# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/39377/text
# Catalogue record: 39377 — [Steno?] für [Leibniz]: Examen Responsionis ad Examen Responsionum brevium et extemporanearum
# Incipit: Nisi scirem unius animae valorem
# Date: 1678
# Sender: Steno — Addressee: Leibniz
# Akademie-Ausgabe: AA IV (assigned, not yet published)
# Other printings: Steno, Opera theol. 1 (1941) S.332-336.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=39377&katnr=K+7427
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068310
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 3, 8b
# Folios: Bl. 63–64 (from the shelfmark LH 1, 3, 8b Bl. 63-64): 4 pages, canvases 125–128, page ids 00068310:0125 to 00068310:0128
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068310&page=125
# Lines: 125 recognised on 3 of 4 pages, mean confidence 0.96
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 63r — 00068310:0125
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 64v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
Cxamen Responsionis ad Examen Reespon.
siorum brevium et ectemporanearum.
Lisi scirum unuur animae valorem totius mundi protio superiorem esse, aliir occu-
pationibus destinarem tempus et laborem, quibus opus est ad illa etsuoia o.
mnia detcoenda, per quae Author Rosponsionum discurrens se Deum, aeque ac
Quaestionis scopum fugere, non animadvertit. Totier enim et saepius tam remote
ad aliena delabitur, ut in sequenti cum magna opus sit cirrumspectiora ad gres-
sus ejus relevendos, ipsumque in viam, unde exierat, reducendum. Nec dubito quin ubi
Dei Gratiae cesserit, aliquando admiraturus sit seipsum adeo suis pactibur ob.
fuisse nolentem. Sed ipse Chriobus tanto animarum amoro flagrat, ut si opusfuissit
propter sinvulas scorsim idem patertur et averet, quod propter omnes scinul coit et
passus est; et nor qui in vero Christi ovili vivimur candem debemus initari chanta-
tem et Rumilitatem, nullosque declenar labores, nullo fugere Fredia, dum eper salutis su.
perfuerit.
Charitatum quidem noctram Aulhor Responsionum, sud sinc vera chartate ridere co-
natur. imo venssima et sanctissima dicit, cum se quam acutissime puxuoisse credit.
Rit enim: Nisi charitatem censet, quae unione tominum sub unum
reoimen quarit. Verc enim verum Regimen divini amoris Reoimen unicum st;
et vera Charitatis est ad hanc unionum omner vorare. Quod autem inde addie
et repetit in sequentibus addi: Nos homines non tam ad verum Dei amo-
rem quam ad Ceremonias et humanas traditiones ducere, id vero aoit
pro Privilegio, quod sibi sumit, oratis quidlibet asserendi et nvandi, quia Respon
dentis, ut ait, parter in se suscexit, ac si in negotio salutisc ad Aristotelis leger
potiur quam Christi altendendum esset; nec tam studendum esset, ad quid tenca-
mur sub porna aeternae damnationis, quam quid pro ingenio respondere valea.
mus. Tua vero veritate id dixerit, cuilibet manifestare poterit Paralelismus
inter illos, qui ad nor inde redeunt, et qui illuc a nobir relabuntur. Si enum amo-
ris arvumentum est operis extibitio, videamur ad quae opera utrobique fiat provns.
sur, simulque patebit, uter nostrum suor ad majorem Ddei chantatem intruat et
perducat. Sanc Consiliorum Chrissi praxin, qui et possibilem dorent et actu exer-
cent, lonoi perfectiorem dirini amoris viam ingrediuntur, quam qui amorem Dei
ad sola Amoris verba reducunt; ipsa non modo consilia. sed et praecepta ex debili-
tate hominis entra oratiam. non en Divina Assistentia viribur metiuntur.
Dum autem nostram ridet Humilitatem. veramque describere conatur, utrobiue
ut a vero sic a Chricranismo recedit. Aic enim: Nisi forte Rumilitate esse
putht, judicium hominibus submittere, quos magis fortuna quam spi.
ritus Dei comendant. Nescie Christianus fortunae nomen. Judicium autem
suam submittie Rominibus. quos. Dei Spiritur comendae. dum in illis adimplit,
quod ante sedeuem secula praedixit; adcoq veri felices reddit corum laborer
in propagando quaquaversum Exnoclio, non, comentum Gentilium Fortuna,
sed promissur Dei spiritus. Zuis autem unquam discerit. illum in judicando Ha-
militatem esse, quae propriae discustioni adcu fidit, ut omnem aliam Authoritatem,
utut a spiritu Dei comendatam spernat, credatque omnes alios in judicando fallibiles
esse, se solum infallibilem. Hic: Nos aliorum rationes insuper habere et
ad damnandos homines proniores esse: sed in utroque fallitur. Discutiunt
nostri quam accuratissime aliorum Ratiorus, earque ut Divina Authontati sic etia
verae Rationi repugnare ostendunt, nec tamen propter hor judicium illor damnant,
sed in illis pronuntiatam a Christo sententiam iterum repetunt. Semel enim Christus
pro Gentili et Publicano habendor declaravit, qui Ecclesiam non audiunt. Id quod si
de agendis verum et. multo mavis de cndendis est admittendum, cum non semper

## Folio 63v — 00068310:0126
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 64r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
a fide excedat, qui in peccato ad aliquod tempus obstinate persistit. Qui au-
tem non credie jam tum judicatus sit: nec vero credit. qui Ecclesiae certae à
Christo aedificatae non credit. Sn vero in ipsa responsione astenderit irrita
fuisetula Catholicorum; Authoresque novarum Methodorum non habere quod olorient
seu potius id exerit, ne videat nihil respondisser patebit tum ex additamentir ad
Examen Responsionum brovium, tum ex hic aneocis. parris quaestionibur
Dn. Baro ctiamnum Sutheranus sed variis scrupulis agitatur dubia sica omnia
in certum ordinem nduxit, ut vident quid sinonlis responderi possit, et quidem primo lo-
eo se obfert Quaectio. An sufficiae comunia Christianorum fundamenta credere; quacun
qin relioione. An una sola Rdlioio nocessario divenda? Hujur Dubii sinvula me-
bra analytico ercumine, ut vera supponit, quo videat, quid e illis sequatur. Suppone.
do itaque prius ut verum scil. in qualibel fide saluti posse obtineri, occurrit ipsi illico
Prascis omnium Socetatum omnia contraria docens. Videt enim Sutheranos et Refos
matos se invici ut hareticor condemnare (quaest. 2. provorans ad scripta publiia et quam
tidiana experientiam, ipsaque Cutheri verba adducens) videt Lutheranor et Reformator
eorum
si quis ab illis recesserit vel ad alterum vel ad alior; iniquo id animo ferre, et impictatis
arvuere. Videt apud Catholicor Concilia unirer salia e cortu Ecclesia enturbasse ab ipsa
oissentientis tanquam Rareticor (quaest. 4.) Audit omnes nooitater tum Anabaptistar
tum aliorum in Arolia et Bcloio ab ipser Ratherarus et Rformatir damnari (quae
st. 5.) videt omnium sorictatum conatus per disputationer per libros, por synodor
per anathemata eo directos, ne. cui permetlatur credere quod ipsi viditur caedendum
licel comune omnibus symbolum, Eccalovum eto retincat. Hisce omnibus tantam
rim inesse putat, ut nemo facile pateretur sibi persuaderi. posse aliquem in Lutherana
vel Caltimiana aliave Societate viver, simulque vndere in sua quem libet Socictate
posse salvari. Id uniri esset suae Sorictatis Authores damnar. Sorictatis suae Confos-
sione errorca profiteri, suo synodor imo Conalia omnia Universalia, ut mai.
mam partem falsa et iiutilia rejiaere, imo vere Novam sectam orsiri. Zui
eram poterit quis talem fuoere opinior et simul mimbrum esse societatis van.
dem doctrina damnantis, sinc crimine perjuri; postquam semel juravit, se omnia
istius sorcetatir dognata tangnum spiritur sancti scenta habiturum. Euid
ad Rar difficultater Author Rerponsionum, qui Novitatis hujus se defensorem vretri-
bet ? Sanc adeo parum illis movetur ut ambabus manibus laroiatur, ma errase
Authorer Societatum, erroneat Confessiones. Erronca Concilia, inutiler conatus pli-
rosque ete Adeoque revera damnet erroris omner omnium seculorum tum ibitra
Ecclesiam Catholica Patrer, tum entra eandem cortar suor defendenter dcatholi.
Cor. Rationer aute quibus inititur, hoe ejur judicum, aliorum omnia judicca re-
jiciens spectant vel cndenda vel credentem. Pro Credendis sufficere ait sola
comunia Christianismi comuni sensu verborum intelleta. Credente vult toncri,
etiam invitum, dudicem esse eorum quae ipsi orcurrunt; nec mavis judiuum suspen-
dere posse quam orulis axertir colorer oboior non videre. Unde modo illa odhibue.
im
ric diliventiam, quae pro ipsius vitae instieuto ipsi visa fucrid, licot in aliis particula.
res fuoeat oximoner, et dessentienter a se damnet, modo comunia illa crediderit;
nec intollerabilia addiderit, et cortera fuerit bona voluntatis, ipsum salutis suae
securum esse. Hinc deducit omnium unam esse fidem, qui in comunibus dos ortiunt.
Societat disminea non fidei, sed Regiminis esse discrimen, nec Ecclesiarum sed tan-
tum in eade Ecclesia Ralioiorum esse differentiam. Ecclesiae Infallibiliate rostrin-
get ad sola omnibus nacessaria ad salutem, et nunc solum finum promistum esse spintum
Sanctum. Ad Scripturam autem nobis tradendam non opus esse majori intallibilitate Ec-
desia quam Massoretir fuit ad tradendum nobis Vetus sectamentum, aut quam libra.
ruir Veterum ad tradendum nobis Livium. Circa Iaterpretationem scripturae non du-

## Folio 64r — 00068310:0127
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 63v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
bitat quin trodie multos tentus meliur coplicuerint cruditi, quam omner Patrur aut
saltem plerique potuissant.
Zualem Author corde fuocat mentem Deus videt. Eos libentor credam a Charitato et Veri-
tate Dei non numium remotam. Mentem vero quam haec ipsius dogmata prae se ferunt
non possum non infelicem judican; quandoquidem de Statu Gratia agit, ac si nulla
Gratiae dona essent, et naturalibus omnia dotibus essent peravenda. Sanc si humani
incenii esset inventum Relisio, prudentissuria esset hac doctrina et magnae quietis prin-
cixium, dum docet quomodo possit quir et suae gentis Relivioni perseveranter intra-
rere, et tamen omnium Christianarum Socictatum comune membram esse. Ore comu-
nia omnibus profitendo, ubi inter illos fucerit, corde sibi propria teo endo, donce ad suor
redierit. Sed nimir evisentia sunt Christi verba, quam ut talibus opimionibus locus riliriqua
L Frastra Apoctoli. fructra S. 5. Patres adeo solliati fuissant de Unitate sententiarum
per Subiorum decissione conservandam, si Christianismus totus in Verbis hareret. nec sensus
et modus ad fidem suissent necelsarii. In ipso examine et in Adsctaneatis ad Examen
sinvulis sapradictit satissecii huc tantum volui Nova opimionir systema creponere, ut
Auttor Resp. ocrasione habeat seipsum majori cum altentione excutiendii et simal
perserutandi, quid Gratia Dei cuilibit Chrictiano in suo statu adeoque et Patribus in S.
Scriptura explicanda et universa Ecclesiae in Verbo Dei conservando, conserat. Optarem
tantum sibi temporis a reliquis orrupationibus subtraheret, ut velut oxcratii oratia,
Suar ipse Responsioner sibi sumeret impugnandas, quo melius ab omni partium studio
mentem liberaret, et veri judicis personam sustineret. Nec enim dubito, quin, si prae-
missic procibus id incipert, brevi ipse Gratia Divina efficaciam in agnoscendis ciigu.
larum Ecclesiarum notis et vera a falsis dionoscenda sit aoriturus.

## Folio 64v — 00068310:0128
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 63r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).