. 22–29 (from the shelfmark LH 1, 3, 8b Bl. 22-29 (=K_7424)): 16 pages, canvases 43–58, page ids 00068310:0043 to 00068310:0058
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068310&page=43
# Lines: 1,057 recognised on 16 of 16 pages, mean confidence 0.95
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 22r — 00068310:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
Cxamen Responsionum brerium et extemporanearum ad euastu
Adelitam
nes Baronis de Reck, non quidem plane extemporaneum, sed
nec plena otu libertate conscriptum.
In Responsione ad Primam quaestionem gratis supponit Author Respon
sionum, dari fundamentum aliquod Fidei, in quo plures Religiones alias
ab nvitem discrepantes consentiunt, nec esse inter illas discrimen fides
sed fegiminis tantum et sectarum, adeoque ad eandem omnes Ceolestam
Pisorimen int signi-
ficatione verbo. Spectare, qui in hoc fundamento consentiunt, nec intolle rabilia odjuciunt
rum ad explcatii ausa erreris, quod non distinguat inter verba hujus fundamenti et Ver
nem modi quo borum sensum: Sensus enim Symboli apostelici ete. facit fioem non
aliqud fit frustra verta, quod vel uno Socinianorum exemplo patet, qui x usdem rerbis
adhibetur, cum ne
quidem significato de nos srinitatem unitatis e Chrissi divinitatem probamus, conantur
verborum omnibus manifestam reddere neatram esse admittendam. Reguiri autem ad Sidet
eade sit, sed et mody Unitatem non Verborum tantum, sed et sensuum id titatem, ut alia lo
si a sphusanito ca taceam, sequentia S. Pauli demonstrant i. Cor. n. Ii. Obse ero autem
revelatus est utves
reapud nos est debes es Fratres, per nomen Domini nostri Jesu Christi, ut rdpsum dicatio
omnibus esce comp. mnes, et non sint in rebis Schismata, sitis autem perfecti MCodem
nio Trustra etam sensu et meadem seientia. Iem Rom. 1b. 17. Rogo autem nos Fratre
inplicitam fice nostro
rum hucadraeant
tobserretis eos, qui dissensiones et offendicula praeter doctrinam quam
aliud enim est Ealesia vos didicistis faciunt, et declinate ab illis. Ergo non possunt pro
implicite credere qua membris ejusdem Ecclesiae haberi, qui nen eadem verba etiam codem
nos agimus: aliud ex-
plioité alicui Ecclesia sensu intelligunt: sed et ex dortrinâ d. P’auli ab illis est dedinan-
contradicere ut Rcatholi dum. Qui teste S. Augustino Sub ipsis paucis Sumboli verbis
caeculeriae et sibi invicem
et Catholicae contradicunt venena sua oecultant. Sed  veram contradictionem eadem
etiam in communium
illorum expliucatione Lesponsio continet, scilicet, Unus solus symboli sensus est
Luae ex Montaltio addunit recissarrus ad salutem, cum vera sides consistat in vero sensa
reo ipso ruunt, quod Autho-
ris damnatqe sit opus qui tantum est unicus. Et iterum: non unus solus sensus est
O. 1637.
ad salutem necessarius, cum in pluribus Religionitus per sensu–
faditam. Symboli contradictorios ab inricem discrepantibus secundum ipsum
Enchirio: cap. 5. Nominques pessit salvari. Nec sufficit profiteri, se in eundem Christam RCM
tenus invenitu Christusdemtorem credere, cum rerera non sit idem Christus, ut pulchre S. Au
apud quoslibet Hlac gustinus et late ostendit. Reliqui enim omnes extra CatholicamCe
tucos, qui se Christranoclesiam constituti, non credunt in christum. Sed in ideam quam sibi
nocari volunt reve-
za non est apud eos.
eChristo formarunt, cujus objectum nullibi reperiundum extra ip
Jorum Cerobrum et scripta. Nec enim suffici nomen pristi Remdem
y
protalisse seatalis Christ
credendum est intalem christum quatem spiritus sancti pez ecclesiam. Id. ec
abu
ujus secundum divinam et huma
ales  non alia sunt conditiones, id est tum poropheba
Curi Authorfhis et Apostolos, tum inde hucusque sibi succedentes neres Dec serros revelavit
matum? an legitimus
Sed liceat mihi urvere conscientiam Authoris istarum Responsionum et
superior legrtimios supiore
rgitimi
di dubia determina petere, ut sincere n oculis ei resolvat sequentes Quaestibnes; Unde ag
an subditus, legitimus
lale se setorminationi
opponens.
9

## Folio 22v — 00068310:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
noscat har et non illa constituere fundamentum fidei? Haec et non illa
profitemur Ecclesiae no. esse intollerabilia? Haec et non illa exertere fundamentum fidei e
In Responsione ad zeam et 3tiam o castionem contra reliquos Luthera
nos et Calrinianes sententiam pronunciat, nec ignorat, quo animo
idem hanc Helmstadiensium et Rintelensium censuram excipiant.
admittentem et adjudiuum Cdetera, non quaritur, n damnandi vel non, a quibus ab est malitia
doctionum et prudentiorum et pertinacia, quos alibi apellat pios et bonae voluntatis Christianos
sentientiu, vera enim sed queritur. Quinam illa sint py et bonae voluntatis hristiani a
tate non admuttunt. Inoquibus abest malitia et pertinacia? Nos pro talibus habemus illos
Dan. Ollantini Ministerolos qui vel actu profitentes (atholicam fidem in Gratia Dei sunt, et
Calvianu seragenarius erbum vibae continent sibi in omnibus Eeclesiae membris consonum; vel
extra Eeclesiam etiamnum constituti qua externam fidei professionem
familia dalis qua. Propter muncibilem ignorantiam, animo tamen promto dininas revelati
dragnita personis Camoones expectant, nec ullum gratiae obicem ponunt. Quomodo autem po
lua vertate amplexs terit malitia et pertinacia abesse, et ad esse vera pietas vercus bona no
untas, ubi occasione prasente agnoscendi, diversitates fidei et dixersi
l
tatum causas, non tamen illad Audium serio suscipitur, nec cum humi
io
litate uroetur. Lajor est fateor pertinacca Resistentis propi
sitionibus cridenter cognitis, sed et vera est pertinacia Recusantis
Prudentiores non sempez Medra cognoscendi oblata, vel in mediorum usa notentis captipare. Si
admittunt, coloie qui bculo Tellectum subfide, idq propter praesumtionem de proprio judicio et
velsaniosimi homines pate In responsione ad 4am facit se Unum sudicem tot Sanctissimorum Viro
furnos metallond auensos. Tam in pluribus Concilus congregatorum, et quia legendo acta Conciliorum
Et hunciliores non credunt ipse offenditur sape quam adificatur, putat injuste actum eum aliquibus con
ut ipsis vident. unde lemnatis à Concilus. Sed quid mirum Conciliorum actis plus offendi quam
patet posse noc vereju. adificari sapius Aocatholicos, si etiam ipsius Chrissi actis sudai assende
2e. nec teneri quemqua vantur. AEgri palatum vel ipsa saluterrima sapius offenduent.
invitum judicem este In Responsione ad 5tam non respicit aliam malitiam quam que turbat
Rempublicam, ac si Mobedientia et proprii Sudicii praesumptio caram Det
oculis malitia titulo non damnaretur ferre potius quam inferre injurias,
laudabile est. Regnum Christi in terris expectare pacofice non est solum vel
quales intelligunt Rom. Praeceprium Dogma Sectarum novarum in Anglia, sed dum sacramenta et Sa
Ecleria ut sacrifuio cerdotes rejeciunt, produnt manifeste, quali fidei fundamentum admittant.
Su et coena vera de licet in quibusdam verba S. Scripturae sequantur, sensum tamen rerum
qui verum Dei eerbum constituit, rejiciunt, imo et ipsis claris Dei verbis
mittendus in coelum aeperte in multis contradicunt, ut mires Responsionum Authorem, non agnos
quem n tvous non ere,ad qualia prolabuntun, qui ne manifestam Catholicam veritatem cogan
admisit Eeclesa Dei. tar amplecti volunt in omnibus religionibus meinire sufficientia ad salutem
Sane non poterit ex cogitari monstruosa magis Chimaera, quam est illa Eccle
sca, quam Verae Ecclesiae loco conantur substiturre
Suit meascere acsrascertionis) n Responsione ad  tam adeo generaliter loquitur, ut posset a quolibet ad
tn attulisse expientiam suo sensu. Sane Disputationes, libri Synodi et Concilia Acatholicorum
Addit Trustra ide a
nobic exigitur qui
otra id munus este
Additam.
Frustra recurvit, ad Synodu
Charantoniana Lutheranos
moderatius de reformutis
Chrioli prudentia d d octrina
vitae inculpatae inter
Calvindunos cum tota
est, maxima motus
is ta monstruosa un
ra Charantoniana
ut Tubluco seripto
patet
Additamentum
percipit, esse in objecto
Eremplo faciei cad averoie nobedientiam.)
omnia se ita habere pre
dictum nostrum suspendes
eorum quae legit.
Adiitam
Cui rejurunt sacerdotes
stituuntur.
Frustra sperati ad
Acditam.
rationes neglexiscem cum
scit. P eade medlia conser
vatam apud noc unitate
multiplicata abud Mloc
schrimata.

## Folio 23r — 00068310:0045
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 28v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
ad nihil prosunt, nisi ad maltiplicanda illorum schismata similia vero in Cedessa
Catholica copserra nerunt per assistentiam Divini spiritus; in corruptam Dei veri
tatem, ut et Anathematismi ab eadem Ecclesia fulminati. Anathematismi autem
frenaeg. fidem per Secunolicorum nonquam nocuerunt aliis, nisi ipsis qui haec bruta sulmina emiserunt
Araditionem probana Ed 7 nam Duaest. Responsio examinata est simul cum Responsione ad Brimam Po,
de ad unum capul  est quidem una esse fides et Ecclesia, et tamen Regimen esse multiples, modo mul
recurrit. Et Chii plicitas haec per subordinationem sub uno capite redigatus ad unitatem, ut apud
Sapio nominat. Nos Multiplicatas Ceclesiarum particularium et Multiplicitas ordinum R eligioso
rum palcherrime in unitatem a Deo collecta est, tum ratione unibatis fidei,
enstozi anes pas qua doctrinam et Sacramenta, in quibus omnes consentiunt, tum ratione eniur
committit; nec quae. is cui omnes obedientiam praestant. Multiplicitas autem Regiminis extra
rit an nobis vide clesiam Chatholicam nec conspirat in fidei unitatem, cum ut superrus desei,
adur necessaziumsus et non verba symboli faciant unam fidem, sensus autem et Saeramenta om
regimen in Eclerran oculis manifestam discrepatiam inter ipsos testentur Nec capitis unius
sed quale Christus lirectioni subordinatus eadem Acatholicorum regiminum multiplicatas cum quot
sibl instituerit. Prncipes seculares vel libera Ciditates atque Universitates reperiuntus, totidem
distincta Regimina nulli comnni Capiti subordinata quinimo sibi invicem
inplurimis contradicentia inveniantur
Duastiones 8 9. 10. 1. 12. 13. 12 ta eo tendunt, ut edincant, uno
illam Ecclesiam debere esse risibilem. Ex quibus Responsionum Author admittit ua
Eeetio demonum trsum absolute, etiam 14tam quatenus ad mitsit divinos verti ministros rec
non est actus constitutos: Quod autem addit de aliis, etiam pio Zelo accensis exemplum et Luc
ordinis, seu missi. 29. non faret Syneretismo, Verta enim Christi vers. 50. har sunt: Qui e
onis cum etium nim non est adversum nos, pro nobis est. Licat itaque ille, qui Demonia ejuie
Carus in doneum bat in nomine Jesu, non secundus fuerat Apostolos et desum corpore, ab ipso ta
a Deo cocescum men desa declaratur, non fuisse usdem contrarius. Quys autem fautores syn
retismi in Unum corpus sociare volunt, rere sibi invicem et Ecclesia Catho
licae in us contradicunt, quae eadem Catholica Ecctesca ipsorum Mater pro fun
nonq damentatibus agnoscit.. Dua respondet ad ii. et 12 man de pus et bona vo
luntatis hominibus, si de vere talibs intelligit, nobiscum est; sin extendit ad ax
parenter tales, jam tum in examine responsionis ad 2dam et etiam satis factum est.
Sod qa in desertis est montium carernis mnisibilem Ecclesiam ponit, sed gratis
Provoantad exempla cum sciamus vel maxime latente in Carernis et desentis montium Ecclesia, quando
sparsa sine successione ubi quibus Rectoribus labuerit Coetera que de Purpura et Dignitatibus affert
diverso tempore nihil ipsi contra quaestionem favent: Haec enim ornamenta externa Pacis universalis
divonsa impugnan-im exitabilia signa sunt, quatenus nemo Principum vel Imperatorum pere timen
tiam Nostra suerforium Deum, Chrusti in terris ricarium non honorant omnibus humanae potentiae
etiam latenes Ccle: Manificentiae argumentis. Si quis in purpura et dignitatibus constibutus ul,
suae per successione tra sibi oblatos sponte horores majores appetiit, nemo id approbat, imo publica nostro,
ostati Aclilitari
rum scripta id generis vitia publice detestantur.  Sescio quid intendat, cum
Pacis ea signa sunt addit e Babylone exeundum, nisi forte, quod in Responsione ad bomon prositetun
quam morum diso-
catio comitari solet se nolle altingere, Antichristum credat jam tum prodiisse, quo casu responderem
non tamen fidei coc ipsi. In Responsione ad i0mm prositetur talem Christi assistentiam, quae
ruptio exitum ante  oclesiam Pristi non prastat aberroribus imunem, quod cum gratis asserat, qra,
e labylone quis
selecius uscit praestitis etiam rejicitur. Sufficit Joh. 14. 1. Spiritum veritatis promitti apud ipsos et
ety Luthergne an in ipsis mansuram: ut adeoque contra Argumenta pro Disibilitate Ecelesia nihil
Calvinus. et. an S. Jona
tius S. Xaverius S Tereira
Adclitam
etiam sub ethnicus.
Amperatoribus et
stg unum ovile
et Jol. ult une
Sedditam
legamus. Sater
minores ordines
apud nos ex
tur
Aclditam.

## Folio 23v — 00068310:0046
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 28r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
Aclditam
Aledia salutis etia veri ommno afferat praeter simplices assertiones, eosque sponte enanescentes. Zum
tatem includant, e qui
xmisit omnem veraat m ad mullit talia in usdem quaestionibus, ut necessario tencatur ad millere isibiliu
nulsi fallibilitati ae tatem perpetuam unius et quidem infallibilis Ecclesiae. Si enim ea est vera Se
Iinguit loum unde quielesia, ubi sincere praedicatus Dei verbum et admanistrantur Saceamenta, eaque
quid itla écclesa pposeritas, ut antedutum, non in verbis consistit, sed in sensu Verborum, admit
ait qua spiritus Dei tere tenetur Uenitatem Ecclesiae, eclusis omnibus aliis aliter Dei vertum prae
animat infallibile dicantibus et Sacramenta adminis trantibus. Si admittit hanc Ecclesiam sem
eet habendum donec
ex scriptura obet per qua qua repsum se diffundere, ut baptizet omnes gentes ete debet admit
in quibus eam nelin-re semper ubique esse vesibilem. Si admittit in illa Ecclesiae Apostolos et Pasto
glrit sattionem es et semper continuandos, Christiqu, et Spiritus S. assistentiam perpetuam
usque ad consummationem, oportet etium semper nisibilem admillere, ut pon
Pore este nisibiles prae Edeam qui possit in tanta Veritatis evidentia bona conseientia extra eandem
duutores dadmini: celesiam diutiu morari
novum quarit essu uaestio 15. A 16l respuit talem Ecclesiam talesque Doctores, ubd verbum
negandae iursibileesce Der ita fuerit expositum, et sacramenta eo modo administrata, ut hodie apud
an sincce an nece
id agant neo nobis atheranos vel Calrinistas obserrat, et petit ut post Apostolorum tem
sinceritas dicit visi. pora usque ad tempora Lutheri estendant locum et doctores ustius socu
bilis. Sed sibi invigetatis. Hic Aathor Responsionum nominat i omnes pios et bonae voluntatio
suvedentez Sacertnehomines Pristianos in genere.  addit omnes qui infundamentalibeus cum ip
sis conveniunt nec intollerabilia adjiciunt, itidem generaliter loquendo sine
ullius vel loci vel persona vel temporis determinatione, ut adeoque vere pateat
Baptizat quid interduulum non habere quae afferat. Possum ego ex eorundem seculorum viris
arefuca certe sed a quos ipse sine omni controversia pios et bona voluntatis Nistianos homines fu
ligna sagratuo isse admiltit, plures nominare, qui decestati sunt multa ex illis qua Lutherani
fuerunt sacer doles et Calniniani tanguam fundamentalia, agnoscunt. Sed meum hoc non est. Spectat
enim ad ipsum satisfacere quaestioni. 3 Conatur a dissensione inter nostros
Non dui illos esae deru uorum a nostris discrepantiae colorem aliquem conciliare, sed magna est
quimime in sauvo differentia inter descrepantiam in una vel altera propositione nondum abuni
non esse visibiles, e visibuirsali Ecclesia determinata cum animo obediendi fature determinationi ce
tez sua munera exer. uesia et discrepantiam inplurimis propositionibus ab eadem Ecclesia jamdudam
putet, non omnino certu eterminatis, cum rejectione ejusdem Ecclescae et exstructione altarium contra
este, semp fore aliquosaltaria: scilicet longe dispar ratio est controversiae inter S. Cyprianum et S.
ungu. ad sine seculi cum relium et inter Lutheri oppositionem contra universam Ecclesiam Catho
aat Eptres. q. 12. On Responsione ad 17 ma Acgna
Consundit illam Ecclesiam quae in
cryptis latens sui tamen memoriam conserravit cum illa quae nunquam fuit
Latuit sapius Nostra, sed novimus. qui quando, et ubi latuerint. Ostendat
etiam de sua Lutherana, qui quando et ubi latuerint. Nec farit ipsi de la
sedagit de butho-ente m Ssraele Ecclesia restimonium Dei, eum vel hoc Dei testimondum
ritate quae controverlarentis Ecclesiae memoriam conserrant et qua locum et qua tempus, fueritu
uo fine imponit qua, n sudea manifesta codem tempore Ecclesia quo in ssrael erat veculta.
uastio jeva Ostendit Onrisibilitatem Ecclesiae contradicere Confessioni
regenti descrimus, et Eugustuna et Institutionibus Calnini, quam Contradictionem, ut tollat Au
in ed conpotit differen ndi recurrit ad pros generaliter ita dictor inomni religione reperiundor
et facile semper ab impiis discernendos, quorum bona Voluntas errorum
multiphistatem doctrinacum aepsud Acutholicorum semel apud no detorminaa aternum maneat
determinata ipois. vero desit legitima authoritas d eterminandi adeoque mane ad atennum
fuctuatio cum negare non potuait Auth Rerp. direpantiam inten 5 Cypriani et Lutheri 
sua desehidenda refii ad eorum de Confisia infallibilitate judicium. Sed edao utrigus
soryta disporitatem legenti +
Additam.
Cum negarinon posert,
stratores sacrametoru
visibiles nemonis,
gabit
evecus nutus ne-
administrat nisi
aportatae.
ominent sed veros o porso
cere. Mirorautem quod
nanosalutii decenter
n eert expresu dacam
ditum
Non agit de controversuun
gravitate, nel levitate
authoritate nos
Mpiritur sancto Ecolesra
tra inter doconina
nostra unitate 

## Folio 24r — 00068310:0047
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 27v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Additam. Non fundamentalium venuum obtinet, sed ut raceam superius responsa ad id genris
Frustra recurrit ad peacem et bonam Voluntatem, oporret ut vel ex Lutheoanorum mente ostendat pi.
otensum in fundame. Dros, omnia Lutheri dogmata professor, vel omnes pios professor omnia Cal
laribus quem. Pl Doymata ex mente Calvincanorum vel ex propria sententia ostendat, omnes
Ecrituza nesut pros ante Authores Syneretismi omnibus scculis Syneretismorum opinionem de
et confieticum unitate fidei in multiplicitatibus Religionum forisse. Alias nihil quaestionem
esse ex ontedi respondet. Nodus enim duaestionis in eo versatur, ut quilibet aliam, extra
chis constut. Ecclesiam Catholucam, pro vera Ecclesia admittens, ostendat, quomodo simul pon
tuerit esse inxisibilis, et tamen sua dogmata toto terrarum orbe publice prae,
decare.
Ouaestio 20 ma respicit Meritum Prissi, cui repugnare ait, quod nallus pu
bluce cum Redemtorem ausus fuerit profiteri tot seculis. Hic Responsionu
Additam. Author duabus rer conarur Responsionem directam de clinare. Primo admit
Unde spucra L. tit multor hristum fuisse profejor et provocat ad Catalogum sestium Veritatis
gert. illos Larpois um tamen in quaestione bi. expresse ortendatur inter iltos Veritatis testes
non fiisio capum, aisse complures Papas, quorum dogmata et Sacramenta nec syneretistarum
hiec res monstra pec Lutheranorum nec Calvinianorum partibus respondent, sed aparte repug,
avcietas qualem ent. 2 inuit errores paulatim invaluisse: hujustamen Responsionis
Tostez Veritatii alsitas quaertione butia patebit, et jam superius ex assistentia prissia
companerent. Piritus S. manifesta fuit. Cum itaque ante Lutteerum nemo afferri potest
vel Lutheranis vel Calrianis vel Syneretistis Rodiernis in sacramentis et
doctrina consentins restat etianum tota quaestio sine responso.
adit, diatise. On Responsione ad =
am
23. Z2. 27. et 29a dicit quaertionem esse
coclesta vocari, nul Sophisticam et proprie Ecclesiam non reformari, sed homines m Ecclesiam
tiumnem eorum, humana et inepta incroducentes. Sed et hic a Veritatis via declinat. Quos
nim Catholicae fidei Articulos Luthery rel rejecit vel mutanit, omnes ca,
habent Si ergo rofor.
matit homines ro Tholici sub peccato mortali crediderunt, adeoque dum in eo, reformatorem
formubit Lcclestain se jactat, vere non hoc vel illos sed omnes Ecclesiam Catholicam compon
additipre hac fide nenter, ad eoque ipsam totam Ecclesiam sibi sum sit reformandam. Vel itaque
qurs retorm et ’oste orbendat Lutherus, ubi fuerit illa vera Ecclesia, cui a falsa creundo se
dat itaque ubifnerint
homines a quibus.
unxit, vel ad quaestionem directe respondeat, verrane an falsa fuerit, illa
illa fidei dognatu Ecclesca quam sibi sum sit reformandam. Aobsurda autem quae inde metuit
auepit quae non imputent ipsi se Reformatorem constituenti, non nobis, qui Ecclesiam
reformata pposu semper veram et nulla reformatione egentem agnoscimus
il utguonon
Rotorum ut setir. n Responsiore ad 2qvam frustra recurrit ad essentialia salutis
quant admittat quae Acatolici hactenus non poruerint determinare, et ut ante ductum
omortet sulleu
et sommes. et
non in Verberum sed sepsus identitate consistunt. Dene autem et
vere, quid de tata omnium iltorum reformatorum doctrina nostrae con
ecceium et soei Traria statuendum sit, prositetur, dum aut de Luthero et Calvino; forte
dogmata suo etiam utrobique quaedam in melius possunt corrigi uti omnia huma
tempori enstentiana sunt imperfecta. Relinguamus ergo humanam Reformationem
reformaste vel dus Reformathoribus, et dirina Infallibilitati n Ecclesia Catholica semper
nerius dei mahe manenti firmiter adhareamus. Nobis dirina omnia in nostra fide, adecque
e
i ua somnia sunt perfecta nihil ibi humanum, nihil ibi imperfectum: Deus hom
sipsam se promisit spiritum sanctum id est Verum Deum in hominibus divina sempet
pura conservatorum, non homines humuna introducturos.
mtor, quam
Adclitam
guutisunt.

## Folio 24v — 00068310:0048
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 27r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
Raditam.
Cui hanc nostra fede vel
vanitate apelat
vel uns imaginationn Responsione ad 2gnam 30. et 31. Non tangit statum quastianis, sec
ne Chrich gro-
missa vana et effugia quaerit. Status enum Quaestionis est: Cur jam a seculo et amplius ex
ipsorum principio, nondum inter se potuerint decidere, a quibus stet veritas
latt. Dum ait p el falsitas. Ille autem tantum explicat quomodo scriptura decatur Sadex? Unde
nim inter agnoscendum, pro qua pante sint Leges? Id quod non querebatur, sed ut dixi cum
nossateri, quod anomnes rem facilem clamitent, omnes pro se stare leges jactent, Cur integro
sui passim reqi seculo et amplius res adeo facilis inter ipsos non fuerit determinata. Coetera ip
nent, si demo-sius Responsio nobis faret, cum necessarius ibi Judex aligrequiratur, qualem nos
ribus id intelligit
admittai in Dostima
elesiam statuimus, non autem quemlibet fidei veritatem quarentem: cum nihil
autem abicsu nemoages absurdum, quam eelle suducis partes ignoranti fidem, ideoque quarenti defer
Cathohurum.. re: velle ut dubius ipse decitat.
- - -- AE Cathohiar
nemo, mobabit.
 Responsione ad 32dam Neque quicquam adfert, quod ad rem facit, dunestio
enim est, cam velint quinque primis se culis fuisse doctrinam integram, fu
Acditam. erintric istorum seculorum Scriptores Reformati an Lutherani. Ille autem
Claleofent recursum ait sufficere Scripturam S. de qua nulla hic quaestio. Adjungit de inde non opus esse
omnuum Chrestranorum
ad spoiitus sanati ae definire has quartiones, si discrimina non sunt fundamentalia; teneretur au
asretentia cum tem demonstrare istorum saculorum scriptores, si non fuerint vel Lutherani vel
recursu Acatholi Calviniani, debuisse ad minimum fuisse syncretistas, id est, quicunque Acatholius ere
corum ad. S. Scri. dit suam fidem in primis quinque seculis fuisse integrum, debet scriptores istorum
ptura. Aogit enime culorum estendentere suarum partium faisse. Amplio itaque quaestionem qua
de argumentis rendo. An Scriptores quinque seculorum primorum fuerint Reformati an Luthe
quibus sua quilibetrani, an Helm stadienses vel Rintelenses? Si autem putat se quaestioni satis
doctripa probare
conaz et ostenderé cisse dum ait: fortasse ex Patribus dicidi posse hane quaestionem Respondeo
se aspiritu fortasse non. Spsius autem est, qui domillit tale principium, Veritatem ejus
Sadaclo regi. non ut possibilem mnuere, sed legitimis argumentis probare, maxime cume facto
Additam
Constet, plurimique nostrorum publicis Scriptis inductione particulari singularum
Acudet ignorare controversiarum ostenderint contrarium, scilicet selam catholicam doctrinam
causa juncanda non, autem doctrinam ulliu alterios Religionis ex S. S. Patribus probare
alud igno rarenes
quum didicisre deIn Responsione ad g3tiam ilidem effugia qua rit. 1liud est admittere.
bet. Reprobat Patres profidei Noima, aliud est conferre doctrinam horum temporum cum
etio in obscuris doctrina S. Datrum temporis incorrupti, ut pateat, nos ne Catholici, an Aca
ignarume legri tholicorum, quisquam incorraptorum Seculorum doctrinam hodié prositeatur
prr jadrie asiumistim, aliud est ubi; quibusdam Patrum locis etiam dissentientium.
aliud consentientium communi consensu uti. Hoc nos agimus, illud ipsi, qui tum
Euundo arrerierugt aliguius
quod non posiunt inde
probecre, negant contra non possunt ad duci. Quando autem communi consensu Patres pro no
ocy este. illi re bis adducuntur, tum illes rejiciunt, ut in quibus grares reperiuntur errores
pondere sedet item quorum alter ex altro exscripsit multa, Hem quos ipsi errorum ac
gladio nodumt cusamus et
solant duendo duaestione 34 quaritur, Unde constare possit corruptosesse S.S.
Non referve an datrum libros, imo ex magna parte eorum quibus alias tribuuntur, Autho
Putres eiter rum non esse. Respondet, saepe ex ipsis Romanensibus, et atfert exemplum
crediturint
eas controverseai Dionysio Arcopagita: sed non quaeritur deus; quod ipsi fatemus tales
esce fundane de is de quibus nulla unquam suspicio fuit. Ex inde enim relle inferre
tates an non, et qula ipsi admutimus, quosdam esse, vel corruptos vel suppositios. Eg. on
an omnino eas .. . . . .. et tamen quilibet
 corto vult Patreistory seculorum
ejusdem secum retigiamur
edditam

## Folio 25r — 00068310:0049
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 26v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
taditam
Negur patistates granatum
admonae Latus, cum tamen
tun.
Sicit hocnet
demonstrotum nes esse tales, Ergo nulli posse fidem haberi, sane scepticum est.
nSn Responsione ad 3s tam sistinctio inter Noboria et non aeque Nota, non
Dracet habet locum. Nec enim magis notum est, Gulium Caesarem Authorem esse scry
ut omner ilis soram, quae ipsi omnes attribuunt, quam S. clugustinum Authorem illorum
Fidem adrmat quae comuni consensu illi attribuunt, ab omnibus.
Ld 36. 37. et 38ram Duaest. una Responsione satisfactum vult, in
Se Durgaroad qua tamen non respondet, nisi ad 36. et 37 mam autem nihil. Quaritur
detuienim An spiritus S. gratia destituti fuerint Patres ? Nec m 3gr euart
nulla varia abrespicit vim quaestionis, qua ritur enim de Lubhero et Calvino, Unde con
ext apud hatres, socna: et et illos magis quam Patres aberroribs imunes fuisse. Scripturamque
dum plane determinata lius intellexisse, et interpretatos fuisse: ad qu’ae nihil respondet, nisi
Calirto et Salao oppono Lutherum et Calvinum Patribus non autem Apostolis comparari: At pero
Bellarminum Grase-a suis praeferuntur Patribus: et posito, tantum comparari, manet quaestio
alios pluri et antia nde constat comparandos, An ex sacris utteris, extra dubium docere pos
explident mes juis sunt se esse tales, ut sonant verba quaestionis?
utat et dubin expri. dangit Quastiones 39: 40. 21. et 4= dam Ac si una Responsione omnibus sa
cant et aliorum in tisfaceret, cum tamen Responsio proprie ultimam tantum Quastionem spectet
citando erroris er. Sane ad primam puta 39. ubi quaeritur, quinam illi naevi fuerint, Nihil
onciliu omnino affert. 20 ma neluditur in 42da 4, mam negare videtur. Inter
adosat imaginem cultus sed avos Patrum et nostros hac facit differentias 1 quod non sint udem. 2
nec tali in locopingant, quod non aequali gradu, 3 quod collecti in Eceles. Romana, in Patribus sparsi
vel suppositium furi: mnes differentiae consideratu dignae modo per specialium Cnumerationem
Sed quid denegata amunio stensa essent, sed simples assertio, eadem authoritate rejcitur, qui
ne moribundis in certis proponitur, et dum nec qui Patrum nari fuerint, nec nostros proponit
mg nhil agit si dicit, hoc a suis actum, nominet suos illos, et invencam
nostros, qui eisdem responderunt, ostenderuntque quantam Patribus fa
evidenti, illio damnt ant sapissime imjuriam m citationibus suis-
suppositius eot corruplgert. Jn Responsione ad 23. non respicit statum quastis, qui est. Cum
dditam So: Lutheras e Calrinus esse mutuo Haresecos condemnent, quaritur V. Unde clare pu
forquere sed fuustra teat uter horum à Spiritu S. directur fuerit ? 2 Anpossibile, utrumque fuisse à
cum nos omne verbum paritu S. instructum? Author vero respondet per sorte Ait enim: Forte
a Deo renelatum il ulius inaliis scilicet melius inspiratus fuit, nam varia sunt Dona Dei. Unde
solum scriptum admintunse queretur, ac si admitteret a varietate donorum Dei posse prodedere contra
inutorras propositiones, se invicem haresecos damnantes. Quod vero addit:
ctione inter onten dutona spses non inspiratione illorum sed argumentis niti, est non quaestionem tan
multis sibi invice contradum sed totam causam deserrere. Agitur enim de erroribus Ecclesiae Romana
cunt sed et minum a Deo per Verbum Dei reformatis, ut volunt; quod sane non humanae ratiocinationis
odemnandis contradicentibus dirinae insporationes opus esse deberet, nec rerus S. Scripturae sensus in1
espiritu dei non fursse tum grari ab argumentis sine inspiratione divina ab allo Pristiano velpe
dircclos. unde ergo grtendur vel assemendur est.
Suife director an pens n Resporsiene ad Latam accusat in Patribus defectum attentionis inper
stabiliendis. dumantem cepiendo sensu eorum a quibus literam acceperunt, sed simples accusatio si
rationis induuiesreallata ratione cajas valoris est. Et pone, aliquando illos non satis atten
tidnis adhibuisse Ex millis, in quibrs nobiscum consentiunt et inter se con
tote Cllathesin inspiratio Protestanter non habuerent satis allentionis; quae consequentra? Quis
tutem suam aeternam adeo levibus assectionibus fideret
De vibus astertionibus frou, qui plures, fidei articulos rejiciunt, propter levia talia contra Patres alteta
Nondicimus satute nositam pendexe a diligentia Latrum, ticet illorum authoritati, quando onsentum
in nerbes zucestionuen id
se
itas
qua
de Doirg
rum autem qualitas nu-
num forerum Redo
mule clara lora
uditam.
Nec quastio an conrunta
catibus satuendum
nere. frinet ad qos
qui quando urget, loco, quodu
Vult quastione in nos
Aedilitam. an
et diversa. Nam nere in
missos Reformatores in
Aat magni a spinitu sanosi
vult in fallibite inspi-
cuargumentis petita
ne adscribenda attnMere tonet
oodditam ad 44 tam
aaai

## Folio 25v — 00068310:0050
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 26r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
 Responsione ad 2. tam neque ad ipsam Qurestionem respondet, qua est:
ua majori certitudine habeamus in corruptam nobis ab illis literam traditam
entra demonstrat, sed et qui quam in corruptum sensum ac ubinam ex totis Dibliis probetur quod ipsi
scribunt et imprimunt cudio nos in sensa potius quam in litera potuerint decipere? Aliud est quarere
na voois aute traditio An res sit vel non sit  aliud est quaerere Quomodo ex meofidei principio
fit per coctiores et
Senctiores et ut iprius
certus sum, rem esse vel non esse? Author vero tantum agit de primo
exemplo utaz magui nempe, eEn sit corrupta vel non, et cur litera facilius custodiat quam
incoaupta novellarum sensus: Non autem respondet ad Quaestionem de cerritudine fidei. Sed et
commumiationem illa, qua respondet ad quastionem, vera tantum sunt in uno casu, si sci,
expectare a voce pra licet ab Grangelistis scripti odices idem hucusque fuissent conserrati, cum
dentis et zerumista vero totiesque transcripti fuerint, quicunque et scribentium et literas pro
zum gnari quam a
Calomo imperiti. impressione componentium errandi facilitatem propria experientia di
Oeditam. 46. decerit, nunquam asseret facilius potuisse custodiri incorruptam literam
Olutnor respons. redrcit visibilem, quam sensum invisibilem per ib seculorum decursum
omnia ad cenfidudinem,
morale, serprescealt. n Responsione ad 46. et 7am licet rideatur ponere aliquid cuitato fer
Ecclesia ad tradeda damus, vere tamen omnibus omnem fidem penitur denegat Quaestio est.
nobis scriptura nod Si S. S. Patres et integrae, Concilia in expositione S. Scripturae errarunt, et
majort opus esre in omnes Lutheranorum e Reformatorum Magistri collecti errare possint
quomodo poterit quis vel his vel illis relistis fidere in doctrina salutis
dum nobis vetqe sest n Responsione videtur ponere aliquid certi, dum ait N’erbum Dei Lumen
ntum qn librarus adibus nostris. Sed eum omnis quaestio nostra in eounico virsetur, ut
veterum ad tradensciam a quibus proponatur illad parum Dei Verbum Author vero tollat
Durs hac a Chr unibus omnem Authoritate dirinam in Verbi dirini propositione, se
ano expectavit: quitur quod vere omnia remoccat, unde nobis certitudo illa esset petenda
Dochores eriticiasle Nec enim Patribus tantum negat omne princlegium infallibilitatis, sed ait
ipsam Ecclesiam posse carere eo prixilegio, Qua scripturam autem m Re
agniturio sua scripta sponsiene ad 25 tam ad mitcit in S. Scriptura non mode sensum, sed et
literam alicubi forte corruptam: Unde omnis ipsius salus redigitur ad
unum Forte, sed plane debile, scilicet: si forte S. Scriptura nullibi
Euerit corrupta et forte Lutherus forte non fuerit inspiratur in expo
servantibus S. Scrytatione S. Scriptura, et si forte litera uerit in locis de articulo aliquo
ra, quam onservan. fidei controrersis corrupta, quid remanebit, unde certe possit credere se
habere Verbum Dei in corruptam. Sane nec nos aliudpetibus nostris la
Supescet? Quono Men quam Verbum Dei agnoscimus, sed nisi deus Ecclesiae pririlegium m
cogunti prolabi fallibilitatis promisisset, eodem eum illis modo, Verbi Dei certitudine
tis sua certos esse quis crederet, qui omnia fidei dubra ipsi serutari po
rant. Quod si ulli mortalium soli possibile est, relinguo disputandum
quomodo potere fidere es, qui norunt, quanta requirantur et circa linguas et circa lectionem
nisi costiterit divina athorum, ut quis ex se vel unum fidei Articulum certo determinet
adesse. Dua verotale s elquos Omnes, qui ad non poterunt, relinquit fidei Pastorum suorum
in fallibilitate ommni humani socictali denegat et tamen pastorum fidei salute aterna comitlit
caret omni vecitatis certituuline Nemo negat cuilit et omne possibile diligentia adhibeti Deum
daturum reliqua sed isputatur de objectar diligentia. Ansinguli sidei Enticnli an soli side
Dortores pro objecto hujus diligentiae habeantur. Nimis evidentia Chnisti verba
dditam
Pro viva vocis oservalii
ne Chrissi pmisere
corruptbilitatem Experi–
reo ut plurimum sunt er-
exstat, Luerae scripta
fallibitate quam
Masooretis ad tradeni
rum nobis Livium.
dunt Livium rice
diret in vita vix
tot ibi desect
arrectione
to
ergo major infalla
bititas d adfuit g.
tibus Livium quid
certi in S. Literis
quando semel a ful careremus
croecclesive decti
verunt.
A. Additam
Humanae voro authoritati
ipi infalibilitate

## Folio 26r — 00068310:0051
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 25v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
sunt, quam ut de illir dubitare liccat. Trustra autem separat unitas Regimimis et opinionum
ab unione Charitatae.
Perfectae Charitatii
argumentum est ide
donec contrarium appareat. Quix hoc est aliud, quam omnem dixinam fidem e
pedio tollere: et nos relinguere vel proprii Intellectus praesumtioni vel eorum
obedientia seu volum quos inter nati sumus, authoritati. Fallitur autem, dum ait, Peculiare riteri
tatii et judicii atqueor, quod nos onere discussionis specialis eximat, nec promisit Deusnec ad id oble
intelleetus confonmitu gatus est. D ere enim hristus im ultimo sermone ante, Passionem. Unitatem
id est, regiminis unilereculiare Criterion a Patre petiit, totique mundo reliquid Jehan. 17. Y. I1 et
et opinionum hinc a.
Patres haresuim Autho l. Ut alia taceam. Deum ad id obligari absolute loquendo non dicimus, sed se
res et schimatum vel cundum dispensationem quam ordinarit in redemtione humani generis, illum
eo nomne quam maninobligari ad tale criterion, ratie fide illuminata eridenter agnoscit. Novit
insequelant, quod vincihuille humani Intellectus debilitatem nec medium illi improportionatum aut
Charitatie solveret Non
sunt infallibilia eritera  ossibile potuit praeseribere, sed tale, quo quilibet doctus et indoctus, cui
F. obvra unicuique santtempus abundat et deficit, omnis ordinis, omnis serus, omnis aetatis usum
media. 2 securitas rationis habentis, possit riam salutis tato et facile agnoscere. Mlagnam
Salutis. 3 sent viepior
motus, e bonâm voluni  eterea injuriam facit, Author Responsionum Authori euaestionum
ex ingu. ea pseverare um Grarorum apud S. Chrysostomum et Luciani argumentum scepti,
hac enim aque sibiadesiecam idem esse ait cum argumento Aathoris. Author enim quaestionum
Sociniunus profitetur
Socimianus mypteriom, on id agit, ut omnem christianum fidem tellat, quod Graeci et Lucianus
omnium sidei Chri intendebant, sed ut ex omnibus dissentientibus inter se christianis socie,
Munae eversor
tatibus unam selam veram demonstret, quod et suo exemplo restatu est
Sceptium Eund argunitum, lum Catholicae societati se junocit, et post quaestiones imediate po,
o potert eo jure omnibus
discentientibus Christi Suit tredeam motira quare ipse inter omnes cristi nomen profiten
me objur, quo Protestatibs es unicam eamque Romano-(atholicam veram agnoverit. Ipse vero Respon
C3 eon tantum respiciat
quiquemunt inpuoratorum Author, suorum id tribuat calpae quod aliter non possint dictum
solum ad venbum siritardumentam resolvere, et rideat ne ipse dum in omnibus fere Religio
non ante eos, qui prahe nibus veram fidem posse reperiri asserit, abomnium societate eeclu
Soriptum etiam traditum,
seu omne verbum revit e deprehendat, et syntim scepticorum via, qua non debuerat decli
in genere amplectunt nando in Charyodin Indisserentiae in cidat; Nusquam est, qui ubique est.
Additam.
Tnustea Auth. Resp
n Resporsiene ad 29 nan
detur quidem admiltere Synodos Lutheranum et Calvinianorum se mutuo
excipit, quanquam exacte
hic numerum suffragi; destruere; de illis enim duabus unice in quaestione agitur et ait: Duando
debeant. Atiud enim hic sunt synodi ejus modi aut authoritates ralida ab utraque
praeter numerum considerun
cou es nullum hacteus parte, mutuo destruuntur carum authoritates
generale oeilium Prolepant ructa autem Authoritate Synodorum Ecclesiae Catholica reformationem
fuit, sed sua Calormiam, praetendentium, des tructa est pariter ipsa per Synodum facta Reformatio
Sua Lutherani Conoimm et sures tat, ut Author Responstonum conferat Synodos Acatholicas omnes
bula et quide admodum
parearum Provinoaumo inter se, ut cognoscat quomodo se mutuo des truant, inde cum
quoratis dataribus ho. Synodes Catholicis sedeum seculon inter se consentientibus, ut agnos,
buere. Nor plura (on- cat perimo synodos chatholicas non se inricem destruere. Secunda quan
cilia generalia habennta sit differentia inter sedecim seculorum. Pater in Synodis con
ex omnilus torrae partibus
quoratie Eprscopiro
ntientes et inter Doctores singularum Synodorum Acatholucars, ubi
aliisque faurdotibus, qua eadem secta rix dua synodi consentientes reperiuntur. Nec mvencet
generaluim (oncilivum ynodos nostris synodis authoritate pares, multo minus eas destruentes.
divensu seoutii habitorum nullam alteri i ullo articulo contrarrum observatum. Exemplum de
Turca ideo addidi, ut ortendere aeque illum atque Acatholiior posse impedimenta Vita accuser
Poscessione suae religionis jactare. Duod autem spectet mopinatos montis casus, non ideo dannant,
pedt tors vaes one aeicrure se qua prateato vita teapiore otate es poratan es egiante

## Folio 26v — 00068310:0052
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 25r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
Unde sequitur, quod stante Synodorum Catholicarum Authoritate a nulla contra
Ad ditam. eotem. ria Aathoritate destructa, nemini imponatar obligatio examinis, quam sibi muito
Absurdum quastionis hoimponi fatetur Author Responsionum, quod agnoscat Lutheranam et Calvinianan
eot: Verbis alteridare
libertate examnis et Vnodos se mvuem destruere. Quod ad dit illum, qui per vitae genus non potest
judicim, e simuleam commode examini attendere, manere m possessione et sequi doctrinam suae potius
libertate illi re ipsa quam alienae Ecclesiae, idem est ac Turcam per alia impeditum ab xamine commode fa
negare. Quod ut dech: ciendo debere manere Turcam; Gentilem, Gentilem id quod bonitati Divnae, omnes ad
net Auth.. Resp. ad na veritatem vocanti, repugnat, ut superius etiam nui
turae corrupta conditiones
resitit, discentientium n Responsione ad 50. et symam ad mitsit, quod in 5o quaestione propon
intense et saepe udamsitur et si ce quaestionis absurdum non evitabile fatetur, nec aliter agi posse
nantium se. Sed et ad alain rebas humanis: Aeri fides humani Intellectur opus esset, nec dimina ordina
vario deolnat ut Schoctione Religio vera regeret solisque falsis id proprium esset, ut matua confusi
lastriorum nostrorum
ontrovensias, improperia e se invicem destruant. Sin eere Author Responsionum suae anima sta
substitutione verbi deitum et omnium Acatholicarum societatum incritabiliem conditionum indi
Sheriptura, ut nos concat, dum quilibet secundum suam conscientiam alterum damnat, licet ex eodem princi
muni principio uti asu piro eademque eum ipso in certitudine sua probet, ejque prius libertatem dederit ex eodem
rat et, Sed ommu principio secundum conscientiam propriam jadicandi. Dene addit solius dei infallibile
Srusteâ: manet enim ea de re judicium esse. Vere enim judicium Ecolesiae, Dei soliys per veros Dei servos serd
Semp absundum res positum judicium est, ideoque infallibile. Unde inter omnes societates se invicem dam
solutum inguae, neo nantes solius Catholicae Ecclesiae judicium infallibile est. Et quod Author ait, non esse
retortum in nos, Neo possibile aliter agi in rebus humaris, rere aliter aguur in nostra sorietate. Nos et
 recursum ad escient
tram errona nitigatum.
non damus dubitanti principia, unde pari jure nobiscum nobis contraria deducat
Obdditam ad ar hinc neque expositi sumus isti deceptioni, ut teneamus damnare illos qui ex eodem
Non auusamu rationem neo prncipio idem examen nobiscum instituunt. Sed quomodo salvat Author hanc liber
scripturam sed utrigqus latem damnanci et extispare conandi aliorum sententiam ab ipso dissentientium
abusum, et quaritu sirere credit in omnibus feri societatibus posse quera salvari et eanem fidemimso
ater iis abutati An eretatibus non iedem reperiri
quo cujglibet anbitrio.
committit 5. Srintura m.
In Responsione ad sz. admittit suum Principium Herescon esse fundamentum
eod sane de nostro principio nemo probarent. Nec valet re cursus ad humanam
abecillitatem de illa enim non agitur in quaestione, sed de ipso principio acatholi
corum, cujus ea natura est, ut nec imbecillitate rires, nec cocatati lumen conciliet
sane et ratio d expiente malitia frena, injciat
ilri haresium multiplcitatem deberi, tartante si pomcinium nostrum idoo facundum est. heorescum, gura disientiens a Ponti
Cspconscon
ad hamanas veres omnia re
etiam lex Dei principium endi, ne conscientra sit erronea. Cum autem quilibet praesumtuosus in sua secta
est peccatorum, quia illa credat, se illi stadio satisfecisse, sequitur certitudinem sulutis superbis maxi
am esse debere, secundum vulgatum illud: Muneu regitur opinionibus, felit
Frustra recurrit ad dequi se felicem credderit
In Responsione ad 54 man sobus noster est.
enitedis ne conscentia  Responsione ad Ss tam negat Hypothesin, sed gratis, cum plarimi nostri
sit erionea cum d devidentissimis et omni dubitatione majoribus Patrum lecis ostendat, nos illorum se
quaerat, sed secundum quisjui Fraditionem. Addit, sivera esset hypothesis. praesumtionem tantum
et quo duce errores qua licet magnam inde futuram proRomana Ecclesia; quae contrariam probationem
quemsibi quilibet pprium non excluderet, quibus praecedentis euaestionis responsioni contradicit. Sienm
fingit spicitu sanito Patrum sraditio sequenda est regulariter, ubihabetur, vi responsionis ad 5a tam. e
soli Romani illam sequuntur sane contraria probatio omnis erit exclusa. Nihil
elontam ad N. autem respondet ad differentiam inter argumentum Catholicum ex Patribus, nullis
E veritata alrenasuntque aliis commune; et argumentum Acatholuum omnibus inter se dissenteentibus et ca
afsent axsisolis Patribus nitoremur, cum Patribus nitimi neo simul rationes et fundamenta scriptura haberemus ite
ac si in iis, qua Protostanter inter et nos agitantur, Patres illis magni quam nobii favorent, imo nobis
manifesto ad plarent. contrarium tostantur ingentia Volumina Scriptorum Catholiiorum in singutio artunto
controusis e Patrum lestimionia, et  Catholicorum Patribus Abutentium oocorit, et s. 5. faventia nobis vel
expresca verba vel fundamenta et rationes adducentium.
terpratatione, unqui adeo
Ostituta Eclesiae juedicium
suum submit sit
ficis definitione fit haretuus.
colans etatim fispeccator:
odditam ad 53.
peadentiam a ppria
oscientia ead studrum
trae reformanda. Cuaduce
 secundum nerbum
Dei Ecclesiae revelatum

## Folio 27r — 00068310:0053
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 24v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
Confundit etuthor Molius commune, in quo consistit status quartionis, cum aequalis Authoribas
semricem ex communi principio oppugnantium utrumque peariter destruat, ut ip
An his triumphan biise prositetur: ad quaest. 29.
Si rito huc proposs: Responsione ad 56tam et symon fotu est, ab Patrum Authoritatem enerrot
ta exammaseet, ab negac. illis potius quam Luthero vel Calrino in expositione Scripturae credat, licet
sinuisiet prolina oeri ne queat consensum Patrum superstitum magnarum virium esse: id quod solum nobis sugi
sua respenrione Sane Quod vero spectat Patrum Authoritatem, fatemar, si in subtilibus humanae sapientiae
agnovisut ex verbis ibis et naturalium facultatum exercitio consistere scriptoris Ecctesiastici si utho,
iprius rite fuisce de itas, admittenda multa quae affert author, scilicet praferendor esse semper allos, qui
lures linguas norunt, qui plus temporis studus applicarerunt, qui in Criticis et
istoricis magis sunt versati, quales sunt il quos Author Responsionum asti
ab, qui eo usque prolabitur, ut dicat, se non dubitare, quin hodie multos textus
Spiritus operâ, non helius explicuerint eruditi, quam omnes Patres aut saltem plerique potuissent.
de ingenu humani ententia sane hristrano homme vere indigna? ac si spiritus S. per Sdiotam
industria. Elgit nullius vel linguae alienigenae vel scientiae gnarum non posset melius explicare
de sanctis Patribu el xxplicuisse text, Diblieum, quam omnes simul eruditi omnium temporum ac lo
non de scriptoribus Corum simul Collecti. Vere statum infelicem anima suae prodit author, seqe dli
Pagarus. Cuospi. vinae gratiae vires penitus ignorare prositetur. Sed videamque, qua in re liceat fi
nituseripta est dere Patribus secundum ejus sententiam. Non sane quando afferunt argumenta
Sescriptura eode ex Scriptum velratione petita, sed ne quidem quando res facti seu Opiniones
etam est interpraesui temporis recensent, cum et in illis affectus parum laudabiles testimonium illo,
tanda ubi plus valerum minus validum reddere asserit, ut vere secundum ipsum in nulla penitus re
humilis oratio,
omnium seculorum Patribus fidere quisquam debeat. Et sic libera scripturae cor
quum omnia ommum
ritriorum Audia. Fupta, sensu scripturae corrupto ac sedeuim seculorum fraditione fallaci existen
Dum ilaque negal potute, remanet omnes omnino religiones, ut Cicero olim dixit, nil esse nisi quadam se
isre sanclos. quod cietatis humanae vincula, ubi tanto major animi tranguillitas invenienda, quanto
in S. Scriptura ex. major de se ipso praesumentis fuerit superbia,
plcanda praestiterunt
eruditi, mente ipsiqus Si Author Responsionum serio seripsit, et vere Deum quaerit, ad eo se ipsum
de eojudriandam in Responsione ad Quaestionem 58ram implicait propriis verbis, ut nallo illi alio
relinquo. Verba ad reliqua responso opus esset; môvo ista sola Responsio rité extriectus. Nit
sarde non indicant erm in Responsione ad dictam Quaestionem: Primo si estendunt illam
recta de gratia Dei
sententiam. Habent Cclesiam de qu’a id sue tempore dicebat Augustino In
qnidem Cathohei primarus cum ipsis conspirare etiam sibl cauem om
multos eruditus sed si
paria in illis fuisset Mra vendieare possunt. Quod Ecclesia de qua id suo tempore dicebat 5.
dona Gratia, donorum Augustinus in primariis cum nobis consentiat non modo ex Regula ipsius Authoris
natura usque norivn Responsionum patet, qua sumbolum Aportolicum, Decalogum orationem Dominicam
suiscet.
Ocaditam.
et fedem in Chrisbum Redenitorem, in quibus illi Ecclesiae et hodierna nostra tum
communia eadem sunt verba, tum idem comunis sensus, verum etiam patet ex
Vult noc addidisre intollereliquorum specialium Articulorum inductione, ut de Justificatione, dle Mer
rabilia et consensum no-
trum cum D. Olugn. 3 de Purgatorio, de Sacrificio, de Invocatione sanctorum et quod P. Redd ins
sape esce explosum Heliopoli et multi alii nostrorum ipsis S. Augustini verbis eridentissime de
seo tum ned intolle monstrarunt: quinimo ex specialium Articulorum inductione certissimum et
cabilia na nomnat, dit, illam Ecclesiam de qua S. Augustinus id dicebat, non modo in primariis se
adducta et d. Angustme in omnibus consentire cum hodierna nostra, quae ad eoque ex ipsius etathons
salsi quicerit manent dnfessione etiam sibi omnia illa rendicare potest, unde et Authon Respon
s mioninsia qua honum in conscientia tenetur vi propriorum verborum illam Ecclesiam et
modo agnoscere pro vera, quamodo S. Cugustinu eam pro rera agnorit 1d
Addit ad 56. cry.
dona gratia cum
donis natura.
tuce in ule sancu
ducta exclamatione,
destatu ngelci Uni-
ma. elgit de didini
neo quio a nostris
aposui

## Folio 27v — 00068310:0054
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 24r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
bodditam.
est illam unam et nullam aliam esse veram. Qua autem ex reliquis J. Augustine
verbis pre se ad ducit, male applicat; Dicit enim sanctus. Apud vos nihil horum
est quod me mritet ac retineat, sola personat veritatis pollicita
dio, quae quidem si tam manifesta monstratur, ut in dubium ve
nire non possit praexonenda est omnibus illis rebus, quibus in Cathole
Nihil huc nec adrem ea teneor. Hisce rerbis Suugustinus idem Manichaeis, quod nos Protertantibus
nec ad meam 3. Ruguobjiciebat, nihil praedutorum esse P. rotestantibus, nec aliud praeter solam veti
erpositione sed pergii latis pollicitationem. Debuisset Author estendere Veritatem quam ipsi hodie
a. S. Patre subglitionejactant, ut olim Manichar, ad eo manifestam esse ut indudium venire non posiit et
dicta absolute sumere
ac si mec hic et se-
iceremus cum D. etugustino, illam praeponendam esse omnibus rebus, quibus in ca
quenti quastione tholica retinemur et Gratis autem et praeter Veritatem nos accusat Author
dicla minime legisres  nostros Methodistas ac si praetextu Generalium indiciorum a diseussionis spe
odditam:
cialis onere se liberare conentur, cum utrumque demus et speciales descussiones pre
illis, quibus temporis capacitas et roluntas speciales dissensiones examinandi adsu
Bon Opiniones tantum erint, et generalia indicia pro reliquis, quibus vel tempus de est, vel animus
sunt et nullo solido specialibus imorandi. Sed et praeter Veritatem nos Schismatis Aathores et
fundamento inutantu excomunicationes nostras injustas appellat, eum enim Divisionis ille jure sit u
illa nostra dogmata
hor et jure excomunicatus ab Ecclesia, qui veluni fidei Articulo ejusdemecclesca
quibus Cutherus et scrigito
e praxi contradixit, obstinate se opposuerit: quanto magis qui pluribus articulis se opposuit, quos
judrcet, qui novit, hodierna Ecclesia communes habet cum cclesia, quae fuit tempore D. Augustini
quibus ea rationibus quas autem validissimas rationes appellat, propter quas a comunione. Loma
divina dogmuta esunorum discesserunt, vere constat ejusdem Naturae esse cum pollicitatione Veritatis
Manichaorum, id est Pollicitationes esse, verba esse, praetercaque nihil
Dideamus autem quo modo ipsa generalia Judicia à S. Augustino recensita
ait totâ Orientalo suis ad esse probet. Sapientia non ponitur inter Indicia, eum sit Controversia
Ecclesia oirca Potestate
materia.
Primum Sucitium est Consensio Gentium et popaloram. Ubi sciendum est
sapae anobisabvie:
sun enim n orient
id per hune consensum intelligat S. Pater. Sane non hic agitur de consensu in u
te non modo alii na vel altera sententia pro ut etuthor Responsionis artificiose conatur Grae
plurimi m’eonobis Cos sibi seciare de Potestate P’apae, alias enum pari jure consensus Gentium
consentienteres. Sed dvel Populorum in admuttendo Deo faceret itidem unam eandemque Religionem
graecorum multiquo sed intelligitur consensus in tata doctrina et in omnibus sacramentis, qualis con
Ideo unitos apella sensus tempore D. Augustini erat Populorum Universi orbis tum cogniti, et hodie
mo: ut Conut Horen etiamnum est, non modo Populorum in partibus mundi olim cognitis, sed in Noro orbe.
fini acta daceam. Conferamus jam consensum Populorum illa omnia e sola admiltentium, quae Helinstac
ipses et Rintelenses admulunt cum consensu Populorum illa omnia et sola ad mittet
Fium quae admittunt Romani, et cuilibet sanae ratieni locam concedenti patebit
consensa gentium similes Romanis competere inditium Generale a consensu Gentium et Populorum
Secundum Jnditium Generale à S. Pabre propositum est Auctoritas miracu
lis in choata spe nutrito, charitate aucta, vetustale confirmata. Ulbi Author Re
sponsionum sepositis religuis sola miracula et Charitatem nominat, eaque non Ecclesia
Iesu argumentivimhacusque continuatae sed solius vetustatis. At vero quaestio est de Jnditiis Ecclesia
Pristo, ut tempore D. Augustini ad ipsum, sic hodie ad nos continuatae (cujus auctor
es hisce quatuor nititur: Miraculis scilicet, spe, Charitate et V’etustate) non
obedire volunt autem de Meraculis et charitate retustatis prout artificiose S. Patris verba muti
quantacunque illocun et borquet oathor. Quare autem excludit Vetrestatem ab Inditio generali, nis
cura habeat. Quia Noritatis suae conseius est. Quare Miracula et Charitatem Detustatis acco
multo minus alibr set, nisc quod hodiernae sua de esse illa videat ? Sufficit itaque quod ipse Aathor hod
vel psonatia sunt, vel eriis quae proposui solvunt.
demonstramus
dditam
Fallit. Ob. R. do
ande e esequen
tra farsa, nulla
Hodre Cocrepa in
Sumati
Cadditam
antiquae si regorosi sumtum
negligit. Mlancipia.
ne quidem in curo
par apud noc sedei
caetera qua assort A. d

## Folio 28r — 00068310:0055
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 23v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
erne suae Ecclesiae illud indicium Generale, qua omnes suas Particulares conditiones actu
non ad esse ptali artisicio prodat. Nostrae autem hodierna Ecclesiae Authoritatem conciliari
a Vetustate nemo negare potest, quististoriae notitiam habet; sed et continuatam à Chri
sto hucusque in nostra Ecclesia charitatem, ut alia plurima Misericordiae opera publica
taceam, continuata singulis seculis crangela per universam orbem accessibilem et qui
dem saexius usque ad mortem praedicatio restatur. De spe autem dubitare nequit, qui eos
dem Apostolicas vires et alios selurimos paupertates Apostelicae, per voluntariam re
rum omnium Renuntiationem exempla a Pristo hucusque in Ecclesia conserrasse intue
tan. Miracula vera licet per quorundam malitiam suppositituis interdum miraeu
lis fuerint obscurata, omni tamen aero adeo insignia extiterunt, et nostro etiam
seculo repenta sunt ad eo eridentia, ut oporteat penitus omnem, exuere fidem, siquis
omnia recentia miracula falsitatis damnare vellet: ut itaque luce meridiana clarius
pateat, etiam secundum Indicium Generale ab etuthoritate desumtum non Hbelm
beoditam stadiensibus  sed solis nobis adesse
Sacendoti successionertio loco ponitur Legitima suec esro. Ubi ut nullitatem Sacerdotis ab Potestan
non tangit, nec qua es taceam ipsorum Confessio nostrorum Episcoperum et Sacerdotum saccessionem le
de fidei successron ditimam testatur. Unde, si ipsis suecessio ad est à Luthero, nobis à Christo per
eposu. Euod Lutta severat. Et si suam ipsi volunt, ad Seristum continuare, habebunt in saccessione
rum spectat quains ua multorum, seculorum Sacerdotes et Episcopos contrarios fidei, quam modo pro
non habuit fidentur, etiam in fundamentalibus, si fundamentalium non verba sed sensum respicimus,
dur non potuit utines ex adverso non habemus nisi ejusdem fidei Doctores continua sedecim seculo
facultate seil. rum successione se inricem excipientes. Sed vere nulli illis sunt sacerdotes, cum à Lu
Ordinandi. Ne- thero nulli potuerint ordinari, et Author, si horum locurum fuerit, nullos alios habeat ni
gantes disirimen si tali modo ordinatos. Unde non opus est respondere ad illa quae de tribus regnis Acatho
simpules e Epo Duod ultimum Indicium Generale Catholicum scilicet nomen, spestat, licet Author
jus divini juris Responsionum varie se torqueat modo illud ut lere contemnens, modo dicens, negari id
etre, ipra antigun nobis a Graris et suis, modo rulgo adscribens, quod nobis tribuatur; modo subridens, ac
si miraculosi quid subesse fingeremus; sufficit nobis, quod eodem modo Ecclesiae nostrae
ab omnibus etiam invitis id nomen detur, quo modo S. Augustinu ait suo tempore id
illi datum etiam ab illis ejus inimicis, qui se ipsos Catholicos dici volebant.
amitaque et inditia Generalia à S. Aagustino proposita hodiernae nostra vere compe
ent, etetuthor Responsienum omni sua arte non potuerit efficere, ut suis Protestantibus
enere, multo minus Helmstadiensibus et sintelepsibus in specie velunum ex illis qua
ut quis nostrum ticum insuper hodierna nostra ecclesta eum Ecclesia illa, quae erat tempore D. Au
quas nominetanti qtini non inprimariis tantum sed momnibus conspiret, sane non poterit Authoy
Catholua est n Noculis Dei amplius excusare suam in agnoscenda veritate Ecclesiae procrastinationem.
cujus societas intra umautem ad Quartionem shram pertineat etiam signa tanguam illius Conclusio, ex
enropâ et quid e antedictis patet, quid de Authoris ad hanc Responsione statuendum sit. Negat rer
Satis archie limiti esse hypothesin, quod scilicet Protestantes jure et vere nulla ex allatis Indiciis
bu in cluditi. an sibi possint applicare; cujus negationis falsitas ex superioribus evidens est. Negat
cujus societas dt eu- etiam probam esse nostram consequentium ex tali Hypothesi deduetam, quia inquit
ropa maximâ par spsc Augustinu fatetur esse mditia tantum quae a speciali diseusse
one non eximant, sed per eam eticli possint, et probationem in contratium admittant: Ubi
rim infert verbis S. Patres, eaqu ipsius mentem detorquet. Aliud enim est condicionaté
parles quagna loqui, aliud loqui absoluté. Sane et egu cum D. Augustino dico, si veritas cujus polli
possit, nec me quid quam extra coetum vestrum teneret; sed conditiones imposibiles nec
elidunt nec improbant, jam tum agnitos veros Veritatis characteres; Unde ex sen
tentia S. Augustini et ex ipsius rei natura, proba manet consequentia nostra, seil.
intertresbyleros licis assert.
damnavit.
Boditam.
Audum Catholicorum
nome non cogre redri,
quer, si modo nos re-
carere fateri voluerimus
te occupat d
reliquur. mundi
versum
est.
dessusa

## Folio 28v — 00068310:0056
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 23r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
dditam
Cun Protestantes ex dictis ndicus nullam jure et vere sibi pos
sint applicare, apud neutrum ipsorum Catholicam esse Ecclesiam.
In Responsione ad Quastionem 6 am (religuas enim Antichristum spletantes omit
Sairitus sanctus ut volunildicium suspendendo) conatur explicare quomodo sensum Abominatio irr epse
movet ad vonum, sorit in Ecclesiam, scilicet  per extinctionem Eruditionis a Barbarorum irrupte
intellectui inserit veronibus, 2. per Ceclestasticorum et Regum ambitionem. 3 per cultum ab in telligibilibus ad
ritate, nec tantum sensibilia traductum. Sane si quis crederet, non fuisse Deum qui promisit Eeclesiae suae
omuseu est, ne funda. Spiritum S. et portas inferni non praevalituras contra ipsam, Politicis hisce ratioci
menta fidei collabuntnus facile locum daret; sed eruditionis praesentia et absentia, fidei intaitu, nihil
Sed ut omnem non valoris obtinet; ambitio autem superiorum licet interdum a Deo relinquatur suis ad
inrentionibus, limiter tamen eidemponuntur à Deo. Male autem ayunt, qui legiti
ma media potestati utriusque per dirinam Ordinationem concessa humanis passio
Intempls et vulganibus adseribunt. Fallitur vero Aathon dum ait: Cultum ab intelligibilibus ad sensibi
Ei prari imane sup lia translatum esse. Dividit enim conjuncta, eum semper in Ecclesia sensibilis; in
srtione regnur pelligibilis autem minguam defuerit Eoclescae, qui Aiamnum hodie, sit Deo Laus
umo est vigore, etiamsi sensibilia itidem aeque nunc vigeant in Coclesia, ac un
amore prorsus ancetat
is solus dixerit, qui uam reguere. Sed qui sola naturalia sapiunt, sibi valde plandunt, quando pessant
et adversariorum modos plausibiles Politicos excogitare istaram rerum, qua vere sine ullo po
relationibus nos suletico mod solics Deiprudentia sunt constitutae. Quae de Smaginum culta exempli
duat, nec ipseno. oco assert nutuntur Graecorum quorundam Imperatorum satis reprabato rum op
Ara curiose exami Positione et Conci Francofurtensi particulari, cujus canon contra imaginum cul
tum et ipse dubius est, eum reperiantur Codices antiqui, ubi ille non extat; sorae terca
antiquiores Authores non consentiunt de hac controversia. Sed utut fuerit Ma
De Concilio Srancosuma secunda seu Generalis septima cultus illius antiquitatem et aequitatem satis
non dubitant ervom superque dlemonstrat. Quae addit de fabulis ineptissimis parientibus superstitionem
ut bene art, sed dubisene ddololatricam in simplicioribus et imacutioribus aut saltem in liberioribus inge
Circa imaginum nus Libertinismo viam struentibus eadem Responsione tolluntur, qua reliqu’a argu,
eita desumta ab Abusebus: Scilicet Abusum non tollere usum rei. Contra Abusum etiam
evolvat beuth. R P. norissimi Pridentini Concilu decreta extant. Quid autem tam sanctum est, quod malitio
Foreri antiguo. Porum abusum, fugere potest? De supesstitione autem Bololatrica audio Acatholica
Pa-Patum. Evolval plurima conquerentes, qui lamen ipse inde facti Catholiei, remibi longe aliter de pre
Carolum Mlagnum bendunt. Quod Libertinismum autem spectat, non miror malae voluntatis animas ex
Romano-Catholium cclesiae praxi suae malitiae nutrimenta capere, si ipsa Salvores nostri Verta mala
S. Nicolui Schutsem,
impret, Neuhusri voluntatis hominibus blasphemia speciem exhibebant. Piarum fraudum apud.
1674. et ei debit atholicos omnia plena videntar Acatholicis dum sunt extra Ecclesiam, quasta,
quid ibi circax
men ipsi inde facti Catholici vident accusantium Interpretationi deberi, non
cuttum imaginem factes accusatorum. Cujus linguam bilis occaparit, ei ubi omnes videntur amari
actum.
Coetera sunt etramnum hodie in Ecclesiae vera miracula, fueruntue omni seculo a
Aodditam. Cristo hucusque et erunt, dum amici Dei in terris reperiundi, nec vel falsa fin
Vult damni picutum gentium fraudibus vel vera impugnantium riribas obscuranda.
fructus spe mujus esie Jungit Aathor Responsionum duas ultimas Quaestiones ac si una Responsione
in rerum llarum
abusu, quarum utu
surtulerunt, sed
etrique satisfecisset, eum tamen revera ultimam quaestionem non tangat. Ultima
nim quaestio non est consequentia praecedentis, ut videtur illam interpreturi, ac
abuses Toscunt tocci tantum propter antecedentes rationes Aathor inferret, Romanam Ecclesiam
Capius tollunt malem esse sequendam sed respicit tredecim Motira, Quaestione ultima imediate
neme veronsu et ubjuncta, ut ex verbis quaertiones patet seil. Annon ex subjectis infra ra
eus fucitu: neo tionibus (nam plures brevitatis studio omittuntur) quiris sanae mentis colligere
video ulliu rei possit, Catholicam Religionem, ceu unicam et veram sine qua salvus
abusum asud esse nemo potest, prae omnibus aliis amplectendam, ac in ea DiveM
nos damnipiculo spem, fructus supure, saltem debuisiet exemplum ad ducere Luam
diu abgqque hominum veritale doctenae o mutaverunt, inferorum portae, non pravalie
runt, adxses coclesia.
doceat neritate.
Fedditam.
animos a vero Dei
navis
dditam
tand de eo quod ibi

## Folio 29r — 00068310:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Additam
aum esse Miror cathorem Responsionum, ad illa verba non attendisse; eum
ihit ad haec A Raperte ibi de rationibus subjectis, non autem de praecedentibus quaestionibus mentio fiat.
Nec enim quari, de aeterna salute agitur, unde digna res est, qua secundum omnia attente exame
quale ejus institinetur, nec ita leriter in praecipuis negligatur. Sané si quid potuisset contra
tum fuerit. sed illa afferre, nulla ratione id neglexisset. Quod Penultimam Quastionem
gurs sensus quaslispectat, statum quaestionis repetit quidem, sed in responsione deserit. Smo con
onis cui respondotra principium propositum in Rceponsione ad primam duaestionem agit. Status
Vun ex responsio caetionis est. Cum Sectarioram quilibet in sua Religione de aeterna salute certam
nobus ad quaestio ne judicet quod habeat purum Dei verbum, Orationem Dominican Decalegum. Sidu
nes inferam illi ciam in hristi merita honestam ritam, et tamen sequaces reliquarum secta,
et ad motiva potuque
isce reppondere
um omnium eadem, se habere asserentes extra viam salutis constitutos asse
sed ut quaestione t quaeritur, Aonne sit necessarium, ut quis habeat quaedam fundamenta et
Ractenu manens ationes, quas alter pari jurae pro sua causa adducere non possit: Dene u
ior ait, quando dicit, licet in Majori propositione omnes eadem dicant. In
inteclae, su essa. Minoris tamen probatione non afferre omnes eadem, hoc enim idem est
riva pariter m Habemus idem Dei Verbum jidem symbolum et Ut autem Minorem hanc pro
tacta et illa sa bent, cum perrenitur ad sensum Verbi Dei et Symboli et cridenter patet
simul manserunt illos non afferre idem, adeoque neque esse unam fidem in Religionibus diversis, id quod
ediam etro contradicit fundamento Authoris in Religionibus diversis Regiminum
tantum et sectarum, non autem fidei diversitatem admiltentis. Patet itaque
ut modo dixi, Authorem contra principium proprum hic respondere; sed
et patebit, illum non satisfacere quastioni. Non enum quaritur, An. in
probatione MMinoris eadem dicant vel diversa, sed vere supponitur illos di
Miraz quod torier persa afferre, nec quaeritur, An per modia praeliminaria quis se debeat
explosa haec repetam
ximere a discussione particulari controversiarum? Nam perasupponitur
quasi responsione
jam tam in discassione particalari singularum controversiarum ex eodem prin
non legisce: ego vero miror
qui illa explohajacte pio contradutorra eocemjure à singulis probari, et quca port experientiam
qua etiam numtetalem constat, hominem sanae rationis ex principio communi sectariorum
stant ingcusca imos
in pleritque sua discrepantes singulorum sententias non posse determinare, jam quaritur, ut
essugra non ipsum quis moriatur cum tranquilla conscientia; Ame debeat habere talia funda
remsecutus est. U
hic mise prasent ta, et tales Rationes, quas pro se alter contravictorcae opinonis fautos
statu ontroversiae pari jure non possit adducere Cui quastieni Author nihil omnino respon
ad alium fugit det. Unde patet, illum sieut ultimam quastionem sine ullo responso reli
rectum seil. usum qua, su in Responsione ad penultimam statum quaestionis declinare. Quod
comunium princisio cum
et illum qui didic it, se testimonio S. Augustini prebasse quod Indicca praeliminaria pro
se rectius illis usudemana coclesta jacbata non eximent nos ab orere examinis particularis,
posce tuto mori. gratis asserit, ut in Responsionis ejusdem ad Quaestionem Seram examine oster
Sed cum ystet
singulor sibi eadem,
duae enim S. Augustinus loquitar, disputando ad Personam, ille tanguam
psuadere si ultra solute duta affent, cum tamen involvant conditionem impossibilem, ac se
comuma illa peurecerem: Si tam manifeste mihi modo monstrares esse mediam noctem, ut
trare quid habuero
abiam venire non possit, assentire tibi, licet vere modo sit media Dies.
quaeritur Annetutior.
ad hoc peculcure recwrsg.
Author et concludit Responsionem suam totam, sententia signis mar
Nostutiores nos ginalibus prae religuis omnibus toto discarso allatis netata, qua asserit, et que
reliquis esse ve. CRimaericum esse sperare in Controversiis Generales quasdam notas sufse
dimus quia didicimus Ecclesia nostra nobus xpriam comunibus isdem principiio solu
recte uti; ut potae quae sola habet istius otclesia signa, quar Deus perpetuorum mi
Sit. bene ait: Debere non duo pbare dari tate Ecclesia et nostra etre talem
Sed ditam

## Folio 29v — 00068310:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
sed hisce duobus probatis reliqua omnia constant. Apori vero infinita incumbunt banda. nemp
in singulis articulis fidei  tatem textum esre in corruptum, et tale textus explcato
nem esse verâ, et sibi ad esce omnia huu examini necescaria, et se in nulla defeusre
inguibus quanta cienter, qua a speciali examine liberent, quam Lapidem Thilosophorum
alia continenti.
longum escet recente deconomica et Panaceum sibi polliceri in Medicina. Si jocari lice
ut ad eogus ipsii non ret. Joco tamen non jocoso, sed ex ipsius Pristianismi porincipus desumto
stantum quaestiosit dicerem. Et Danacaam in Medicina repertam esse, et in re Oeconomica le
de communium prin idem Philosophorum
yuorum explcatione
Sed etia de principris
Virtus enim cristi in sanando omnes lane
vera est Panacaea, nullum morbum a sua efficacia ex cludens, e
eris et conumus roridentia Dei Lapes est Philosophorum, nullum rem deconomicam de
e Additam.
tuens Adeoque cum haec duo non sint Chimaerica, neque tertium erit i
Ero Fider devinae maricum, nempe Gratia Dei per unam vel lerissimam notam liberans
nota Genali sumit nimas docibiles Dei a speciali examine. Sed gratis Notas generales
Gratia Dei minobu eximentes ab examine speciali Chimaricas vocat. Nec enim amplius age
efrcace ducere n tar Andentur vel non dentur? Sed quod in ultima quastione intactui
omnem venitatem
quatum fatis est relequit. An tredeum Motira ultimam quastionem subsequentia ta
ad satutem omne lla sint vel non Videtur in diversis locis illam de nobis opnoonem
vere pros et eon habere Authoi Reoponsionum, ac si fugeremus examina particula
vero addidi mediuria et destitueremur particulardum propositionum rationibus, cum
quod illos invitat
unà vel levissimun amen nobis ad sint et Generalia Sndicia sufficientia pro illis, qui
nota, earum, putaliscusstoni particulari racare nequeunt vel nolunt, et praeterea
quas nostrae ecclesiio,
notes, recensemus
cni emimpoteris tium studio illa examinanti satis factura. Sd quod publica scripta
infideli vel cu quam plurima testantur
tholiio: nota esse
seu mucium quod Dene Sesus: Confiteor tibi Pater Coeli et terrae, quia
nemini nisi jantum
fideli mancfertum abscondisti haec sapientibus et prudentibus et revet
est. Qui poterit
ehresignum, quod patiuntur falli
aeque socniunus ex.
pertue singerantem diffenentia est inter persuasionem de Gratia Dei sibi prasente
et veram diinae gratiae posressionem
Notu: replicae hae sapeadmoda eruritae quidem et ingeniosae, sed ide ita tamen ut appareat autorem examinis
controversiam hanc tractarae perfunctorie, nam plerumque contentus arguti aliquid dixisse pergit ulterius aspersi, se
di
velut in transitu, ad alia festinat, neque quid proprie in eo loco in quaestione sit et quomodo contra versia ad
sinem perduci queat, statu controversiae recte constituto ordinataque ationeivatione ob oculos ponit.
quado autem cur autem perfunctorie versetur in hac disputatione ratio esse videtur, quodtor
difficilem satis disputationem hanc videt, unde exitum admodum feliaem sibi promittere vix potast. Cum jam
are
olent
autem animo docendi non discendi an vincendi mutum disputare solent, poti
persuadendi aliis potius praeconceptam opinionem nostram, quam in veritate profictendi, 
homines, unde tum demum animum applicant cum vincendi, non vero cum profic
pem vident